Кіріспе

АҚШ-тың федералды заңы

Офис билігін сақтау туралы заң – 1867 жылдан 1887 жылға дейін күшіне енген АҚШ-тың федералды заңы. Ол президенттің кейбір лауазым иелерін АҚШ Сенатының мақұлдауысыз қызметтен босату құқығын шектеуді мақсат еткен. Заң 1867 жылдың 2 наурызында президент Эндрю Джонсонның ветосына қарамастан қабылданды. Ол президенттің Сенаттың кеңесімен және келісімімен тағайындалған атқарушы лауазымдағы кез келген адамды, егер Сенаттың кезекті толық сессиясында оны босатуға рұқсат бермесе, қызметтен босатуға құқығы жоқ деп мәлімдеді. Джонсонның Сенаттың мақұлдауысыз соғыс министрі Эдвин Стэнтонды қызметтен босату әрекеті 1868 жылдың басында оның заңды бұзғаны үшін импичментке әкелді. Заңға 1869 жылдың 5 сәуірінде президент Улисс Гранттың кезінде маңызды өзгерістер енгізілді. Конгресс заңның қабылдануына 20 жыл өткен соң, 1887 жылы оны толығымен жойды. Myers v. United States (1926) ісінде осыған ұқсас заңның конституциялықтығын бағалай отырып, Жоғарғы Сот Офис билігін сақтау туралы заңның жарамсыз болуы мүмкін екенін мәлімдеді. 1867 жылдың тамызында Сенат сессияда болмаған кезде Джонсон Стэнтонға қарсы қимыл жасап, оны Сенаттың кезекті сессиясына дейін қызметтен шеттетуге ұшыратты. Бірақ 1868 жылдың 13 қаңтарында Сенат жиналғанда, 35-6 дауыспен босатуды ратификациялаудан бас тартты. Дауыс беруге қарамастан, 1868 жылдың 22 ақпанында президент Джонсон Стэнтонның орнына Лоренцо Томасты тағайындауға тырысты, себебі ол осы әрекет арқылы Заңның заңдылығын Жоғарғы Сот алдында күдік тудыруға жағдай жасағысы келді. Джонсонның импичментін жүргізу үшін бірнеше күн ішінде іс қозғалды, бұл АҚШ президентіне қатысты алғашқы импичмент болды. Үш айлық сот процесінен кейін Джонсон Сенаттың бір дауысымен қызметтен алынудан құтылды. Стэнтон 1868 жылдың мамырында отставкаға кетті. Джонсонның Офис билігін сақтау туралы заңды бұзғаны белгісіз болды, бұл импичментке әкелді. Заңның тұжырымы нашар болды және оның Стэнтонды (Джонсон тағайындамаған Линкольн әкімшілігінен қалған) қызметтен босатуы Заңды бұзды ма, әлде жоқ па, бұл анық емес еді. Заңның шарттарына сәйкес, ол қазіргі лауазым иелеріне қатысты болса да, жаңа президент қызметке кіргеннен кейін бір айға дейін Кабинет мүшелеріне берілетін қорғанысты да шектеді.

Кейінгі пайдалану

Заңға 1869 жылғы 5 сәуірде, республикалық президент Улисс Грант президенттік лауазымға кіргеннен кейін бір ай мен бір күн өткен соң өзгерістер енгізілді. Түзетулер 1867 жылғы заңды толығымен жою әрекетінен туындады. Заңды жою туралы ұсыныс Өкілдер палатасы 16 қарсы дауыспен қабылдады, бірақ Сенатта қабылданбады. Жаңа ережелер едәуір жеңілдетілді, президентке «өз қалауынша» лауазым иелерін қызметтен шеттетуге және Сенат демалыста болған кезде олардың орнына тағайындама жасауға мүмкіндік берді, бірақ келесі сессияда тағайындамаларды растау шартымен. Президент енді Сенатқа қызметтен шеттету себептерін хабарлауға міндетті емес, ал Сенат қызметтен шеттетілген лауазым иелерін қайта қызметке орналастыруға мәжбүрлей алмады. Грант 1869 жылғы желтоқсанда Конгреске жолдаған алғашқы хабарында тіпті түзетілген заңды да жоюға шақырды, бірақ 1884 жылы демократ Гровер Кливленд сайланғанға дейін бұл қосымша мәселе тудырмады. «Жақсылық жүйесі» бойынша жаңа партия басшылығының қазіргі лауазым иелерін партиялық адал жандармен алмастыруы қалыпты жағдай болып саналды. Алайда, мемлекеттік қызмет жүйесін қолдаған Кливленд, жаппай ауыстырулардан аулақ болып, тек себеп болған жағдайларда ғана лауазым иелерін алмастыруға уәде берді. Ол бірнеше жүз лауазым иесін себептермен қызметтен шеттеткенде, Сенат комитеттері кабинет мүшелерінен қызметтен шеттету себептері туралы ақпарат сұрады, бірақ Кливленд бұл ақпаратты ұсынудан бас тартты. Егер ол лауазым иелерінің саяси себептермен ауыстырылғанын айтқанда, Сенат оған бағынған болар еді, бірақ Кливленд мұндай іс-әрекетке бармады. 1886 жылдың басында Сенаттың барлық мүшелері Алабама штатының оңтүстігіндегі қызметтен уақытша шеттетілген АҚШ прокурорының іс-әрекеті туралы ақпарат сұрағанда, Кливленд Конгреске атқарушы биліктің тәуелсіздігіне қол сұғуға қарсылығын түсіндіретін хабарлама жолдады. Кливленд ұсынған жаңа кандидаттың тағайындалуы ақыры расталды, себебі қызметтен шеттетілген лауазым иесінің мерзімі сол кезде аяқталғаны анықталды.