1973 жылғы «Сенбілік қырғын»: Уотергейт дағдарысының бетбұрысы
Saturday Night Massacre
Уотергейт жанжалы: 1973 ж. "Сенбі күнгі қырғын" – Арчибальд Кокс қызметтен алынуына байланысты АҚШ Әділет министрлігіндегі жаппай отставкалар. Никсон таспалары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1973 жылы Уотергейт дауы кезінде отставкалар сериясы
Series of resignations during the Watergate scandal in 1973
"Сенбілік түнгі қырғын" – 1973 жылы Уотергейт дауы кезінде АҚШ Әділет министрлігінде арнайы прокурор Арчибальд Кокстың қызметтен босатылуына байланысты отставкалар сериясы. Бұл оқиғалар Кокстың президент Ричард Никсонның өтініші бойынша Никсонның Ақ үйіндегі таспаларға қатысты сотқа шақырудан бас тартуынан кейін болды. 20 қазан күні, сенбіде Никсон Бас прокурор Эллиот Ричардсонға Арчибальд Коксты қызметтен босатуды бұйырды; Ричардсон бас тартты және дереу отставкаға кетті. Содан кейін Никсон Бас прокурордың орынбасары Уильям Раккельхаусты Коксты қызметтен босатуға бұйырды; Раккельхаус бас тартты және ол да отставкаға кетті. Никсон Әділет министрлігінің үшінші жоғары лауазымды шенеунігі, Бас сот прокуроры Роберт Боркқа Коксты қызметтен босатуды бұйырды. Борк Никсонның сұрауы бойынша қызметтен босатуды жүзеге асырды. Борк кейін отставкаға кетуді жоспарлағанын, бірақ Ричардсон мен Раккельхаус Әділет министрлігінің мүддесі үшін оны қызметте қалуға көндіргенін мәлімдеді. Никсонның бұл әрекеттеріне саяси және қоғамдық реакциялар теріс болды және президентке ауыр зиян келтірді. Никсонға қарсы импичмент процесі он күннен кейін, 1973 жылдың 30 қазанында басталды. 1973 жылдың 1 қарашасында Леон Яворски жаңа арнайы прокурор болып тағайындалды, ал 1973 жылдың 14 қарашасында АҚШ округтік сотының судьясы Герхард Гессел қызметтен босатудың заңсыз екенін шешті. "Сенбілік түнгі қырғын" Уотергейт дауының шешімді кезеңі болды, себебі халық Никсонның Уотергейттегі әрекеттеріне күмәнді көзбен қараса да, Никсонның Уотергейт тергеуін тоқтатуға жасаған айқын әрекетіне ашуланды. Конгресс, Никсонның дауға қатысы жөнінде күтіп-көру саясатын ұстанғаннан кейін, тез арада Никсонға қарсы шығып, Никсонның отставкасына әкелетін импичмент процедурасын бастады.
The "Saturday Night Massacre" was a series of resignations over the dismissal of special prosecutor Archibald Cox that took place in the United States Department of Justice during the Watergate scandal in 1973. The events followed the refusal by Cox to drop a subpoena for the Nixon White House tapes at President Richard Nixon's request. During a single evening on Saturday, October 20, Nixon ordered Attorney General Elliot Richardson to fire Archibald Cox; Richardson refused and resigned effective immediately. Nixon then ordered Deputy Attorney General William Ruckelshaus to fire Cox; Ruckelshaus refused, and also resigned. Nixon then ordered the third most senior official at the Justice Department, Solicitor General Robert Bork, to fire Cox. Bork carried out the dismissal as Nixon asked. Bork stated that he intended to resign afterward, but was persuaded by Richardson and Ruckelshaus to stay on for the good of the Justice Department. The political and public reactions to Nixon's actions were negative and highly damaging to the president. The impeachment process against Nixon began ten days later, on October 30, 1973. Leon Jaworski was appointed as the new special prosecutor on November 1, 1973, and on November 14, 1973, United States District Judge Gerhard Gesell ruled that the dismissal had been illegal. The Saturday Night Massacre marked the turning point of the Watergate scandal as the public, while increasingly uncertain about Nixon's actions in Watergate, were incensed by Nixon's seemingly blatant attempt to end the Watergate probe, while Congress, having largely taken a wait and see policy regarding Nixon's role in the scandal, quickly turned on Nixon and initiated impeachment proceedings that would end in Nixon's resignation.
Сөз тіркесінің шығу тегі
Бұл сөз тіркесінің нақты шығу тегі белгісіз; ол оқиғалардан екі күн өткен соң, 22 қазанда Дэвид С. Бродердің «Вашингтон Пост» газетіндегі мақаласында алғаш рет жазылған. Бірақ тіпті сол мақалада Бродер оқиғалардың бұрыннан "сенбілік түнгі қырғын" деп аталып жүргенін жазды. 2017 жылы «Вашингтон Пост» газетінде жарияланған мақалада Эми Ванг бұл сөз тіркесін Салли Куинннің естеліктеріне сүйене отырып, юморист Арт Бухвальдқа жатқызды.
The actual origin of the phrase is unknown; it first appeared in writing two days after the events, in a Washington Post article by David S. Broder on October 22, but even in that article, Broder writes that the events were already "being called" the Saturday Night Massacre. In a 2017 article in The Washington Post, Amy B. Wang attributed the phrase to humorist Art Buchwald, based on the recollection of Sally Quinn.
Тарих
АҚШ-тың Бас прокуроры Эллиот Ричардсон 1973 жылғы мамыр айында Конгресс Палатасының Сот комитетіне арнайы прокурор тағайындайтынына уәде бергеннен кейін, Коксты 1972 жылғы 17 маусымда Вашингтондағы Уотергейт қонақ үйіндегі Демократиялық Ұлттық Комитеттің кеңсесіне жасалған шабуылды тергеу үшін тағайындады. Бұл тағайындау Әділет министрлігінде мансаптық лауазым ретінде құрылды, яғни ол бас прокурордың құзыретіне бағынды, ол арнайы прокурорды тек "негізді себептермен" ғана, мысалы, лауазымдағы өрескел бұзушылықтар немесе қызметтік қылмыстар үшін ғана қызметтен босата алатын еді. Ричардсон АҚШ Сенатындағы растау тыңдауларында Уотергейт ісі бойынша арнайы прокурорды негізсіз жұмыстан босату үшін өкілеттіктерін пайдаланбайтынына уәде берді. Кокс Никсоннан Овалдық кабинетте жазылған әңгімелердің көшірмелерін сұрап сотқа шақыру қағазы жібергенде, президент оған бағынбады. 1973 жылғы 12 қазанда Колумбия округінің апелляциялық соты сотқа шақыруды қолдады, Никсонның атқарушылық өкілеттік туралы талаптарын қабылдамады. 19 қазанда Никсон кейіннен Стеннис келісімі деп аталған ұсыныс жасады, ол Миссисипи штатының нашар еститін сенаторы Джон С. Стеннистен арнайы прокурор кеңсесі үшін таспаларды қарап шығып, қорытынды жасауын сұрады. Кокс сол күні кешке келісімге келіспеді, және үкіметтік кеңселер демалыс күндері жабық болғандықтан заңдық маневрлерге қысқа үзіліс болады деп күтілді.
U. S. Attorney General Elliot Richardson had appointed Cox in May 1973 after promising the House Judiciary Committee that he would appoint a special prosecutor to investigate the events surrounding the break in of the Democratic National Committee's offices at the Watergate Hotel in Washington, D. C., on June 17, 1972. The appointment was created as a career reserved position in the Justice Department, meaning it came under the authority of the attorney general, who could only remove the special prosecutor "for cause", e. g., gross improprieties or malfeasance in office. Richardson had, in his confirmation hearings before the U. S. Senate, promised not to use his authority to dismiss the Watergate special prosecutor unless for cause. When Cox issued a subpoena to Nixon, asking for copies of taped conversations recorded in the Oval Office, the president refused to comply. On October 12, 1973, the United States Court of Appeals for the District of Columbia Circuit upheld the subpoena, rejecting Nixon's claims of executive privilege. On Friday, October 19, Nixon offered what was later known as the Stennis Compromise – asking the infamously hard of hearing Senator John C. Stennis of Mississippi to review and summarize the tapes for the special prosecutor's office. Cox refused the compromise that same evening, and it was believed that there would be a short rest in the legal maneuvering while government offices were closed for the weekend.
Салдары
Бастапқыда Никсонның Әкімшілігі Раккельхаусты қызметтен босатқанын мәлімдеді, бірақ келесі күні «The Washington Post» газетінде жарияланған мақалада «Президенттің Боркқа жазған хатында Раккельхаус отставкаға кеткені» айтылды. Бұл Никсонның жалған айтқанын көрсетті. Ол қызметтен босатылған түні Кокстің прокурор орынбасары мен баспасөз қызметкерлері әсерлі баспасөз брифингін өткізіп, оның келесі мәлімдемесін оқыды: «Біздің үкімет заңдардың үстемдігі немесе адамдардың билігі болып қалатыны енді Конгресс пен, соңында, американ халқының [шешімінде]». 1973 жылдың 14 қарашасында федералды округ сотының судьясы Герхард Геселл Коксті қызметтен босату арнайы прокурор кеңсесін құру регламентінде көрсетілгендей, ерекше бұзушылық табылмаса заңсыз деп шешті. «Сенбілік кешкі қырғыннан» кейін бір аптадан астам уақыт өткен соң, NBC News телеарнасы үшін Оливер Куэйл жүргізген сауалнамада алғаш рет АҚШ азаматтарының көпшілігі Никсонның импичментін қолдағанын көрсетті – 44% жақтады, 43% қарсы болды және 13% шешімін қабылдамады, ал үлгі алу қатесі 2-3% құрады. Одан кейінгі күндері Конгресске президентке қарсы импичмент туралы көптеген ұсыныстар енгізілді, соның нәтижесінде Ричард Никсонға қарсы импичмент процесі басталды. Алайда, Өкілдер палатасының Сот комитеті келесі жылдың 27 шілдесіне дейін импичменттың алғашқы бабын мақұлдамады – «Сенбілік кешкі қырғыннан» кейін тоғыз айдан астам уақыт өткен соң, ол Никсонды әділетке кедергі келтірді деп айыптады. Одан кейін тағы екі импичмент бабы тез арада мақұлданды. Екі апта ішінде Никсон отставкаға кету туралы шешім қабылдады; ол өзінің ниеттерін жариялаған телеарнадағы сөйлегенінен кейін, 1974 жылдың 9 тамызында отставкаға кетті.
Initially, the Nixon White House claimed to have fired Ruckelshaus, but as an article published the next day by The Washington Post pointed out, "The letter from the President to Bork also said Ruckelshaus resigned", catching Nixon lying. The night he was fired, Cox's deputy prosecutor and press aides held an impassioned news briefing and read the following statement from him, "Whether ours shall continue to be a government of laws and not of men is now for Congress and ultimately the American people [to decide]." On November 14, 1973, federal district judge Gerhard Gesell ruled firing Cox was illegal absent a finding of extraordinary impropriety as specified in the regulation establishing the special prosecutor's office. Less than a week after the Saturday Night Massacre, an Oliver Quayle poll for NBC News indicated that, for the first time, a plurality of U. S. citizens supported impeaching Nixon, with 44% in favor, 43% opposed, and 13% undecided, with a sampling error of 2 to 3 per cent. In the days that followed, numerous resolutions of impeachment against the president were introduced in Congress, and the impeachment process against Richard Nixon was underway. However, the House Judiciary Committee did not approve its first article of impeachment until July 27 the following year – more than nine months after the Saturday Night Massacre – when it charged Nixon with obstruction of justice. Two more articles of impeachment quickly followed. Within two weeks, Nixon had made the decision to resign; following a televised speech in which he announced his intentions, he did so on August 9, 1974.
Тиімділігі мен мұрасы
Никсон Боркқа жаңа арнайы прокурор тағайындауға рұқсат беру үшін саяси қысым сезінді, ал Борк Никсонның келісімімен Леон Джаворскині таңдады. Джаворски өзінің тергеуін Уотергейт ісімен шектей ме, әлде Кокстың ізімен басқа да жемқорлық әрекеттерді, мысалы "Ақ үйдің сантехниктерін" қарастыра ма деген сұрақ туды. Кокс тергеуін жалғастыра отырып, Джаворски Ақ үйге қатысты кең ауқымды сыбайлас жемқорлыққа назар аударды. Никсон таспаларды беруден бас тартқанмен, олардың көпшілігінің транскрипттерін жариялауға келісті. Никсонның айтуынша, ол мұны ұлттық қауіпсіздікке қатысты кез келген аудионы таспалардан алып тастау қажеттігі үшін жасады. 7 қарашада бір таспаның 18,5 минуттық бөлігі жойылған кезде дау-дамайлар болды. Никсонның жеке хатшысы Роза Мэри Вудс телефонға жауап берген кезде магнитофонның дұрыс емес педалін басып, таспаны өшіріп тастағанын айтты. Кейінгі сот-медициналық талдаулар таспаның бірнеше сегменттерде өшірілгенін анықтады – кем дегенде бес, мүмкін тоғыз. Никсонның президенттік билігі Уотергейт дауы мен оны жасырудың салдарынан күшейген қысымға тап болды. Импичмент пен айыпталуға шамасы жоқ жағдайда Никсон отставкаға кетті. Өлгеннен кейін жарық көрген естеліктерінде Борк Никсонның Коксты жұмыстан шығарудағы Борктің рөлінен кейін оған Жоғарғы Сотта келесі орынды уәде еткенін айтты. Никсон бұл уәдесін орындай алмады, бірақ президент Рональд Рейган 1987 жылы Боркты Жоғарғы Сотқа үміткер ретінде ұсынды; алайда оның үміткерлігі Сенатта сәтсіз аяқталды. 1978 жылғы "Үкіметтегі этика" заңы "Жексенбі түнгі қырғынның" тікелей салдары болды.
Nixon felt political pressure to allow Bork to appoint a new special prosecutor, and Bork, with Nixon's approval, chose Leon Jaworski. There was a question whether Jaworski would limit his investigation to the Watergate break in or follow Cox's lead and look into other corrupt activities, such as those involving the "White House Plumbers". Continuing Cox's investigation, Jaworski did look at broader corruption involving the White House. While Nixon continued to refuse to turn over the tapes, he agreed to release transcripts of a large number of them. Nixon said he did so partly because any audio pertinent to national security would have to be redacted from the tapes. There was further controversy on November 7 when an 18½ minute portion of one tape was found to have been erased. Nixon's personal secretary, Rose Mary Woods, said she had accidentally erased the tape by pushing the wrong foot pedal on her tape player while answering the phone. Later forensic analysis determined that the tape had been erased in several segments – at least five, and perhaps as many as nine. Nixon's presidency succumbed to mounting pressure resulting from the Watergate scandal and its cover up. Faced with almost certain impeachment and conviction, Nixon resigned. In his posthumously published memoirs, Bork said Nixon promised him the next seat on the Supreme Court following Bork's role in firing Cox. Nixon was unable to carry out that promise, but President Ronald Reagan nominated Bork for the Supreme Court in 1987; his nomination nevertheless failed in the Senate. The Ethics in Government Act of 1978 was a direct result of the Saturday Night Massacre.