Кіріспе

Ықтималдық кеңістіктеріне қатысты теңсіздік

Ықтималдықтар теориясында Бульдің теңсіздігі, сондай-ақ біріктіру шегі деп те аталады, кез келген шекті немесе санаулы оқиғалар жиыны үшін оқиғалардың кем дегенде біреуінің орын алуының ықтималдығы жеке оқиғалардың ықтималдықтарының қосындысынан артық болмайды. Бұл теңсіздік оқиғалардың жеке ықтималдықтары арқылы санаулы оқиғалардың кем дегенде біреуінің орын алу ықтималдығының жоғарғы шегін береді. Бульдің теңсіздігі оны ашқан Джордж Бульдің құрметіне аталған. Формальды түрде, A1, A2, A3, ... сияқты санаулы оқиғалар жиыны үшін, бізде бар.

Өлшемдер теориясы тұрғысынан қарағанда, Бульдің теңсіздігі өлшемнің (әрине, кез келген ықтималдық өлшем) σ-қосымша екендігінен туындайды.

Мысал

Кездейсоқ үлгіге негізделген 5 параметрді бағалаймыз делік, әрбір параметрді жеке-жеке бақылай аламыз. Егер сіз барлық бес параметрдің бағалауларын 95% ықтималдықпен жақсы деп санағыңыз келсе, әрбір параметрге не істеу керек? Әрбір параметрдің жақсы болу мүмкіндігін 95%-ға дейін түзету жеткіліксіз, себебі "барлығы жақсы" жағдайы, "i-інші бағалау жақсы" жағдайының кіші жиыны болып табылады. Бұл мәселені шешу үшін Буль теңсіздігін қолданамыз. "Барлығы жақсы" жағдайының керісін тауып, сұрақты басқаша тұжырымдай аламыз:

P(кем дегенде бір бағалау нашар) = 0.05 ≤ P(A1 нашар) + P(A2 нашар) + P(A3 нашар) + P(A4 нашар) + P(A5 нашар)

Бір жолы – олардың әрқайсысын 0.05/5 = 0.01, яғни 1%-ға тең ету. Басқаша айтқанда, жалпы бағалаудың 95% ықтималдықпен жақсы болуын қамтамасыз ету үшін, әрбір бағалаудың 99% жақсы екеніне кепілдік беру қажет (мысалы, 99% сенімділік интервалын құрастыру арқылы). Бұл бір мезгілдегі қорытындылаудың Бонферрони әдісі деп аталады.