Қошқар вагондағы балалар оқиғалары

Кіріспе

Балалар кітаптары сериясы. Е. Несбиттің балалар романы.

"Бөліктегі балалар" – американдық бастауыш сынып мұғалімі Гертруда Чандлер Уорнердің бастапқыда жазған және қазіргі уақытта Penguin Random House баспасында жарық көріп жатқан балалар кітаптары сериясы. Бұған дейін 2023 жылға дейін Albert, Whitman and Company баспасы арқылы жарияланды. Бүгінде серияға 160-тан астам кітап кіреді, және жыл сайын жаңа кітаптар шығарылуда. Кітаптар 2–6 сынып оқушыларына арналған. 1924 жылы Rand McNally баспасымен ("The Box Car Children" деген атпен) алғаш жарық көрген және 1942 жылы Albert Whitman & Company баспасымен қысқартылған, қайта қарастырылған түрінде қайта басылған "Бөліктегі балалар" Генри, Джесси, Вайолет және Бенни Олден есімді төрт жетім баланың оқиғасын айтады. Олар орман ішіндегі тастап кетілген жүк вагонында өздеріне үй салады. Кейіннен олар бай және мейірімді (бірақ балалар оны қатыгез деп ойлаған) әйелдерімен танысады. Балалар әйелдерімен бірге тұруға шешім қабылдайды, ал әйелдері сүйікті жүк вагонын өз бақшасына көшіріп, балалар оны ойын үйі ретінде пайдалана алады. Кітап 2014 жылы "Бөліктегі балалар" фильмі ретінде бейімделді, ал оның жалғасы "Көктемдік арал" романы 2018 жылы фильм ретінде шықты. 2007 жылы өткізілген онлайн сауалнама бойынша Ұлттық білім беру қауымдастығы түпнұсқа кітапты "Мұғалімдердің балаларға арналған 100 үздік кітабының" бірі деп атады. 2012 жылы түпнұсқа роман School Library Journal журналы жариялаған сауалнамадағы "Барлық уақыттағы 100 үздік тараулық кітап" немесе балалар романдары тізіміне енді. Келесі кітаптарда балалар көршілерінде немесе әйелдерімен бірге саяхаттайтын жерлерде көптеген оқиғалар мен құпияларға тап болады. Кітаптардың көпшілігі балалардың мектептен демалысында, мысалы, жазғы демалыс немесе Рождество демалысында баратын жерлерде өтеді. Тек алғашқы 19 әңгімені автор Уорнер жазған. Сериядағы басқа кітаптарды басқа авторлар жазған, бірақ олардың барлығында "Гертруда Чандлер Уорнердің туындысы" деген белгі болады. Уорнердің кітаптарында Алден балаларының жасы өседі, ал оның өлімінен кейін жарық көрген кітаптарда олар жас болып қалады, сонымен қатар әр кітап басылған күніне сәйкес келеді.

The Boxcar Children is a children's book series originally created and written by the American first grade school teacher Gertrude Chandler Warner and currently published by Penguin Random House. It was previously published through Albert, Whitman and Company until 2023. Today, the series includes more than 160 titles, with more being released every year. The series is aimed at readers in grades 2–6. Originally published in 1924 by Rand McNally (as The Box Car Children) and reissued in a shorter revised form in 1942 by Albert Whitman & Company, The Boxcar Children tells the story of four orphaned children, Henry, Jessie, Violet, and Benny Alden. They create a home for themselves in an abandoned boxcar in the forest. They eventually meet their grandfather, who is a wealthy and kind man (although the children had believed him to be cruel). The children decide to live with the grandfather, who moves the beloved boxcar to his backyard so the children can use it as a playhouse. The book was adapted as the film The Boxcar Children in 2014 and the sequel novel Surprise Island was released as a film in 2018. Based on a 2007 online poll, the National Education Association listed the original book as one of its "Teachers' Top 100 Books for Children". In 2012 the original novel was ranked among the all time "Top 100 Chapter Books", or children's novels, in a survey published by School Library Journal. In the subsequent books, the children encounter many adventures and mysteries in their neighborhood or at the locations they visit with their grandfather. The majority of the books are set in locations the children are visiting over school holidays such as summer vacation or Christmas break. Only the first 19 stories were written by creator Warner. Other books in the series have been written by other writers, but always feature the byline "Created by Gertrude Chandler Warner". While the Alden children age in Warner's books, and remain younger in the ones published after her death, each book is set around its publication date.

Бастапқы романдардың қысқаша мазмұны

Алғашқы "Бокскар балалар" романы төрт жетім Алден баласының, Генри, Джесси, Вайолет және Беннидің оқиғасын баяндайды. Ата-анасының некелерін мақұлдамағаны үшін ешқашан кездеспеген қатал әжесімен бірге өмір сүруді қаламай, балалар ата-анасы қайтыс болғаннан кейін өз бетінше әрекет етеді. Суық түнде балалар нан пісіретін дүкенге барып, тамақ сұрайды. Алайда, нан пісіруші мен оның әйелі үш үлкен баласын еңбекке орналастыруды және Бенниді жетімдер үйіне жіберуді жоспарлап отырғанын естігенде, балалар құтылып, орнына орманға қашуға шешім қабылдайды. Олар қарағайдың инелерінде ұйықтайды. Бірақ Джесси жаңбыр жауатынын көріп, баспана іздеп жүреді. Сол кезде ол тастап кеткен жүк вагонын тауып, бауырларын соған алып барады. Олар оны жаңа үйге айналдырады. Олар қоқыс тастайтын жерден ас үйдің ыдыстарын тауып алады, суды өзеннен алады, ал тамақ үшін көкжидек жинайды. Олар сондай-ақ, "Күзет" деп аталатын жолсыз итті асырап алады. Олар су мен көкжидекпен өмір сүре алмайтынын түсінген Генри жұмыс үшін жақын маңдағы Сильвер Сити деген қалаға жүреді. Ол жерде ол жас дәрігермен, доктор Мурмен танысады, ол Генриді кездейсоқ жұмыстарға жалдайды, оған көбінесе қосымша тамақ пен киіммен, сондай-ақ ақшамен төлейді. Генри өзі туралы шындықты толық айтпайды деп күдіктенген доктор Мур Генридің үйіне жасырын барып, балалардың өмір сүру жағдайын көреді. Ол олардың қазір қауіпсіз екеніне және Генриге өзін ыңғайлы сезінген кезде шындықты айтуына мүмкіндік беру керек деп шешеді. Доктор Мур Генриге балға сыйлайды, ал Генри дәрігерден бірнеше шеге алады. Құралдармен ол бауырларымен бірге өзенде бассейн мен бөгет жасайды. Генри Бенниге арба да жасайды. Бірде Генри доктор Мурдың үйінде жұмыс істеп жатқанда доктор Мур Генриді "Field Day" жарысын көруге шақырады. Ол Генриге оны Джеймс Генри Олден және т.б. жүргізетінін айтпайды, ол шын мәнінде жүк вагонындағы балалардың атасы. Ол жерде Генри барлық нәсілге арналған еркіндік туралы біледі. Ол да көңіл көтеру үшін қатысады. Бірақ Генри ең жылдам жүгіріп, жарыста жеңіске жетеді. Ол күміс кубок пен оның ата-бабасы Джеймс Генри Олденден 25 доллар алады. Бірақ олардың ешқайсысы да өздерінің отбасы екенін білмейді. Генри жүк вагонына оралғанда, бауырлары оған қатты қуанады. Бенидің шашы өсе бастайды, сондықтан Джесси Вайолеттің қайшысымен шашын кесіп алады. Бени өз кезегінде Уотчтың шашын кесіп, "J" символын жасауға тырысады. Бұл Джесси мен Вайолетті қатты күлдіреді. Алайда Вайолет қатты ауырады. Бауырлары екі себеппен ауруханаға барғысы келмейді: олар толық аттарын айтулары керек, сонда олардың әжесі оларды табады. Олардың ауруханаға төлейтін ақшалары жоқ. Сондықтан, олардың басқа амалы болмағандықтан, Генри доктор Мурға жағдайды түсіндіру үшін жүгіреді. Дәрігер ауруханаға емес, өз үйіне алып барып, көңілінен шығады. Ол және Мур ханым Генри, Джесси және Бенниді, сондай-ақ Уотчты қонақ ретінде шақырады. Бұл арада балалар әкесінің атасы Джеймс Генри Олден жоғалған немерелері туралы хабар үшін сыйақы ұсынады. Дәрігер жоғалған немерелерді өзінің қамқорлығында болғандармен байланыстырады және Олденмен сөйлесуге барады, оны немерелері одан қорқатынын ескертіп, оны кім екенін ашпас бұрын балалармен достыққа шақырады. Олден балаларды дәрігердің досы ретінде таныстырады. Балалары оны жылы әрі мейірімді деп біледі, сондықтан шындықты білген кезде олар оның шын мәнінде "жәбіршіл" бабалары екенін біліп, таңғалады және онымен бірге тұруға дайын болады. Әкелері үйінде балалар бақытты, жақсы күтімде, бірақ олар жүк вагонындағы күндер туралы жақсы айтады. Олар да жүк вагонын сағынады, әсіресе Бенни өзінің жарылған, қызғылт тостағанын қалайды. Сондықтан, таңғаларлықтай, Алден мырза жүк вагонын толық қалпына келтіріп, қайта бояп, артындағы ауласына көшіріп әкеледі, онда балалар қалаған кезде оны көре алады. Алден мырзаға барлық бөлшектер беріледі, тіпті балалар үстіне көтерілген ескі өлі бұта да. Романның соңында балалар өте қуанады және жүк вагонын өздерінің клуб үйі етіп, ата-бабаларымен бірге бақытты өмір сүреді.

The original Boxcar Children novel tells a story of four orphaned Alden children, Henry, Jessie, Violet, and Benny. Not wishing to live with their hard hearted grandfather, whom they have never met because of his disapproval of their parents' marriage, the children strike out on their own following their parents' death. On a cold night, the children stop at a bakery to ask for food, where they are invited to stay for the night. However, when they overhear the baker and his wife are planning to keep the three older children as labor and send Benny to an orphanage, the children decide to escape and flee to the woods instead. There they sleep on some pine needles. But Jessie then sees it is about to rain, and frantically searches for some shelter. At that point, she finds an abandoned boxcar and takes her siblings to it. They all renovate it into their new home. They find useful items such as kitchenware at the junkyard, use a stream for water, and collect blueberries for their meals. They also adopt a stray dog that they name Watch. Realizing they cannot live on water and blueberries, Henry walks to a nearby town called Silver City for work. There he meets a young doctor, Dr. Moore, who hires Henry for odd jobs, often paying him in spare food and clothing as well as money. Suspecting that Henry is not telling the full truth about himself, Dr. Moore follows Henry home in secret and sees the children's living conditions. He decides that they are safe for now and that he should allow Henry to tell the truth when he feels comfortable. Dr. Moore gifts Henry a hammer and Henry also takes a few nails from the doctor. With the tools, he and his siblings create a swimming pool and a dam in the stream. Henry also makes a cart for Benny. Once, while Henry was working at Dr. Moore's house, Dr. Moore invites Henry to see the Field Day competition. He does not tell Henry that it is conducted by James Henry Alden etc., who is in fact the grandfather of the boxcar children. There, Henry gets to know about a Free for all race. Just for enjoyment, he also takes part in it. But then, Henry starts to run in his fastest pace and wins the race. He is awarded a silver cup and 25 dollars by James Henry Alden, his grandfather. But neither of them know that they are a family. Once Henry returns back to his boxcar, his siblings are very glad for him. At some point, Benny's hair begins to grow, so Jessie cuts it with Violet's scissors. Benny in turn cuts Watch's hair and tries to make a 'J' symbol. This makes Jessie and Violet laugh very hard. However, Violet falls seriously ill. The siblings don't want to go to the hospital because of two reasons:

They would have to tell their full names, and so their grandfather would find them. They don't have enough money to pay to the hospital. So, as they have no option, Henry runs to Dr. Moore to explain the situation to him. The doctor takes Violet to his own house instead of the hospital, and comforts her. He and Mrs. Moore invite Henry, Jessie and Benny, along with Watch, to stay there as guests. Meanwhile, the children's grandfather, James Henry Alden, has been offering a reward for news of his missing grandchildren. The doctor connects the missing grandchildren with the ones in his care and goes to speak to Alden, warning him that his grandchildren are afraid of him and encouraging him to befriend the children before revealing who he is. Alden is introduced to the children as a friend of the doctor's. The children find him warm and friendly, so that by the time they learn the truth, they are surprised to learn that he is really their "cruel" grandfather and are more than willing to come live with him. At their grandfather's house, the children are happy and well cared for, but speak fondly of their days in the boxcar. They all miss the boxcar too, especially Benny, who wants his cracked, pink cup. So, as a surprise, Mr. Alden arranges to have the boxcar completely restored, repainted, and moved into his backyard where the children can visit it whenever they like. Mr. Alden gets every single piece, even the old, dead stump that the children used to climb inside. At the end of the novel, the children are very glad and make the boxcar their clubhouse and happily live with their grandfather.

Негізгі кейіпкерлер

(Бұл жерде кейіпкерлердің есімдері түпнұсқа кітаптың қайта қаралған басылымында және оның жалғауларында көрсетілген. 1924 жылғы түпнұсқадағы отбасылық аты Кордайс емес, Алден.) Генри Джеймс Олден: Олдендердің үлкен ұлы; серияның көп бөлігінде Генри 14 жаста (1924 жылғы басылымда 13 жаста). Ол тыныш, еңбекқор, салмақты, қарапайым және кіші іні-қарындастарын қорғауға тырысады. Генри бұйымдарды жөндеуге бейім және табиғи спортшы. Уорнердің түпнұсқа кітаптарында Генри өседі және ақырында «Маяк сыры» кітабында колледжге барады. Джесси Алден: (1924 жылғы түпнұсқа басылымда Джесс) әдетте 12 жаста және үлкен әпке. Ол Бенни мен Вайолетке, тіпті Генриге аналық қамқорлық көрсетеді. Көбінесе ол тамақ дайындайды. Джесси өте ұқыпты және ұйымшыл деп сипатталады. Оны кейде Джесс деп атайды, бірақ көбінесе Джесси деп атайды. Ол ешнәрседен қорқа қоймайды, көк түсті жақсы көреді және өте күшті. Вайолет Олден: көптеген кітаптарда 10 жаста. Ол балалардың ең сезімтал қызы, сурет салу және тігуде шебер. Ол жиі ашулы адамдарды жұмсарта алады және жануарлармен жақсы тіл табысады. Вайолет көбінесе ұялшақ және скрипкада ойнауды ұнатады. Оның сүйікті түсі - қызғылт немесе күлгін және ол көбінесе осы түстердің бірін киеді. Ол барлық балалардың ең ұялшағы, кейде Джессиге Бенниге қарауға көмектеседі. Бенджамин "Бенни" Алден: 6 жастағы ең кіші бала (1924 жылғы түпнұсқа басылымда 5 жас). Ол «Surprise Island» кітабында жетінші туған күнін тойлайды және түпнұсқа серияда өседі, соңғы түпнұсқа кітапта «Бенни сыр ашады» деп аталатын дүкенде жұмыс істеуге жеткілікті жасқа жетеді. Бенни барлық тағамды жақсы көруімен және қоқыстан тапқан жарылған қызғылт тостағымен танымал. Оның сүйкімді балалық мінезі мен қуанышты пікірлері жас оқырмандардың сүйіктісіне айналдырады. Ол Watch-ты қатты жақсы көреді және оған Бенни ат қойған. Watch: Boxcar балаларының иті. Олар жүк вагонында тұрғанда «қорғаушы ит» рөлін атқарды және оларды қорғады. Watch бастапқыда бай әйелге тиесілі болған, бірақ қашып кетіп, Олдендердің балалары оны асырап алған. Әйел балаларды жақсы көріп, оларға оны өздерімен бірге ұстауға рұқсат берді. Watch - Wire Fox Terrier (1924 жылғы басылымда Airedale), және балалар оны Генри жұмыста болғанда тапты. Оның алақанында тікен бар еді, Джесси оны алып тастады. Осыдан кейін ол оның иті болып кетті. Кейінгі кітаптарда Watch-тың төсегі Джессинің жатын бөлмесінде. Джеймс Генри Олден: Олден балаларының бай және мейірімді әкесі, оларға көп еркіндік береді және әрқашан оларға кеңес береді. Ол балалардың ата-анасы қайтыс болғаннан кейін оларды күтіп алады. Басында балалар әкесінің қатал екенін ойлап, одан қашады, бірақ кейін оның жақсылығын түсініп, онымен бірге тұруға келіседі. Джеймс Генри Олден сонымен қатар «Дала күні» жарыстарын ұйымдастырады. Доктор Мур: (1924 жылғы басылымда доктор МакАллистер) Генриге жұмыс берген және Вайолет ауырғанда оны қараған адам. Ол Генри, Джесси, Вайолет, Бенни және Watch-ты олардың әкесімен байланыстырған адам.

(The characters are named here as they are in the revised edition of the original book, and its sequels. The family name in the 1924 original edition is Cordyce rather than Alden.) Henry James Alden: is the eldest of the Alden children; in most books of the series, Henry is 14 years old (13 in the 1924 edition). He is shown to be calm, hardworking, rational, humble and very protective of his younger siblings. Henry also shows a knack for repairing things and is a natural athlete. In Warner's original books, Henry ages and eventually goes off to college in The Lighthouse Mystery. Jessie Alden: (Jess in the 1924 original edition) is usually 12 years old and is the older sister. She often acts motherly towards Benny and Violet and even Henry. She is often responsible for cooking. Jessie is described as being very tidy and organized. She is sometimes called Jess, but is mostly referred to as Jessie. She is not afraid of anything, adores the color blue, and is very strong. Violet Alden: is 10 years old in most of the books. She is the most sensitive of the children and is skillful at painting and sewing. She can frequently win over grouchy characters and is good with animals. Violet is often very shy and loves playing the violin. Her favorite color is violet or purple and she often wears one of those colors. She is the shyest of all the children, and sometimes helps Jessie take care of Benny. Benjamin "Benny" Alden: is the youngest child at 6 years old (5 in the original 1924 edition). He celebrates his seventh birthday in Surprise Island and continues to age throughout the original series, until he is old enough for a department store job in the last original book, "Benny Uncovers a Mystery." Benny is known for his love of all food and the cracked pink cup he found in the dump. His endearingly childish qualities and comments along with his enthusiasm make him a favorite among young readers. He loves Watch dearly and Benny was the one who named Watch. Watch: is the dog of the Boxcar children. He acted as a "watchdog" when they lived in the boxcar and protected them. Watch was originally owned by a wealthy lady but ran away and was adopted by the Alden children. The lady was so charmed by the children that she permitted them to keep him. Watch is a Wire Fox Terrier (an Airedale in the 1924 edition), and the children found him while Henry was away at work. He had a thorn in his paw, and Jessie removed it. Because of this, he became known as her dog. In subsequent books, Watch's bed is in Jessie's bedroom. James Henry Alden: is the wealthy and kind grandfather of the Alden children, allowing them a lot of freedom and always offering them advice. He takes care of the kids after the death of their parents. At first, the kids thought their grandfather was mean, and so they ran away from him, but later on, they realized the goodness of their grandfather and came to live with him. James Henry Alden also organizes the Field Day competitions. Dr. Moore: (Dr. McAllister in the original 1924 edition) is the man who gave Henry a job and checked Violet when she was ill. He is the very same person who connected Henry, Jessie, Violet, Benny and Watch with their grandfather.

Анимациялық фильм

2014 жылдың сәуір айында "Бокскар балалары" анимациялық фильмі жарық көрді. Алден бабаның дауысын Мартин Шин, ал доктор Мурдың дауысын Дж. К. Симмонс сомдады. Закари Гордон, Джои Кинг, Маккензи Фой және Джейдон Сэнд Генри, Джесси, Вайолет және Бенни рөлдерін дауыстады. Фильм DVD форматында да қолжетімді. Фильм 2014 жылдың сәуір айында Торонто Халықаралық кинофестивалі / Балалар (TiFF/Kids) фестивалінде тұңғыш рет көрсетілді, содан кейін Вудс-Холл Халықаралық кинофестивалі, Сент-Луис Халықаралық кинофестивалі және Испаниядағы Гижон Халықаралық кинофестивалі сияқты 15 фестивальде көрсетілді. Фильм 2015 жылы Санкт-Тропе Халықаралық кинофестивалінде "Үздік анимациялық фильм" жүлдесін жеңіп алды. Фильмді Entertainment One компаниясы шығарды. Солтүстік Америкада шектеулі көрсетілімге ие болды және 2014 жылдың 19 тамызында DVD және VOD форматында жарық көрді. Ағымдық және теледидар құқықтары 2014 жылдың 4 қазанында Netflix компаниясына сатылды. Фильмнің режиссері және продюсері Дэниел Чуба және Марк А. З. Дипп болды. Атқарушы продюсері – Морин Саргент Горман. "Бокскар балалары: Сюрприз аралы" фильмінің жалғасы бастапқыда 2017 жылдың күзінде шығуы жоспарланған. Алайда, Fathom Events компаниясы фильмді 2018 жылдың 8 мамырынан бастап таңдалған кинотеатрларда көрсетті, ал 2018 жылдың 14 тамызында DVD форматында жарық көрді.

Сериялар

Бірінші романнан кейін балалар әуесқой детективтерге айналады, ал кейінгі серияларда балалар түрлі жұмбақтарды шешеді және осы істе кейде басқа жерлерге саяхаттайды. Олар қайда барса да, демалыста болсын не үйдің ауласында болсын, міндетті түрде құпияға тап болады. Олар әдетте ересектердің аз араласуымен құпияны шешеді, бірақ романда ересектер де бар (автор көбінесе қадағалаусыз балалар туралы жазғанын айтты, себебі бұл балаларға қызығушылық тудырады). Кейбір жұмбақтар мистикалық сипатқа жақын, бірақ Генри мен Джесси әрқашан осы дүниеден тыс көрінетін нәрселердің ақылға қонымды себебін табады. Көптеген жұмбақтар ұрлықпен байланысты және көбінесе Олдэн балалары таныстарына көмектеседі. Сериялар жұмбақтар мен арнайы шығарылымдарға бөлінеді; барлық арнайы шығарылымдар Уорнердің қайтысынан кейін жазылды. 2021 жылға қарай серияда 159 жұмбақ және 21 арнайы шығарылым бар. 2017 жылы алғашқы «Бокскар балалар» мини-сериясы жарық көрді («Ұлы оқиға»), ал 2021 жылдан бері тағы үш серия жазылды («Аңызды жандар», «Құрып бара жатқан жануарлар» және «Жазғы оқиға»). Сонымен қатар, екі қосымша серия жарық көрді. Біріншісі, «Бенни мен Уотчтың оқиғалары» 1998-2004 жылдары жарық көрді, ал екіншісі, «Джессинің іс қағаздары» 2022 жылы басталды. 2023 жылдың мамырында алғашқы баспагер Альберт, Уитман және Компания «Бокскар балалар» сериясының құқықтарын Penguin Random House компаниясына сатты.

Авторы туралы

Уорнердің өмірі Мэри Эллен Эллсворттың "Гертруда Чендлер Уорнер және Карета балалар" атты өмірбаянында суреттелген, суреттерін Мари ДеДжон салған. Бұл кітапта Уорнердің теміржолдың ар жағындағы балалық шағы, денсаулығының нашарлауы, оқытушылық қызметі, жазуға жасаған алғашқы тыңайлаулары және "Карета балалар" туындауы туралы айтылады. 2004 жылдың шілде айында Коннектикут штатының Путнам қаласында Гертруда Уорнер мен "Карета балалар" сериясын құрметтеу үшін қызыл вагонда музей ашылды. Ол осы әңгімені жазғанда, сыныптарына оқып беретін және сөздерді түсінуге оңай болсын үшін оны көп рет қайта жазатын. Оның кейбір оқушылары үйде басқа тілдерде сөйлейтін және ағылшын тілін жаңа ғана үйреніп жатқандықтан, "Карета балалар" оларға оқуға ыңғайлы, қызықты оқиға сыйлады. Уорнер бірде былай деген: "Алғашқы кітап кітапханашылардың наразылығын тудырды, олар балалардың ата-аналық бақылаусыз тым жақсы көңіл көтеріп жатыр деп ойлады! Міне, соның үшін балалар оны жақсы көреді!"