Джеймс Бонд: Ұлы орнитолог және шпион атының шығуы

Кіріспе

Джеймс Бонд (4 қаңтар 1900 – 14 ақпан 1989) – американдық орнитолог және Кариб теңізі аймағының құстары жөніндегі сарапшы. Ол бұл тақырып бойынша шешуші кітап жазды: «Birds of the West Indies», алғаш рет 1936 жылы жарық көрді. Филадельфия Табиғаттану академиясының кураторы қызметін атқарды. Жазушы Иан Флеминг оның есімін сол аттас, ойдан шығарылған британ шпионы үшін пайдаланды; нағыз Бонд өзінің есімін осылай қолдануға қуанды, ал оған жасалған сілтемелер одан кейін пайда болған медиа франшизаға енді.

Өмір және мансап

Бонд 1900 жылғы 4 қаңтарда Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында Маргарет Ривз (Тайсон) мен Фрэнсис Эдвард Бондтың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның табиғат тарихына деген қызығушылығы 1911 жылы әкесі Ориноко дельтасына жасаған экспедициясынан бастау алды. Бонд Деланси мектебінде, содан кейін Нью-Гэмпшир штатының Конкорд қаласындағы Санкт-Пол мектебінде білім алды. Бірақ анасы қайтыс болғаннан кейін 1914 жылы әкесімен бірге Ұлыбританияға көшіп кетті. Ол Харроу мектебінде оқыды, кейін Кембридж университетінің Тринити колледжінде білім алып, 1922 жылы бакалавр дәрежесін алды және Питт клубының жалғыз американдық мүшесі болды. Бітірген соң ол АҚШ-қа оралып, Филадельфиядағы банк мекемесінде үш жыл жұмыс істеді. Табиғат тарихына деген қызығушылығы оны жұмыстан кетуге итермеледі, сосын Родольф Мейер де Шовензимен бірге Амазонкаға экспедицияға шығу үшін несие алды, мақсаты Табиғи ғылымдар академиясы үшін үлгілер жинау болатын. Кейін ол Филадельфиядағы Табиғи ғылымдар академиясында орнитолог болып жұмыс істеді және соңында орнитология бөлімінің кураторы болды. Ол Кариб теңізі құстарының сарқасы болды және осы тақырыптағы шешуші кітапты жазды: «Батыс Үндістанның құстары», алғаш рет 1936 жылы жарық көрді. 1920-1960 жылдар аралығында ол Батыс Үндістанға ондаған құстарды зерттеу сапарларын жасады. Бонд 1952 жылы Ямайка институтының Мусгрейв медалін, 1954 жылы Америка орнитологтар одағының Брюстер медалін және 1975 жылы Табиғи ғылымдар академиясының Лейди сыйлығын жеңіп алды. Ол 89 жасында Филадельфиядағы Честнат-Хилл ауруханасында қайтыс болды. Бондтың ең маңызды еңбегі – оның 1936 жылы алғаш жарық көрген және өмірінде 11 рет қайта басылған «Батыс Үндістанның құстары» атты анықтамалығы болды. Ол түрлі журналдарда 150-ге жуық мақала жариялады, оның ішінде 63 жаңа түрдің сипаттамалары бар. Оның анасы суретші Кэрролл Сарджент Тайсонның қарындасы болған. Джеймс Бонд гутияның таралуы, оның ойынша, теңіз шекарасымен шектелгенін атап өтті. 1973 жылы Дэвид Лак осы шекараны «Бонд сызығы» деп атауды ұсынды, ол Тобaго мен Кіші Антил аралдары арасындағы және Солтүстік және Оңтүстік Америка құстарын бөліп тұратын биогеографиялық шекара. 2015 жылы гутияның жаңа түршесі Plagiodontia aedium bondi деп сипатталды және биогеографиялық бөліністі тануы үшін Бондтың құрметіне осылай аталды.

Bond was born on January 4, 1900, in Philadelphia, Pennsylvania, the son of Margaret Reeves ( Tyson) and Francis Edward Bond. His interest in natural history was spurred by an expedition his father undertook in 1911 to the Orinoco Delta. Bond was educated at the Delancey School followed by St. Paul's School in Concord, New Hampshire, but after the death of his mother he moved with his father to the United Kingdom in 1914. There, he studied at Harrow and later Trinity College, Cambridge, where he obtained a B. A. in 1922 and was the sole American member of the Pitt Club. After graduating he moved back to the United States and worked for a banking firm for three years in Philadelphia. An interest in natural history prompted him to quit, and along with Rodolphe Meyer de Schauensee, took out a loan to set out on an expedition to the Amazon to collect specimens for the Academy of Natural Sciences. Subsequently, he worked as an ornithologist at the Academy of Natural Sciences in Philadelphia, rising to become curator of ornithology there. He was an expert in Caribbean birds and wrote the definitive book on the subject: Birds of the West Indies, first published in 1936. From the 1920s to the 1960s, he took dozens of birding explorations to the West Indies. Bond won the Institute of Jamaica's Musgrave Medal in 1952; the Brewster Medal of the American Ornithologists' Union in 1954; and the Leidy Award of the Academy of Natural Sciences in 1975. He died in the Chestnut Hill Hospital in Philadelphia at age 89. Bond's most enduring work was his guide to the Birds of the West Indies which was first published in 1936 and went into 11 editions during his lifetime. He published nearly 150 papers in various journals including descriptions of 63 new subspecies. His mother was a sister of the artist Carroll Sargent Tyson. James Bond noted that the distribution of hutias was limited by what he thought may have been a marine boundary. In 1973 David Lack proposed that this be called Bond's Line, a biogeographical boundary between Tobago and the Lesser Antilles that also divided birds of North and South American origin. In 2015 a new subspecies of hutia was described as Plagiodontia aedium bondi and named after Bond for his recognition of the biogeographical divide.

Шығармалық есімдесі

Ямайкада тұратын құс бақылаушы Иан Флеминг Бондтың кітабымен жақсы таныс болғандықтан, 1953 жылы «Казино Рояль» романының басты кейіпкеріне оның авторының атын қоюды шешті, себебі оған «қаншалықты мүмкін болса, соншалықты қарапайым» естілетін есім керек болды. Флеминг Бондтың әйеліне былай деп жазды: «Менің ойымша, осы қысқа, романтикасыз, ағылшын-саксондық, бірақ еркектік есім менің қажетімдісі еді, сондықтан екінші Джеймс Бонд дүниеге келді». Флеминг кітаптарында оның атын пайдалануға рұқсат алу үшін нағыз Джеймс Бондқа хабарласпады, ал Бонд Флемингтің кейіпкері туралы 1960-шы жылдардың басында, Флемингтің «Джеймс Бонд» кітаптары АҚШ-та танымал болғаннан кейін ғана білді. 1964 жылы Флемингтің Ямайкадағы «Голденай» резиденциясындағы жылдық қысқы демалысы кезінде Джеймс Бонд және оның әйелі Флемингке күтпеген жерден келді. «Доктор Но» романында Флеминг Багам аралдарындағы доктор Но аралындағы үлкен орнитологиялық қорық арқылы Бондтың жұмысына сілтеме жасады. 1964 жылы Флеминг Бондқа «Тек екі рет өмір сүресің» кітабының бірінші басылымын сыйға тартты, оған «Нағыз Джеймс Бондқа, оның жеке басын ұрлағаннан» деп қол қойды. 2008 жылдың желтоқсанында кітап аукционға шығарылып, ақырында 84 000 долларға (56 000 фунт стерлинг) сатылды. Джеймс Бондтың әйелі Флемингке күйеуінің кейіпкерге оның атын беруін жақсы әзіл деп қарағанын айтты, ал Флеминг: «Мен сіздің Джеймс Бондыңызға Иан Флеминг есімін шексіз пайдалануға рұқсат бере аламын. Бәлкім, ол бір күні өте қауіпті құс түрін тауып, оны қорлайтын тәріздес атау бергісі келер» деді. 1966 жылы Джеймс Бондтың әйелі Мэри Фэннинг Уикхэм Бонд «007 қалай аталды» атты кішкентай кітап жариялады. Онда күйеуінің өмірі, оның атын пайдалану туралы білуі, сондай-ақ 1964 жылдың 5 ақпанында Голденайда Иан Флеминг пен Хиллари Брейстермен кездесуі туралы толыққанды мәлімет берілген. Сол күні Канадалық хабар тарату корпорациясы осы кездесуді түсіріп алды. Джеймс Бонд пен оның әйелі Мэри Фэннинг Уикхэм Бондтың Иан Флемингтің атын ұрлағанын білген оқиғасы 2022 жылғы «The Other Fellow» деректі фильмінде айтылады. Фильмде Джеймс Бонд есімді бірнеше адамның өмірі көрсетіледі, сонымен қатар Бондтардың Флемингпен кездескенін көрсететін бұрын жарияланбаған кадрлар, және фильм режиссері Мэтью Бауэр тапқан Джеймс пен Мэримен сұхбаттар ұсынылады. 2002 жылғы «Бонд» фильмі «Жаңа күн» («Die Another Day») фильмінде Пирс Броснан сомдаған Бонд Гаванадағы Кубадағы сахнада Батыс Үндістанның құстарын зерттеп отырғанын көруге болады. Кітаптың мұқабасындағы автордың аты жасырылған. Сол фильмде Бонд алғаш рет Джинкспен (Халле Берри) кездескенде, ол өзін орнитолог ретінде таныстырады. 2015 жылғы «Спектр» («Spectre») фильмінде дәл сол кітап Бондтың Челсидегі пәтерінде түсірілген көріністің баламалы нұсқасында пайда болады деген ақпарат бар, бірақ бұл кадр соңғы нұсқаға енбеді. 2013 жылдың 16 маусымында ITV телеарнасында көрсетілген «Кариб мұхиты» («A Caribbean Mystery») атты Мисс Марпл детективінің эпизодында Мисс Марпл Джеймс Бондтың «Батыс Үндістанның құстары» тақырыбындағы лекциясында Иан Флемингпен кездеседі. Лекция басталмас бұрын Флеминг Марпл әжейге жаңа кітабын жазып жатқанын, бірақ кейіпкерге есім табуда қиындық көріп отырғанын айтады. Сөз сөйлеуші өзін таныстырғанда Флемингке шабыт келді, ол дереу жазба кітабын алып, киноның тақырыбының алғашқы ноталары ойнағанда жаза бастады. Орнитолог Джеймс Бондтың лекциясы гуано туралы, ол «Доктор Но» романының сюжеті мен фондық жағдайында маңызды рөл атқарады. Бұл Джеймс Бондтың рөлін Чарли Хигсон сомдады, ол «Жас Бонд» романдарының авторы.

Ian Fleming, who was a keen bird watcher living in Jamaica, was familiar with Bond's book, and chose the name of its author for the hero of Casino Royale in 1953, apparently because he wanted a name that sounded "as ordinary as possible". Fleming wrote to the real Bond's wife, "It struck me that this brief, unromantic, Anglo Saxon and yet very masculine name was just what I needed, and so a second James Bond was born." He did not contact the real James Bond about using his name in the books, and Bond did not learn of Fleming's character until the early 1960s, when Fleming's James Bond books became popular in the U. S. In 1964 during Fleming's annual winter stay at Goldeneye in Jamaica, James Bond and his wife visited Fleming unexpectedly. In his novel Dr. No Fleming referenced Bond's work by basing a large ornithological sanctuary on Dr. No's island in the Bahamas. In 1964, Fleming gave Bond a first edition copy of You Only Live Twice signed, "To the real James Bond, from the thief of his identity". In December 2008 the book was put up for auction, eventually fetching $84,000 (£56,000). James Bond's wife told Fleming that her husband saw the use of his name for the character as a good joke, to which Fleming replied "I can only offer your James Bond unlimited use of the name Ian Fleming Perhaps one day he will discover some particularly horrible species of bird which he would like to christen in an insulting fashion." In 1966, James Bond's wife, Mary Fanning Wickham Bond, published a small book, "How 007 Got His Name". It details her husband's life and discovery of the appropriation of his name along with their meeting Ian Fleming and the Hilary Brays at Goldeneye on February 5, 1964. By happenstance, the Canadian Broadcasting Corporation was filming an interview that day. The story of James Bond and his wife, Mary Fanning Wickham Bond, discovering Ian Fleming's theft of the name, before contacting and meeting Fleming at Goldeneye is told in the 2022 documentary The Other Fellow. The film chronicles the lives of several men named James Bond and shows a film, not previously broadcast, of the Bonds meeting Fleming, as well as interviews with James and Mary that were discovered by the film's director Matthew Bauer. In the 2002 Bond film Die Another Day, the fictional Bond, played by Pierce Brosnan, can be seen examining Birds of the West Indies in an early scene that takes place in Havana, Cuba. The author's name on the front cover is obscured. In the same film, when Bond first meets Jinx (Halle Berry), he introduces himself as an ornithologist. In the 2015 Bond film Spectre, the same book was seen in a promotional on set photo, which is supposed to be appearing in an alternate take of a scene taking place in Bond's Chelsea apartment, though this is not in the final film. In the ITV Miss Marple murder mystery "A Caribbean Mystery", broadcast on 16 June 2013, Miss Marple meets Ian Fleming at a talk on "Birds of the West Indies", given by James Bond. Before the talk begins, Fleming tells Miss Marple that he's working on a new book, but trying to come up with a name for the character. When the speaker introduced himself, Fleming has a moment of inspiration and reaches for his notebook, as the first few bars of the film theme play. The talk by the ornithologist James Bond is on guano which figures in the background and plot of the James Bond spy novel Dr. No. This instance of James Bond was played by Charlie Higson, who wrote the Young Bond novels.