Кіріспе
Оңтүстік Лондон желісі – Англияның оңтүстік Лондондағы темір жол желісі. Бұл маршрут бойынша алғашқы бумен жүретін жолаушылар қызметін 1867 жылдың 1 мамырында Лондон, Брайтон және Оңтүстік Жағалау Темір жолы (LBSCR) Виктория және Лондон Көпірінің орталық терминалды станцияларын Баттерси, Клэфэм, Брикстон, Камбервелл және Пекхэм сияқты оңтүстік Лондоның шеткі аудандарымен байланыстырғанда құрды. Жоғары кернеулі электр жетегінің алғашқы үлгісі болған бұл желінің көп бөлігі биік виадуктарға салынды және 20 ғасырдың басында «Оңтүстік Лондонның электрленген жоғары темір жолы» деп таныстырылды. Электрмен жүретін қызмет танымал болды, 1920 жылы сағатына төрт пойыз қатынайтын және 12 миллион жолаушы тасымалданды. Уандсворт Роуд пен Пекхэм Рай арасындағы маршрут тағы бір рельс жолымен қатар жүрді. 1923 жылға дейін Уандсворт Роудтан Шығыс Брикстонға дейінгі екі жолды да Лондон, Чатэм және Довер темір жолы (LCDR) иеленсе, Шығыс Брикстоннан Пекхэм Райға дейінгі жолдар LBSCR-ге тиесілі болды. Оңтүстік Атлантикалық желілерін LBSCR, ал солтүстік Чатем желілерін LCDR басқарды. LBSCR және LCDR екеуі де Оңтүстік темір жолының (SR) құрамына кіргендіктен, 1923 жылы бүкіл желі SR-дің меншігіне өтті. 1928 жылы жоғары кернеулі жетегі үшінші рельспен ауыстырылды. Бұл ұзақ және баяу төмендеудің бастамасы болды, нәтижесінде 1988 жылы ең жұмсақ кезде күніне әр бағытта бар болғаны тоғыз пойыз қатынайтын болды. Желі, Оңтүстік Лондон желісі саяхатшылары қауымдастығының табысты науқанынан кейін қайта жаңғыртылды. 1991 жылдан 1997 жылға дейін жарты сағат сайын қатынайтын толық жеті күндік кесте кезең-кезеңмен қалпына келтірілді. 2012 жылдың желтоқсанынан бастап жолаушылар қызметі Лондондық «Overground» желісінің бөлігіне айналды, Клэпхэм Джанкшн мен Куинс Роуд Пекхэм арасында сағатына төрт пойызбен қызмет көрсетеді, содан кейін Шығыс Лондон желісі арқылы өтеді. 2024 жылы Шығыс Лондон/Оңтүстік Лондон қызметтері біріктіріліп, «Windrush» желісі деп қайта аталмақ.
The South London line is a railway line in inner south London, England. The initial steam passenger service on the route was established by the London, Brighton and South Coast Railway (LBSCR) on 1 May 1867 when the central London terminal stations of Victoria and London Bridge were connected to the inner south London suburbs of Battersea, Clapham, Brixton, Camberwell and Peckham. A pioneer of overhead electric traction, most of the line was built on high level viaducts and was marketed as the South London Elevated Electric Railway in the early part of the 20th century. The electric service was popular, with four trains per hour and 12 million passengers in 1920. Between Wandsworth Road and Peckham Rye the route ran parallel to another set of tracks. Prior to 1923, both lines from Wandsworth Road to East Brixton were owned by the London, Chatham and Dover Railway (LCDR) and the lines from East Brixton to Peckham Rye were owned by the LBSCR. The southern Atlantic lines were operated by the LBSCR and the northern Chatham lines were operated by the LCDR. The LBSCR and LCDR were both constituent companies of the Southern Railway (SR) and consequently the whole line came into SR ownership in 1923. Overhead traction was replaced with third rail in 1928. This began a long, slow period of decline that culminated in the running of only nine trains a day in each direction at peak times in 1988. The line was revived following a successful campaign by the South London Line Travellers Association. The full seven day half hourly timetable was restored in stages from 1991 to 1997. Since December 2012, passenger services have been part of the London Overground, running a four trains an hour service between Clapham Junction and Queens Road Peckham and then via the East London line to During 2024 the East London/South London service will be merged and rebranded as the Windrush line.
Бу қызметі
Оңтүстік Лондон желісі Лондон, Брайтон және Оңтүстік Жағалау Темір жолы мен Лондон, Чатэм және Довер Темір жолы бірлесіп салған, себебі екі компания да Брикстон мен Пекхэм арасында жаңа желілер құруды қалаған. LCDR Брикстон аймағындағы қолданыстағы желілерінен Кристалл-Паласқа жетуді, ал LBSCR Виктория мен Лондон Көпіріндегі екі терминалдық стансаларын ішкі Оңтүстік Лондон елді мекендері арқылы байланыстыруды көздеген. Екі параллель темір жол желісі жоспарланған, олардың әрқайсысы әр компанияның пайдалануына арналған. LBSCR Пекхемдегі Кроу-Лейн және Брикстондағы Баррингтон-роуд торабы арасындағы екі жұп желіні де салған және олардың меншігіне алған. LCDR Баррингтон-роуд торабынан Вандсворт-роудқа дейін желі салған, нәтижесінде LBSCR пайдаланатын қолданыстағы желіге жақын екінші жұп жол құрылды. Бумен жүретін пойыздар кезінде күніне әдетте 37 Лондон Көпірінен Викторияға, ал 38 Викториядан Лондон Көпіріне бағытталған пойыздар болған. Алғашқыда Craven 0-4-2T локомотивтері пайдаланылды. Кейіннен Stroudley "Терьер" класындағы 0-6-0T локомотивтері төрт дөңгелекті купелі вагондарды тартқан. 1868 жылы Пекхэм Райдың батысынан Саттонға желі салынған. Жаңа бағыт Лондон Көпіріне жету үшін Оңтүстік Лондон желісін пайдаланған, бұл желінің шығыс бөлігінде трафик көлемін айтарлықтай арттырған. Пекхэм Райдан Лондон Көпіріне дейін үшінші жол салынған.
Электрлік желі
Лондон округінің Трамвайлар электр трамвай желісінің Оңтүстік Лондонда дамуы қызметтің танымалдылығына қауіп төндірді. 1903 жылы 8 миллион болған жолаушылар саны 1908 жылы 3,5 миллионға дейін төмендеді. 1903 жылы LBSCR-дің барлық желілерін электрлендіруге қажетті парламенттік өкілеттіктер алынды. LBSCR 6,6 кВ 25 Гц жоғары кернеулі жүйесін пайдаланып электрлендіруге шешім қабылдады. Пойыз бойындағы дәліздер жолаушыларға орын іздемей, кез келген есіктен түсуге мүмкіндік берді, сондай-ақ қызметтің уақтылы болуын жақсартты. Бірінші класс вагондары қажетті көлемнен артық болғандықтан, орталық вагондар басқа желілерге ауыстырылды. Екі вагон бір-бірімен біріктіріліп, екі, төрт немесе алты вагонды пойыз құрады. The Times газетінде бұл қызмет жылдам, ыңғайлы және арзан тарифтермен қамтылғаны туралы жазылған. Daily Mirror газеті сапар уақыты 36 минуттан 24 минутқа дейін қысқарғанын және қызмет 15 минут сайын іске асырылғанын хабарлады. Электрлендірумен бірге Лондон көпірі мен Пекхэм Рай арасындағы теміржолды бөліскен бу пойыздарының кестесі өзгертіліп, аталған станциялар арасында тоқтамайтын болды. 1910 жылы жолаушылар саны 8 миллионға дейін қайта қалпына келтірілді және 1920 жылы 12 миллионға жетті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1917 жылдың 1 қаңтарында Олд Кент Роуд және Оңтүстік Бермондси станциялары жабылды, ал Шығыс Брикстоннан демалыс күндері қызмет тоқтатылды. Оңтүстік Бермондси 1919 жылдың 1 мамырында қайта ашылды. Жоғары кернеулі токпен жұмыс істеу кезінде әдетте жұмыс күндері 68 пойыз Лондон көпірінен Викторияға, ал 62 пойыз Викториядан Лондон көпіріне қатынайтын, сондай-ақ қосымша қысқа қашықтыққа жүретін пойыздар да болды.
Үшінші рельске ауысу
Үлкен төрт теміржол компаниясы құрылғаннан кейін, LBSCR 1923 жылы Оңтүстік теміржолының бір бөлігіне айналды. 1926 жылы Ұлыбританиядағы жалпы ереуіл кезінде төрт айға қызмет тоқтатылды. Үшінші рельстік тұрақты токқа (DC) ауысқаннан кейін, әдетте 42 пойыз (Лондон көпірінен Викторияға) және 41 пойыз жоғары бағытта жүрді. Бұл ең көп жүргіншілер келетін уақытта қызметті әр 30 минутқа, ал ең нашар уақытта әр 20 минутқа дейін азайтты. 1977 жылы Куинс-роуд Пекхемде осы жағдай қайталанды, бұрынғы үшінші жолдың орнына аралдық платформа салынды және қабырғалық платформалар алынып тасталды. Шығыс Брикстон станциясы 1976 жылдың 6 қаңтарынан бастап жабылды. 1976 жылдың қазан айынан бастап жексенбілік қызмет тоқтатылды, Wandsworth Road, Clapham, Queens Road Peckham және South Bermondsey станциялары жексенбі күндері жабылды. 1981 жылы сенбілік қызмет те тоқтатылды. Оңтүстік Лондон желісінің жолаушылар қауымдастығы (SoLLTA) 1987 жылы желінің жағдайын жақсарту мақсатымен құрылды. Қызмет тек дүйсенбіден жұмаға дейін, ең көп жүргіншілер келетін уақытта ғана, жарты сағат сайын жүргізілді. Клэпхэм және Уондсворт-роуд станциялары, тек Оңтүстік Лондон желісімен қызмет көрсететін болғандықтан, SoLLTA хабарлағандай, "қызметкерсіз қарапайым аялдамаларға дейін төмендетілді, тіпті билет алу мүмкіндігі де болмайды". 1988 жылдың маусымында желі сағат сайынғы ең көп жүргіншілер келетін уақыттағы қызмет деңгейіне дейін қысқартылды. Бұл бағытқа тәулігіне әрқайсынан тоғыз пойыз қатынайтындығын білдірді. 1989 жылдың наурыз айында The Daily Telegraph газеті Клэпхэм станциясын "ең нашар станция" деп таныды. SoLLTA жүргізген науқан сәтті аяқталды. Клэпхэм станциясы 1989 жылдың 15 мамырында оның орналасқан жерін дұрыс көрсету үшін Клэпхэм Хай-стрит деп қайта аталды. 1990 жылы станция жөндеу жұмыстарынан өтті. Басқа станциялар да тазартылып, жаңартылды. 1988 жылы Викториядан Левишамға және одан әрі жаңа қызмет ашу жобасының аясында күндізгі қызметті қайта жаңарту мәселесі қарастырылды. British Rail субсидия талап етті, бірақ жергілікті билікпен келісімге келе алмады. 1989 жылдың желтоқсанында Оңтүстік Лондон желісінде күндізгі қызметті қамтамасыз ету үшін Викториядан Дартфордқа дейінгі қызмет әлі де қарастырылып жатты. 1991 жылдың 13 мамырынан бастап жарты сағат сайынғы күндізгі қызмет қайта жаңартылды.
Жекешелендіру
British Rail компаниясы жекешелендірілгеннен кейін, 1996 жылдың 26 мамырынан бастап Connex South Central компаниясы бұл бағыттағы жолаушылар тасымалын қамтамасыз етті. 1996 жылдың қыркүйегінде сенбі күнгі қызмет қайта жаңартылды, ал апта ішіндегі кешкі рейстер 1997 жылдың мамырынан бастап сағат сайынғыдан жарты сағат сайынғыға дейін артты. Southern (бастапқыда SouthCentral таңбасымен) 2001 жылдың 26 тамызынан 2012 жылдың 8 желтоқсанына дейін жолаушылар тасымалын жүзеге асырды.
Шығыс Лондон желісінің кеңейтілуі
2012 жылы Оңтүстік Лондон желісінің көп бөлігі Лондон жерүсті желісінің құрамына енді, бұл Шығыс Лондон желісін Клэпхэм Джанкшнға дейін ұзартудың бір бөлігі болды. Бұл шығыста Куинс Роуд Пекхэм станциясының солтүстігінен Суррей Кейс станциясының оңтүстігіндегі Шығыс Лондон желісімен қосылатын жаңа желі құрылысы арқылы жүзеге асырылды, бұл 1911 жылдан бері қолданыстан шығарылған бұрынғы бағытты қайта жаңартуға мүмкіндік берді. Жолаушылар тасымалы Уондсворт Роудтан батысқа қарай Клэпхэм Джанкшнға қызмет көрсету үшін бағытталды. Осылайша, Куинс Роуд Пекхэм, Пекхэм Рай, Денмарк Хилл, Клэпхэм Хай Стрит және Уондсворт Роуд арқылы Суррей Кейс-тен Клэпхэм Джанкшнға дейінгі бағыт құрылды, осы бағытқа Лондон жерүсті желісі қызмет көрсете алатын болды. Жобаны 2012 жылдың мамыр айында аяқтау жоспарланған, бұл Лондонның 2012 жылғы жазғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарына уақытында тап келді. Алайда, жоспар орындалмады және желі 2012 жылдың 9 желтоқсанында ашылды. Бұл қызмет Клэпхэм Джанкшнде Батыс Лондон желісімен байланысты, Орталық Лондонның айналасындағы орбиталық теміржол бағытын аяқтады және Orbirail тұжырымдамасын іске асырды. Лондон жерүсті желісінің Клэпхэм Джанкшнға қызмет көрсетуінің басталуымен бірге Оңтүстік Виктория – Лондон Бридж қызметі тоқтатылды. Бұл өзгерістер кейбір станциялардан терминалдарға тікелей қатынасқан қызметтерді азайтты немесе толығымен жойды.
Бағыт
Оңтүстік Лондон желісі Брайтон магистралінің Лондон көпір тармағынан Оңтүстік Бермондси тоғысында кірпіштен салынған виадукта бөлінеді. Жол оңтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай бұрылу үшін қисыққа иеді. Оңтүстік Бермондси, төбеде орналасқан, тоғыстан оңтүстікке қарайғы алғашқы станция болып табылады. Суррей-Кейзден келген Шығыс Лондон желісі Олд-Кент жолы тоғысында осы желіге қосылады. Желі тоғыстың оңтүстігіндегі бұрынғы Олд-Кент Роуд станциясының орнынан өтеді, содан кейін Куинс Роуд Пекхэм станциясы орналасқан. Catford Loop Line-ның астынан өткеннен кейін желі Пекхэм Райға жетеді, мұнда бағыт батысқа қарай өзгереді. Оңтүстік Лондон желісі Пекхэм Рай станциясындағы төрт платформаның оңтүстік жұбына қызмет көрсетеді. Пекхэм Райдан кейін Портсмут желісі Пекхэм Рай тоғысында оңтүстік-батысқа қарай бөлінеді. Крофтон жолы тоғысы, одан сәл батысқа қарай, Кэтфорд Loop Line пойыздарына Оңтүстік Лондон желісіне қосылуға мүмкіндік береді, бұл жерден Атлантик желілері деп те аталады. Grove Lane туннелінен кейін келесі станция Denmark Hill болып табылады, онда Оңтүстік Лондон желісі төрт платформаның оңтүстік жұбына қызмет көрсетеді. Желі Лофбороу-Джанкшн станциясында Холборн виадугі мен Херн Хилл желісін кесіп өтеді, содан кейін бұрынғы Шығыс Брикстон станциясының орнынан өтеді. Желі Брикстон станциясында Чатем магистралін кесіп өтеді және Шепардс-Лейнде онымен тоғысады. Жол аз тереңдіктегі қазбада солтүстік-батысқа қарай бағытталған. Клэпхамның жоғарғы көшесінде станция бар. Вольтер жолы тоғысы пойыздарға Атлантик және Чатем желілері арасында ауысуға мүмкіндік береді. Уандсворт Роуд станциясынан кейін желі үш бағытқа бөлінеді. Бірінші бағыт – Атлантик желілерінің кірпіштен салынған виадукта жалғасуы, содан кейін Оңтүстік-Батыс магистралі арқылы Куинстаун Роудтан және Баттерси Парк станциясына дейін, онда Баттерси Парк тоғысын алып тастағаннан кейін бағыт аяқталады. Екінші бағыт – Клэпхам Junction станциясына, ал үшінші бағыт – Чатем магистраліне қосылу.
Қызметтер
Шығыс Лондон мен Оңтүстік Лондон желісінің біріктірілген қызметі Лондон көлігі тарапынан Хайбери және Ислингтон – Нью-Кросс, Клэфэм-Джанкшн, Кристал-Палас және Батыс Кройдон бағыты ретінде сипатталады. 2023 жылғы желтоқсан айының кестесіне сәйкес, ең аз қозғалыс кезіндегі қызмет үлгісі сағатына 16 пойызды құрайды, олардың ішінде келесілері саяхатының бір бөлігін Оңтүстік Лондон желісі арқылы жүзеге асырады: 2024 жылғы ақпан айында Шығыс Лондон / Оңтүстік Лондон бөлімі Виндраш желісі деп аталатыны расталды (Кариб теңізінен келген иммигранттардың Виндраш буынының құрметіне) және жаңартылған желі картасында қызыл түспен белгіленеді.
Жаңа Бермондси станциясын қосу
2001 жылғы Шығыс Лондон желісін кеңейту жоспарлары Бермондси және Нью-Кросс шекарасына жақын Суррей Канал көшесінде жаңа станция салуды көздеген. 2009 жылы Бермондси тұрғындары қаржыландыру үшін күш жинап, үгіт топ құрды. 2010 жылдың қыркүйегінде Транспорт министрлігі 7 миллион фунт стерлингтік қаржыландырудан бас тартты, бірақ 2012 жылы «Renewal» құрылыс компаниясы оны даму жобасының аясында қаржыландыруға келісті, ал Левишем кеңесі тиісінше құрылысқа рұқсат берді. 2014 жылғы «Ашық үй» фестивалі аясында өткен презентацияда «Renewal» компаниясы TfL компаниясымен бірлесіп, станцияға танымал атау іздеп жатқанын мәлімдеді. Бұрынғы оңтүстік Лондон доктерінің бұл бөлігі үшін «Нью-Бермондси» деген шешім қабылданды. Құрылыс жұмыстары 2016 жылы басталды.
Виктория - Беллингэм бағыты
2012 жылы Викториядан Лондон көпіріне дейін қызмет көрсетуді тоқтату, кейбір Оңтүстік Лондон желісі станцияларынан терминалдарға дейін бір ауысқансыз сапар жасау мүмкіндігін жойды. Бағыт өзгерген кезде, оны қайта жаңарту үшін наразылық акциясы өтті. London Travelwatch жүргізген сауалнамаға сәйкес, жолаушылардың 88%-ы өзгерістерге байланысты ыңғайсыздық сезінетінін айтты (бірақ сауалнамада жауап берушілердің көпшілігі Шығыс Лондон желісі/Overground жобалары туралы немесе олардың әкелуі мүмкін пайдасы туралы хабардар емес екені де көрсетілді). Жоғалған қызметтерді өтеу мақсатында Виктория – Беллингхем бағытында қызмет енгізу ұсынылды. Бұл Пекхэм Райға дейінгі бұрынғы бағытты қайта жаңартып, сондай-ақ оңтүстік-шығыс Лондондағы Беллингхемге дейінгі Catford Loop Line желісінің бір бөлігін қамтиды. Алайда, қаржыландыру мәселелеріне байланысты ұсыныстан бас тартылды. Әртүрлі топтар мен жергілікті депутаттар қала әкімінен көліктік министрден желіні кеңейту немесе жаңа тармақтар салу үшін қаржыны қайта қарауды сұрады. TfL қалыпты сапар уақытына кедергі келтіретін мәселені шешу үшін ұсыныстардың қысқа тізімін жасады.
Қосымша қосымша станциялар үшін лоббилік қызмет
Denmark Hill және Clapham High Street арасындағы желі Брикстоннан өтеді, Loughborough Junction және Brixton станцияларының үстінен өтеді, бірақ өзінің станциялары жоқ. 1991 жылы Брикстонға платформалар қосу Оңтүстік Орталық бөлімшесі үшін табыс әкелуі мүмкін екендігі анықталды, алайда оларды салудың құны тым жоғары деп есептелді. 2004 жылы жергілікті саясаткерлер мен тұрғындар Брикстон аймағына желінің қызмет көрсетпейтініне алаңдады, ал белсенділер Шығыс Лондон желісінің кеңейтілу жобасын Темзлинк және Лондон метрополитенінің Виктория желісімен байланысқан станциялар құру мүмкіндігін пайдаланбағаны үшін сынады. Желінің биік виадукта орналасқандығына байланысты мұндай станцияларға жоспар жасалмады, бұл құрылыс шығындарын тым қымбат ететін еді. Лондон мэрі Кен Ливингстон осы станцияларды салу туралы кез келген ұсыныстың шығын-пайда талдауынан өте қоюына күмәнді екенін айтты және олардың мақұлдануының ықтималдығы төмен екенін білдірді. Шығыс Брикстон станциясын қайта ашу мүмкіндігі де қарастырылды.