Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1938 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1938 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
28 маусым – 450 тонна салмақты метеорит АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы Чикораның жанындағы далаға құлады.
June 28 – A 450 ton meteorite strikes the Earth in an empty field near Chicora, Pennsylvania, United States.
Биология
22 желтоқсан – Марджори Куртенэй Латимер Оңтүстік Африкада балықшының аулауында миллиондаған жылдық қазба жәндіктерінде ғана кездесетін Селакантты ашады. Шомбургк бұғысының соңғы белгілі (екеуде ұсталған) данасы өлтіріледі. Бауден мен Пири шар тәрізді вирустың – "Томат бұтасының нашарлауы" вирусының – алғашқы кристаллын жариялайды.
December 22 – Marjorie Courtenay Latimer discovers a Coelacanth, formerly seen only in fossils millions of years old, in a fisherman's catch in South Africa. Last known (captive) specimen of Schomburgk's deer is killed. Bawden and Pirie publish the first crystal of a spherical virus, Tomato bushy stunt virus.
Химия
6 сәуір – DuPont компаниясының Рой Планкетті политетрафторэтиленді (тефлонды) кездейсоқ ашты. 20 қыркүйек – Найлонға (алғаш 1935 жылы синтезделген) алғашқы патенттер Уоллес Каротерстің атынан DuPont компаниясына берілді. Жаңа материалдан жасалған алғашқы өнімдер – тіс щеткасының қылдары. 16 қараша – Альберт Хофманн Базельдегі Sandoz зертханасында эрготаминнен лизергік қышқыл диэтиламидін алғаш синтездеді. American Cyanamid компаниясы меламин термоқатыру шайырын жасады.
April 6 – Roy J. Plunkett of DuPont accidentally discovers polytetrafluoroethylene (Teflon). September 20 – The first patents for nylon (first synthesized in 1935) are granted in the name of Wallace Carothers to DuPont. The first items produced in the new material are toothbrush bristles. November 16 – Lysergic acid diethylamide is first synthesized by Albert Hofmann from ergotamine at the Sandoz Laboratories in Basel. Melamine thermosetting resin is developed by American Cyanamid.
Компьютерлік ғылым
Берлинде Конрад Цузе өзінің Z1 компьютерін аяқтады – Буль логикасын қолданып, перфорацияланған 35 мм пленкадан нұсқауларды оқитын, шектеулі бағдарламаланатын, қалқыма нүктелі екілік механикалық есептегішті.
Konrad Zuse in Berlin completes his Z1 computer, a floating point binary mechanical calculator with limited programmability, using Boolean logic and reading instructions from perforated 35 mm film.
Ғылым тарихы
Альберт Эйнштейн мен Леопольд Инфельд «Физика эволюциясы» кітабын жариялайды.
Albert Einstein and Leopold Infeld publish The Evolution of Physics.
Математика
Фрэнк Бенфорд бірінші цифрлардың таралу заңдылығын қайтадан формулирлейді. Алан Тьюринг Принстон университетінде «Ординалдарға негізделген логика жүйелері» тақырыбындағы докторлық диссертациясын аяқтайды; ол 16 маусымда Лондон математикалық қоғамына ұсынылады.
Frank Benford restates the law of distribution of first digits. Alan Turing completes his Ph. D. thesis, Systems of Logic Based on Ordinals, at Princeton University; it is presented to the London Mathematical Society on June 16.
Медицина
4 маусым – 6 маусым аралығында Зигмунд Фрейд және оның отбасы Венадан Лондонға жер аударылады. 4 наурызда американдық биогеронтолог Реймонд Перл темекі шегудің денсаулыққа зиянды әсерін көрсетеді. Қазан айында Роберт Эдвард Гросс Бостонда жұқпаған артериялық өзекшені (дақыл жол) сәтті байлап, осы операцияны алғаш рет жасаған хирург болады. Дороти Хансин Андерсен қабықша безінің кистоздық фиброзын сипаттап, оны целиакия, тыныс алу және ішек ауруларымен байланыстырады, сондай-ақ кистоздық фиброздың рецессивті генетикалық екенін алғаш рет болжайды. Ханс Аспергер бала психологиясы бойынша лекциясында аутизм терминін қазіргі мағынасында қолданып, аутистік психопаттарды сипаттайды. Уго Серлетти мен Лусио Бини электроконвульсивті терапияны ашады. Лондондағы Миддлсекс ауруханасының дәрігері Филип Уайлс тотбас болаттан жасалған протезді пайдаланып, толық жамбас алмастыру операциясын жүргізеді. Америкалық эндокринолог Генри Тернер Тернер синдромын сипаттайды.
June 4–6 – Sigmund Freud and his immediate family leave Vienna for exile in London. March 4 – American biogerontologist Raymond Pearl demonstrates the negative health effects of tobacco smoking. October – Robert Edward Gross becomes the first surgeon successfully to ligate an uninfected patent ductus arteriosus, in Boston. Dorothy Hansine Andersen describes the characteristic cystic fibrosis of the pancreas and correlates it with the celiac, respiratory and intestinal diseases prominent in the condition, also first hypothesizing that cystic fibrosis is a recessive disorder. Hans Asperger first adopts the term autism in its modern sense in referring to autistic psychopaths in a lecture (in German) on child psychology. Ugo Cerletti and Lucio Bini discover electroconvulsive therapy. Philip Wiles of Middlesex Hospital in London carries out a total hip replacement using a stainless steel prosthesis. American endocrinologist Henry Turner describes Turner syndrome.
Физика
17 желтоқсан – Ото Хан, Лиза Майтнер және Фриц Страссманн, Ото Роберт Фриш қатысқан ядролық бөлінуді ашты. Герберт Ивс және Г. Р. Стилвелл иондардың қозғалысынан әсер алатын жиіліктерде сәуле шығаратынын көрсеткен Ивс-Стилвелл экспериментін жүргізді. Исидор Раби молекулалық сәулелерде ядролық магниттік резонансты алғаш рет сипаттап, өлшеді. Анатолий Власов плазманы сипаттау үшін Власов теңдеуін алғаш рет ұсынды.
December 17 – Discovery of nuclear fission by Otto Hahn, Lise Meitner and Fritz Strassmann with Otto Robert Frisch. Herbert E. Ives and G. R. Stilwell execute the Ives–Stilwell experiment, showing that ions radiate at frequencies affected by their motion. Nuclear magnetic resonance is first described and measured in molecular beams by Isidor Rabi. The Vlasov equation is first proposed for description of plasma by Anatoly Vlasov.
Технология
Ласло Биро Францияда допты қаламға алғашқы патенін алады.
László Bíró obtains his first patent for a ballpoint pen, in France.
Жарияланымдар
Штефан Одоблея Парижде «Psychologie consonantiste» атты еңбегін жариялауға кіріседі, ол Румынияда кибернетиканы зерттеудің бастауы деп есептеледі.
Ștefan Odobleja begins publication of his Psychologie consonantiste in Paris, seen in Romania as originating the study of cybernetics.