Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық авиациялық инженер (1905–1980)
Canadian aeronautical engineer (1905–1980)
Элизабет Мюриэл Грегори МакГилл (27 наурыз 1905 – 4 қараша 1980), "Қырағайлар патшайымы" деп белгілі, канадалық инженер. Ол әлемдегі авиациялық инженерлік мамандықты алған алғашқы әйел және Канадада электр инженерлігі бойынша бакалавр дәрежесін алған алғашқы әйел болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол авиациялық инженер ретінде жұмыс істеді және Форт-Уильям, Онтариодағы Canadian Car and Foundry (CC&F) компаниясындағы жылдары Канаданың ұшақ құрылысындағы қуатты державаға айналуына үлкен үлес қосты. МакГилл 1923 жылы Торонто университетінің қолданбалы ғылымдар бакалавр бағдарламасына қабылданды. Оқу жылындағы теориялық және практикалық сабақтарды толықтыру үшін ол жазда машина жасау шеберханаларында электр моторларын жөндеу жұмысын істеді. Сондай-ақ, осы жерде ол авиациялық инженерлік саласымен танысты. Бітіруге аздай қалғанда полиомиелитке шалдыққан МакГилл өмірінің қалған бөлігін коляскада өткізуі мүмкін екенін естіді. Алайда ол бұл мүмкіндікті қабылдамай, екі металл таяққа сүйеніп жүруді үйренді. Ол Канадада электр инженерлігі мамандығын бітірген алғашқы әйел болды. Бітіргеннен кейін МакГилл Мичиган штатының Понтиак қаласындағы фирмада бастауыш лауазымда жұмыс істеді. Ол кезде компания ұшақтарды өндіруді бастады, бұл оның авиацияға деген қызығушылығын одан әрі арттырды. 1927 жылдың күзінде Мичиган университетінде авиациялық инженерлік мамандығы бойынша магистратураға қабылданды және жаңа авиациялық ғимараттарда ұшақтарды жобалау және зерттеу-дамыту жұмыстарын жүргізу үшін инженерлік ғылымдар магистрі бағдарламасына толық уақытпен оқуға түсті. Оның MIT-дегі замандасы авиациялық инженер және техникалық жазушы М. Эльза Гарднер болды.
Elizabeth Muriel Gregory MacGill (March 27, 1905November 4, 1980), known as the "Queen of the Hurricanes", was a Canadian engineer. She was the first woman in the world to earn an aeronautical engineering degree and the first woman in Canada to receive a bachelor's degree in electrical engineering. She worked as an aeronautical engineer during the Second World War and did much to make Canada a powerhouse of aircraft construction during her years at Canadian Car and Foundry (CC&F) in Fort William, Ontario. MacGill was admitted to the University of Toronto's Bachelor of Applied Sciences program in 1923. During the summers she worked in machine shops repairing electrical motors to supplement the theory and practical teachings during the school year. It is also here that she became exposed to the nascent field of aeronautical engineering. Contracting polio just before her graduation, MacGill was told that she would probably spend the rest of her life in a wheelchair. She refused to accept that possibility though, and learned to walk supported by two metal canes. She became Canada's first woman graduate in electrical engineering. After graduating, MacGill took a junior job with a firm in Pontiac, Michigan. During her time there, the company began producing aircraft, which furthered her interest in aeronautics. She began part time graduate studies in aeronautical engineering at the University of Michigan, enrolling in the fall of 1927 in the full time Master of Science in Engineering program to begin aircraft design work and conduct research and development in the university's new aeronautics facilities. Her contemporary at MIT was aeronautical engineer and technical writer, M. Elsa Gardner.
Инженерлік мансап
1934 жылы МакГилл Fairchild Aircraft компаниясының Лонгьюильдегі операцияларында авиациялық инженердің көмекшісі болып жұмыс істей бастады. 1938 жылы ол Канаданың инженерлік институтының (EIC) корпоративтік мүшесі болып сайланған алғашқы әйел болды. Ол 1938 жылы 22 наурызда Оттавадағы Корольдік авиациялық қоғамға «Ұшақтардың оңайлатылған есептеулері» атты баяндамасын жасады, ол жоғары бағаланды. Кейін ол «Инженерлік журналда» жарияланды. Ол сондай-ақ Канадалық радио хабар тарату корпорациясының алты бөлімді «Соғыс уақытындағы инженер» сериясына қатысты; оның сегменті «Соғыс уақытындағы Канададағы ұшақ инженерлігі» деп аталды. 1942 жылы ол EIC-тің Лейкхед бөлімшесінің төрағасы болып сайланды, бұрын олардың төрағасының орынбасары да болған еді. Сол жылы МакГилл Canadian Car and Foundry (CanCar) компаниясына бас авиациялық инженер болып жұмысқа қабылданды, бұл қызметке тағайындалған әлемдегі алғашқы әйел болды. CanCar-да ол жаңа оқу ұшағын, Maple Leaf Trainer II-ді жобалап, сынақтан өткізді. Maple Leaf Trainer алғаш рет CanCar-дың Форт-Уильям (қазіргі Тандр-Бэй) зауытында жасалды, сол жерге МакГилл көшіп келген еді. Maple Leaf II кез келген Достас елдерінің қарулы күштеріне қабылданбаса да, он (екісі аяқталды, ал сегізін Мексикада құрастыру қажет болды) Мексикаға сатылды, онда оның биікке көтерілу қабілеті маңызды болды, себебі ол көптеген әуежайлардан жұмыс істеуге тиіс болды. Компаниядағы оның рөлі зауыт Корольдік әуе күштері үшін Hawker Hurricane истребителін жасауға таңдалған кезде өзгерді. Зауыт тез арада 500-ге жуық жұмыскерден соғыстың соңына дейін 4500-ге дейін өсті, олардың жартысы әйелдер еді. Соғыстың көп бөлігінде МакГиллдің басты міндеті зауыттар кеңейген кезде өндіріс желісіндегі операцияларды оңтайландыру болды. МакГилл сонымен қатар ұшақтардың қыста жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін шешімдерді жобалауға, мұзды кетіру жүйесін және қарға қону үшін шаңғыларды орнату жүйесін енгізуге жауапты болды. 1943 жылы өндіріс желісі тоқтаған кезде CanCar 1400-ден астам Hurricane ұшағын жасаған еді. 1940 жылы ол тәжірибе туралы «Ұшақтардың жаппай өндірісіне әсер ететін факторлар» атты баяндама жазып, оны ұсынды, кейіннен ол «Инженерлік журналда» жарияланды. Бұл табысты өндірістегі рөлі оны танымал етті, тіпті 1942 жылы True Comics журналында оның комикс биографиясы жарияланды, онда оның «Hurricane патшайымы» деген лақабы қолданылды. Ол туралы көптеген танымал оқиғалар да бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды, бұл осы әйел инженерге деген жұртшылықтың қызығушылығын көрсетті. Hurricane ұшақтарының өндірісі аяқталғаннан кейін CanCar жаңа жұмыс іздеді және АҚШ Әскери-теңіз күштерінен Curtiss SB2C Helldivers ұшақтарын жасау туралы келісімшарт алды. Бұл өндіріс онша сәтті болмады, себебі Curtiss Wright компаниясынан (өз кезегінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің талаптары бойынша) келіп түскен ұсақ өзгерістердің үздіксіз ағыны толық көлемдегі өндірістің басталуын ұзаққа соқтырды. Осы жобаның ортасында МакГилл мен жұмыс жетекшісі Э. Дж. (Билл) Соулсби жұмыстан босатылды. Бастапқыда Соулсби бір апта бұрын келген жоғары әскери шенеуніктер тобымен кешіріспен сөйлескені айтылды, бірақ кейін олардың екеуінің қарым-қатынаста болғандығы анықталды. МакГилл мен Соулсби 1943 жылы үйленді және Торонтоға көшіп барды, онда олар авиациялық консалтингтік бизнес ашты. 1946 жылы ол Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ICAO) техникалық кеңесшісі болып қызмет еткен алғашқы әйел болды, ол коммерциялық ұшақтарды жобалау және өндіруге арналған Халықаралық әуеге лайықтылық ережелерін жасауға көмектесті. 1947 жылы ол Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) кернеуді талдау комитетінің төрағасы болды, БҰҰ комитетіне төрағалық еткен алғашқы әйел. 1952 жылы МакГилл әйел инженерлер қоғамының (SWE) конференциясында «Авиалайнерді жобалаудағы бастама» атты баяндама жасады, ол кейіннен «Инженерлік журналда» жарияланды. Бір жылдан кейін олар оған жыл сайынғы инженерлік сыйлығын табыс етті.
In 1934, MacGill started work at Fairchild Aircraft's operations in Longueuil as an assistant aeronautical engineer. In 1938, she was the first woman elected to corporate membership in the Engineering Institute of Canada (EIC). She presented a paper, "Simplified Performance Calculations for Aeroplanes", to the Royal Aeronautical Society in Ottawa, on March 22, 1938, to high praise. It was later published in The Engineering Journal. She also participated in the Canadian Broadcasting Corporation's six part series, The Engineer in War Time; her segment was called "Aircraft Engineering in Wartime Canada". In 1942, she was elected to the position of chairman of the EIC, Lakehead Branch, after having also served as their vice chairman. Later that year MacGill was hired as Chief Aeronautical Engineer at Canadian Car and Foundry (CanCar), becoming the first woman in the world to hold such a position. At CanCar she designed and tested a new training aircraft, the Maple Leaf Trainer II. The Maple Leaf Trainer was designed and first built in CanCar's Fort William (now Thunder Bay) factories, where MacGill had moved. Although the Maple Leaf II did not enter service with any Commonwealth forces, ten (two were completed, but eight had to be assembled in Mexico) were sold to Mexico where its high altitude performance was important, given the many airfields from which it had to operate. Her role in the company changed when the factory was selected to build the Hawker Hurricane fighter aircraft for the Royal Air Force (RAF). The factory quickly expanded from about 500 workers to 4,500 by war's end, half of them women. For much of the war MacGill's primary task was to streamline operations in the production line as the factories rapidly expanded. MacGill was also responsible for designing solutions to allow the aircraft to operate during the winter, introducing de icing controls and a system for fitting skis for landing on snow. By the time the production line shut down in 1943, CanCar had produced over 1,400 Hurricanes. In 1940 she wrote and presented a paper on the experience, "Factors Affecting Mass Production of Aeroplanes", later published in The Engineering Journal Her role in this successful production run made her famous, to the point of having a comic book biography appear in an issue of True Comics in 1942, using her nickname, "Queen of the Hurricanes”. Numerous popular stories were published about her in the media as well, reflecting the public's fascination with this woman engineer. After Hurricane production ended, CanCar looked for new work and secured a contract from the United States Navy to build Curtiss SB2C Helldivers. This production did not go nearly as smoothly, and a continual stream of minor changes from Curtiss Wright (in turn demanded by the U. S. Navy) meant that full scale production took a long time to get started. In the midst of this project MacGill and the works manager, E. J. (Bill) Soulsby, were dismissed. It was initially rumoured that Soulsby had been curt with a group of senior naval officers who had visited a week earlier, but it was later revealed the reason for the dismissals was that the two were having an affair. MacGill and Soulsby were married in 1943 and moved to Toronto, where they set up an aeronautical consulting business. In 1946, she became the first woman to serve as Technical Adviser for International Civil Aviation Organization (ICAO), where she helped to draft International Air Worthiness regulations for the design and production of commercial aircraft. In 1947 she became the chairman of the United Nations Stress Analysis Committee, the first woman ever to chair a U. N. committee. In 1952, MacGill presented a paper to the Society of Women Engineers (SWE) conference, "The Initiative in Airliner Design", that was subsequently published in The Engineering Journal. A year later they awarded her their annual Engineering Award.
Әйелдер құқықтары
1953 жылы аяғын сындырып алғаннан кейін, Макгилл сауығу кезеңін пайдаланып, анасының құжаттарын жинап, оның өмірбаянын жазуға кірісті. 1955 жылы Макгилл "Менің анам – судья: Судья Хелен Грегори Макгиллдің өмірбаяны" атты кітабын жариялады. Анасы мен әжесінің сайлау құқығы үшін күрестегі белсенді қызметі Эльзаны 1960-шы жылдары әйелдер құқықтарымен шұғылдануға ынталандырды. 1967 жылы ол Канададағы әйелдердің мәртебесі жөніндегі корольдік комиссиясына мүше болып тағайындалды және 1970 жылы жарияланған есептің бір авторы атанды. Ол сондай-ақ комиссия мүшелерінің көпшілігінен өзгеше пікірлерін баяндайтын "Жеке мәлімдеме" ұсынды. Мысалы, ол абортты Қылмыстық кодекстің барлық бөлімінен алып тастауды қалаған.
After breaking her leg in 1953, MacGill used the opportunity of her months of convalescence to sort through her mother's papers and begin writing a biography of her mother's life. MacGill published the book, My Mother, the Judge: A Biography of Judge Helen Gregory MacGill, in 1955. The active public service and work of her mother and grandmother in the suffrage movement inspired Elsie to spend more time dealing with women's rights in the 1960s. In 1967 she was named to the Royal Commission on the Status of Women in Canada and co authored the report published in 1970. She also filed a "Separate Statement" describing those of her opinions which differed from the majority on the commission. For example, she wanted abortion removed from the entirety of the Criminal Code.
Кейінгі өмірі
Қысқа аурудан кейін МакГилл 1980 жылғы 4 қарашада Массачусетс штатының Кембридж қаласында қайтыс болды. Оның қазасын еске алып, әйел ұшқыштардың "Тоқсан тоғыз" ұйымының канадалық мүшесі Ширли Аллен оның туралы былай деді: "Ол зерек акылды және Канаданың көрнекті әйелі ретінде танылды. Оның жынысы да, мүмкіндігі шектеулігі де оның қоғам мен еліне қызмет ету үшін өнерін пайдалануына кедерес болмады."
After a short illness, MacGill died on November 4, 1980, in Cambridge, Massachusetts. In noting her death, Shirley Allen, a Canadian member of the Ninety Nines organization of women aviators said of her: "She had a brilliant mind and was recognized as an outstanding Canadian woman. Neither gender nor disability prevented her from using her talents to serve her community and country."