Кіріспе

1986 ж. Жаан Слончевскидің феминистік ғылыми-фантастикалық романы. «Океанға есік» – Жаан Слончевскидің 1986 жылғы феминистік ғылыми-фантастикалық романы. Бұл Слончевскидің «Элизий циклының» бірінші кітабы. Романның негізгі тақырыптары – экофеминизм және зорлықсыз революция, сондай-ақ Слончевскинің биология саласындағы білімі.

Сюжет

Роман разворачивается в будущем, на вымышленных планетах Шора и Валедон. Шора — луна Валедона, покрытая водой. Обитатели этой планеты, известные как Делители, все женщины. Делители используют генную инженерию для контроля над экологией своей планеты. Они миролюбивые существа, которые "делятся" — то есть, они связаны друг с другом духовно и лингвистически и относятся ко всем одинаково. Валедон, напротив, является одной из многих планет, управляемых трансгуманоидной фигурой по имени "Патриарх". В начале романа Делители сталкиваются с общиной не-Делителей с другой планеты, которая представляет для них угрозу. Делительница Мервен Нетерпеливая понимает, что они должны выяснить, могут ли другие "люди" разделить их жизнь или нет. Мервен отправляется на Валедон, чтобы завербовать молодого Валана, Спинеля, для возвращения на Шору и попытки перенять их обычаи. Это предприятие приводит к разногласиям внутри общины Делителей, несмотря на то, что благородная Валанка, леди Береница, принявшая имя Делительницы, Ниси-Обманщица, уже жила среди Делителей. Береница, дочь первых торговцев, поселившихся на Шоре, провела свое детство среди Делителей и вернулась на Валедон, чтобы провести время со своим женихом, Реальгаром, сардийским Валанским генералом. К первоначальному огорчению Спинеля, после некоторого времени на Шоре его кожа приобретает фиолетовый оттенок, поскольку его тело приспосабливается к дыхательным микробам, позволяющим Делителям дольше оставаться под водой. Он постепенно перенимает образ жизни Делителей, как мужчина, и, наконец, принимается дочерью Мервен, Листрой, которая рискует своей жизнью, чтобы спасти его от Шок-Призрака, смертоносного подводного существа. Бывшая "любовная делительница" Листры, Рильвен, страдает "каменной болезнью", то есть у нее развилась зависимость от камней и драгоценностей, которые Валанские торговцы привозят на Шору. После смерти Рильвен Листра и Спинель становятся любовными делительницами. Реаргар и Малахит, посланник Патриарха, посещают Шору, чтобы подчинить ее Патриархальному правлению. После этого визита Реаргар, Береница и Спинель возвращаются на Валедон. Береница в конце концов понимает, что Реаргар не намерен позволить ей вернуться на Шору и что Патриарх организовал подчинение Шоры Патриархальному правлению, а не ее самоуправление. Она инсценирует свою смерть и тайно сбегает на Шору, несмотря на то, что путешествия запрещены. Тем временем Спинель возвращается к своей семье, которая живет под властью Доломита после осады их города. Он помогает горожанам организовать мирный акт восстания против Доломитов и становится "призывателем духов". Когда Спинель узнает о том, что произошло с Шорой во время его отсутствия, он возвращается в столицу Валедона, чтобы попытаться получить разрешение на возвращение на Шору. Реаргар, все еще скорбящий о смерти Береницы, но подчиняющийся приказам, возвращается на Шору, чтобы заставить Делителей подчиниться Патриархальному правлению и Валанским законам. Делители мирно продолжают свой образ жизни, несмотря на растущее военное присутствие и эскалацию насилия со стороны солдат Реаргара. Реаргар похищает нескольких Делителей и допрашивает их в поисках информации, хотя Делители впадают в "белый транс" — уязвимое состояние, близкое к смерти, в котором их тела становятся полностью белыми, поскольку их разум отступает внутрь. Некоторые похищенные Делители, в том числе Листра, доставлены на Валедон. Спинель видит Листру и зовет ее, прерывая ее белый транс. Способность Спинеля достичь Делителей заставляет Реаргара вернуть его и Делителей на Шору, где Делители подвергаются пыткам. Несколько солдат Реаргара становятся все более сочувствующими Делителям. Среди них ученый Сидерит, которому поручено изучить передовую науку Делителей для Патриарха, и он становится учеником Уши, "делительницы жизни", практикующей передовую медицину. Узнав, что Береница все еще жива, Реаргар публично казнят нескольких Делителей и чуть не казнят Мервен, прежде чем вернуть ее в военный лагерь. Мервен пытается "делиться" с Реаргаром, чтобы излечить его от того, что Делители считают болезнью Валанов, страха, который заставляет их "ускорять смерть" (убивать). Делители продолжают протестовать ненасильственным путем, хотя это приводит к гибели многих Делителей. Они обнаруживают лекарство от микробов, которые Валаны выпустили, чтобы отогнать опасных морских глотов, и нейтрализуют его, чтобы позволить морским глотам вернуться и восстановить гармонию планеты. Возвращение морских глотов почти уничтожает военные лагеря Валанов, заставляя Валанские войска отступить. Путешествия между двумя планетами запрещены. Береница остается на Шоре, а Спинель почти возвращается на Валедон, чтобы распространить ненасильственное сопротивление против Патриарха. Однако, когда Листра решает не следовать за ним, Спинель решает остаться тоже.

Экофеминизм

Слончевскийдің "Бөлісушілері" экологиялық тұрақтылыққа ұмтылады. Олар өз көбеюін тұрақты деңгейде ұстайды және өз әлеміндегі барлық түрлерді, тіпті қауіпті теңіз құлақтарын да – олар Бөлісушілердің тіршілік ететін салдарды жиі қиратады және олардың табиғи іс-әрекеттері Бөлісушілердің өліміне себеп болады – өзара байланысты деп санайды. Бөлісушілердің көзқарасы олардың қоршаған ортасына, айналасындағы экожүйеге таралады. Олар өсімдіктер мен жануарларға әсер еткенде, өздері де кері әсерге ұшырайтынын түсінеді. Мысалы, Бөлісушілер өсімдіктер мен жануарларды тамақ ретінде пайдаланатындықтан, өз кезегінде басқа тіршілік формаларының тамағына айналатынын, хищниктердің соңында оларды жейтінін қабылдайды. Слончевскийдің пікірінше, Валедондықтардың қанаушылық және патриархалдық тәжірибелері еркектермен, ал экологиялық білім әйелдермен байланысты. Эрик С. Отто Слончевскийдің әйелдерді экологиямен еркектерге қарағанда жақын деп көрсетпей, керісінше, патриархаттың ортақ бағыныштылығы мен капиталистік тәжірибелерге ұшырағандықтан, адам емес табиғатпен одақтас ретінде бейнелеу арқылы осы тұжырымды жоққа шығарады. Бөлісушілер "асыл жабайылар" ретінде көрсетілмейді, сондай-ақ олардың технологиясы болмағандықтан табиғатпен байланысты емес; керісінше, Бөлісушілердің жоғары технологиялық білімге ие екені және озық ғылыми әдістерін экологиялық мақсаттар үшін қолданатыны анықталды.

Тіл

Sharer әдісінің ерекше көрінісі – олардың тілі, онда мақала мен толықтырғыш алмастырылады. Sharer-лер контекст арқылы мақала мен толықтырғыштың қайсы екенін біледі, бірақ олардың тілі екі жақты және ешқандай айырма жасамайды. "Соққыласу" етістігі де мысал болып табылады, себебі бұл етістік тасқа соққы беру ретінде сипатталады, ол өз кезегінде, қолда сезілетін дірілдердің әсерінен кері соққы береді. Осылайша, Sharer-лердің тілі адамнан тыс агенттікке қабілеттілік береді, тіпті жансыз заттардың да әрекет ету қабілеті бар екенін көрсетеді. және лесбияндық сепаратизм. Шора әйелдері бір-бірін жақсы көреді және көбейеді, ал Валлодонда гомосексуализм заңсыз және "адамгершілікке қайшы келетін қарым-қатынас" деп аталады. Слончевски "Океанға кіретін есіктегі мұхит әйелдері пансексуалды – олар жынысына қарамастан жақсы көреді" деп мәлімдеді.

Квакерлік

"Бөлшектің" зорлық-зомбылықсыздығы Слончевскидің квакерлік этикасының көрінісі.

Даму тарихы

Слончевски «Океанға кіретін есік» романын жазуға себепкер болған ниеттерін былай түсіндірді: «Мен шынымен Шығыс Еуропа елдерінің кеңестік үстемдіктен қалай азаттыққа шығуы туралы жазғым келді». Романды Слончевскидің бұрынғы туындысы «Still Forms on Foxfield», сондай-ақ бірнеше басқа баспагерлер жариялаудан бас тартты. Сұхбатының бірінде Слончевски осы бас тартулардың себебін былай деді: «Бұл Кеңес Одағының ыдырауынан бұрын болды, және бейбітшілік ешқашан нәтиже бермейді деген қатал қағида қалыптасқан. Ешкім оған қайшы келетін кітапты қарастырмады». «Океанға кіретін есік» – «Элизиум» сериясының бірінші кітабы, одан кейін «Элизиум қызы» (1993), «Балалар жұлдызы» (1998) және «Мидың жұқпалы ауруы» (2000) кітаптары жарық көрді.

Басқа мәдениетте

Нью-Йорк суретшісі Зиемба 2017 жылы Слончевскидің романынан шабыдаланып, "A Door Into Ocean" деп аталатын "дыбыстық хош иіс шашырату құралын" шығарды.

Марапаттар мен ұсыныстар

1987 жылы «Мұхитқа апарар есік» ең үздік ғылыми-фантастикалық роман үшін Джон У. Кэмпбелл естелік сыйлығын жеңіп алды – бұл сыйлықты әйел адам алғаш рет жеңіп отыр.