Кіріспе
1858 жылы Париждегі опера театрында ойналған шахмат ойыны. "Опералық ойын" 1858 жылы Париждегі опера театрында ойналды. Америкалық шебер Пол Морфи екі күшті әуесқойға қарсы ойнады: неміс дворяны Карл II, Брансвик герцогы және француз аристократы граф Исуар де Вовенарг. Ойын былай ойналды: герцог Карл мен граф Исуар бірлесіп қара фигуралардың әрбір қимылын шешіп, ал Морфи ақ фигураларды жеке басқарды. Ойын опера сахнада ойналып жатқанда, көрермендерге арналған ложада өтті. Морфи қарсыластарын жылдам жеңіп, патшайымын құрбан ете отырып, шабуылды күшейтті. Бұл шахмат тарихындағы ең әйгілі ойындардың бірі. Шахмат оқытушылары көбінесе осы ойынды фигураларды дамытудың маңыздылығын, мат комбинацияларындағы құрбандықтардың құнын және басқа да қағидаларды үйрету үшін пайдаланады.
The Opera Game was an 1858 chess game, played at an opera house in Paris. The American master Paul Morphy played against two strong amateurs: the German noble Karl II, Duke of Brunswick, and the French aristocrat Comte Isouard de Vauvenargues. It was played as a , with Duke Karl and Count Isouard jointly deciding each move for the black pieces, while Morphy controlled the white pieces by himself. The game was played in a box while an opera was performed on stage. Morphy quickly his opponents following rapid of , involving a queen sacrifice. It is among the most famous of chess games. The game is often used by chess instructors to teach the importance of piece development, the value of sacrifices in mating combinations, and other concepts.
Ойын
Ақ: Пол Морфи Қара: Брансвик герцогы мен Изуар графы Ашылу: Филидор қорғанысы (ЭКО С41) Париж, қазан/қараша Бүгін 3 exd4 немесе 3 Nf6 әдеттегідей. Филидордың бастапқы идеясы, 3 f5, тәуекелді балама. Бобби Фишер ойынды талдау барысында бұл қадамды әлсіз деп атады. 4. dxe5 Bxf3 Егер 4 dxe5, онда 5. Qxd8+ Kxd8 6. Nxe5 және ақ пешканы жеңіп алады, ал қараның қола құрып алу мүмкіндігі жоғалады, сондай-ақ ақтар Nxf7+ қаупін тудырады, ол мұнараны жеңіп алады. Егер 4 Qe7 болса, ақ бір пешкамен артық болады, 5. Qd5. Алайда, қараның 4 Nd7 5. exd6 Bxd6 мүмкіндігі бар еді. Бұл жағдайда қара бір пешкадан кем, бірақ жақсы даму арқасында өтемақы алады. 5. Qxf3 Штайництің ұсынысы 5. gxf3 dxe5 6. Qxd8+ Kxd8 7. f4 да жақсы, бірақ Морфи патшайымдарды алаңда ұстап қалуды жөн көреді. Қара e5-тегі пешканы қайтадан соққаннан кейін, ақтардың дамуы айтарлықтай басымдыққа ие болады. Патшайымды ұстап алу – ең табиғи әрекет, себебі ол патша жағындағы пешка құрылымын сақтайды. 5. dxe5 6. Bc4 Nf6 Бұл сырттай дұрыс көрінетін даму қадамы күтпеген жағдайға ұласады. Ақтардың келесі қадамынан кейін f7 және b7 екі жаққа да шабуыл жасалады. Жақсырақ болар еді, f7 пешкасын тікелей қорғау, 6 Qd7 немесе 6 Qf6 арқылы, бұл ақтардың келесі қадамын әлсіз етеді. 7. Qb3 Qe7 (диаграмма) Қараның жалғыз жақсы қадамы. Ақ екі қадамда матқа қауіп төндіреді, мысалы 7 Nc6 8. Bxf7+ Ke7 (немесе Kd7) 9. Qe6#. 7 Qd7 мұнараны 8. Qxb7 және 9. Qxa8 арқылы жоғалтады (себебі 8 Qc6? болғанда 9. Bb5 пешкасы жеңіліп кетер еді). 7 Qe7 мұнараны мына комбинация арқылы сақтайды: 8. Qxb7 Qb4+ патшайымды алмастыруға мәжбүрлеу. Бұл қадам дереу қауіптің алдын болғанымен, қаралар f8 бишопын бұғаттауға мәжбүр болады, бұл даму мен қола құруға кедергі келтіреді. 8. Nc3 Морфи 8. Qxb7 Qb4+ 9. Qxb4 Bxb4+ арқылы пешка жеңіп алуға мүмкіндік алатын еді. Ақтар 8. Bxf7+ Qxf7 9. Qxb7 арқылы көбірек материал жеңіп алуға да болады, бірақ қараның 9 Bc5 және 10. Qxa8 0-0, немесе 10. Qc8+ Ke7 11. Qxh8 Bxf2+! қауіпті қарсы ойыны бар. "Бірақ бұл суретші емес, қасаптың әдісі болар еді" (Ласкер). Бұл мат үлгісі кейде осы ойынға сілтеме жасай отырып, "опералық мат" деп аталады. Патшадан басқа, ақтардың қалған барлық фигуралары шахматта рөл атқарады. Сондықтан, бұл жағдай экономикалық маттың анықтамасына сәйкес келеді. Экономикалық мат – шахматтық проблемаларды құрастырушылар шахмат мат позициясының эстетикалық қасиеттерін сипаттау үшін қолданатын бірнеше терминдердің бірі; байланысты ұғымдарға таза мат, модельдік мат және идеалдық мат жатады. Соңғы позиция модельдік мат критерийлерін қанағаттандырады, бірақ бір себеппен сәтсіз аяқталады: қара патшаны f8 алаңына жылжыта алмайтын екі себеп бар. Оны ақ бишоп ұстап, ақ мұнара күзетіп тұр.
If 4 dxe5, then 5. Qxd8+ Kxd8 6. Nxe5 and White wins a pawn and Black has lost the ability to castle, and White is threatening Nxf7+ winning the rook. If 4 Qe7, White remains a pawn up with 5. Qd5. Black, however, did have the option of 4 Nd7 5. exd6 Bxd6. In this position, black is down a pawn but has some compensation in the form of better development. 5. Qxf3
Steinitz's recommendation 5. gxf3 dxe5 6. Qxd8+ Kxd8 7. f4 is also good, but Morphy prefers to keep the queens on. After Black recaptures the pawn on e5, White has a significant lead in development. Queen capturing is the most natural move as it keeps a healthy kingside pawn structure. 5 dxe5 6. Bc4 Nf6
This seemingly sound developing move runs into a surprising After White's next move, both f7 and b7 will be under attack. Better would have been to directly protect the f7 pawn with 6 Qd7 or 6 Qf6, making White's next move less potent. 7. Qb3 Qe7 (diagram)
Black's only good move. White was threatening mate in two moves, for example 7 Nc6 8. Bxf7+ Ke7 (or Kd7) 9. Qe6#. 7 Qd7 loses the rook to 8. Qxb7 followed by 9. Qxa8 (since 8 Qc6? would lose the queen to 9. Bb5). Notice that 7 Qe7 saves the rook with this combination: 8. Qxb7 Qb4+ forcing a queen exchange. Although this move prevents immediate disaster, Black is forced to block the f8 bishop, impeding development and castling. 8. Nc3
Morphy could have won a pawn by 8. Qxb7 Qb4+ 9. Qxb4 Bxb4+. White can also win more material with 8. Bxf7+ Qxf7 9. Qxb7, but Black has dangerous counterplay after 9 Bc5 and 10. Qxa8 0 0, or 10. Qc8+ Ke7 11. Qxh8 Bxf2+!. "But that would have been a butcher’s method, not an artist's." (Lasker). This mating pattern is sometimes called the "opera mate" in reference to this game. Other than the king, all of White's remaining pieces play a role in the checkmate. Therefore, the position satisfies the definition of an economical mate. Economical mate is one of a few terms used by chess problem composers to describe the aesthetic properties of a checkmate position; related concepts include pure mate, model mate, and ideal mate. The final position nearly satisfies the criteria of a model mate, but fails for one reason: there are two reasons why the black king cannot be moved to the square f8. It is occupied by a bishop of the same color, and it is guarded by the white rook.