Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық композитор және пианист
Norwegian composer and pianist
Гейрр Твейт (шын аты – Нилс Твейт; 19 қазан 1908 – 1 ақпан 1981) – норвегиялық композитор және пианист. Твейт 1930-шы жылдардағы Норвегия мәдени өміріндегі ұлттық қозғалыстың маңызды тұлғасы болды.
Geirr Tveitt (born Nils Tveit; 19 October 1908 – 1 February 1981) was a Norwegian composer and pianist. Tveitt was a central figure of the national movement in Norwegian cultural life during the 1930s.
Алғашқы жылдар
Твейтт Бергенде дүниеге келді, әкесі қысқа мерзімге мұғалім болып жұмыс істеген. Оның ата-анасы Хоконсон Ларс Твейт (1878–1951) және Йоханна Нильсдоттер Херадстевит (1882–1966) болды. Оның әулеті шаруалар тегінен шыққан, және Квамдағы Твейт – көркем Hardangerfjord жағасындағы шалғайлы ауылдағы атамекендік жерлерін сақтап келді. Твейттер отбасы қыста жұмыс істеу үшін Драмменге көшіп, жазда Hardanger-ге шаруалық жұмыстарға оралып тұратын. Осылайша Твейтт ауыл және қала өмірінің екеуінен де ләззат алды. Твейтт бастапқыда Нильс деп тойға түсірілген, бірақ норвегиялық мұраға деген қызығушылығы артып, бұл есімді «жеткіліксіз норвегиялық» деп санап, оны Гейр деп өзгертті. Кейіннен ол өз атына қосымша «r» әрпін, ал «Tveit» есіміне қосымша «t» әрпін қосып, норвегиялық емес адамдарға есімінің дұрыс айтылуын нақты көрсетуді көздеді. Hardanger-де өткен балалық шағының жазғы күндерінде Твейтт аймақтың бай халық музыкасы дәстүрлерін танып білді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Hardanger-дің салыстырмалы оқшаулығы ерекше музыкалық мәдениеттің қалыптасуына жағдай жасады, және Твейтт осы мәдениетке ғашық болды. Твейтт бала кезінде асық аспаннан түскен дарын емес еді, бірақ өзінде музыкалық қабілет бар екенін ашты, сонымен қатар скрипка мен фортепианода ойнауды үйренді. Ал, норвегиялық композитор Кристиан Синдингтің ынталандыруымен, Твейтт музыка жазуға бекінді.
Tveitt was born in Bergen, where his father briefly worked as a teacher. His parents were Håkonson Lars Tveit (1878–1951) and Johanna Nilsdotter Heradstveit (1882–1966). His family were of farmer stock, and still retained Tveit, their ancestral land in Kvam – a secluded village on the scenic Hardangerfjord. The Tveit family would relocate to Drammen in the winter to work, but return to Hardanger in the summer to farm. Thus Tveitt enjoyed both a countryside existence and city life. Tveitt had originally been christened Nils, but following his increasing interest in Norwegian heritage, he thought the name 'not Norwegian enough' and changed it to Geir. He later added an extra r to his first name and an extra t to Tveit to indicate more clearly to non Norwegians the desired pronunciation of his name. It was during his childhood summers in Hardanger that Tveitt gained knowledge of the rich folk music traditions of the area. Historically, Hardanger's relative isolation allowed for the development of a unique musical culture, with which Tveitt became infatuated. Tveitt was no child prodigy, but discovered that he possessed musical talent, and learned to play both the violin and the piano. And, after having been encouraged by Norwegian composer Christian Sinding, Tveitt decided to try his hand at writing music.
Лейпциг
1928 жылы Твейт білім алу үшін Норвегиядан кетті. Ол Германияға, Лейпцигке және оның консерваториясына бағытталды, ол көптен бері Еуропаның музыкалық білім мен мәдениетінің орталығы болған. Бұл Твейт үшін қарбалас кезең болды. Ол Герман Грапнер мен Леопольд Веннингерден композицияны, ал Отто Вайнрайхтан фортепианоны оқыды, екі саланың да дамуында үлкен прогресс жасады. Ол кездегі ең жақсы неміс педагогтарынан білім алудың қуанышы көбінесе оның созылмалы қаржы тапшылығынан көлеңкеде қалды – Твейт өзін асырау үшін аударма жұмысына және қайырымдылыққа тәуелді болуға мәжбүр болды. Норвегиялық композитор Дэвид Монрад Йохансен студенттік жылдары оған көмектесті. Мүмкін, Норвегиядан кеткендіктен Твейтте өзінің норвегиялық мұрасын толығымен қабылдауға деген күшті ниет оянған шығар. Твейттің модальдық гаммаларға (көптеген елдердің халық музыкасының негізі) деген терең қызығушылығы Грэбнердің шыдамдылығын жиі сынады. Дегенмен, 1930 жылы Твейттің Лидия, Дориан және Фригия тілдеріндегі 12 екі бөлімді өнертабысын Breitkopf & Hartel баспасы қабылдағанда, ол үлкен мақтаныш сезінген болуы керек. Келесі жылы Лейпциг радио оркестрі Твейттің алғашқы фортепиано концертін орындады – бұл композиция Твейттің жеке және норвегиялық үн табуға жасаған тырысысын көрсетеді.
In 1928 Tveitt left Norway to be educated. He headed for Germany – to Leipzig and its Conservatory, which had been the hub of European musical learning and culture for so long. It was an intense time for Tveitt. He studied composition with Hermann Grabner and Leopold Wenninger, and the piano with Otto Weinreich, making extraordinary progress in both fields. The joy of learning from some of the best German educators of the time was often overshadowed by his almost chronic lack of funds – Tveitt having to rely upon translation work and donations to support himself. The Norwegian composer David Monrad Johansen through the student years. Perhaps it was the expatriation from Norway that kindled in Tveitt a strong desire to embrace completely his Norwegian heritage. Tveitt's profound interest in the modal scales (which forms the basis of the folk music of many countries) often tested Grabner's patience. However, the latter must have felt great pride when Tveitt had his 12 Two part Inventions in Lydian, Dorian and Phrygian accepted for publishing by Breitkopf & Hartel in 1930. The following year the Leipzig Radio Orchestra premiered Tveitt's first Piano Concerto – a composition that reflects Tveitt's search for an individual and Norwegian voice.
Еуропалық зерттеулер және гастрольдер
1932 жылы Твейт Парижге аттанды. Лейпцигтегі оқытудан көңілі тоңған Твейт жаңа еркіндік пен шабыт тапты. Ол сол заманғы ең ұлы және белгілі композиторлардан сабақ алды: Артур Хонеггер мен Хейтор Вилла-Лобос екеуі де Твейтті қабылдауға келісті. Ол Надя Булангердің сабақтарына да қатысты. Твейт Венаға да сапар шекті, онда Арнольд Шенбергтің бұрынғы шәкірті, австриялық композитор Эгон Ж. Уэллеспен біраз уақыт оқыды. 1938 жылы Твейт соңғы рет білім алу үшін Парижге тоқтады, содан кейін Норвегияға жұмыс істеуге оралды. Өз замандастарымен салыстырғанда, Твейт ең жан-жақты білім алған және оның есімі белгілі болған. Оның жазбалары мен шығармалары Ослодағы қауымдастықта қызу пікір тудырды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары Твейт Sjofartstidende (The Naval Times) газетінде музыка сыншысы болып жұмыс істеуден көбінесе табыс тапты. Твейттің өткір пікірлері оған күшті қарсыластар табуына себеп болды, солардың бірі – норвегиялық композитор Паулин Холл. Твейт өзінің бар күшін композицияға жұмсады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Твейт ноталарын Еуропаға алып келіп, кеңінен гастрольдік сапарлар жасады – көбінесе Григ пен Шопен сияқты басқа композиторлардың шығармаларымен бірге өзінің фортепиано туындыларын орындады. Көптеген концерттер норвегиялық композитор үшін жеке және көркем жетістіктерге айналды, әсіресе 1947 жылы Парижде өткен концерт. Онда Твейт өзінің 1-ші және 29-шы фортепиано сонаталарын, Хардангер халық әндерінің бірнеше өңдеулерін және фортепиано мен оркестрге арналған төртінші концертін – «Aurora Borealis» тұңғыш рет орындады. Фортепиано концерті екі фортепианода орындалды, Твейтке француз пианисі Женевьева Джой көмектесті. Пікірлерге сәйкес, концерт парижтік көрермендерді эйфорияға бөледі. Твейттің француз импрессионизмінің ерекшелігімен, билеп-тұрған және мистикалық солтүстік қысқы аспанын жарқыратып көрсетуі оған бұрынғы ұстазы Надя Булангерден мақтау жинады.
In 1932 Tveitt headed on to Paris. Tveitt had become increasingly frustrated with the teaching in Leipzig, but found a new freedom & inspiration. Here he obtained lessons from some of the greatest and most well known composers of the times: Arthur Honegger and Heitor Villa Lobos both agreed to see Tveitt. He further managed to enroll in the classes of Nadia Boulanger. Tveitt also made a visit to Vienna, where he was able to study for some time with Austrian composer Egon J. Wellesz, a former pupil of Arnold Schoenberg. Tveitt made one last educational stopover in Paris in 1938 before heading home to Norway to work. Compared to other Norwegian composers contemporary with Tveitt, he had perhaps the most diverse education – and he had already started to make a name for himself. His writings and compositions made quite a stir amongst the establishment in Oslo. In the years leading up to World War II, Tveitt derived most of his income working as music critic to Sjofartstidende (The Naval Times). Tveitt's highly opinionated reviews contributed to his securing strong opponents – one of these were the Norwegian composer, Pauline Hall. Tveitt focused his energies on composing. As soon as the Second World War had ended, Tveitt brought his scores with him to Europe, touring extensively – often performing own piano works with similar works by other composers, i. e. Grieg and Chopin. Many of the concerts were great personal and artistic successes for the Norwegian composer, and especially so the 1947 concert in Paris. Here Tveitt premiered his Piano Sonatas nos 1 and 29, some of his adaptations of Hardanger Folk Songs and also the Fourth Concerto for Piano and Orchestra – Aurora Borealis. The piano concerto was performed in a two piano version, Tveitt assisted by the French pianist Genevieve Joy. According to reviews, the concerto had thrown the Parisian audience into a paroxysm of ecstasy. Tveitt's intense, glittering, French Impressionist flavoured rendition of the dancing and mystical northern winter sky, earned him the acclaim of his former teacher Nadia Boulanger in her following review.
Кейінгі жылдар және өлім
Твейттің халықаралық аренадағы сәнді табыстарына қарамастан, заманауи норвегиялық қауым одан қашық болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан ұлтшылдыққа немесе тазалыққа ұқсас нәрселер биліктегілер тарапынан тез жек көрілді. Твейттің эстетикасы мен музыкасы негізінен сәннен шығып кеткен еді. Твейт қаржылық қиындықтарға тап болып, көбірек оқшауланды. Ол Квамдағы отбасылық шаруашылығында көбірек уақыт өткізді, музыкасын өзіне сақтап, барлық қолжазбаларын ағаш сандықтарға жинады. Сондықтан 1970 жылы үйі толығымен өртенгенде, жағдай одан да нашар болуы мүмкін емес еді. Твейт үмітін жоғалтты – шамамен 300 шығарманың (оның ішінде алты фортепиано концерті және екі Хардангер скрипкасы мен оркестрге арналған концерт) түпнұсқа қолжазбалары күйген қағаз кірпіштеріне айналды – деформацияланған және бөліп алу мүмкін емес. Норвегиялық музыкалық ақпарат орталығы қалдықтарды мұрағаттауға келісті, бірақ шындығында Твейттің туындыларының 4/5 бөлігі жойылды. Твейт енді композиция жазуда үлкен қиындықтарға тап болды және бірте-бірте алкоголизмге ұшырады. Көптеген сарапшылар оның басынан өткен ауыр сынақтар осы жағдайға себеп болды деп санайды. Твейт Норхеймсундта, Хардангерде қайтыс болды, өзінің кәсіби еңбегінің мұрасына үміті аз, әлсіреген және көбінесе ашулы күйде.
In spite of Tveitt's glorious successes internationally, the contemporary Norwegian establishment remained aloof. Following the upheaval of the Second World War, anything that resembled nationalism or purism was quickly disdained by the Establishment. Tveitt's aesthetic and music were fundamentally unfashionable. Tveitt struggled financially and became increasingly isolated. He spent more and more time at the family farm in Kvam, keeping his music to himself – all manuscripts neatly filed in wooden chests. The catastrophe could therefore hardly have been any worse when his house burned to the ground in 1970. Tveitt despaired – the original manuscripts to almost 300 opuses (including six piano concertos and two concertos for Hardanger fiddle and orchestra) were reduced to singed bricks of paper – deformed and inseparable. The Norwegian Music Information Centre agreed to archive the remains, but the reality was that 4/5 of Tveitt's production was gone. Tveitt now found it very difficult to compose and gradually succumbed to alcoholism. Several commentators imagine that his many hardships contributed to these conditions. Tveitt died in Norheimsund, Hardanger, reduced and largely embittered, with little hope for the legacy of his professional work.
Дау
Твитттің мансабының ең даулы салаларының бірі – 1930 жылдары Ослода норвегиялық философ Ханс С. Якобсеннің (1901–1980) айналасында қалыптасқан, «жаңа язычничество» деп аталатын қозғалысқа қатыстылығы. Бұл мәселе норвегиялық қоғамдық пікірталстарда жиі көтеріледі. Неміс теологы Якоб Вильгельм Хауэрдің теорияларынан шабыттанған Якобсеннің негізгі тезисі – христиан дінін толық жоққа шығарып, ежегі скандинав мифологиясы мен Эдда поэзиясына негізделген жаңа пұтқа табыну жүйесін қолдау болды. Бұл қозғалыс христиан дінін қабылдамады және скандинавиялық христиандыққа дейінгі сенімдер жүйесін қайта жаңғыртуға ұмтылды – Одін, Тор және Бальдерге табыну. Кейіннен Якобсен «Ұлттық жиналыс» (Nasjonal Samling) мүшесі болды, ол Германияның Норвегияны оккупациялау кезінде Гитлершілдік уақытша үкіметті басқарды. Геirr Твеitt қозғалыстың теорияларына қызығушылық танытса да, «Ұлттық жиналысқа» мүше болып тіркелген жоқ. Дегенмен, оның Якобсеннің ой-пікірлерімен айналысуы айқын байқалды; мысалы, Твеitt қазіргі Канадаға Лейф Эриксонның келуіне негізделген, христиандық емес уақыт шкаласын жасады. Оның 1930 жылдардағы хаттарында антисемитизмнің белгілері жиі кездеседі. «Жаңа язычничество» ой жүйесі Твеittтің музыкасына еніп, оның ең күшті шығармаларының бірі – «Бальдурдың армандары» балеті болды. Онда, Твеitt осы әлемді – оның жаратылысын, айналымын және тұрғындарын – және игі ниетті скандинав құдайлары мен олардың қарсыластары – зұлым йотундар арасындағы мәңгілік күреске байланыстыруға тырысқандай. Твеitt балетке Лейпцигте оқып жүргенде кірісіп, ол алғаш рет 1938 жылдың 24 ақпанында қойылды. «Бальдурдың армандары» сол жерде үлкен жетістікке жетіп, кейін Берлин, Тюбинген, Берген және Ослода көрсетілді. Твеittтің скандинавиялық тазалыққа ұмтылуының тағы бір нәтижесі – ол модальдық гаммалар бастапқыда норвегиялық болғандығы туралы теорияны дамытып, оларды скандинав құдайларының құрметіне қайта атады. Ол сондай-ақ модальдық гаммаларды қос доминант ноталар жүйесі арқылы байланыстыратын күрделі диатоникалық теорияны жасады. Бұл идеялар 1937 жылы жарық көрген «Tonalitätstheorie des parallellen Leittonsystems» атты еңбегінде жарияланды. Музыка зерттеушілерінің көпшілігі Твеittтің теориялары оның жеке сенімдерімен байланысты екенін мойындаса да, оның тезисі ақылға қонымды, күрделі және ойландыратын. Твеittтің «нацистік идеологиямен» байланысы соншалықты деликатты мәселе болғандықтан, көптеген ғалымдар одан мүлдем бас тартты. Кейбір сарапшылар Твеitt туралы ең авторитетті норвегиялық зерттеушілердің бірі, Осло университетінің музыка профессоры Халлджерд Акснес, «Гроув музыкалық энциклопедиясындағы» (Grove Dictionary of Music and Musicians) Твеitt туралы мақаласында бұл мәселеге тоқталмағанын байқады. Твеittтің оңшыл неміс ой-пікірлерімен байланысы – бұл мәселе, әлем еуропалық тарихтың қиын кезеңдерінің динамикасын толық түсінген кезде ғалымдар қайта қарастыруы мүмкін. Твеitt үшін бұл мәселе оның беделін түсірді және Норвегиядағы соғыстан кейінгі музыкалық ортада оның «persona non grata» статусына ықпал етті. Дегенмен, еуропалық тарихтың ең ауыр жылдары артқа кеткен сайын, академиктер мен музыканттардың жаңа буыны Твеitt пен оның музыкасына жаңаша қарап келеді. Твеittтің қалған музыкасының көп бөлігі қазір коммерциялық түрде жазбалар түрінде қолжетімді.
One of the most controversial areas of Tveitt's career is his affiliation with the so called Neo Heathenistic movement, which centered around the Norwegian philosopher Hans S. Jacobsen (1901–1980) in the 1930s in Oslo. This is a topic that frequently returns in Norwegian public debate. Jacobsen's main thesis, inspired by the theories of the German theologist Jakob Wilhelm Hauer, was the total refutation of Christianity in favour of a new heathen system based upon Norse mythology and the Edda poetry. The movement rejected Christianity and sought to re introduce the Norse pre Christian system of belief – the adoration of Odin, Thor and Balder. Jacobsen later became a member of Nasjonal Samling ('National Assembly'), which led the interim, pro Hitler puppet government during the German occupation of Norway. Even though Geirr Tveitt displayed a deep interest in the theories of the movement, he never enrolled as a member of Nasjonal Samling. His preoccupation with Jacobsen's thinking however, materialised in conspicuous ways; for example Tveitt invented his own non Christian timeline based upon the arrival of Leif Erikson in what is now Canada. Traces of Antisemitism are often found in his correspondence from the 1930s. The Neo Heathen system of thought found its way into Tveitt's music; his perhaps most intensely such composition is the ballet Baldur's Dreams. In it, one could argue, Tveitt seeks to establish a link between this world – its creation, cycle and dwellers – and the eternal battle between the benevolent heathen Norse gods and their opponents, the evil jotuns. Tveitt began work on the ballet whilst studying in Leipzig, where it was first performed on 24 February 1938. There Baldur's Dreams became a remarkable success, and performances were later given in Berlin, Tübingen, Bergen and Oslo. Another result of Tveitt's Norse purism was his development of the theory that the modal scales originally were Norwegian, renaming them in honor of Norse gods. He also developed an intricate diatonic theory, which interconnected the modal scales through a system of double leading notes. These ideas were published in his 1937 argument Tonalitätstheorie des parallellen Leittonsystems. Even though most musicologists agree that Tveitt's theories are colored by his personal convictions – his thesis is intelligent, challenging and thought provoking. The issue of Tveitt's inglorious relationship with so called 'nazi ideologies' is so delicate that most scholars have avoided it altogether. Some commentators have noticed that one of the foremost Norwegian authorities on Tveitt, Hallgjerd Aksnes, Professor of Music at the University of Oslo, did not address this question in her article on Tveitt in Grove Dictionary of Music and Musicians. Tveitt's connection to far right German thinking is perhaps a question scholars will return to as the world understands the dynamics of a troubled period in European history more fully. For Tveitt, the question proved devastating to his reputation, and contributed significantly to his becoming a persona non grata in the post war musical establishment in Norway. However, as the most traumatic years of European history become more distant, a new generation of academics and musicians are approaching Tveitt and his music. Most of Tveitt's remaining music is now commercially available on records.
Стилистік шығу тегі
Гирр Твейттің композициялары әртүрлі музыкалық стильдер мен дәстүрлерден шабыттанған, эклектикалық сипатталады. Оның шығармаларында Игорь Стравинскийдің ерте балеттеріндегі агрессивті энергия, сондай-ақ Бела Бартоктың ерекше ырғақтары мен текстуралары айқын байқалады. Бұған қоса, Твейттің музыкасында Клод Дебюсси мен Морис Равельдің тұманды және мистикалық сапалары жиі кездеседі, бірақ бәрі де норвегиялық халық музыкасының мотивтеріне негізделген. Өкінішке орай, Твейттің шығармаларының көп бөлігі жарияланбаған және жүйелі түрде сақталмаған, ал 1970 жылғы өрт бұл жағдайды одан да ушықтырды. Шығармаларын құтқару үшін Твейт Норвегияның әртүрлі университеттеріне сапар шекті және достарынан композицияларының қалған көшірмелерін немесе бөліктерін іздеді, бірақ бұл күш-жігері көп нәтиже бермеді. Дегенмен, уақыт өте келе Твейттің бірнеше партитурасы қайта табылды; кейбіреулері оркестрлік партиялар, радио хабарлары және магниттік таспаға жазылған үнтаспалардан қайта құрастырылды.
Geirr Tveitt's compositions are characterized by their eclectic influences, drawing inspiration from a diverse range of musical styles and traditions. His works prominently feature the aggressive energy found in the early ballets of Igor Stravinsky, as well as the distinctive rhythms and textures reminiscent of Béla Bartók. Additionally, Tveitt's music often incorporates the ethereal and mystic qualities of Claude Debussy and Maurice Ravel, all the while rooted in motifs derived from Norwegian folk music. Unfortunately, a significant portion of Tveitt's oeuvre has not been published or systematically archived, a situation that was further exacerbated by a fire in 1970. In an effort to salvage his works, Tveitt undertook visits to various universities across Norway and reached out to friends in search of any surviving copies or parts of his compositions, although these efforts yielded limited results. Over time, however, several of Tveitt's scores have been rediscovered; some have been reconstructed from orchestral parts, as well as from radio broadcasts and magnetic tape recordings
Хардангер халық музыкасы
Твейттің ең маңызды музыкалық жобасы Хардангер аймағынан дәстүрлі халық әуендерін жинау және өңдеу болды. Көптеген композиторлар мен музыкатанушылар (соның ішінде Норвегияның әйгілі Эдвард Григ) Твейттен бұрын Хардангер музыкасын зерттеп, жинаған. Алайда, 1940 жылдан бастап Хардангерде тұрақты қоныстанған Твейт, жергілікті халықтың біріне айналып, көп уақытын халық музыканттарымен бірге жұмыс істеуге және ойнауға арнады. Осылайша ол бұрын белгісіз болған әуендердің қазынасын тапты, шамамен мың әуенді ашты деп мәлімдеді және олардың жүзін шығармаларына енгізді: фортепианоға арналған «Хардангерден елу халық әні» op. 150 және «Жүз Хардангер әні» op. 151. Музыкатанушы Дэвид Галлахер, бәлкім, көптеген адамдардың пікірін білдірген болар, ол осы екі шығармада – олардың әлемі, музыкасы мен тарихында Твейттің композитор ретіндегі ең жақсы қасиеттерін табуға болады деді. Әуендер терең (шын мәнінде) христиандық құндылықтарды және табиғаттың мистикасымен үстемдік ететін, дәстүрлі фольклор бойынша оны мекендейтін әлемдік емес, сонымен қатар басқа әлемдік жаратылыстардың да билік ететін параллель әлемді көрсетеді. Әуендердің көп бөлігі Твейттің өзінің бір бөлігі болған Хардангер өмірімен тікелей байланысты. Сондықтан ол өңдеулер жасағанда әуеннің өзін ғана емес, сонымен қатар оның туған атмосфераны, көңіл-күйді және пейзажды көрсетуге тырысты. Твейт дәстүрлі және авангардтық гармония мен аспаптарды пайдалану туралы терең білімін қолданып, әуендерді өңдегенде ерекше және танылатын дыбысқа қол жеткізді. 1970 жылғы қайғылы өрт кезінде фортепианолық нұсқалары мен оркестрлік сюиталардың 1, 2, 4 және 5-ші нөмірлерінің көшірмелері басқа жерде сақталғандықтан, осы шығармалар бізге жетті. Норвегиялық музыкатанушылар Ослодағы мұрағатта сақталған өрттен зардап шеккен 3 және 6-шы сюиталарды қалпына келтіруге үміттенеді.
Tveitt's perhaps greatest musical project was the collection and adaptation of traditional folk melodies from the Hardanger district. Many composers and musicologists (including Norway's internationally recognised Edvard Grieg) had successfully researched and collected the music of Hardanger long before Tveitt. However, from 1940 onwards, when Tveitt settled permanently in Hardanger, he became one of the locals, and spent much time working and playing with folk musicians. He thus happened upon a treasure of unknown tunes, claiming to have discovered almost one thousand melodies, and incorporated one hundred of these into his work list; Fifty folktunes from Hardanger for piano op. 150, and A Hundred Hardanger Tunes op. 151. Musicologist David Gallagher might speak for many when he suggests that in these two opuses – their universe, music and history – are found the very best of Tveitt's qualities as a composer. The tunes reflect both profound (in fact) Christian values and a parallel universe dominated by the mysticism of nature itself and not only the worldly, but also nether worldly creatures that inhabit it – according to traditional folklore. The major part of the tunes is directly concerned with Hardanger life, which Tveitt was a part of. In his adaptations, therefore, he sought to bring forth not only the melody itself, but also the atmosphere, mood and scenery in which it belonged. Tveitt utilised his profound knowledge of traditional and avant garde use of harmony and instruments when he scored the tunes – achieving an individual and recognisable texture. Copies of the piano versions and orchestral suites nos 1, 2, 4 and 5 were elsewhere during that tragic fire in 1970, so these works survive. Norwegian musicologists hope that suite nos 3 and 6 might be restored from the burned out remnants held at the archives in Oslo.
Норвегиядағы мұра
Твейттің шығармалары замандас норвегиялық музыкалық ортасынан көбінесе түсініксіз және бағаланбаған күйде қалды. Дегенмен, Твейт 1960 және 70-жылдары Норвегия ұлттық радиосында (NRK) халық музыкасына арналған радио бағдарламалары арқылы бүкіл елдің жүрегін жаулады. Твейт радиода продюсердің ассистенты болып жұмыс істеді, сондай-ақ Кнут Хамсун, Арнулф Оверланд, Аслауг Ваа және Герман Вильденвей сияқты белгілі норвегиялық ақындардың өлеңдеріне жазылған көптеген әндерді тұңғыш рет ортаға қойды. Көптеген норвегиялықтар Твейтті Аслауг Лёстад Лайгредің «Жазғы түндері ұйықтамауымыз керек» өлеңіне жазған әнімен еске алады. 1980 жылы Твейтке NRK арқылы жасаған еңбегі үшін Линдеман сыйлығы табысталды. Ол сонымен қатар Аслауг Ваа мен Олав Х. Хаугеге жазылған әндерді де орындады.
Tveitt's works remained largely misunderstood and unappreciated by his contemporary Norwegian musical establishment. However, Tveitt won the hearts of a whole nation with his radio programmes on folk music at the Norwegian National Broadcasting (NRK) in the 1960s and '70s. Tveitt worked as Assistant Producer to the radio, where he also premiered numerous songs written to texts by respected and well known Norwegian poets like Knut Hamsun, Arnulf Overland, Aslaug Vaa and Herman Wildenvey. Many Norwegians remember perhaps Tveitt most fondly for his tune to Aslaug Låstad Lygre's poem We should not sleep in summer nights. In 1980 Tveitt was awarded the Lindeman prize for the work he had done through the NRK. He also set songs by Aslaug Vaa and Olav H. Hauge.
Жазулар мен зерттеулер
Бүгінде Норвегияда музыканттар мен музыкатанушылардың жаңа буыны пайда болып келеді, олар көбінесе Тветттің музыкасына ден қойып, оның тудырған дау-дамазылдарына осылай көп мән бермейді. 1990 жылдардың соңынан бастап Норвегия үкіметі Тветттің шығармаларының қолжазбаларын зерттеуге және сақтауға қаржылай көмек көрсетуді бастады, соның нәтижесінде бірнеше маңызды жаңалықтар ашылды. Бұрын жоғалып кеткені есептелген «Балдурдың армандары» зардап шеккен қолжазбалардың арасынан табылды, оның тағдыры осының айғағы. Тветт балеттің көптеген нұсқаларын жасады – Парижде ол «Балдурдың армандарынан билер» атты өңделген ноталарын ұсынды. Содан кейін Тветт оны Лондонға хореограф Серж Лифарға жіберді, онда ноталар Блитц кезінде жоғалып кеткені айтылды. Алайда, 1999 жылы NMIC-дегі күйген қолжазбалар тексерілгеннен кейін, Тветттің 1938 жылғы түпнұсқа нотасының көшірмесі бар екені анықталды. Норвегиялық композитор Кааре Дивик Хусби және орыс композиторы Алексей Рыбников күйген қолжазбалар, жазбалар және фортепианолық нұсқаны мұқият қалпына келтіру арқылы балетті тіпті күлден қайта тірілтіді. Қазір ол BIS CD 1337/1338 дискісінде қолжетімді, онда Оле Кристиан Рууд Ставангер симфониялық оркестріне жетекшілік етеді. Балеттің керемет тағдыры туралы «Балдурдың армандары» атты теледокументалдық фильмі 2008 жылдың 15 маусымында Норвегияда көрсетіліп, еліміздің назарын аударды. Тағы бір маңызды қайта құру жобасы – «Морильд» соло фортепианолық шығармасын қалпына келтіру. Атауы теңіздің фосфоресценциясының құпия құбылысына сілтеме жасайды, және ол 1970 жылғы өртте жоғалып кеткен құндылықтардың бірі болды. Әйгілі, Тветт 1952 жылы француз ұлттық радиосы үшін жасаған осы шығарманың жазбасы сақталған. Ол алғаш рет 1994 жылы Simax лейблында жарық көрді. Американдық транскрипция маманы Крис Эрик Дженсен 2005 жылы пианист Ховард Гимсемен бірлесіп ноталарды қайта жаңғыртты, ал ол Тветттің 100 жылдық мерейтойында 2008 жылдың 19 қазанында орындады – бұл шығарма композитордан басқа пианист есімдерімен орындалғанын бірінші рет көрсетеді.
Today Norway is seeing the advent of a new generation of musicians and musicologists, who seem to be primarily concerned with Tveitt's music and not so much with the controversies he inspired. Starting in the late 1990s the Norwegian government began to provide some funding for the examination and preservation of the remains of Tveitt's scores, and several startling discoveries have been made. Thought to have been lost for all time, Baldur's Dreams appeared amongst the damaged manuscripts, and its fate is illustrative. Tveitt made numerous versions of the ballet – in Paris he presented a reworked score Dances from Baldur's Dreams. Tveitt then sent it to the choreographer Serge Lifar in London, where the score allegedly was lost in the Blitz. However, after the singed manuscripts held at the NMIC were examined in 1999, it became apparent that Tveitt indeed had a copy of the 1938 original score – and through tedious restoration work by Norwegian composer Kaare Dyvik Husby and Russian composer Alexej Rybnikov from the singed manuscripts, recording, and a piano version, the ballet literally rose from the ashes. It is now available on BIS CD 1337/1338, where Ole Kristian Ruud conducts the Stavanger Symphony Orchestra. A TV documentary program Baldur's Dreams on the incredible fate of the ballet, was broadcast in Norway on 15 June 2008 and attracted nationwide interest. Another reconstruction project worth mentioning is the reconstruction of the solo piano piece Morild. The title alludes to the mysterious phenomenon of phosphorescence of the sea, and it was amongst the treasures lost in the 1970 fire. Fortunately, a recording of the work made by Tveitt for French national radio in 1952 has survived. It was issued for the first time on Simax in 1994. A reconstruction of the score was undertaken by the American transcription specialist Chris Eric Jensen in 2005 in collaboration with the pianist Håvard Gimse who gave the piece its first performance on Tveitt's 100th birthday on 19 October 2008, the first time it had been played by a pianist other than the composer.
Таңдалған шығармалар
Тветттің көптеген шығармалары Норвегиялық музыкалық ақпарат орталығында және Норвегия композиторлар қоғамының архиві арқылы жарияланады.
Many of Tveitt's scores are published by the Norwegian Music Information Centre, as well as through the archives of the Society of Norwegian Composers.
Басқа дереккөздер
Галахер, Дэвид, "Жүздеген Хардангер күйлері, Op. 151: №2 және №5 сюиталар", NAXOS 8.555770 компакт-дискісіне қосымша жазбалар, 2002, 3–4. Галлахер, Дэвид, "№4 фортепиано концерті "Аврора Бореалис"", NAXOS 8.555761 компакт-дискісіне қосымша жазбалар, 2002, 2–4. Storaas, Рейдар, "Geirr Tveitt және Baldur", BIS CD 1337/1338 DIGITAL компакт-дискісіне қосымша жазбалар, 2003, 3–6.
Gallagher, David, 'A Hundred Hardanger Tunes, Op. 151: Suites Nos. 2 and 5,' sleeve notes for compact disc NAXOS 8.555770, 2002, 3 – 4. Gallagher David, 'Piano Concerto No. 4 "Aurora Borealis",' sleeve notes for compact disc NAXOS 8.555761, 2002, 2 – 4. Storaas, Reidar, 'Geirr Tveitt and Baldur,' sleeve notes for compact disc BIS CD 1337/1338 DIGITAL, 2003, 3 – 6.