Солтүстік Атлант аймағының тау жыныстары: Ескі қызыл құмтас
Old Red Sandstone
Состав скал в Северной Атлантике: Old Red Sandstone – осадочные породы силурийского-каменноугольного периодов. Осадки рек, озер, морей, фауна и морское влияние.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Атлантика аймағындағы тас-қиыршықтардың жиынтығы.
Assemblage of rocks in the North Atlantic region
Седиментология
Ескі қызыл құмтас – Силур дәуірінің соңында, девон дәуірі бойы және карбон дәуірінің алғашқы кезеңінде әртүрлі жағдайларда шөгінділер түзілген шөгінді тау жыныстары тобын сипаттайды. Бұл тау жынысы немесе фациесі негізінен құрлықтан келген шөгінділермен және конгломераттармен сипатталады, содан кейін құмдық, көлдерде, өзендерде, эстуарийлерде және мүмкін басқа да жағалаулық орталарда қалыптасқан шөгінділердің үйлесіміне өтеді. Ескі қызыл құмтас көбінесе тұщы су ортасында қалыптасқан деп есептелген, бірақ соңғы зерттеулер кейбір жерлерде теңіз жануарларының (мысалы, брахиоподтардың) қазбаларын тапты. Оның омыртқалы жануарлар фаунасы көбінесе теңіз ортасында кездеседі, ал изотоптық зерттеу оның омыртқалы жануарларының минералданған тіндерінде теңіздің маңызды ықпалын көрсетті. Осылайша, кем дегенде кейбір қабаттар жағалауда, мүмкін шеткі теңіз ортасында шөгіндірген болуы мүмкін. Бұл тау жыныстарының ерекше қызыл түсі темір оксидінің болуымен байланысты, бірақ барлық Ескі қызыл құмтас қызыл немесе құмтас емес – бұл шөгінділерге конгломераттар, сазды тастар, құмтастар және жұқа әктастар да кіреді, ал түстері сұр, жасыл, қызыл және күлгін түстерге дейін өзгеруі мүмкін. Бұл шөгінділер Авалония, Балтика және Лорантия континенттерінің соқтығысуынан пайда болған Каледония тау тізбегінің эрозиясымен тығыз байланысты, нәтижесінде Ескі қызыл құмтас континенті пайда болды – бұл оқиға Каледония орогенезі деп аталады. Тау жыныстарынан ерте балықтар, буынтық аяқтылар және өсімдіктердің көптеген қазбалары табылды. Құрлықтағы қызыл шөгінділерге тәндей, тау жыныстарының көп бөлігі қазбалы емес, бірақ тау жынысының ішінде қазбаларды қамтитын оқшауланған, локальді қабаттар бар. Осы жастағы тау жыныстары сонымен қатар Оңтүстік-Батыс Англияда (содан "Девон" атауы шыққан; Девоннан) шөгіндірген, бірақ олар шынайы теңіздік және Ескі қызыл құмтасқа кірмейді.
The Old Red Sandstone describes a group of sedimentary rocks deposited in a variety of environments in the late Silurian, through the Devonian and into the earliest part of the Carboniferous. The body of rock, or facies, is dominated by terrigenous deposits and conglomerates at its base, and progresses to a combination of dunes, and sediments that may have been laid down in lakes, river, estuaries, and possibly other coastal environments. The Old Red Sandstone was long thought to have been deposited mostly in freshwater, but more recent studies have discovered marine fossils (such as brachiopods) in some locations, its vertebrate fauna also occurs in typically marine environments, and an isotopic study also found significant marine influence in mineralised tissues of its vertebrates. Thus, at least some strata appear to have been deposited on the coast, probably in marginal marine environments. The familiar red colour of these rocks arises from the presence of iron oxide, but not all the Old Red Sandstone is red or sandstonethe sequence also includes conglomerates, mudstones, siltstones and thin limestones and colours can range from grey and green through to red and purple. These deposits are closely associated with the erosion of the Caledonian Mountain chain which was thrown up by the collision of the former continents of Avalonia, Baltica and Laurentia to form the Old Red Sandstone Continent an event known as the Caledonian Orogeny. Many fossils are found within the rocks, including early fishes, arthropods and plants. As is typical with terrestrial red beds, the vast majority of the rock is not fossil bearing; however there are isolated, localized beds within the rock that do contain fossils. Rocks of this age were also laid down in South West England (hence the name 'Devonian'; from Devon) though these are of true marine origin and are not included within the Old Red Sandstone.
Стратиграфиялық
Ескі қызыл құмтас негізінен құрлықта пайдалған жыныстардан тұратындықтан, онда әдетте теңіз жануарларының қазба қалдықтары кездеспейді, бұл жыныстың әртүрлі жерлердегі кездесуін салыстыруға көмектесер еді, әсіресе жеке шөгінді алаптар арасында және олардың ішінде. Сондықтан, жергілікті кезеңдердің атаулары жасалды және халықаралық кезеңдердің атауларын пайдалану артып бара жатса да, олар белгілі бір дәрежеде бүгінге дейін қолданылып келеді. Мысалы, Англо-Уэльс алабындағы әдебиеттерде Даунтон, Диттон, Брекон және Фарлов кезеңдері жиі кездеседі. Ұлыбритания аумағында көптеген ерекше шөгінді алаптар бар екені анықталды.
Since the Old Red Sandstone consists predominantly of rocks of terrestrial origin, it does not generally contain marine fossils which would otherwise prove useful in correlating one occurrence of the rock with another, both between and within individual sedimentary basins. Accordingly, local stage names were devised and these remain in use to some extent today though there is an increasing use of international stage names. Thus in the Anglo Welsh Basin, there are frequent references to the Downtonian, Dittonian, Breconian and Farlovian stages in the literature. The existence of a number of distinct sedimentary basins throughout Britain has been established.
Аргилл
Обан және Батыс Жоғары Таулы аймағының жағалауындағы Керрера аралы төңірегінде Ежелгі Қызыл құмтастының шашыраңқы көріністері бар, бұл бірлік кейде Керрера құмтасты формациясы деп аталады. Бұл бірліктің типік аймағындағы қалыңдығы 128 метрге дейін жетеді және жасыл және қызыл құмтастар мен конгломераттардан тұрады, олар әдетте ірі (көлденеңінен) эллипстік, дөңгеленген кластарды қамтиды, сонымен қатар сазтастар, сазды тастар және әктастар да кездеседі. Керрерада андезит тас блоктарынан тұратын конгломерат Эсдейл субтобының Дальрадиан қара, пиритті тақташаларына (Эсдейл тақташасы) сәйкес келмейтін жағдайда орналасқан. Обан маңында базальдық конгломератта тақташа қалдықтарын қамтитын эрозиялық контакт қана бар. Обан маңындағы Ежелгі Қызыл құмтас (ОРС) кезеңі Сілурдың соңғы (Придоли) және девонның ең басындағы кезеңдерге жатады. Олар шығыс және солтүстік-шығыстан келген шөгінді алапты толтырған аллювиалды жаңқалар ретінде қарастырылады. Кішкентай шеткі бөліктері Тайнуилт маңында және Лох Авичтің екі жағында кездеседі. Бұл кен орындары Керрерада ерекше көзге түседі, онда олар аралдың жартысын құрайтын тау жыныстарын құрайды. Олардың үстінен пеперит және базальттық және андезиттік Лорн үстіртінің лавалары жабылады. Керрерадағы ОРС және Обан төңірегіндегі оқшауланған жерлердегі кен орындары өздерінің, әсіресе балықтардың қазба қалдықтарымен белгілі.
There are a scatter of exposures of the Old Red Sandstone around Oban and the Isle of Kerrera on the West Highland coast, this unit is sometimes referred to as the Kerrera Sandstone Formation. The unit is up to 128m thick in its type area and consists of green and red sandstones and conglomerates, typically containing large ( across) elliptical well rounded clasts, accompanied by siltstones, mudstones and limestones. On Kerrera a conglomerate of andesite boulders rests unconformably on Dalradian black, pyritic slates (Easdale Slate) of the Easdale Subgroup. On Oban there is merely an erosional contact incorporating debris of the slate in a basal conglomerate. The ORS around Oban are considered latest Silurian (Pridoli) to earliest Devonian in age. They are interpreted as alluvial fans which filled a depositional basin from the east and northeast. Small outliers occur near Taynuilt and either side of Loch Avich. The deposits are especially obvious on Kerrera where they form the bedrock across half of the island. These are conformably overlain by peperite and the basaltic and andesitic Lorne plateau lavas. The ORS on Kerrera and isolated localities around Oban are known for their fossils, particularly fish.
Шотландияның Мидленд аңғары
Солтүстіктегі Highland Boundary Fault және оңтүстіктегі Southern Uplands Fault арқылы шектелген Midland Valley graben-і Old Red Sandstone шөгінді тау жыныстарының ғана емес, сонымен қатар кең көлемді вулканизммен байланысты осы жастағы магмалық тау жыныстарын да қамтиды. Highland Boundary Fault бойындағы үздіксіз жартас Солтүстік теңіз жағалауындағы Стоунхейвеннен басталып, Хеленсбургке және одан әрі Арранға дейін созылады. Southern Uplands Fault бойындағы жартастардың Эдинбургтен Жирванға дейінгі бөлігінде үзіліспен орналасқан бірнеше жартас кездеседі. Old Red Sandstone көбінесе конгломераттармен бірге табылады, мысалы, Кинкардинширдегі Фолсхью табиғат қорығындағы жартас осыған дәлел.
The Midland Valley graben defined by the Highland Boundary Fault in the north and the Southern Uplands Fault in the south harbours not only a considerable amount of Old Red Sandstone sedimentary rocks but also igneous rocks of this age associated with extensive volcanism. There is a continuous outcrop along the Highland Boundary Fault from Stonehaven on the North Sea coast to Helensburgh and beyond to Arran. A more disconnected series of outcrops occur along the line of the Southern Uplands Fault from Edinburgh to Girvan. Old Red Sandstone often occurs in conjunction with conglomerate formations, one such noteworthy cliffside exposure being the Fowlsheugh Nature Reserve, Kincardineshire.
Шотландия шекаралары
Шығыс Лотианнан бастап оңтүстікке қарай Бервикширге дейін бірнеше шұңқырлар кездеседі. Хаттонның Сиккар нүктесіндегі әйгілі қабаттасу осы алапта орналасқан – төмендегі зерттеу тарихына қараңыз.
A series of outcrops occur from East Lothian southwards through Berwickshire. Hutton's famous unconformity at Siccar Point occurs within this basin see History of study below.
Англо-Уэльстік бассейн
Бұл салыстырмалы түрде үлкен алап Оңтүстік Уэльстің көп бөлігін қамтиды, батыстағы оңтүстік Пемброкширден басталып, Кармартеншир арқылы Поуис және Монмутширге, сондай-ақ оңтүстік Уэльс шебі арқылы, әсіресе Херефордшир, Ворчестершир және Глостерширге дейін созылады. Сомерсет және солтүстік Девондағы шеттік аймақтар осы алаптың кеңеюін толықтырады. Оңтүстік Пемброкширден басқа, алаптың барлық бөліктері Төменгі девон және Жоғарғы девонға жатқызылған литологиялардың әртүрлі жиынтығымен ұсырылған, олардың арасындағы шекара сәйкессіз келеді және орта девон шөгінділерінің толық жоқтығын көрсетеді. Ең төменгі формациялар Жоғарғы силур дәуіріне жатады, оларға Даунтон Касл құмтасты формациясы және оның үстіндегі Раглан балшық тасты формациясы кіреді, Пемброкширден басқа, онда одан да күрделі формациялар тізбесі анықталған. Алаптың шығысында Раглан балшық тасының үстіңгі бөлігінде жақсы дамыған кальцет – Бишоптен шыққан әктас кездеседі. Девонның ең төменгі формациясы – Сент-Моганс формациясы, оның үстіне Браунстоунс формациясы орналасқан, бірақ аймақтың көп бөлігінде арасында Сени формациясы бар. Жоғарғы девон шөгінділері салыстырмалы түрде жұқа және бүйірлік шектеулі формациялардың тізбесінен тұрады. Брекон маяктарында Плато Бедс формациясы Grey Grits формациясымен сәйкессіз жабылады, бірақ шығысқа қарай бұл бөлімдер кварц конгломераты тобымен алмастырылады, ол өз кезегінде әртүрлі формацияларға бөлінеді.
This relatively large basin extends across much of South Wales from southern Pembrokeshire in the west through Carmarthenshire into Powys and Monmouthshire and through the southern Welsh Marches, notably into Herefordshire, Worcestershire and Gloucestershire. Outliers in Somerset and north Devon complete the extent of this basin. With the exception of south Pembrokeshire, all parts of the basin are represented by a range of lithologies assigned to the Lower Devonian and to the Upper Devonian, the contact between the two being unconformable and representing the complete omission of any Middle Devonian sequence. The lowermost formations are of upper Silurian age, these being the Downton Castle Sandstone Formation and the overlying Raglan Mudstone Formation except in Pembrokeshire where a more complex series of formations is recognized. In the east of the basin, the top of the Raglan Mudstone is marked by a well developed calcrete, the Bishop's Frome Limestone. The lowermost Devonian formation is the St Maughans Formation, itself overlain by the Brownstones Formation though with an intervening Senni Formation over much of the area. The Upper Devonian sequence is rather thinner and comprises a series of formations which are more laterally restricted. In the Brecon Beacons, the Plateau Beds Formation is unconformably overlain by the Grey Grits Formation though further east these divisions are replaced by the Quartz Conglomerate Group which is itself subdivided into a variety of different formations.
Аңгелзи
Мұнда шағын, бөлек бассейн бар, онда аллювиалды және көлдік шөгінділер кездеседі. Орта және жоғарғы ОРС қабаттары жоқ, бірақ төменгі ОРС қабаттары Бодафон, Трайт Бах, Порт-и-Мор және Трайт Ллигви формациялары арқылы, тік жолмен көрсетілген. Сонымен қатар, шөгінділердің жиналу кезеңдері арасында пайда болған карбонатқа бай топырақтарды көрсететін калькреттер де тіркелді. Қазіргі кездегі жартастың орны Англсидің солтүстік-шығыс жағалауындағы Дулас шығанағынан басталып, оңтүстікке қарай Ллангефни қаласына дейін тар аймақты құрайды.
A small and separate basin exists here where both alluvial and lacustrine deposits are recorded. Both the middle and upper ORS are missing but the lower ORS is represented, in ascending order, by the Bodafon, Traeth Bach, Porth y Mor and Traeth Lligwy formations. Calcretes are also recorded representing carbonate rich soils developed between periods of sediment deposition. The present day outcrop occupies a narrow zone from Dulas Bay on Anglesey's northeast coast, southwards to the town of Llangefni.