Кіріспе

Шеффилд қамалы – Англияның Шеффилд қаласында салынған қамал. Ол Шеффилд және Дон өзендерінің қосылған жерінде, мүмкін, бұрынғы англосаксондық үйдің орнында орналасқан және алғашқы қалаға үстемдік еткен. 1066 жылы Англияны нормандар басып алғаннан кейінгі ғасырда осы жерде мотта мен бейли қамалы салынған. Ол Екінші барон соғысында қиратылған. Екінші қамалдың құрылысы, бұл жолы тастан, төрт жылдан кейін, 1270 жылы басталды. Шотландия королевасы Мэри 1570 және 1584 жылдар аралығындағы 14 жыл ішінде осы қамал мен оған тиесілі жерлерде түрмеде отырды, және ол Шрусберидің 6-шы графы Джордж Талботқа тиесілі басқа да мүліктермен алмастырылды. Қамал Англия азамат соғысының бір бөлігінде роялист күштерінің қолында болды және 1644 жылы қысқа қоршаудан кейін парламентшілерге берілді. Одан кейін көп ұзамай оны бұзуға бұйрық берілді, және қамал толығымен қиратылды. Қамалдың сақталған суреттері не жоспарлары жоқ, бірақ 1920 жылдардағы қазба жұмыстары 1270 жылы салынған қамалдың тас негіздерін, сондай-ақ одан бұрынғы құрылыстардың іздерін көрсетті. 2015 жылы қираған орынға салынған 20 ғасырғы базарды бұзудан кейін қосымша архитектуралық зерттеулер жүргізілді.

Өмірбаян

Шеффилд қамалы Шеф және Дон өзендерінің тоғысында, Шеф өзенінің батыс жағалауында және Дон өзенінің оңтүстік жағалауында орналасқан. Өзендер солтүстік және шығыс жақтан қорғаныс қамтамасыз еткен, ал қамалдың оңтүстік және батыс жағында ор қазылған. Бұл жердің үлкен бөлігін 2015 жылы бұзылған Касл Маркет жапқан. Жердегі ертедегі қызметке қола дәуіріндегі шатыр тас құралдары, рим кезеңінен табылған Самиан және Сильчестер керамикасы сияқты бірнеше археологиялық жағдайлар куәлік етеді, олар 1920 жылдардағы қазба жұмыстары кезінде табылды. Қамалдың орны – біздің заманымыздың 1-мыңжылдығының екінші жартысында Шеффилдтегі алғашқы қоныстың пайда болған жері. 1086 жылғы «Домсдей кітабында» 1066 жылы Нормандардың Англияны басып алуына дейін Нортумбрия графы Уолтеф II-нің Халлам иелігінде ауласы болғаны айтылады. Сол жазбада Шеффилд иелігінің Халламның бір бөлігі болғаны және жаулау кезінде Свеннің билігінде болғаны көрсетілген. Бұл жерде Уолтефтің ауласы немесе Свеннің бекінісі орналасқан болуы мүмкін деген болжам бар, ал 1927 және 1930 жылдар аралығындағы қазба жұмыстары саксон құрылысының іздерін тапқанын мәлімдеді. Алайда, «Домсдей кітабынан» алынған үш бөлек мәліметке сүйене отырып, Халлам, Аттерклиф және Шеффилд иеліктері зерттеу кезінде және одан кейін үш бөлек және тәуелсіз бірліктер болғанын көрсетуге болады; және Халлам ауылы мен Уолтефтің ауласы тек Халлам иелігінде орналасқан, Шеффилдте емес. 1920 жылдардың соңындағы археологиялық зерттеулер кезінде А. Л. Армстронг жүргізген зерттеулер саксон қалдықтары Уолтефтің ауласына жатпайтынын көрсетеді. Армстронгтың сипаттамасына сәйкес, ағаштарды айналағы жермен бір деңгейге дейін кесіп, өртеп, ал аймақ бірден Ловетот қамалының (шамамен 1100 жыл) құрылысына дайындық үшін тазаланған, Уолтефтің ауласы қирағаннан кейін шамамен екі он жыл өткен соң.

Уильям де Лаветоның қамалы

Англияға нормандықтардың басып кіргенінен кейін Шеффилдтегі алғашқы қамалдың құрылысы көбінесе Ханттингдонширден шыққан англо-норман бароны Уильям де Лаветоға жатқызылады. Де Лавето Генрих I патшалық құрған кезеңде XII ғасырдың басында Хальламшир (соның ішінде Шеффилд) иелігін алды. Бұл қамал ағаштан салынған мот және бейли типінде болған деп саналады. Мод де Лавето 1204 жылы Жерар де Фурнивалға үйленді, ал Шеффилд қамалы мен қаласы Фурнивал әулетіне өтті. Жерар де Фурнивалдың немересі Томас 1264–1267 жылдардағы Екінші барон соғысы кезінде патшалық тарапты қолдады. 1266 жылы Джон де Эйвилл басқаратын монархияға қарсы барондар тобы Солтүстік Линкольнширден Дербиширге қарай Шеффилд арқылы өтіп, қаланы қиратты, шіркеуді және қамалды өртеп жіберді. Де Фурнивалдың қамалы тастан салынған, ол Шеф өзенінен Уэйнгейтке дейін және Дон өзенінен Диксон Лэйнге дейін созылған. Қамалға шамамен А аумақты парк қосылған, ол қамалдан оңтүстікке қарай Глидлесске және шығысқа қарай Хандсвортқа дейін жеткен. 1516 жылы Джордж Талбот, Шрусберидің 4-ші графы, паркте Шеффилд Манордың балама резиденциясын салды.

Қалдықтың жойылуы

1642 жылдың 11 қазанында Англия азаматтық соғысқа қадам басқанда, қала мен қамал сэр Джон Гелл басқаратын парламентшілер тарапынан басып алынды. 1643 жылдың сәуір айында Ньюкасл графының қол астындағы роялистер Йоркширге кіріп, Шеффилдке жақындамас бұрын Лидс, Уэйкфилд және Ротерхэмді жаулап алды. Парламентшілер Шеффилдті Дербиширге тастап кетті, ал роялистер қаланы ешқандай шайқассыз басып алды. Савил Шеффилд пен қамалдың басқаруын өзінің орынбасары майор Томас Бомонтқа жүктеді, ол оларды 1644 жылдың тамызына дейін сақтап тұрды. Сол айда Манчестер графы генерал-майор Кроуфорд пен полковник Пикерингтің 1200 парламенттік әскерін Шеффилдті қайта басып алу үшін жіберді. Алғашқыда қоршаулаушылардың артиллериясы қабырғаларды бұза алмады; олардың ең ірі қаруы – деми-кульверин болды. Генерал Кроуфордтың өтінішімен Лорд Фэрфакс қоршауды жартылай пушкамен («Королеваның қалта тапаншасы») және толық кальверинмен күшейтті. Бұл қосымша қарулар қабырғаларды бұзып, роялистер келесі шарттармен капитуляциялады:

Қамалдан алынған тастардың бір бөлігі 1648 жылы Таунхед көшесінде салынған, қазір бұзылған Англия королі Джеймстің еркін грамматикалық мектебінің құрылысында қолданылды. Бұл мектеп Йорк графтығындағы Шеффилд қаласында орналасқан.

1920-шы жылдар

Лесли Армстронг басқарған 1927 жылғы қазба жұмыстары, Бригсайд және Карбрук кооперативтік қоғамының дүкені салынар алдында, қақпа бастионының бірінің негізін, сондай-ақ қақпаның бір бөлігін ашты. Бұл қамалдың қалдықтары қаланың Қалдық базарының астында сақталып келеді: олар II санаттағы мүліктер тізіміне енген және көруге ашық. Көрінетін қалдықтар бұрын бұзылған Касл-Маркеттің астындағы екі бөлмеде орналасқан. Бір бөлмеге экскурсия брондау арқылы кіруге болады, ал екінші бөлме қабырғаланған және кіруге жалғыз жол – базардың тағамдық алаңындағы люк арқылы ғана мүмкін еді. Қалған қираған жерлер, шамамен Дон өзенінен 9,75 метр биіктікте, қақпа мұнараларының бірі болып табылады және Шығыс мұнарасының төрттен бір бөлігін құрайды.

1999 жылдан 2001 жылға дейін

1999 және 2001 жылдары жасалған жаңа қазба жұмыстары барысында жоғары орналасқан азық-түлік сарайының тауар жеткізілетін алаңында бұрғылау жүргізілді және қамалдың шекараларын белгілеу үшін тас плиткалар өз орнында қалды. Еріктілерден құралған топ Шеффилд қамалының достары қоғамын құрып, қамалдың қалдықтарын зерттеу және оны насияттаумен айналысуда.

Кастлгейттің қайта жаңғыртылуы

Шеффилд қалалық кеңесі 2014 жылдың тамызында қаладағы Кастлегейт аймағын 5 миллион фунт стерлинг көлемінде қайта жаңғырту аясында қамалдың кіреберісін қайта құру жоспарларын жариялады. Жоспар қажетті қаражатты тартуға байланысты; кеңес жобаға 1 миллион фунт стерлинг бөлді, ал қосымша қаржылық қолдау бірнеше өтініштер арқылы түсті. 2017 жылдың шілдесінде Шеффилд Кастлегейт аймағын жасыл дәліз ретінде дамытуға 786 000 фунт стерлингтік қаржы қаражаты жарияланды, соның ішінде маңызды археологиялық қазбаларды қаржыландыру да көзделді. Қазба жұмыстарын 2018 жылдың тамызында Уэссекс археологиясы Шеффилд университетінің археология факультетінің студенттерімен бірлесіп жүргізді. Университет жасаған қамалдың виртуалды шындық моделі 2018 жылдың 20-27 қыркүйегінде Миллениум галереясында көрсетілді.