Земплен – Венгрия Корольдығының бұрынғы әкімшілік округі. Қазіргі Словакияның шығысы мен Венгрияның бөлігін қамтыды. Тарих, география, шекаралар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгрия Корольдігінің графы Земплен (Венгрия Корольдігінің Zemplén, , Semplin, Semmlin, Zemplinum) – Венгрия Корольдігінің әкімшілік округі (comitatus) болған. Оның аумағының солтүстік бөлігі қазір Шығыс Словакияда (Земплин облысы) орналасқан, ал бұрынғы округтің кішігірім оңтүстік бөлігі Венгрияға жатады, ол Борсод-Абауй-Земплен округінің құрамына кіреді.
County of the Kingdom of Hungary
Zemplén (Zemplén, , Semplin, Semmlin, Zemplinum) was an administrative county (comitatus) of the Kingdom of Hungary. The northern part of its territory is now situated in eastern Slovakia (Zemplín region), while a smaller southern portion of the former county belongs to Hungary, as part of Borsod Abaúj Zemplén County.
География
Земплен округінің шекарасы Польшамен (кейбір кезеңдерде Австрияның Галисиясымен) және Мажарстанның Сарос, Абауй Торна, Борсод, Сабольц және Унг округтерімен шектесетін. Ол қазіргі Словакияның ең шығыс жолағында (Вихорлатск таулары мен Латорица өзені арасындағы аймақты қоспағанда) және қазіргі Венгриядағы Бодрог және Тиса өзендері бойында орналасқан. Лаборц және Бодрог өзендері округ арқылы ағып өтеді. 1910 жылға қарай оның ауданы 6 269 км² құрады.
Zemplén county shared borders with Poland (during some periods the with the Austrian crownland Galicia) and the Hungarian counties Sáros, Abaúj Torna, Borsod, Szabolcs and Ung. It was situated in the easternmost strip of what is now Slovakia (except for the region between Vihorlatské vrchy and the Latorica river), plus a strip along the Bodrog and Tisza rivers in present day Hungary. The rivers Laborc and Bodrog flowed through the county. Its area was 6,269 km2 around 1910.
Елордалар
Бастапқыда, округтің астанасы Земплин қамалы (мажарша: Zempléni vár, словакша: Zemplínsky hrad) болды, 13 ғасырда сонымен қатар Сароспатак (словакша: Potok, сондықтан округтің балама атауы comitatus de Potok) да болды. Кейінгі орта ғасырлардан бастап округтің астанасы Земплен қаласы болды, ал 1748 жылдан бастап Саторжаухелли (қазіргі уақытта Ронява/Ронява ағысы Словакия мен Венгрия арасында бөлінеді; Венгрия бөлігі словак тілінде Нове Место под Шиатром деп белгілі, ал словак бөлігі қазір Slovenské Nové Mesto деп аталатын жеке ауыл).
Initially, the capital of the county was the Zemplín Castle (Hungarian: Zempléni vár, Slovak: Zemplínsky hrad), in the 13th century also Sárospatak (in Slovak: Potok, hence the alternative name of the county comitatus de Potok). Since the Late Middle Ages the capital was the town of Zemplén, and since 1748 was Sátoraljaújhely (which is now divided between Slovakia and Hungary by the Ronyva/Roňava stream; the Hungarian part is known in Slovak as Nové Mesto pod Šiatrom and the Slovak part is now a separate village called Slovenské Nové Mesto).
Тарих
Земплен Венгрия Корольдігінің ең көне округтерінің бірі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1920 жылы Трианон шарттары бойынша Земплен округінің солтүстік бөлігі жаңадан құрылған Чехословакияның құрамына өтті. Оңтүстік жартысы (бөлінген Саторалжаухелидің басым бөлігін қоса алғанда) Венгрияда Земплен округі ретінде қалды. Бірінші Вена сыйлығының талаптарына сәйкес, 1938 жылдың қараша айында тағы бір бөлігі қайтадан Венгрияның құрамына енді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Трианон шекарасы қайта орнатылды, ал Венгрияның Земплен округі Абауж, Борсод-Гёмердің көп бөлігі және Сзаболч округінің шағын бөлігімен бірігіп, қазіргі Борсод-Абауж-Земплен округін құрады.
Zemplén was one of the oldest counties of the Kingdom of Hungary. In the aftermath of World War I, in 1920 by the Treaty of Trianon the northern part of Zemplén county became part of newly formed Czechoslovakia. The southern half (including the bigger part of the divided Sátoraljaújhely) stayed in Hungary as the county of Zemplén. Following the provisions of the First Vienna Award, an additional part became part of Hungary again in November 1938. The Trianon borders were restored after World War II, and the Hungarian county Zemplén merged with Abaúj, the most of Borsod Gömör and a little part of Szabolcs counties to form the present Borsod Abaúj Zemplén County.
Демография
+ Ана тілі бойынша халық санағы Барлығы Венгр Словак Русин Неміс Басқа немесе белгісіз 1880 275,175 119,656 (44.73%) 102,730 (38.40%) 30,207 (11.29%) 12,977 (4.85%) 1,932 (0.72%) 1890 299,197 141,188 (47.19%) 107,477 (35.92%) 31,036 (10.37%) 15,511 (5.18%) 3,985 (1.33%) 1900 327,993 174,107 (53.08%) 106,114 (32.35%) 34,831 (10.62%) 8,072 (2.46%) 4,869 (1.48%) 1910 343,194 193,794 (56.47%) 92,943 (27.08%) 39,033 (11.37%) 9,749 (2.84%) 7,675 (2.24%)
+ Population by mother tongue Census Total Hungarian Slovak Ruthenian German Other or unknown 1880 275,175 119,656 (44.73%) 102,730 (38.40%) 30,207 (11.29%) 12,977 (4.85%) 1,932 (0.72%) 1890 299,197 141,188 (47.19%) 107,477 (35.92%) 31,036 (10.37%) 15,511 (5.18%) 3,985 (1.33%) 1900 327,993 174,107 (53.08%) 106,114 (32.35%) 34,831 (10.62%) 8,072 (2.46%) 4,869 (1.48%) 1910 343,194 193,794 (56.47%) 92,943 (27.08%) 39,033 (11.37%) 9,749 (2.84%) 7,675 (2.24%)
+ Діні бойынша халық санағы Барлығы Рим-католик Грек-католик Кальвинист Яһуди Лютеран Басқа немесе белгісіз 1880 275,175 100,091 (36.37%) 83,696 (30.42%) 53,252 (19.35%) 31,622 (11.49%) 6,416 (2.33%) 98 (0.04%) 1890 299,197 110,982 (37.09%) 92,220 (30.82%) 58,671 (19.61%) 30,491 (10.19%) 6,780 (2.27%) 53 (0.02%) 1900 327,993 123,967 (37.80%) 101,053 (30.81%) 64,457 (19.65%) 31,533 (9.61%) 6,807 (2.08%) 176 (0.05%) 1910 343,194 132,395 (38.58%) 103,118 (30.05%) 67,557 (19.68%) 33,041 (9.63%) 6,822 (1.99%) 261 (0.08%)