Кіріспе
Taxco de Alarcón – Мексиканың Герреро штатындағы шағын қала және Taxco de Alarcón муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Такско штаттың солтүстік-орталық бөлігінде, Игуала қаласынан, штат астанасы Чильпансингодан және Мексика қаласының оңтүстік-батысынан орналасқан. Қала күміспен тығыз байланысты, оның және басқа металдардың өндірісімен, сондай-ақ зергерлік бұйымдар, күміс заттар және басқа да өнімдерді жасаумен байланысты. Бүгінде кен өндіру қала экономикасының басты саласы болмай қалды. Қаланың күміс өнімдерімен әйгілі болуы, әсем үйлері мен айналасындағы ландшафты туризмді негізгі экономикалық қызметке айналдырды.
Taxco de Alarcón (ˈtasko; usually referred to as simply Taxco) is a small city and administrative center of Taxco de Alarcón Municipality located in the Mexican state of Guerrero. Taxco is located in the north central part of the state, from the city of Iguala, from the state capital of Chilpancingo and southwest of Mexico City. The city is heavily associated with silver, both with the mining of it and other metals and for the crafting of it into jewelry, silverware and other items. Today, mining is no longer a mainstay of the city's economy. The city's reputation for silverwork, along with its picturesque homes and surrounding landscapes, have made tourism the main economic activity.
Тарих
Такско атауы, ең болжамдысы, "доп ойналатын жер" деген мағынаны білдіретін науатль тіліндегі Тлахко деген жер атынан туындаған. Дегенмен, бір түсіндірме бойынша, атау "су әкесінің орны" дегенді білдіретін "тацко" сөзінен шыққан, себебі қала орталығына жақын Ататзин тауындағы биік сарқырама бар. "De Alarcón" – қаланың тумасы, жазушы Хуан Руис де Аларконның құрметіне қосылған. Мексиканың орталық аймағындағы көптеген муниципалитеттер сияқты, муниципалитеттің елтаңбасы – ацтектердің глифі. Бұл глиф Мезоамерикалық доп алаңының пішінінде, сақиналары, ойыншылары және бас сүйектері бейнеленген, бұл Такско атауының ең ықтимал көзінен алынған. Мексикаға испандықтар келгенге дейін "Такско" деп белгілі болған жергілікті қауым қазіргі қала орналасқан жерде емес еді. Бұл атау оңтүстікке қарай шамамен он шақырым жердегі ауылды білдірді, қазір ол Такско Эль Виехо (Ескі Такско) деп аталады. Испан отарлау дәуірінен бұрын бұл ауыл аймақтағы ең маңызды орын болды, себебі ол айналасындағы жеті ауданда салық жинауды басқарған ацтек губернаторының резиденциясы болды. Бұл жердегі кен өндіру испандықтар келгенге дейін басталды, жергілікті тұрғындар әсемдік және ритуалдық мақсаттар үшін көптеген тастарды өндірді. Алғашқы отарлау кезеңінде аймақтағы кен өндіру операцияларын негізінен Кортес немесе оның рыцарьлары құрған Хасиенда дель Чоррильо және Хасиенда Сан-Хуан Баутиста сияқты кеншілік иеліктері жүзеге асырды. 18 ғасырдың ортасында Хосе де ла Борда Такскоға келді және Педрегал, Эль-Койоте, Сан-Игнасио және Серро-Пердидо деген аттармен белгілі кен орындарында жаңаша операцияларды бастады. Күміс шеберлігімен әйгілі болғандықтан, туризм Такскодағы маңызды экономикалық күшке айналды. 2024 жылдың наурызында үш ересек адам (біреуі қаза тапты) сегіз жасар Камила Гоместің ұрланып, өлтірілді деген айыптаудан кейін линч тобының шабуылына ұшырады.
География
Такско штаттың солтүстік-орталық бөлігінде, Игуала қаласынан 36 шақырым (22 миль), штат астанасы Чильпансингодан 135 шақырым (84 миль) және Мехико қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 170 шақырым (106 миль) қашықтықта орналасқан.
Климат
Такскодағы климат қоңыржай, жыл бойы орташа ең жоғары температура шамамен 27 °C (81 °F), ал орташа ең төменгі температура шамамен 17 °C (63 °F) құрайды. Құрғақ маусым қарашадан сәуірге дейін жалғасады, ал жаңбырлар әдетте маусымнан қыркүйекке дейін жауады. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, 15 жасқа толған және одан асқан тұрғындардың шамамен 38%-ы негізгі білімге ие емес (оның ішінде 17%-ы бастауыш білімді аяқтамаған), ал шамамен 6%-ы сауатсыз болған.
Экономика және көлік
Күміс қаласы ретінде Таксконың мәртебесіне байланысты күміс өнеркәсібі мен туризм экономиканың негізгі тірегі болып табылады. Қаланың экономикасында тау-кен өндірісі бұрынғыдай маңызды емес; қала шетіндегі соңғы ірі тау-кен кәсіпорны, Industrial Minera México S. A., 2007 жылдан бастап қорлардың таусылуы және еңбек дауларына байланысты жұмысын тоқтатты. Күміспен байланысты коммерциялық қызметтердің көп бөлігі күміс әшекейлер, күміс заттар және басқа да тауарларды өндіру мен сатудан тұрады. Такско Мексиканың 95-ші федералдық тас жолы мен 95D ақылы федералдық тас жолы бойында орналасқан. Такскода екі қашықтықтан жүретін автобус станциясы бар: оңтүстіктегі Терминал Эстрелла де Оро және солтүстік-шығыстағы Автобустар Эстрелла Бланка станциясы. Такскода әуежай жоқ. Қала ішінде көлік жүру әдетте такси немесе "Комбис" – микроавтобус ретінде пайдаланылатын Volkswagen микроавтобустары арқылы жүзеге асырылады.
Күміс бұйымдарын жасаған танымал дизайнерлер
Такскода көптеген ықпалды және танымал дизайнерлер мен күміс шеберлері болды, әсіресе 20 ғасырдың басында және ортасында. Такско күмісін танымал еткен ең көрнекті тұлғалардың бірі - атақты американдық суретші және сәулетші Уильям Спратлинг. Спратлинг 1929 жылы Таксконы тауып, жергілікті күміс шеберлерінің қолөнер дәстүрлері мен шеберлігіне қатты таңғалды. Спратлинг келгенге дейін Такско көбінесе күміс кенетін қала болған, бірақ күміс дизайнымен танымал емес еді. Ол жақын маңдағы Игуала қаласына сапар шегіп, шебер күмісшілер Артемио Наваррете, Альфонсо Мондрагон және Венсеслао Эррераның қызметін пайдаланды. Спратлингтің алғашқы шеберханасы Такскодағы Лас-Делисиас көшесінде ашылды. Ревека Роуз және AtomicDrip сияқты кейбір заманауи дизайнерлер әлі де Спратлинг пен оның шәкірттері таратып кеткен түпнұсқа әдістерді қолданып, Такскодан алынған күмістен жасалған заманауи бұйымдарды жасайды. Бүгінде Taxco-да 3000-нан астам күміс шеберлері тұрады және жұмыс істейді. Бұл Спратлингтің Таксконы "Әлемнің күміс астанасы" деп жариялауға тигізген әсерінің айғағы.
Қала көрінісі және тарихи ғимараттар
Такско қаласы өте қиын-қыстау жерде орналасқан және көшелері тік, бұрышты. Көшелер тар, көбінесе жаяу жүргіншілерге арналған тротуарлар жоқ, сондықтан олар көрнекті, бірақ қауіпті. Көшелердің көпшілігі қара таспен төселген, олар сызықтармен, суреттермен және тіпті ақ таспен салынған суреттермен әсемделген. Көшедегі кейбір суреттер Зодиак белгілерінен алынған және бұрынғы уақыттағы белгілі бір сауда-саттық қызметтерін көрсетуге арналған. Мысалы, Санта-Приска шіркеуінің жанындағы Таурус белгісі бұрын ет дүкендері орналасқан аймақты көрсеткен. Қаладағы ғимараттардың көпшілігі испан стилінде, қызыл черепицамен жабылған шатырлары бар. Қаланың басты алаңы, ресми түрде Жозе де ла Борданың атымен Пласа Борда деп аталады, бірақ көбінесе Зокало деп аталады. Бұл алаңның солтүстік жағында Каса Борда (Борда үйі) орналасқан, қаладағы ең маңызды діни емес құрылыс. Зокалоға қараған жағы екі қабатты, ал Пласа де Бернальға қараған жағы бес қабатты. Бұл үйдің салынуына себеп – жердің тегіс болмауы. Қазіргі уақытта үйдің көп бөлігі Каса де Культураға (Мәдени орталық) арналған, онда тілдер, бейнелеу өнері және дзюдо сияқты спорт түрлері бойынша сабақтар өтіледі. Алаңның қалған бөлігі күміс дүкендерімен, мейрамханалармен және барлармен қоршалған. Қазіргі уақытта шерулер мен рәсімдер Санта-Приска шіркеуінің маңында өтеді. Такскода жүгері – негізгі тағам. Көрікті тағамдардың ішінде позоле және тако бар. Такскоға тән тағамдарға тако немесе моле соусында дайындалған джумильдер (жағымсыз иіс шығаратын жәндіктер), сесіна (кептірілген ет), өрік және бұршақ тамалесі, сондай-ақ берта (балдан жасалған маргарита) сусыны жатады. Криолло ірімшігі – жергілікті арнайылық. Баскетбол Такско муниципалитетінде ең танымал спорт түрі. Такско қаласында баскетбол, волейбол, теннис корттары мен футбол алаңдары бар.