Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1866 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1866 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
Май – Уильям Хаггинс жаңа жұлдыздың сәуле шығару спектрін зерттейді және оның сутегі бұлтымен қоршалғандығын анықтайды. 4 маусым – Плутон (осы уақытта белгісіз) 1618 және 2113 жылдар аралығындағы жалғыз афелиіне жетеді. Джованни Шиапарелли метеор ағындары Жердің қалдықтарды қалдырған кометаның орбитасынан өткен кезде пайда болатынын түсінеді.
May – William Huggins studies the emission spectrum of a nova and discovers that it is surrounded by a cloud of hydrogen. June 4 – Pluto (not known at this time) reaches its only aphelion between 1618 and 2113. Giovanni Schiaparelli realizes that meteor streams occur when the Earth passes through the orbit of a comet that has left debris along its path.
Биология
Грегор Мендель мұрагерлік заңдарын жариялайды. Эрнст Геккель өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік әлемінің бөлінуіне күдік келтіріп, бір жасушалы организмдер – протостардың ешқайсысына да жатпайтынын анықтайды. Эли Метшников партеногенездік екіқанаттылардағы "ұрық клеткаларының" (прогенитальды клеткалардың) ерте бөлінуін сипаттайды. Роберт Джон Лехмер Гуппи Тринидадта гуппи (балық) ашады. Фредерик Смит алғаш рет Англияның Борнмут аймағында Formica candida-ны тауып, оны Formica gagates деп сипаттайды. Николай Кауфман "Мәскеу флорасын" жариялайды.
Gregor Mendel publishes his laws of inheritance. Ernst Haeckel challenges the plant/animal division of life, observing that single celled organisms, the protists, do not fit into either category. Élie Metchnikoff describes the early separation of "polecells" (progenital cells) in parthenogenetic Diptera. Robert John Lechmere Guppy discovers the guppy (fish) in Trinidad. Frederick Smith first discovers Formica candida in the Bournemouth district of England, describing it as Formica gagates. Nikolai Kaufman publishes his Moscow Flora.
Химия
Альфред Нобельдің өнертабы – динамит. Август фон Хофман қазіргі стандартты көмірсутек номенклатурасы жүйесін ұсынады және Хофман вольтаметрін ойлап табады. Эмиль Эрленмайер нафталиннің құрылымы екі біріккен бензол сақинасынан тұрады деп ұсынады.
Dynamite invented by Alfred Nobel. August von Hofmann proposes the now standard system of hydrocarbon nomenclature and invents the Hofmann voltameter. Emil Erlenmeyer proposes that naphthalene has a structure of two fused benzene rings.
Жер ғылымдары
26 қаңтар – Санторини кальдерасындағы жанартау жарылысы басталады.
January 26 – Volcanic eruption in the Santorini caldera begins.
Математика
Екінші ең кішкентай достық сандар жұбы (1184, 1210) жасөспірім Б. Николо І. Паганини тапқан.
The second smallest pair of amicable numbers (1184, 1210) is discovered by teenager B. Nicolò I. Paganini.
Медицина
21 ақпан – Люси Хоббс Тейлор тіс дәрігері колледжінен (Огайо штатының тіс хирургиясы колледжі) докторлық диплом алған әлемдегі алғашқы әйел атанды. Шілде айында Элизабет Гаррет Андерсон Лондонда Сент-Мэри диспансерін ашты, онда әйелдер тек әйел дәрігерлерден ғана медициналық кеңес ала алатын болды. Доктор Джон Лэнгдон Даун психикалық жағдайлардың түрлерін этникалық ерекшеліктері бойынша жіктеуге болатындығы туралы теориясын жариялады, атап айтқанда, "монголизм" деп аталатын, қазір Даун синдромы деп белгілі генетикалық даму кемістігі. Патрик Мэнсон Гонконгте тропикалық медицина мектебін құрды.
February 21 – Lucy Hobbs Taylor becomes the world's first woman to receive a doctorate from a dental college (Ohio College of Dental Surgery). July – Elizabeth Garrett Anderson opens the St Mary's Dispensary in London where women can seek medical advice from exclusively female practitioners. Dr John Langdon Down publishes his theory that different types of mental condition can be classified by ethnic characteristics, notably "Mongolism", the genetic developmental disability now known as Down syndrome. Patrick Manson starts a school of tropical medicine in Hong Kong.
Палеонтология
Америкалық палеонтолог Джозеф Лейди жаңа туыс және түрді – Laelaps aquilunguis – сипаттап, терапод динозаврларының бұрынғы бейнелеулердегідей төрт аяғымен емес, артқы аяқтарымен жүргенін көрсетті.
American paleontologist Joseph Leidy describes the new genus and species Laelaps aquilunguis, demonstrating that theropod dinosaurs walked on their hind limbs rather than on all fours as in earlier reconstructions.
Физика
Джеймс Клерк Максвелл газдардың кинетикалық теориясында Максвелл-Болцман таралымын жасады.
James Clerk Maxwell formulates the Maxwell–Boltzmann distribution in the kinetic theory of gases.
Технология
12 қаңтар – «Ұлыбританияның Әуе шаруашылығы қоғамы» ("The Aeronautical Society of Great Britain") Лондон қаласында құрылды, бұл әлемдегі ең көне осындай қоғам. 27 шілде – Ирландияның Валентия аралы мен Ньюфаундлендтің Хартс Контенті арасындағы трансатлантикалық телеграф кабелін сәтті төседі, байланыс желісін толыққанды қалпына келтіреді. 23 тамыз – Ральф Х. Тведелл Ұлыбританияда гидравликалық қақпақты патенттеді.
January 12 – Royal Aeronautical Society is formed as 'The Aeronautical Society of Great Britain' in London, the world's oldest such society. July 27 – The successfully completes laying the transatlantic telegraph cable between Valentia Island, Ireland and Heart's Content, Newfoundland, permanently restoring a communications link. August 23 – Ralph H. Twedell patents the hydraulic riveter in the United Kingdom.