Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1836 жылы жазылған Роберт Браунингтің өлеңі.
1836 poem written by Robert Browning
"Порфирияның ғашығы" – Роберт Браунингтің 1836 жылғы қаңтарда Monthly Repository журналында "Порфирия" деген атпен алғаш жарияланған өлеңі. Браунинг кейіннен оны "Драмалық лирика" (1842) жинағында "Жаһаннес Агрикола медитациясы" ("Madhouse Cells") деген тақырыппен бірге қайта жариялады. Өлең 1863 жылға дейін толыққанды атауын алған жоқ. "Порфирияның ғашығы" – Браунингтің алғашқы қысқа драмалық монологы, сонымен қатар аномальды психологияны зерттейтін өлеңдерінің біріншісі. Оның алғашқы басылымы он тоғызыншы ғасырда көзден жасырын қалды және сыншылардан көп назар алмады, бірақ қазір өте көп антологияларға енгізіліп, жан-жақты зерттеледі. Өлеңде ер адам өзінің сүйіктісі – Порфирияны – шашымен мойнынан байлап өлтіреді; "мен оның барлық шашын / бір ұзын сары жіппен / үш рет оның нәзік мойнына орап, / және оны өлімге жібердім". Порфирияның ғашығы содан кейін мәйіттің көк көзі, алтын шашы туралы айтады және оны өлтіруден алған керемет бақытын сипаттайды. Ол әйелдің шашын үш рет орап, жанындағысын жоқ қылса да, ол ешқандай дауыс шығармайды. Өлеңде сәл ерекше ұйқас схемасы қолданылады: А, Б, А, Б, Б, соңғы қайталау әр шумақты ауыр үнсіздікке жеткізеді. Өлеңнің мүмкін болатын көзі – Джон Уилсонның "Госшеннің күнделігінен үзінділер", 1818 жылы Blackwood журналында жарияланған қылмыс туралы шоқтығы бар әңгіме. Браунингтің досы және әріптес ақын Брайан Проктер өзінің 1820 жылғы "Марциан Колонна" өлеңін осы дереккөзге негіздегенін мойындады, бірақ жаңа бір егжей-тегжей қосты: қылмыстан кейін, кісі өлтіруші түні бойы құрбанымен бірге отырады.
"Porphyria's Lover" is a poem by Robert Browning which was first published as "Porphyria" in the January 1836 issue of Monthly Repository. Browning later republished it in Dramatic Lyrics (1842) paired with "Johannes Agricola in Meditation" under the title "Madhouse Cells". The poem did not receive its definitive title until 1863. "Porphyria's Lover" is Browning's first ever short dramatic monologue, and also the first of his poems to examine abnormal psychology. Although its initial publication passed nearly unnoticed and received little critical attention in the nineteenth century, the poem is now heavily anthologised and much studied. In the poem, a man strangles his lover – Porphyria – with her hair; " and all her hair / In one long yellow string I wound / Three times her little throat around, / And strangled her." Porphyria's lover then talks of the corpse's blue eyes, golden hair, and describes the feeling of perfect happiness the murder gives him. Although he winds her hair around her throat three times to throttle her, the woman never cries out. The poem uses a somewhat unusual rhyme scheme: A,B,A,B,B, the final repetition bringing each stanza to a heavy rest. A possible source for the poem is John Wilson's "Extracts from Gosschen's Diary", a lurid account of a murder published in Blackwood's Magazine in 1818. Browning's friend and fellow poet Bryan Procter acknowledged basing his 1820 "Marcian Colonna" on this source, but added a new detail; after the murder, the killer sits up all night with his victim.
Психологиялық түсіндірме
Браунингтің монологтарын көбінесе эксцентриктер, ақылдан безгендер немесе күйзеліске ұшыраған адамдар айтады. Олардың сөздері ерекше мінезді тұлғаның ерекше жағдаймен қарым-қатынасын сипаттап, кейіпкерді ашады. «Порфирияның ғашығы» мен «Менің соңғы герцогиням» шығармаларында Браунинг әдемі әйелге деген махаббатқа жауап ретінде оны өлтірген адамды бейнелеу үшін осы әдісті пайдаланады. Әр монологта сөйлеушінің қалаған әйелге қатысты себептері тақырыптан нысанаға дейін ұсынылады: «Менің соңғы герцогиням» шығармасында герцог қызғаныштан әйелін өлтірген болуы мүмкін, бірақ оның портретін перде артында сақтайды, оның күлімсіреуіне ешкім рұқсатысыз қарауына жол бермейді; «Порфирияның сүйіктісі» шығармасында кейіпкер бір сәтте уақытты тоқтатып, сүйіктісін өлтіріп, түн бойы мұқият орналастырылған денесін құшақтап отырады. «Менің соңғы герцогиням» шығармасында әйелдің өлтірілуі тікелей айтылмаса, ал «Порфирияның сүйіктісі» шығармасында баяндамашы оны нақты сипаттайды. Ритмнің өзгермейтін үлгісі кейіпкердің ақылсыздығын көрсетеді. «Порфирия» кейіпкерінің романтикалық эгоизмі оны өзінің құштарлықтарына сай келетін түрлі өзімшіл болжамдарға жетелейді. Ол Порфирияның өлтірілуін қалағанын мойындайды және «Ол ешқандай ауырсыну сезінбеді» дейді, өзін-өзі сендіру үшін «Мен оның ешқандай ауырсыну сезінбегеніне сенімдімін» деп қосады. Тіпті ол оның азабын ұнатқанын да сенуі мүмкін, өйткені оны, оның сүйіктісі, осылай істеді. Ол өлгенде, ол өзінің «соңғы еркіне» қол жеткізгенін айтады, ал оның жансыз басы иығына құлағанда, оны «күлімсіреп тұрған қызғылт кішкентай бас» деп сипаттайды, мүмкін «қызғылт» сөзін махаббаттың қызыл гүлдерін бейнелеу үшін немесе қыздың және олардың қарым-қатынасының әлі де тірі екендігі туралы оның іллюзиясын көрсету үшін қолданады. Алайда, қанның ұрғылаудан кейін оның бетіне қайтып оралуы оның бетін «қызғылт» етуі ықтимал. Оның «көк түсті кішкентай басы» сондай-ақ бойжеткен қыздың тазалығына байланысты жасырын сілтеме болуы мүмкін; Порфирия «құмарлы тойдан» шығып, сыртқы әлемнен «ластанған қолғаптармен» келеді; енді оның көк көзі өлімде ашылған, «таза». Соңғы сөз көп талқыланды: «Дегенмен, Құдай бір сөз де айтпады!». Мүмкін, сөйлеуші кісі өлтіру үшін Құдайдан кешірім сұрап отыр. Ол Құдай ешнәрсе айтпағанын, Оның оның іс-әрекетіне қанағаттанғанын ойлайды. Құдай қанағаттанған болуы мүмкін, өйткені: Ол Порфирияны таза ұстаудың жалғыз жолы – кейіпкердің қылмысы екенін мойындайды; немесе, Ол оның өмірі мен өлімі кейіпкермен салыстырғанда маңызды емес деп санайды. Сондай-ақ, ол Құдайдың мақұлдауының белгісін күтіп, бекер уақыт өткізіп отырған шығар. Басқаша айтқанда, бұл жол оның зорлық-зомбылықтан кейін сезіміндегі бослықты білдіруі мүмкін; Порфирия кетті, тыныштық орнады, ол жалғыз қалды. Ол сондай-ақ шизофрениямен ауыруы мүмкін; ол өзінің басындағы дауысты тыңдап, оны Құдайдың дауысы деп қате түсінуі мүмкін. Бұл Браунингтің «Құдайдың үндемеуі» туралы мәлімдемесі деп болжанады, онда жақсы да, жаман да іс-әрекеттер құдайдан бірден жазаланбайды немесе марапатталмайды. Соңғы жол кейіпкердің қылмысы үшін сезінген кінәсін де білдіруі мүмкін. Ол өзінің іс-әрекетіне көптеген дәлелдер келтірсе де, ол кісі өлтірді және Құдай оны жазалайды деп күтеді – немесе, кем дегенде, ескереді. Кейіпкер Құдайдың үндемеуіне таңғалады, тіпті біршама алаңдайды.
Browning's monologues are frequently voiced by eccentrics, lunatics, or people under emotional stress. Their ramblings illustrate character by describing the interactions of an odd personality with a particularly telling set of circumstances. In both "Porphyria's Lover" and "My Last Duchess", Browning uses this mode of exposition to describe a man who responds to the love of a beautiful woman by killing her. Each monologue offers the speaker's reasons for the desired woman from subject to object: in "My Last Duchess", the Duke may have jealously murdered his wife, but keeps a portrait of her behind a curtain so none can look upon her smile without his permission; in "Porphyria's Lover", the persona wishes to stop time at a single perfect moment and so kills his lover and sits all night embracing her carefully arranged body. In "My Last Duchess" the woman's murder is at best implied, while in "Porphyria's Lover" it is described quite explicitly by the speaker. The unchanging rhythmic pattern may also suggest the persona's insanity. The "Porphyria" persona's romantic egotism leads him into all manner of monstrously selfish assumptions compatible with his own longings. He seems convinced that Porphyria wanted to be murdered, and claims "No pain felt she" while being strangled, adding, as if to convince himself, "I am quite sure she felt no pain." He may even believe she enjoyed the pain, because he, her lover, inflicted it. When she is dead, he says she has found her "utmost will", and when he sees her lifeless head drooping on his shoulder, he describes it as a "smiling rosy little head", possibly using the word "rosy" to symbolise the red roses of love, or to demonstrate his delusion that the girl, and their relationship, are still alive. More likely, however, is the thought that blood returning to her face, after the strangulation, makes her cheeks "rosy". Her "rosy little head" may also be a sly reference to the hymen; Porphyria leaves a "gay feast" and comes in from the outside world wearing "soiled gloves"; now her blue eyes, open in death, are "without a stain". Much has been made of the final line: "And yet, God has not said a word!" Possibly, the speaker seeks divine condonement for the murder. He may believe God has said nothing because He is satisfied with his actions. God may be satisfied because: He recognises that the persona's crime is the only way to keep Porphyria pure; or, because He doesn't think her life and death are important compared to the persona's. The persona may also be waiting in vain for some sign of God's approval. Alternatively, the line may represent his feelings of emptiness in the wake of his violence; Porphyria is gone, quiet descends, and he's alone. The persona may also be schizophrenic; he may be listening for a voice in his head, which he mistakes for the voice of God. It has also been postulated that this is Browning's statement of "God's silence", in which neither good nor bad acts are immediately recompensed by the deity. The final line may also register the persona's sense of guilt over his crime. Despite his elaborate justifications for his act, he has, in fact, committed murder, and he expects God to punish him – or, at least, to take notice. The persona is surprised, perhaps a little uneasy, at God's continued silence.
Тірі суреттей
Порфирияның алғашқы бөлігіндегі кейіпті сомдауы және кейіптің оны басып алғаннан кейін оған ұқсатуы, адамдар нақты картиналарды қайта жасайтын өнер ретінде пайдаланылған Виктория дәуіріндегі танымал «тірі картина» (tableau vivant) өнер түріне сілтеу жасайды. Бұл «Порфирияның ғашығы» поэмасының аллегориялық мазмұнын көрсетеді, онда екі кейіпкер де көркемдік жаратылыс процесін бейнелейді: өнер тудырылған немесе жарияланған кезде, ол өлі болып қалады және мәңгілік өзгермейді. Поэманың соңғы жолдарында Порфирия поэманың басындағы спикерге жасалғандай манипуляцияға ұшырайды. Теннисон «Шалот ханымы» поэмасында осыған ұқсас ойларды бөліседі, сондай-ақ Виктория дәуірінің басқа авторлары да көркемдік процестер туралы кең таралған пікірлерге үлес қосады.
The mirrored effect produced by Porphyria's modelling of the persona in the first half, and the persona's reciprocal modelling of her after strangulation is indicative of the popular Victorian art form tableau vivant, in which humans were used as art to recreate actual paintings. This is indicative of the allegorical content of "Porphyria's Lover" in which both characters imitate the process of artistic creation: when art is created or published, it is dead and forever unchanging. In the last few lines of the poem, Porphyria is manipulated in much the same way as the speaker was in the first few lines of the poem. Tennyson shares similar ideas in "The Lady of Shalott", as do other Victorian authors who contribute to the popular conversation about the artistic processes.