Кіріспе

Американдық поляр зерттеушісі (1844–1881)

Джордж Вашингтон Де Лонг (22 тамыз 1844 – шамамен 31 қазан 1881) – Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштері офицері және зерттеуші, 1879–1881 жылдардағы Ашық Поляр теңізін іздеу мақсатындағы «Жаннетт» экспедициясын басқарған.

Жаннеттің экспедициясы

1879 жылы «Нью-Йорк Геральд» газетінің иесі Джеймс Гордон Беннетт-младшийдің қолдауымен және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің басшылығымен лейтенант-командир Де Лонг Сан-Францискодан «Джаннет» кемесімен Беринг бұғазы арқылы Солтүстік полюске жол табу мақсатымен сапарға шықты. Ғылыми деректер мен жануарлардың үлгілерін жинаумен қатар, Де Лонг 1881 жылдың жазында үш аралды ашты және оларды АҚШ-қа қарасты деп жариялады. Бірақ үкімет бұл талапты мойындамады, қазіргі таңда аралдар Ресейдің құзыретінде. 1879 жылдың қыркүйегінде кеме Врангель аралының солтүстік-шығысындағы Чукчи теңізінде мұзға қамалды. Ол солтүстік-батыс бағытта мұзбен бірге қозғалып, қозғалған мұздың әсерінен сынып, Шығыс Сібір теңізінде батып кетті. Де Лонг және оның экипажы үш шағын қайықпен Сібірге жету үшін мұзды кесіп өтті. 11 қыркүйекте ашық суға жеткеннен кейін олар бөлінісіп кетті, атқарушы офицер Чарльз У. Чипп басқарған бір қайық жоғалып кетті, оның ізі так ешқашан табылған жоқ. Де Лонгтың қайығы құрлыққа жетті, бірақ көмекке жіберілген екі адам ғана аман қалды. Бас инженер Джордж В. Мелвилл басқарған үшінші қайық Лена дельтасына жетіп, экипажы құтқарылды. Кейін Мелвилл кеменің бортындағы журналдарды тауып, АҚШ Ұлттық мұрағатында сақталатын АҚШ-қа жеткізді.

Өлім

Де Лонг Якутиядағы Матвей шатқалының жанында аштықтан көз жұмды. Бірнеше айдан кейін Мелвилл оралып, Де Лонг пен оның қайық экипажының денелерін тапты. Жалпы, қасіретті саяхат экспедицияның 20 мүшесінің өмірін қиды, сондай-ақ іздеу шаралары кезінде жоғалған басқа да адамдар болды. Де Лонгтың және басқа да ер адамдардың қазасы қазан айының соңында немесе оған жуық уақытта болған деп есептелді. АҚШ үкіметінің тапсырмасымен Де Лонг пен оның серіктерінің денелері елге жеткізіліп, туған қаласында салтанатпен жерленді.

Мұра

1890 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицерлері мен теңізшілері Джордж П. Колвокорес жобалаған гранит пен мәрмәрден жасалған «Жаннет» ескерткішін ашты. Ол – мұз сарқылыңдарымен әшекейленген айқыш пішіндес монумент, ол таудың үстінде орналасқан. Биіктігі 24 фут (7 метр) болатын бұл құрылыс Северн өзеніне қарап тұрған АҚШ Әскери-теңіз академиясының зиратында орналасқан. Оның өліміне дейін күнделікті жазған күнделігін оның әйелі өңдеп, 1883 жылы «Жаннет саяхаты» деген атпен жариялады, ал Мельвилл жасаған оның және оның серіктерінің іздеу жөніндегі есебі бір жылдан кейін «Лена дельтасында» деген атпен жарық көрді. 1882 жылдың 23 қыркүйегінде Гавайи Корольдігіндегі Одақтың ветерандары Республиканың Ұлы армиясының постына оның есімін берді. Джордж В. Де Лонгтың құрметіне АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екі кемесі аталды. Де Лонг аралдарынан басқа, Алясканың солтүстік-батысындағы Де Лонг таулары мен Гренландиядағы Де Лонг фьорды да оның есімін иеленген.