Кіріспе

Джордж Фредерик Бланда (17 қыркүйек 1927 – 27 қыркүйек 2010) – американдық футболшы, шабуылшы және гол соққышы, Американдық Футбол Лигасында (АФЛ) және Ұлттық Футбол Лигасында (НФЛ) ойнаған. Бланда кәсіби футболда 26 маусым ойнады, бұл спорт тарихындағы ең көп көрсеткіш. Ол зейнеткерлікке шыққан кезде тарихындағы кез келген ойыншыдан көп ұпай жинаған. Бланда 1976 жылдың тамызында 48 жасында кәсіби футболдан зейнеткерлікке шықты, ол спорттағы ең егде жастағы ойыншы болып табылады, бұл рекорд әлі де күшінде. Төрт онжылдыққа созылған мансапқа ие болған екі ойыншының бірі – екіншісі Джон Карни, ол ең көп қосымша ұпай (943) соққан және орындауға тырысқан (959) рекордты сақтайды.

Колледждік мансап

Бланда 1945-1948 жылдары Кентукки университетінде квотербек және кикер ретінде ойнады. Кейін Оңтүстік-Шығыс конференциясының қарсыласы Алабама штатында атаққа ие болып, көптеген рекордтарды орнатқан Пол "Айғыр" Брайант жаттықтырушы 1945 жылы 1–9 есебімен өткен маусымнан кейін оның екінші курсында келді. Соңғы үш жылда "Wildcats" командасы тек үш ойында жеңіліске ұшырады. Бланда Кентуккидегі соңғы екі маусымында (1947–1948) бастапқы квотербек болды, ол 242 пас беріп, 120-сын аяқтады (49,6 пайыздық аяқталу), 1451 ярдқа жетіп, 12 тачдаун жасады.

Чикаго Беарз

Бланда 1949 жылы «Чикаго Беарс» командасымен 600 долларға келісім жасады, бұл сома команда иесі Джордж Халас командаға қабылданғанда талап еткен ақша еді. Бландаға 6000 долларлық тиімді келісімшарт ұсынылды, себебі 600 доллар тек қол қою бонусы болған. Көбінесе квотербек және плацекикер ретінде пайдаланылған Бланда қорғаныс шебінде лайнер ретінде де ойынға қатысты. 1953 жылы ғана Бланда «Беарс» командасының басты квотербегіне айналды, бірақ келесі жылы алған жарақаты оның негізгі құрамдағы орнын жойды. Келесі төрт жыл бойы ол көбінесе тепкіш ретінде қолданылды. Кейіннен Халаспен болған шиеленісті қарым-қатынасы туралы Бланда: «Ол маған тіпті бір жұп аяқкиім сатып алуға да қиындық тартты» деді. 1962 жылы ол екі рет 400 ярдтан астам пас берді: 29 қазанда «Буффало Биллс» командасына қарсы 464 ярд, төрт тачдаун (28:16 есебімен жеңіс); және үш аптадан кейін «Нью-Йорк Титанс» командасына қарсы 418 ярд, осы жолы 49:13 есебімен жеңіске жетіп, жеті тачдаун берді. Бланда сол маусымда 36 тачдаунға пас берді. Бланда сол маусымда 42 рет допты ұстады, бұл көрсеткіш әлі күнге дейін бір маусымда 40 допты ұстаған жалғыз квотербек ретінде рекорд болып табылады. 1962 жылғы титулдық ойында, екі қосымша уақытқа созылған кезде, ол алаңға гол соқты және тачдаунға пас берді, бірақ соңғы минутта жасаған бесінші ұстауы ойынды шешкен гол соғуға мүмкіндік берді. Ол карьерасында 13 рет ойын кезінде төрт немесе одан да көп тачдаунға пас берді, ал 1964 жылдың 1 қарашасында «Хьюстон» командасы үшін «Буффало Биллс» командасына қарсы 68 пас берді, ал ол команда ақырында чемпион атанды. 1963 жылдан 1965 жылға дейін Бланда AFL лигасындағы пас беру әрекеттері мен нәтижелі пас берулер бойынша көшбасшы болды және жеті маусым бойы үздік ондыққа, нәтижелі пас берулер, ярдтар мен тачдаундар бойынша кірді. 1966 жылғы маусымда Бланданың «Ойлерс» командасы 3:5 есебімен маусымды бастады, бірақ қабылдаушы Чарли Фрейзермен статистикалық жағынан өте табысты байланыс жасады. Бланда 25 жастағы Дон Траллға квотербек ретінде ойнау мүмкіндігін берді, бірақ ол команданың басты тепкіші ретінде қызметін жалғастырды. Төрт мәрте AFL All-Star атанған Бланданың ұзақ мансабы 1967 жылдың 18 наурызында «Ойлерс» командасы оны босатқанда аяқталған сияқты көрінді. Алайда, шілде айында «Оукленд Рейдерс» командасы онымен келісім жасады, оның резервтік квотербек және сенімді тепкіш ретіндегі әлеуетін байқады. Кейінгі жылдары Бланда AFL мұрасын қатты қолдады, былай деді: «Сол алғашқы жылы «Хьюстон Ойлерс» немесе «Лос-Анджелес Чарджерс» (титулдық ойында «Ойлерс» командасына 24:16 есебімен ұтылған) «Супер Боулда» НФЛ чемпионы «Филадельфия» командасын жеңе алатын еді». Бланда одан әрі былай деді: «Менің ойымша, AFL 1960 немесе 1961 жылдары «Супер Боулда» НФЛ командасын жеңе алатын еді. Оны дәлелдеу мүмкіндігі болмағанына өкінемін».

Оукленд рейджерлері

1967 жылы Бланданың «Рейдерс» командасындағы алғашқы маусымында оның допты тепкілеу шеберлігі 116 ұпай жинап, AFL турнирінде ең көп ұпай жинаған команда ретінде жеңіске жеткеніне көмектесті. Екі рет оның допты тепкілеуі «Рейдерс» командасының жеңісіне үлкен үлес қосты: 1 қазан күні лига чемпионы «Канзас-Сити Чифс» командасын күтпеген жеңіспен таң қалдырды; ал тұрақты маусымның соңғы апталарында Бланда бұрынғы командасы «Ойлерс» командасына қарсы өткен 19:7 есебімен жеңіске жетіп, жауыздықпен қарсы алатын «Хьюстон» көрермендерінің алдында төрт допты голға енгізді, бұл оның өшігуіне көмектесті. Үш аптадан кейін «Рейдерс» командасы AFL Чемпионатында «Ойлерс» командасымен кездесіп, 40:7 есебімен жеңіске жетті. «Рейдерс» командасы екінші Суперкубок турниріне қатысты, бірақ «Грин-Бэй Пэкерс» командасына жеңіліске ұшырады. 1970 жылы Бланданы көрме маусымында босатып жіберді, бірақ ол 21-ші кәсіби маусымын сәтті бастады. Сол маусымда 43 жастағы Бланда бес ойында өте жақсы өнер көрсетті. «Стилерс» командасына қарсы өткен ойында жарақат алған Дэрил Ламониканың орнына шығып, үш тачдаунға ұмтылды. Бір аптадан кейін, ойын аяқталуға үш секунд қалғанда, 48 ярдтық допты гол соғып, «Канзас-Сити Чифс» командасымен 17:17 есебімен тең түсті. 8 қарашада ол тағы да ойынға қосылып, 1:34 қалғанда «Кливленд Браунс» командасымен теңестіру үшін тачдаун берді, содан кейін 0:03 қалғанда 53 ярдтық допты гол соғып, 23:20 есебімен жеңіске жетті. Жеңіс голынан кейін «Рейдерс» командасының радио хабаршысы Билл Кинг қуанышпен: «Джордж Бланда әлемнің патшасы болып сайланды!» деп жариялады. Команданың келесі ойынында Бланда төртінші тоқсанда Ламониканың орнына шығып, ойын аяқталуға 2:28 қалғанда Фред Билетниковпен тачдаунға тапсырыс беріп, «Денвер Бронкос» командасын 24:19 есебімен жеңді. Келесі аптада Бланданың соңғы секундтағы 16 ярдтық допты голы «Сан-Диего Чарджерс» командасын 20:17 есебімен жеңді. «Балтимор Колтс» командасына қарсы өткен АФК титулы үшін өткен ойында Бланда жарақат алған Ламониканың орнына шығып, 32 пастың 17-сін аяқтады, 217 ярд пен екі тачдаунға ұмтылды, сонымен қатар 48 ярдтық допты гол соғып, екі қосымша ұпай жинады, бұл «Рейдерс» командасын соңғы тоқсанға дейін ойынға ұстап тұрды, бірақ ол екі рет допты ұстап алды. 43 жасында ол чемпионат ойындарында ойнаған ең қарт квотербек атанды және NFL турнирінде тік сызы бойы тепкілеуді жақсы орындайтын ойыншылардың бірі болды. Бланданың жетістіктері оған Берт Белл сыйлығын жеңіп беруге мүмкіндік берді. «Чифс» командасының иесі Ламар Хант: «Джордж Бланда өзінің Хьюстон командасында ойнаған әкесі сияқты жақсы» деді. Бланда енді квотербек ретінде маңызды рөл атқармаса да, ол «Рейдерс» командасының допты тебушісі ретінде тағы бес маусым бойы қызмет етті. Бланда сонымен қатар Associated Press Жылдың үздік спортшысы атанды, бұл марапатты алғашқы рет кәсіби футболшы иеленді. Ол өзінің соңғы ойынын Питтсбургтің «Үш өзендер» стадионында 1976 жылдың 4 қаңтарында, 48 жасында, 1975 жылғы АФК Чемпионатында өткізді, онда ол 41 ярдтық допты гол соғып, «Рейдерс» командасы «Стиллерс» командасына 16:10 есебімен жеңілгенде бір қосымша ұпай жинады. Бланда 1976 жылдың тамызының соңында жаттығу лагерінде босатылды, оның орнына жаңадан келген Фред Штайнфорт допты тебуші болып тағайындалды, ал оның орнына 35 жастағы тәжірибелі Эррол Манн келді.) Ол «Рейдерс» командасынан босатылып, 1976 жылы зейнеткерлікке шықты.

Негізгі маусым

Жыл Команда Ойындар Пастың беруі Лақтыру GP (Ойналған ойындар) GS (Бастап ойналған ойындар) Есеп (Бастап ойнаған ойыншы ретіндегі есеп) Cmp (Сәтті пастар) Att (Пас талпыныстары) Пct (Сәттілік пайызы) Yds (Паспен алынған қашықтық) Y/A (Пас талпынысына шаққандағы қашықтық) Lng (Ең ұзын сәтті пас) TD (Паспен соққан голдар) Int (Перехваттар) Rtg (Пас беру рейтингі) FGM (Соққан голдар) FGA (Голға талпыныстар) Lng (Ең ұзын соққан гол) FG% (Гол сәттілік пайызы) XPM (Қосымша голдар) XPA (Қосымша голға талпыныстар) XP% (Қосымша гол сәттілік пайызы) Pts (Ұпайлар) 1949 CHI 12 2 — 9 21 42.9 197 9.4 44 0 5 37.3 7 15 — 46.7 0 0 — 21 1950 BAL 1 0 — 0 0 — 0 — 0 0 0 — 0 0 0 — 0 0 — 0 CHI 11 0 — 0 1 0.0 0 0.0 0 0 0 39.6 6 15 — 40.0 0 0 — 18 1951 CHI 12 0 — 0 0 0.0 0 0.0 0 0 0 0.0 6 17 — 35.3 26 26 100.0 44 1952 CHI 12 2 1−1 47 131 35.9 664 5.1 59 8 11 38.5 6 25 — 24.0 30 30 100.0 48 1953 CHI 12 12 3−8−1 169 362 46.7 2,164 6.0 72 14 23 52.3 7 20 — 35.0 27 27 100.0 48 1954 CHI 8 7 4−3 131 281 46.6 1,929 6.9 76 15 17 62.1 8 16 — 50.0 23 23 100.0 47 1955 CHI 12 0 — 42 97 43.3 459 4.7 51 4 7 41.6 11 16 — 68.8 37 37 100.0 70 1956 CHI 12 0 — 37 69 53.6 439 6.4 69 7 4 82.9 12 28 — 42.9 45 47 95.7 81 1957 CHI 12 0 — 8 19 42.1 65 3.4 13 1 3 11.8 14 26 — 53.8 23 23 100.0 65 1958 CHI 12 0 — 2 7 28.6 19 2.7 12 0 0 39.6 11 23 — 47.8 36 37 97.3 69 1960 HOU 14 11 8−3 169 363 46.6 2,413 6.6 88 24 22 65.4 15 32 53 45.5 46 47 97.9 91 1961 HOU 14 11 9−2 187 362 51.7 3,330 9.2 80 36 22 91.3 16 29 55 55.2 64 65 98.5 112 1962 HOU 14 14 11−3 197 418 47.1 2,810 6.7 78 27 42 51.3 11 26 54 42.3 48 49 98.0 81 1963 HOU 14 13 6−7 224 423 53.0 3,003 7.1 80 24 25 70.1 9 24 46 37.5 39 39 100.0 66 1964 HOU 14 13 4−9 262 505 51.9 3,287 6.5 80 17 27 61.4 13 29 49 44.8 37 38 97.4 76 1965 HOU 14 12 3−9 186 442 42.1 2,542 5.8 95 20 30 47.9 11 21 45 52.4 28 28 100.0 61 1966 HOU 14 8 3−5 122 271 45.0 1,764 6.5 79 17 21 55.3 16 30 51 53.3 39 40 97.5 87 1967 OAK 14 0 — 15 38 39.5 285 7.5 50 3 3 59.6 20 30 46 66.7 56 57 98.2 116 1968 OAK 14 1 1−0 30 49 61.2 522 10.7 94 6 2 120.1 21 34 48 61.8 54 54 100.0 117 1969 OAK 14 0 — 6 13 46.2 73 5.6 20 2 1 71.5 20 37 46 54.1 45 45 100.0 105 1970 OAK 14 0 — 29 55 52.7 461 8.4 44 6 5 79.4 16 29 52 55.2 36 36 100.0 84 1971 OAK 14 0 — 32 58 55.2 378 6.5 37 4 6 58.6 15 22 42 68.2 41 42 97.6 86 1972 OAK 14 0 — 5 15 33.3 77 5.1 26 1 0 73.5 17 26 48 65.4 44 44 100.0 95 1973 OAK 14 0 — 0 0 0.0 0 0.0 0 0 0 0.0 23 33 49 69.7 31 31 100.0 100 1974 OAK 14 0 — 1 4 25.0 28 7.0 28 1 0 95.8 11 17 49 64.7 44 46 95.7 77 1975 OAK 14 0 — 1 3 33.3 11 3.7 11 0 1 5.6 13 21 37 61.9 44 48 91.7 83 Career 340 106 53−50−1 1,911 4,007 47.7 26,920 6.7 95 236 277 60.6 335 641 55 52.4 943 959 98.3 1,948

Маусымнан кейін

1950 CHI 1 0 — 0 0 — 0 — 0 0 0 — 0 0 — 0 0 — 0 1956 CHI 1 1 0–1 12 27 44.4 140 5.2 — 0 1 45.3 0 0 — 1 1 100.0 1 1960 HOU 1 1 1–0 16 31 51.6 301 9.7 88 3 0 117.8 1 2 50.0 3 3 100.0 6 1961 HOU 1 1 1–0 18 40 45.0 160 4.0 35 1 5 25.0 1 1 100.0 1 1 100.0 4 1962 HOU 1 1 0–1 23 46 50.0 261 5.7 24 1 5 35.1 1 3 33.3 2 2 100.0 5 1967 OAK 2 0 — 0 2 0.0 0 0.0 0 0 0 39.6 4 7 57.1 6 6 100.0 18 1968 OAK 2 0 — 0 0 — 0 — 0 0 0 — 5 6 83.3 7 7 100.0 22 1969 OAK 2 0 — 3 11 27.3 57 5.2 33 0 3 9.1 0 3 0.0 9 9 100.0 9 1970 OAK 2 0 — 17 32 53.1 271 8.5 38 2 3 63.4 1 2 50.0 5 5 100.0 8 1972 OAK 1 0 — 0 0 — 0 — 0 0 0 — 0 0 — 1 1 100.0 1 1973 OAK 2 0 — 0 0 — 0 — 0 0 0 — 5 7 71.4 4 4 100.0 19 1974 OAK 2 0 — 0 0 — 0 — 0 0 0 — 2 3 66.7 5 5 100.0 11 1975 OAK 2 0 — 0 0 — 0 — 0 0 0 — 2 5 40.0 5 5 100.0 11 Мансап 20 4 2–2 89 189 47.1 1,190 6.3 88 7 17 42.4 22 39 56.4 49 49 100.0 115

Жеке өмір

Бланда словак тілінде туған Питтсбург аймағындағы көмір шақтаушының ұлы еді. Ол 1949 жылдың 17 желтоқсанынан бастап 2010 жылдың 27 қыркүйегінде, 83 жасқа толып, содан кейін он күн өткенде қайтыс болғанға дейін Бетти Харрисқа үйленген болатын. Олардың екі баласы болды.

Өлім

Профутбол атақ-даңқының залы мәліметінше, Бланда 2010 жылдың 27 қыркүйегінде "қысқа аурудан" кейін қайтыс болды. Ол 83 жаста болған. Солдат алаңында өткен 27 қыркүйек, 2010 жылғы «Дүйсенбі кешкі футбол» ойынында, «Грин-Бэй Пэккерс» және «Чикаго Беарс» командалары арасындағы матч басталар алдында Бланданың құрметіне бір минуттық үнсіздік сақталды.

Мұра

1970 жылдардағы "Бақытты күндер" телесериалының оқиғасы 1950 жылдардағы Висконсин штатының Милуоки қаласында орын алады. 3-маусымының "Футбол әуесқойлары" эпизодында, алғаш рет 1976 жылдың 20 қаңтарында Richie Cunningham (Рон Говард ойнады) және Ralph Malph (Донни Мост) 1956 жылдың 9 желтоқсанындағы Чикаго аюлары – Чикаго кардиналдарының теледидарлық ойынын тамашалап отыр. Эд Браунның Харлон Хиллге жасаған пасын Кардиналдар ұстап алғаннан кейін, Ричи "екінші квотербекті" қоюды қалайды. Ральф екінші квотербек "көнеріп қалғанын" айтады. Ол қарт, 30 жаста, және оның болашағы жоқ. Ричи: "Джордж Бланданың тағы екі-үш жақсы жылы бар" деп қарсылық білдіреді. Әзілдің мәнісі, Бланда, шоуда көрсетілген күннен кейін 19 жыл өткен соң да ойыннан қол үзбеген. Карьерасының соңында Бланда Chrysler Corporation компаниясының коммерциялық өкілі ретінде де жұмыс істеді. Ол көбінесе 1973 жылы жаңа дизайнына ие болған толық көлемді Dodge Truck желісін, әсіресе оның жаңа "Club Cab" үлгісін насихалаған телеарна жарнамаларында көрінді. Бланда 1970 жылдардың басында Schaefer Beer, Brut cologne, Kellogg's cereals және тағы да көптеген өнімдердің жарнамаларында пайда болды.