Кіріспе
Қазба құралы
Қазық – негізінен қазу үшін қолданылатын, ұзын сап пен жапырақтан тұратын құрал, әдетте жапырағы әдеттегі қашауға қарағанда тар және жалпақ болады. Ертедегі қазықтар тілінген ағаштан немесе жануар сүйектерінен (көбінесе иық сүйектерінен) жасалған. Металл өңдеу өнері дамығаннан кейін қазықтардың ұштары металдан өткірлене бастады. Металл қазықтар пайда болғанға дейін жерді жылжыту жұмысы тиімді болмады, топырақты бұзу үшін пика қолданылып, сонан соң қазықпен топырақ жылжытылатын. Металл ұшы бар қазық көп жағдайда жерді сындырып та, жылжытып та беруге қабілетті, бұл тиімділікті арттырады. Тар денелі және жазық (немесе дерлік жазық) ұшы бар классикалық қазық тіреу құбырларын қазуға арналған, оны кең денелі және үшкір ұшы бар "дөңгелек ұшты" қашаумен шатастыруға болмайды.
Этимология
Ағылшынша "spade" сөзі көне ағылшын тіліндегі "spadu", "spædu" (әйел заты) немесе "spada" (ер адам) сөздерінен туындаған. Осы сөз көне фриз тілінде "spade" және көне саксон тілінде "spado" түрінде де кездеседі. Жоғары неміс тіліндегі "Spaten" сөзі ерте заманғы неміс тілінде ғана қолданылады, бұл төменгі неміс тілінен алынған болуы мүмкін. Нидерланды, Дания, Швеция және Норвегияда бұл сөз "spade" деп аталады. Басқа скандинавиялық түрлері өз кезегінде неміс тілінен қарыз алынған. Осылайша, бұл термин жалпы герман тілінен шыққан емес, Солтүстік теңіз герман тілінің өнертапқыры немесе қарыз сөз болуы мүмкін. Бұл сөз грек тіліндегі "σπάθη" (spáthē) және латын тіліндегі "spatha" сөздерімен тығыз байланысты.
Үлгілер
Қарақшалар әр түрлі функциялар мен жұмыстар үшін көптеген пішіндерде және өлшемдерде жасалады, сондай-ақ қарақша жасауда көптеген әртүрлі дизайн қолданылады. Адамдар көбінесе "қарақша" сөзін "қашау" сөзімен шатастырып қолданады, бірақ қашау – бұл әртүрлі құралдарды білдіретін жалпы термин, оның ішінде "көмір қашау", "қар қашау", "астық қашау" сияқты қою материалдарды жылжытуға арналған кең түбі бар түрлері бар. Ал қарақшалар көбінесе өткір жиегі, иісті профилі және қазуға арналған сүйір ұшымен ерекшеленеді. "Бау-бақша қарақшасы" термині шөпті кесуге қолайлы, өткір бірақ төртбұрышты ұшы бар құралдарға қолданылады. Көбінесе қолданылатын бау-бақша қарақшасының ұзын сабы, кең пішіні және аяққа арналған тіреуіштері (қарақшаны жерге ендіру үшін) болады. Ирландиялық қарақша – жалпы бау-бақша қарақшасына ұқсас, дизайны бірдей, бірақ басы әлдеқайда жұқа. "Шарпшутер" – тар қарақша. Түрфтік темірдің қысқа, дөңгелек басы болады және оны шөпті кесуге және жоғарылатуға қолданады. Шашақ немесе жүзім, қарақша деп аталмаса, шанышқыға ұқсас және жерді жұмсарту мен бау-бақша шаруашылығында пайдалы. Кішкентай қарақшалар балаларға арналған ойыншықтар ретінде жасалады. Балық құйрықты қарақша – голландиялық соқаның әмбебаптығы мен дөңгелек ұшты қашаудың күшін біріктіретін кеңейтілген үшбұрышты пышақ.
Ағаш аралау
Лойлық жырту – Ирландияда лой деп аталатын бір түрі қазықпен қолмен жыртудың бір түрі. Бұл өте шағын шаруашылықтарда жылқы алуға мүмкіндік болмаған немесе оларға жеткілікті жұмыс болмаған, сондай-ақ жылқылар жұмыс істей алмайтын тік жарлы жерлерде жасалған. 1960 жылға дейін мардымсыз жерлерде қолданылып келді. Бұл Ирландияның ылғалды климатына өте қолайлы болды, себебі жыртылған шөптерден пайда болған арқалар суды кетіруге көмектесті. Сонымен қатар, басқа ештеңе өсірілмейтін тау беткейлерінде картоп өсіруге мүмкіндік берді.
Ақшалай валюта
Қазық пішіндес пышақтар ежелгі Қытайда валюта ретінде пайдаланылған. Кейін олар кішірейтіліп, содан соң жалпақ нысанға келтірілді. Цинь әулеті оларды дөңгелек тиындармен алмастырды.
Қарақ деп те аталады
Мұнай және химиялық өңдеу өнеркәсібінде "қап" – екі құбырдың фланцтары арасына орналастырылатын, ортадан толық оқшаулауды қамтамасыз ететін, әдетте сұйықтықтардың араласуын болдырмауға немесе құбыр желісінде жұмыс істеуге мүмкіндік беретін кішкентай тірегі бар дөңгелек металл бөлігі. Атауы пішінімен байланысты, ол бақша шпателіне ұқсайды. Кішкентай тірек қаптың орнында екенін көрсетеді. Ас үй құралдарында кейбір балмұздақ қасықтары пішініне байланысты "шапа" деп аталады. Бұл қасықтар көбінесе қолмен дайындалған сүт коктейльдері мен десерттер жасау үшін қолданылады, онда бірден көп балмұздақ алуға болады және дәстүрлі шар тәрізді балмұздақ (мысалы, конусқа салынған балмұздақ) қажет болмайды. Шапа тәрізді қасық басы балмұздақтың қораптың қабырғаларына жабысып қалған бөліктерін қабысуға да көмектеседі.