Аэродром: ұшу-қону операциялары жүзеге асырылатын жер
Aerodrome
Аэродром – ұшақтардың қызмет табатын орны. Айталық, әуежайлар, авиабазалар да аэродром болып саналады. Аэропорт пен аэродромның айырмасы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұшу операциялары жүзеге асырылатын орын.
Location from which aircraft flight operations take place
Әуежай – әуе жүгін, жолаушыларды немесе екеуін де қамтымай, әуе кемелерін пайдалану үшін пайдаланылатын жер. Әуежайларға шағын жалпы авиациялық аэродромдар, ірі коммерциялық әуежайлар және әскери әуе базалары кіреді. "Әуежай" термині белгілі бір деңгейге ие болуды білдіреді (нақты сертификаттау критерийлерін немесе реттеу талаптарын орындау), оған барлық әуежайлар жете бермейді. Яғни, барлық әуежайлар – әуежай, бірақ барлық әуежайлар әуежай емес. "Әуежай" (немесе "аэродром") термині Комонвелл ағылшын тілінде жиі қолданылады, ал американдық ағылшын тілінде керісінше, дерлік танымал емес, онда "әуежай" термині басым қолданылады. Судағы әуежай – гидроұшақтардың, поплавоктық ұшақтардың немесе қос мақсаттағы ұшақтардың қону және ұшып көтерілу үшін тұрақты пайдаланатын ашық су алабы. Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ИКАО) ресми терминологиясында әуежай – "ұшақтардың келуі, кетуі және жердегі қозғалысы үшін толық немесе жартылай пайдаланылатын құрлықтағы немесе судағы белгілі бір аумақ (ғимараттар, құрылыстар және жабдықтарды қоса алғанда)".
An aerodrome is a location from which aircraft flight operations take place, regardless of whether they involve air cargo, passengers, or neither, and regardless of whether it is for public or private use. Aerodromes include small general aviation airfields, large commercial airports, and military air bases. The term airport may imply a certain stature (having satisfied certain certification criteria or regulatory requirements) that not all aerodromes may have achieved. That means that all airports are aerodromes, but not all aerodromes are airports. Usage of the term "aerodrome" (or "airfield") remains more common in Commonwealth English, and is conversely almost unknown in American English, where the term "airport" is applied almost exclusively. A water aerodrome is an area of open water used regularly by seaplanes, floatplanes or amphibious aircraft for landing and taking off. In formal terminology, as defined by the International Civil Aviation Organization (ICAO), an aerodrome is "a defined area on land or water (including any buildings, installations, and equipment) intended to be used either wholly or in part for the arrival, departure, and surface movement of aircraft."
Этимология
Аэродром сөзі көне грек тілінен шыққан. ἀήρ (aḗr), ауа, және δρόμος (drómos), жол немесе бағыт сөздерінен құралған, сөзбе-сөз ауа бағытын білдіреді. Ежелгі тілдік параллелі – гипподром (ат жарысы және көлік жарысы үшін стадион), ол ἵππος (híppos), жылқы, және δρόμος (drómos), бағыт сөздерінен туындаған. Қазіргі тілдік параллелі – велодром, велосипедтерге арналған арена. Αεροδρόμιο – қазіргі грек тіліндегі әуежай сөзі, ол aerodromio деп транслитерацияланады. Британдық әскери қолданыста Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Корольдік ұшу корпусы және Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардағы Корольдік әуе күштері бұл терминді қолданды, себебі олардың француздық одақтастары, олардың жерінде жиі орналасқан және олармен бірлесіп жұмыс істеген, сондай-ақ аэродром деген сөзді пайдаланды. Канада мен Австралияда аэродром – әуе кемелерін пайдалану үшін қолданылатын кез келген жер немесе су кеңістігін білдіретін заңдық термин, ол қандай жабдықтармен жарақтандырылғандығына қарамастан қолданылады. Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ИКАО) құжаттарында аэродром термині қолданылады, мысалы, ИКАО конвенциясының аэродромдар, олардың физикалық ерекшеліктері және олардың жұмыс істеуі туралы қосымшасында. Дегенмен, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін күнделікті тілде аэродром терминінің орнына әуежай немесе әуеайлақ сөздері жиі қолданыла бастады.
The word aerodrome derives from Ancient Greek ἀήρ (aḗr), air, and δρόμος (drómos), road or course, literally meaning air course. An ancient linguistic parallel is hippodrome (a stadium for horse racing and chariot racing), derived from ἵππος (híppos), horse, and δρόμος (drómos), course. A modern linguistic parallel is velodrome, an arena for velocipedes. Αεροδρόμιο is the word for airport in Modern Greek, which transliterates as aerodromio. In British military usage, the Royal Flying Corps in the First World War, and the Royal Air Force in the First and Second World Wars, used the term—it had the advantage that their French allies, on whose soil they were often based, and with whom they co operated, used the cognate term aérodrome. In Canada and Australia, aerodrome is a legal term of art for any area of land or water used for aircraft operation, regardless of facilities. International Civil Aviation Organization (ICAO) documents use the term aerodrome, for example, in the Annex to the ICAO Convention about aerodromes, their physical characteristics, and their operation. However, the terms airfield or airport mostly superseded use of aerodrome after the Second World War, in colloquial language.
Тарих
Авиацияның алғашқы күндері, асфальтталған ұшу-қону жолақтары болмағанда және барлық қону алаңдары шөппен жабылған кезде, әдеттегі әуеайлақ қазіргі әуежайлар сияқты, көбінесе тек бірнеше бағытта ұшып-қонуға мүмкіндік берсе, ал аэродром өте үлкен болғандықтан, кез келген бағытта ұшып-қону мен қонуға қабілетті болды. Желдің бағытына қарамастан, тікелей желге қарсы ұшып-қону және қону мүмкіндігі авиацияның алғашқы кезеңдерінде маңызды артықшылық еді, себебі көлденең желде ұшып-қону немесе қону кезінде ұшақтың өнімділігі нашар немесе тіпті қауіпті болуы мүмкін. Ұшақтардағы дифференциалды тежегіштің дамуы, ұшақтардың өнімділігінің жақсаруы, асфальтталған ұшу-қону жолақтарының пайдалануы және дөңгелек аэродромның "L" немесе үшбұрыш тәрізді әуеайлақтарға қарағанда әлдеқайда көп орын қажет ететіні, ертедегі аэродромдарды қолданыстан шығарды. Жақсартылмаған әуеайлақ әскери салаларда маңызды қалпынан келеді. DHC 4 Caribou Вьетнамда АҚШ әскерінде (CV 2 деп белгіленген) қызмет етті, C 130 Hercules жұмыс атқара алмайтын қиын, жақсартылмаған әуеайлақтарға қонды. Алдында Ju 52 және Fieseler Storch та осылай істеген, мысалы, соңғысының бірі орыс әскерімен толық қоршалып тұрғанда Фюрер бункерінен ұшып кеткен.
In the early days of aviation, when there were no paved runways and all landing fields were grass, a typical airfield might permit takeoffs and landings in only a couple of directions, much like today's airports, whereas an aerodrome was distinguished, by virtue of its much greater size, by its ability to handle landings and takeoffs in any direction. The ability to always take off and land directly into the wind, regardless of the wind's direction, was an important advantage in the earliest days of aviation when an airplane's performance in a crosswind takeoff or landing might be poor or even dangerous. The development of differential braking in aircraft, improved aircraft performance, utilization of paved runways, and the fact that a circular aerodrome required much more space than did the "L" or triangle shaped airfield, eventually made the early aerodromes obsolete. The unimproved airfield remains a phenomenon in military aspects. The DHC 4 Caribou served in the United States military in Vietnam (designated as the CV 2), landing on rough, unimproved airfields where the C 130 Hercules workhorse could not operate. Earlier, the Ju 52 and Fieseler Storch could do the same, one example of the latter taking off from the Führerbunker whilst completely surrounded by Russian troops.
Әуежай
Белгілі бір орталарда күнделікті тілде әуежай және аэродром терминдері көбінесе алмастырылып қолданылады. Дегенмен, әдетте, әуежай термині авиациялық құрылысқа басқа аэродромдарға берілмейтін белгілі бір мәртебе бере алады. Кейбір елдерде әуежай – тиісті азаматтық авиация органы белгілі бір сертификаттау талаптарын немесе реттеуші талаптарды орындағаннан кейін әуежай ретінде сертификаттаған немесе лицензиялаған аэродромдар үшін ғана арналған заңдық термин.
In colloquial use in certain environments, the terms airport and aerodrome are often interchanged. However, in general, the term airport may imply or confer a certain stature upon the aviation facility that other aerodromes may not have achieved. In some jurisdictions, airport is a legal term of art reserved exclusively for those aerodromes certified or licensed as airports by the relevant civil aviation authority after meeting specified certification criteria or regulatory requirements.
Әуе базасы
Әуе базасы – ұшақтар мен экипаждарды қолдауға арналған маңызды құрылымдармен жабдықталған әуежай. Бұл термин көбінесе әскери базалар үшін қолданылады, бірақ азаматтық гидроұшақ базаларына да қатысты.
An air base is an aerodrome with significant facilities to support aircraft and crew. The term is usually reserved for military bases, but also applies to civil seaplane bases.
Ұшу-қону алаңы
Ұшу-қону жолағы – жанармай құю жабдығымен бірге ұшақ қонуға арналған жолақтан ғана тұратын шағын әуежай. Олар көбінесе шалқар жерлерде орналасады, мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы жүздеген аралдарда көптеген ұшу-қону жолақтары (қазіргі уақытта көбісі тасталып кеткен) салынған. Кейбір ұшу-қону жолақтары аймақтың стратегиялық немесе экономикалық маңызы уақыт өте келе артқан сайын толыққанды әуе базаларына дейін өсті. Алғашқы десант алаңы – одақтастар Нормандияға шабуыл жасауға дайындалған және оны жүзеге асырған кезде пайдаланған уақытша ұшу-қону жолағы. Олар Ұлыбританияда да, континентте де салынған.
An airstrip is a small aerodrome that consists only of a runway with perhaps fueling equipment. They are generally in remote locations, e. g. Many airstrips (now mostly abandoned) were built on the hundreds of islands in the Pacific Ocean during the Second World War. A few airstrips grew to become full fledged airbases as the strategic or economic importance of a region increased over time. An advanced landing ground was a temporary airstrip used by the Allies in the run up to and during the invasion of Normandy, and these were built both in Britain, and on the continent.
Су әуежайы
Су әуеайлағы немесе гидроұшақ базасы – гидроұшақтар, флоттық ұшақтар және қос қондырғылы ұшақтардың қону және ұшып көтерілу үшін үнемі пайдаланатын ашық су кеңістігі. Онда құрлықта терминал ғимараты және/немесе ұшақтың жағаға тоқтауына, жүк тиеуге және түсіруге мүмкіндік беретін орын болуы мүмкін (мысалы, Yellowknife Water Aerodrome). Кейбіреулері құрлықтағы әуежаймен бірге орналасқан және өздері жеке сертификатталған әуежайлар болып табылады. Мұндайларға Ванкувер халықаралық су әуежайы және Ванкувер халықаралық әуежайы жатады. Ал Ванкувер портының ұшу орталығы сияқты басқаларында жеке бақылау мұнарасы бар, Ванкувер портының бақылау мұнарасы.
A water aerodrome or seaplane base is an area of open water used regularly by seaplanes, floatplanes and amphibious aircraft for landing and taking off. It may have a terminal building on land and/or a place where the plane can come to shore and dock like a boat to load and unload (for example, Yellowknife Water Aerodrome). Some are co located with a land based airport and are certified airports in their own right. These include Vancouver International Water Airport and Vancouver International Airport. Others, such as Vancouver Harbour Flight Centre have their own control tower, Vancouver Harbour Control Tower.
Канада
Канаданың аэронавигациялық ақпарат кітабында "көбінесе Канаданың барлық жері әуежай болып саналады" делінген, бірақ "тіркелген әуежайлар" және "сертификатталған әуежайлар" да бар. Әуежайды тіркеу үшін оператор белгілі бір стандарттарды сақтауға және кез келген өзгерістер туралы Көлік министріне хабарлауға міндетті. Әдетте коммерциялық қызметтерді қолдайтын әуежай сертификат алу үшін қауіпсіздік стандарттарына сай болуы керек.
The Canadian Aeronautical Information Manual says " for the most part, all of Canada can be an aerodrome", however, there are also "registered aerodromes" and "certified airports". To become a registered aerodrome, the operator must maintain certain standards and keep the Minister of Transport informed of any changes. To be certified as an airport the aerodrome, which usually supports commercial operations, must meet safety standards.
Ирландия Республикасы
Касмент әуежайы – Ирландия Әуе корпусы қолданатын басты әскери әуежай. "Аэродром" термині Ирландиядағы Abbeyshrule, Bantry, Birr, Inisheer, Inishmaan, Inishmore, County Wicklow-дағы Newcastle және Trim сияқты кішігірім маңызға ие әуежайлар мен әуе алаңдары үшін қолданылады.
Casement Aerodrome is the main military airport used by the Irish Air Corps. The term "aerodrome" is used for airports and airfields of lesser importance in Ireland, such as those at Abbeyshrule; Bantry; Birr; Inisheer; Inishmaan; Inishmore; Newcastle, County Wicklow; and Trim.