Ньюфаундлендтің Grand Banks: Канаданың су асты үстіртқыры, балыққа толы аймақ. Атлант мойыны, қылыш балық, және т.б. шамалы тереңдігі, тұманды ауа райы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ньюфаундлендтің оңтүстік-шығысындағы су асты платолар тобы, Канада.
Group of underwater plateaus south east of Newfoundland, Canada
Ньюфаундлендтің Үлкен жағалаулары – Солтүстік Америка континенттік тақтасының Ньюфаундленд аралының оңтүстік-шығысында орналасқан су асты платоларының тізбегі. Бұл аймақ әлемдегі ең өнімді балық аулау орындарының бірі болып табылады, мұнда Атлантика трескасы, қылыш балық, бардақ және капелин, сондай-ақ моллюскалар, теңіз құстары мен теңіз жануарлары кездеседі.
The Grand Banks of Newfoundland are a series of underwater plateaus south east of the island of Newfoundland on the North American continental shelf. The Grand Banks are one of the world's richest fishing grounds, supporting Atlantic cod, swordfish, haddock and capelin, as well as shellfish, seabirds and sea mammals.
Маңыздылығы
Ньюфаундлендтің Үлкен жағалаулары – Солтүстік Америка континенттік жағалауындағы Ньюфаундлендтің оңтүстік-шығысында орналасқан су асты платоларының тобы. Бұл аймақтар салыстырмалы түрде жақсы, тереңдігі әртүрлі. Мұнда суық Лабрадор ағыны жылы Гольфстрим суларымен араласып, көбінесе тым қалың тұманға себеп болады. Бұл сулардың араласуы және мұхит түбінің пішіні қоректік заттарды бетке көтереді. Осы жағдайлар әлемдегі ең өнімді балық аулау аймақтарының бірін құруға көмектесті. Балық түрлеріне Атлантика трескасы, қылыш балық, минтай және капелин жатады; моллюскаларға – исіркек және лобстер кіреді. Бұл аймақ сонымен қатар солтүстік гагарлары, макиралар және теңіз үйректер сияқты теңіз құстарының ірі колонияларын, сондай-ақ ителкелер, дельфиндер және киттер сияқты теңіз сүтқоректілерінің әртүрлі түрлерін қамтиды. 20 ғасырдың соңында балықты тым көп аулау бірнеше түрдің, әсіресе тресканың құлдырауына алып келді, нәтижесінде 1992 жылы Канаданың Үлкен жағалауларында балық аулау тоқтатылды.
The Grand Banks of Newfoundland are a group of underwater plateaus south east of Newfoundland on the North American continental shelf. These areas are relatively shallow, ranging from in depth. The cold Labrador Current mixes with the warm waters of the Gulf Stream here, often causing extreme foggy conditions. The mixing of these waters and the shape of the ocean bottom lifts nutrients to the surface. These conditions helped to create one of the richest fishing grounds in the world. Fish species include Atlantic cod, swordfish, haddock and capelin; shellfish include scallop and lobster. The area also supports large colonies of seabirds such as northern gannets, shearwaters and sea ducks and various sea mammals such as seals, dolphins and whales. Overfishing in the late 20th century caused the collapse of several species, particularly cod, leading to the closure of the Canadian Grand Banks fishery in 1992.
Тарих
Соңғы мұздық максимум кезінде Гранд-Банк аймағында кең көлемде мұздық қалыптасты. Шамамен 13 000 жыл бұрын мұздың көп бөлігі еріп, Гранд-Банк жүздеген шақырымға созылған бірнеше арал ретінде ашық қалды. Теңіз деңгейінің көтерілуі салдарынан бұл аймақ шамамен 8 000 жыл бұрын су астында қалды деп есептеледі. Гранд-Банк маңындағы еуропалықтардың болғанына қатысты археологиялық дәлелдер 1000 жылы L'Anse aux Meadows-тағы қысқа ғұмырлы Гренландиялық норвегиялық елді мекені мен 1497 жылы Джон Кэботтың Атлантика арқылы жасаған саяхаты аралығындағы кезеңнен сақталмаған. Алайда, кейбір мәліметтер Баск аймағы мен Англиядан (әсіресе Бристольден) және басқа да саяхатшылар Кэботтан бұрын келгенін көрсетеді. 15 ғасырдағы кейбір мәтіндерде Бакалао деп аталатын жер туралы айтылады, ол балыққа толы малшылық еді, және бұл Ньюфаундленд болуы мүмкін. Кэботтың саяхатынан кейін бірнеше жыл ішінде Гранд-Банкте балық аулау орындарының бар екені Еуропаға кеңінен танылды. Франция мен Португалиядан келген кемелер алғашқы болып балық аулауды бастады, одан кейін Испаниядан келген кемелер келді, ал Англиядан келген кемелер бастапқыда аз болды. Бірақ жағдай тез өзгерді, әсіресе 1585 жылы Бернард Дрейктің Ньюфаундлендке жасаған экспедициясынан кейін, ол бұл аймақтағы испандық және португалдық балық аулау өнеркәсібін дерлік толығымен жойды. Балық қоры Шығыс Канада мен Жаңа Англияның алғашқы еуропалық қоныстанушыларының экономикасы үшін маңызды болды. 1929 жылғы 18 қарашада 1929 жылғы Гранд-Банк жер сілкінісі Лоренс каналына жақын Гранд-Банктардың оңтүстік-батыс бөлігін қамтыды, нәтижесінде су астындағы көшкін болды, ол трансатлантикалық кабельдерге кең ауқымда зиян келтірді және Ньюфаундлендтің оңтүстік жағалауына соққан сирек Атлантикалық цунамиді тудырды, ол Бурин түбегінде 29 адамның өмірін қиды. Балық аулаудағы технологиялық жетістіктер (мысалы, ірі фабрикалық кемелер мен сонарды пайдалану), сондай-ақ аумақтық теңіз және эксклюзивті экономикалық аймақ (ЭЭА) шекараларына қатысты геосаяси даулар 1990 жылдан бастап Гранд-Банктердегі балық қорының шамадан тыс аулануына және күрт төмендеуіне әкелді. 1993 жылы Канадалық Гранд-Банк балық шаруашылығы жабылды. Канаданың ЭЭА-сы Гранд-Банктердің көп бөлігін қамтиды, балық аулаудың табысты "мұрыны" (шығыс шеті, Фламанд шапқынына жақын) және "құйрығы" (оңтүстік шеті) ерекшеліктерді қоспағанда. 1783 жылғы Париж шарты АҚШ-қа осы суларда балық аулауға құқық берді, бірақ шарттың бұл бөлімі қазірде күшін жойды. Француздық Сент-Пьер және Микелонның эксклюзивті экономикалық аймағы Гранд-Банктердің батыс шетінде шына тәрізді бөлікті алып жатыр, шынаның радиусы аралдарды қоршап тұр, ал инесі оңтүстікке қарай бағытталған.
Extensive glaciation took place in the area of the Grand Banks during the last glacial maximum. By approximately 13,000 years ago the majority of the ice had melted, leaving the Grand Banks exposed as several islands extending for hundreds of kilometres. It is believed that rising sea levels submerged these around 8,000 years ago. While no archaeological evidence for a European presence near the Grand Banks survives from the period between the short lived Greenland Norse settlement at L'Anse aux Meadows in 1000 CE and John Cabot's transatlantic crossing in 1497, some evidence suggests that voyagers from the Basque Region and England (specifically from Bristol) and others preceded Cabot. In the 15th century some texts refer to a land called Bacalao, the land of the codfish, which is possibly Newfoundland. Within a few years of Cabot's voyage the existence of fishing grounds on the Grand Banks became generally known in Europe. Ships from France and Portugal pioneered fishing there, followed by vessels from Spain, while ships from England were scarce in the early years. This soon changed, especially after Bernard Drake's Newfoundland Expedition in 1585, which virtually wiped out the Spanish and Portuguese fishing industries in this area. The fish stocks became important for the early European settler economies of eastern Canada and New England. On 18 November 1929, the 1929 Grand Banks earthquake struck the southwestern part of the Grand Banks bordering the Laurentian Channel, causing an underwater landslide which resulted in extensive damage to transatlantic cables and generated a rare Atlantic tsunami that struck the south coast of Newfoundland, claiming 29 lives on the Burin Peninsula. Technological advances in fishing (such as using large factory ships and sonar), as well as geopolitical disputes over territorial sea and exclusive economic zone (EEZ) boundaries, led to overfishing and a serious decline in the fish stocks of the Grand Banks from around 1990. The Canadian Grand Banks fishery was closed in 1993. Canada's EEZ covers the majority of the Grand Banks except for the lucrative "nose" (eastern extremity, near the Flemish Cap) and "tail" (southern extremity) of the fishing bank. The 1783 Treaty of Paris gave the United States shared rights to fish in these waters, but that section of the Treaty is no longer in force. The exclusive economic zone of the French territory Saint Pierre and Miquelon occupies a pin shaped section at the west edge of the Grand Banks, with the radius head of the pin surrounding the islands and the needle heading south for .
Геологиялық зерттеулер
Канада БҰҰ теңіз құқығы туралы соңғы конвенциясының (UNCLOS) шарттарына сәйкес, Канаданың шығыс жағалауындағы континенттік шельфтің барлық бөлігіне құқық талап ету үшін қажетті гидрографиялық және геологиялық зерттеулер жүргізіп жатыр. Осы аймақта мұнай қоры да табылды және бірнеше мұнай кен орындары игерілуде, оның ішінде Гиберния, Терра-Нова және Ақ Роза жобалары ең белгілілері. Дегенмен, Гранд-Банкстағы ауқымды жағдайлар "Оушен Рейнджер" қайғылы оқиғасына да себеп болды.
Canada is performing the hydrographic and geological surveys necessary for claiming the entire continental shelf off eastern Canada, as allowed by the terms of the latest United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS). Petroleum reserves have also been discovered and a number of oil fields are under development in this region, most notably the Hibernia, Terra Nova, and White Rose projects. However, the harsh environment on the Grand Banks also led to the Ocean Ranger disaster.
Климаттың өзгеруі
Атлант мұхитының солтүстік-батысы антропогендік климат өзгеруі салдарынан ұзақ мерзімді жылынуға ұшырап жатыр. 1950 жылдан 2016 жылға дейін Ньюфаундленд тақтасының беткі су температурасы он жыл сайын 0,13 °C-қа артқан. Осы кезеңде тереңдігі бойынша орташа мұхит температурасы (0–175 м) жылыну тенденциясын көрсетпеген.
The Northwest Atlantic Ocean is undergoing long term warming from anthropogenic climate change. The surface water temperatures of the Newfoundland Shelf have increased by 0.13 °C per decade from 1950 to 2016. Depth averaged ocean temperatures (0–175 m) have not shown a warming trend during that same period.