Гавайидегі белсенді Килауэа жанартауы

Кіріспе

Гавайидегі белсенді жанартау, Кауаидегі Килауэа қаласы.

Килауэа (/US/, /kɪ//l//ə/'/w//eɪ//ə/ KILəWAYə, ) – Гавай аралдарындағы белсенді қалқан тәрізді жанартау. Ол Гавай аралының оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан. Бұл жанартау 210 000 – 280 000 жыл бұрын пайда болған, ал теңіз деңгейінен 100 000 жыл бұрын көтерілген. Аралдарда адамдар қоныстанғаннан бері, аралды құрайтын бес жанартаудың ішіндегі ең белсендісі болып табылады. Килауэа – Жер бетіндегі ең белсенді жанартаулардың бірі. Соңғы атқышу 2023 жылдың қыркүйегінде бір аптаға созылды, осы кезде Халемаумау кратерінде бірнеше тесіктерден лава шықты. Килауэа – Гавайи ыстық нүктесінің екінші жас өнімі және Гавайи – Император тау тізбегінің қазіргі атқышу орталығы. Оның топографиялық ерекшелігі болмағандықтан және оның әрекеттері тарихи түрде Мауна-Лоамен сәйкес келгендіктен, Килауэа бір кезде оның әлдеқайда үлкен көршісінің серігі деп есептелген. Килауэаның шыңында үлкен, салыстырмалы түрде жақында пайда болған кальдера және екі белсенді жарық аймағы бар, біреуі шығысқа, екіншісі батысқа қарай созылады. Белгісіз тереңдіктегі белсенді жарық жылына орташа есеппен шамамен 2 километрге тік қозғалады. 2008 және 2018 жылдар аралығында Халемаумауда лава көлі болды. Килауэа 1983 жылдың қаңтарынан 2018 жылдың сәуір айына дейін шығыс жарылыс аймағындағы тесіктерден үздіксіз лава шығарып, 1990 жылы Калапана және Каиму қалаларын, сондай-ақ қоғамның әйгілі қара құмды жағажайын қиратып, мүліктік үлкен зиян келтірді. 2018 жылдың мамыр айынан бастап, әрекеттік орталық шыңнан төменгі Пуна ауданына ауысты, осы кезде лава екі ондаған тесіктен атылып, үш жерде мұхитқа балқыған тау жыныстарының өзендерін жіберді. Атқышу Гавайидің ең үлкен табиғи тұщы сулы көлін жойды, Лейлани иеліктері мен Ланипуна бақтарының маңызды бөлігін жауып, Капохо, жақын маңдағы Vacationland Hawaii және Капохо Бич Лотс қауымдастықтарын толығымен су басып кетті. Лава Капохо шығанағын толтырып, теңізге шамамен бір шақырымдай жаңа жер жасады. Гавайи округінің мәліметінше, 716 тұрғын үй қирады. Төменгі Пунадағы белсенділікпен бірге, Халемаумаудағы лава көлі құрғап, жанартаудың шыңында жарылғыш құлау оқиғалары болды, соның ішінде кем дегенде бір жарылыс 30 000 фут (9144 метр) биіктікке күл шығарды. Бұл оқиға Гавайи жанартаулары ұлттық паркінің Килауэа бөлігін бірнеше айға жапты. Атқышу 2018 жылдың қыркүйегінде аяқталды. 2018 жылғы төменгі Пуна атқышуына байланысты Гавайи вулканы обсерваториясы апатты құлаудың "өте төмен" болуы мүмкін екенін болжады.

Kīlauea (/US/,/k//ɪ//l//ə/'/w//eɪ//ə/ KILəWAYə, ) is an active shield volcano in the Hawaiian Islands. It is located along the southeastern shore of Hawaii Island. The volcano is between 210,000 and 280,000 years old and grew above sea level about 100,000 years ago. Since the islands were settled it has been the most active of the five volcanoes that together form the island. Kīlauea is one of the most active volcanoes on Earth. The most recent eruption lasted one week in September 2023 when multiple vents erupted inside Halemaʻumaʻu crater. Kīlauea is the second youngest product of the Hawaiian hotspot and the current eruptive center of the Hawaiian–Emperor seamount chain. Because it lacks topographic prominence and its activities historically coincided with those of Mauna Loa, Kīlauea was once thought to be a satellite of its much larger neighbor. Kīlauea has a large, fairly recently formed caldera at its summit and two active rift zones, one extending east and the other west. An active fault of unknown depth moves vertically an average of per year. Between 2008 and 2018, Halemaumau hosted an active lava lake. Kīlauea erupted nearly continuously from vents on its eastern rift zone between January 1983 and April 2018, causing major property damage, including the destruction of the towns of Kalapana and Kaimū along with the community's renowned black sand beach, in 1990. Beginning in May 2018, activity shifted further downrift from the summit to the lower Puna district, during which lava erupted from two dozen vents with eruptive fountains that sent rivers of molten rock into the ocean in three places. The eruption destroyed Hawaii's largest natural freshwater lake, covered substantial portions of Leilani Estates and Lanipuna Gardens, and completely inundated the communities of Kapoho, nearby Vacationland Hawaii and most of the Kapoho Beach Lots. Lava filled Kapoho Bay and created new land nearly a mile into the sea. The County of Hawaii reported that 716 dwellings were destroyed. Concurrent with the activity downrift in lower Puna, the lava lake within Halemaumau drained and a series of explosive collapse events occurred at the volcano's summit, with at least one explosion emitting ash 30,000 feet (9144 m) into the air. This activity prompted a months long closure of the Kīlauea section of Hawaii Volcanoes National Park. The eruption ended in September 2018. In connection with the 2018 lower Puna eruption the Hawaiian Volcano Observatory predicted that a catastrophic collapse was "extremely unlikely".

Өмірбаян

Килауэа – гавай тілінде "атқылау" немесе "көп таралу" деген мағына беретін сөз, оның лаваның жиі құйылуына байланысты айтылады. Оның ең ерте лавалары теңіз астындағы қалқанша сатысынан басталады. Үлгілер қашықтан басқарылатын су асты аппаратымен алынды, ал басқа ағымдардың үлгілері өзектік үлгілер ретінде алынды. Жанартоудың бетінің 90 пайызын 1000 жылдан жас лавалар жабады. Ең көне ашық лавалар 2800 жылға дейін соқталады. Радиокөміртектік және палеомагниттік талдаулар 1410 жылы Килауэаның үлкен жарылысын анықтады, бұл Гавайи жергілікті тұрғындарының ауызша тарихында алғаш рет айтылған. Батыспен байланыс және жазба тарих 1778 жылы басталды. Килауэаның алғашқы құжатталған жарылысы 1823 жылы болды, содан кейін одан әрі қайталанатын жарылыстар орын алды. Көбі жанартоудың шыңында немесе оның шығыс жарылыс аймағында болды және ұзаққа созылып, қарқынды болды. Геологиялық жазбалар контактіге дейінгі жарылыс белсенділігінің жиі болғанын көрсетеді; 1790 жылы осындай бір жарылыс 400-ден астам адамды өлтірді, бұл АҚШ құрамына кірген жердегі ең қасіретті жанартоу жарылысы болды. Килауэаның 1983 жылдың 3 қаңтарынан 2018 жылға дейінгі жарылысы қазіргі замандағы ең ұзаққа созылған белсенділік кезеңі болды, сондай-ақ Жер бетінде тіркелген ең ұзақ жарылыстардың бірі болды. 2011 жылдың қаңтарына қарай жарылыс лава өндіріп, жердің кең аумағын жаңартты. Бұл оқиғадан бірнеше ғасыр бұрын, тіпті үлкен 1410 жылғы ʻАилау жарылысы шамамен 60 жылға созылып, 1470 жылы аяқталды. Килауэаның белсенділігі оның тау беткейіндегі экологияға үлкен әсер етеді, онда өсімдіктердің өсуі көбінесе жаңа тефра және желмен келген күкірт диоксидімен тоқтатылады, бұл оның оңтүстік-батыс жарылыс аймағынан оңтүстікке қарай қышқыл жаңбырлардың түсуіне себеп болады. Дегенмен, жабайы табиғат жанартаудың басқа жерлерінде тосқауылсыз гүлдейді және Килауэаның (және Гавай аралдарының) ең жақын континенттік құрлықтан оқшауланғандығының арқасында жоғары эндемикалық түрлерге ие. Тарихи тұрғыдан алғанда, аралдың бес жанартауы гавайиліктер үшін қасиетті саналған, ал гавайи мифологиясында Халемаумау от, молния, жел және жанартау құдайы Пеленің денесі мен үйі ретінде танылған. Ағылшын миссионері Уильям Эллис Килауэа туралы алғашқы заманауи есепті берді және екі апта бойы жанартауды зерттеді. 1912 жылы Томас Джаггар құрған Гавай вулканы обсерваториясы, көп жылдар бойы Килауэаның саммит кальдерасының (Калуапеле) жиегінде орналасқан, жанартау мен аралдағы негізгі зерттеу және ғылыми орталық болып табылады. 1916 жылы президент Вудро Вильсон Гавай вулкандары ұлттық паркін құру туралы заңға қол қойды. Парк – әлемдік мұра нысаны және ірі туристік орын, жыл сайын шамамен 2,6 миллион келушіні тартады.

Kīlauea is a Hawaiian word that means "spewing" or "much spreading", referring to its frequent outpouring of lava. Its earliest lavas date back to its submarine preshield stage. Samples were recovered by remotely operated underwater vehicles; samples of other flows were recovered as core samples. Lavas younger than 1,000 years old cover 90 percent of the volcano's surface. The oldest exposed lavas date back 2,800 years. Radiocarbon and paleomagnetic dating identified a major eruption of Kīlauea around 1410, the first to be mentioned in Native Hawaiians' oral history. Western contact and written history began in 1778. The first documented eruption of Kīlauea came in 1823 with repeated eruptions thereafter. Most occurred at the volcano's summit or its eastern rift zone, and were prolonged and effusive. The geological record shows that pre contact explosive activity was common; in 1790 one such eruption killed more than 400 people, making it the deadliest volcanic eruption in what became the United States. Kīlauea's eruption from January 3, 1983, to 2018 was by far its longest duration period of activity in modern times, as well as one of the longest duration eruptions documented on Earth; as of January 2011, the eruption had produced of lava and resurfaced of land. Centuries prior to this event, the even larger ʻAilāʻau eruption of 1410 lasted about 60 years, ending in 1470 with an estimated volume of
Kīlauea's activity has a major impact on its mountainside ecology, where plant growth is often interrupted by fresh tephra and drifting volcanic sulfur dioxide, producing acid rains particularly in a barren area south of its southwestern rift zone known as the Kaʻū Desert. Nonetheless, wildlife flourishes left undisturbed elsewhere on the volcano and is highly endemic thanks to Kīlauea's (and the island of Hawaii's) isolation from the nearest continental landmass. Historically, the island's five volcanoes were considered sacred by the Hawaiian people, and in Hawaiian mythology Halemaumau served as the body and home of Pele, goddess of fire, lightning, wind, and volcanoes. English missionary William Ellis gave the first modern account of Kīlauea and spent two weeks exploring the volcano. Since its foundation by Thomas Jaggar in 1912, the Hawaiian Volcano Observatory, for many years located on the rim of Kīlauea's summit caldera (Kaluapele), has served as the principal investigative and scientific body on the volcano and the island. In 1916, a bill forming Hawaii Volcanoes National Park was signed into law by President Woodrow Wilson. The park is a World Heritage Site and a major tourist destination, attracting roughly 2.6 million visitors annually.

Орнату

Гавайидің барлық жанартаулары сияқты Килауэа да Тынық мұхитының тектоникалық тақтасы Жердің астыңғы қабаттарындағы Гавайидің ыстық нүктесінің үстінен жылжуы нәтижесінде пайда болды. Гавай аралдарындағы жанартаулар осы процестің ең соңғы куәсі болып табылады, бұл процесс 70 миллион жылдан астам уақыт бойы Гавай-Император су асты тау тізбегін құрады. Басым пікір бойынша, ыстық нүкте Кenoзой дәуірінің көп бөлігінде планетаның мантиясында салыстырмалы түрде тұрақты болды. Дегенмен, Гавай мантиясының қаусыры жақсы түсінілген және кеңінен зерттелгенімен, ыстық нүктелердің өзінің мәні әлі де нақты емес. Килауэа – Гавай аралын құрайтын бес су асты (судың астында пайда болған) жанартаудың бірі. Аралдағы ең көне жанартау – Кохала – миллионнан астам жылға соққанда, ал ең жасы – Килауэа – 300 000 мен 600 000 жыл аралығында. Бұрынғы атауы Лоихи) аралдың беткейінде орналасқан, жас және әлі жер бетіне шыққан жоқ. Осылайша, Килауэа Гавай-Император су асты тау тізбегіндегі екінші жас жанартау болып табылады, бұл тізбек Гавайден Ресейдің Курил-Камчатка шұңқырына дейін созылған қалқан тәрізді жанартаулар мен су асты тауларынан тұрады. Килауэа бастапқыда су асты жанартауы ретінде пайда болды, шамамен 50 000–100 000 жыл бұрын жарылыстың бірнеше сериясымен теңізден шығуға дейін сілтілі базальт лавасының су астындағы ағындары арқылы біртіндеп өсіп, биікке көтерілді. Одан бері вулканның белсенділігі үздіксіз ағын мен жарылыс түрлерін қамтиды, бұл белсенділік жазбалар жүргізіле бастағаннан бері байқалған үлгіге ұқсас. Вулканың көп бөлігі тарихи ағындармен жабылған, ал бетінің 90 пайызы соңғы 1100 жылда пайда болған. Оның көп бөлігі су астында қалпында; Геологтар Мауна-Лоаның терең магма жүйесіне енген магманың «толқындары» Килауэа ішіндегі қысымды арттырып, бір уақыттағы жарылыстарды тудырған болуы мүмкін деп болжайды. Мауна-Лоа 2022 жылдың 27 қарашасында Килауэаның жалғасып жатқан жарылысы кезінде атқылай бастады, бұл 1984 жылдан бері екі жанартаудың бір уақытта атқылауының алғашқы жағдайы.

Like all Hawaiian volcanoes, Kīlauea was formed as the Pacific tectonic plate moved over the Hawaiian hotspot in the Earth's underlying mantle. Hawaii island volcanoes are the most recent evidence of this process that, over 70 million years, has produced the long Hawaiian–Emperor seamount chain. The prevailing view is that the hotspot has been largely stationary within the planet's mantle for much of the Cenozoic Era. However, while the Hawaiian mantle plume is well understood and extensively studied, the nature of hotspots themselves remains uncertain. Kīlauea is one of five subaerial (originating under water) volcanoes that make up the island of Hawaii, originated from the Hawaiian hotspot. The oldest volcano on the island, Kohala, is more than a million years old, while Kīlauea, the youngest, is between 300,000 and 600,000 years of age. formerly Lōʻihi), on the island's flank, is younger and has yet to breach the surface. Thus Kilauea is the second youngest volcano in the Hawaiian–Emperor seamount chain, a chain of shield volcanoes and seamounts extending from Hawaii to the Kuril–Kamchatka Trench in Russia. Kīlauea started as a submarine volcano, gradually growing larger and taller via underwater eruptions of alkali basalt lava before emerging from the sea with a series of explosive eruptions about 50,000 to 100,000 years ago. Since then, the volcano's activity has produced a continual stream of effusive and explosive eruptions of roughly the same pattern as its activity since records began to be kept. Much of the volcano is covered in historical flows, while 90 percent of its surface is from the last 1,100 years. Much of its bulk remains underwater; Geologists suggested that "pulses" of magma entering Mauna Loa's deeper magma system may have increased pressure inside Kīlauea and triggered the concurrent eruptions. Mauna Loa began erupting on November 27, 2022, during Kīlauea's ongoing eruption, the first time since 1984 that both volcanoes were simultaneously erupting.

Калуапеле

Килауэада Калуапеле (Пеле шұңқыры) деп аталатын үлкен саммит кальдерасы бар, ал қазіргі пішіні 1410-1470 жылдар аралығындағы аса күшті жарылыстан кейін 1470-1510 жылдар шамасында қалыптасты.

Жарық аймақтары

Килауэаның шыңынан екі жарылыс аймағы басталады, біреуі шығысқа, екіншісі ұзақ және оңтүстік-батысқа қарай бағытталған. Оның жоғарғы бөлігі ең белсенді бөлігі. Оңтүстік-батыс жарылыс аймағының шеткі бөлігі су астында, бірақ оның құрлықтағы ұзындығы шектеулі. Оңтүстік-батыс жарылыс аймағында анық көрінетін қырқа сызығы мен кратерлер жоқ, бұл оның шығыс жарылыс аймағына қарағанда кем белсенді екенін көрсетеді. Олардың жер бетіне шығуы ерекше, себебі басқа көптеген жанартауларда мұндай лавалар кейінгі ағындармен көміліп кеткен болар еді. Килауэадан алынған ең көне және жақсы зерттелген шығарылым – Увекахуна күлі, ол б.з.д. 800–100 жылдар аралығындағы жарылыстардың нәтижесі. Көбінесе жас лава ағындарымен жабылғанымен, ол кейбір жерлерде ашық күйінде сақталды және Калуапеледен гөрі көп жерден табылды, бұл күшті жарылыстардың куәсі. Сол кезде белсенді жарылыс орталығы болғаны туралы мәліметтер бар, ол Пауэрс Кальдерасы деп аталады, оның жарықтары мен тегістері Калуапеледен тысқары орналасқан. Кем дегенде 1200 жыл бұрын Пауэрс Кальдерасынан шыққан лава оның жиегінен асып, құрылымды нығайтты; одан кейін шыңнан түтік арқылы тамақтанған көптеген pāhoehoe ағындары құйыла бастады. 1600 жылға таяу белсенділік тоқтағаннан кейін, жарылыстар Килауэа шыңының шығыс бөлігіне көшті, сонымен қатар шығыс жарылыс аймағының солтүстік жағында белсенділік күшейді. Осы лава ағынының ұзақтығына байланысты, шамамен 1470–1510 жылдары шың құлап, Калуапеле пайда болды. Осы жаңалықтар мен таудың құлауы Пеле және Хиака мифологиясы туралы Гавайи жергілікті әндерінің аудармаларымен толықтырылды; осы оқиғалар осы әңгімелер арқылы түсіндірілді. Гавайиге келгеннен кейін Пеле Килауэада мекен етті. Ол әпкесі Хиаканы Кауаиде кездескен әдемі жігіт Лохиауаны әкелуге жіберді, егер Хиака 40 күн ішінде оралып келсе, Пеле Пуна ормандарын қорғайтынын айтты. Сапар 40 күннен асып кеткендіктен, Пеле орманды өртеді. Хиака Лохиаумен бірге оралғанда, ол ашуланып, Пеленің көз алдында Лохиаумен жақындыққа түсті. Жауап ретінде Пеле Лохиауаны өлтіріп, Килауэа шыңындағы шұңқырға лақтырып жіберді. Хиака денесін қайтару үшін аяусыз қазды, тастарды әр жерге лақтырып жіберді. Осы оқиғалар Аилаау ағынын сипаттау үшін түсіндіріледі. Бұл тефра лава жүздеген метр биіктікке көтеріліп, аймаққа күл сепкеннен кейін пайда болды.

Kīlauea has two rift zones radiating from its summit, one leading out to the east, the other long and trending towards the southwest. Its upper segment is the most active section. It reaches down Kīlauea's submerged flank to a depth of more than The southwestern rift zone's extremity is underwater, although its subaerial length is more limited. The southwestern rift zone lacks a well defined ridge line and pit craters, evidence that it is less active than the eastern rift zone. and their surface exposure is unusual, as in most other volcanoes such lavas would have since been buried by later flows. The oldest well studied eruptive product from Kīlauea is the Uwēkahuna Ash Member, the product of explosive eruptions from 800 to 100 BC. Although it was mostly buried by younger flows, it remained exposed in some places, and was traced more than from Kaluapele, evidence of powerful eruptions. Evidence suggests the existence of an active eruptive center at this time, termed the Powers Caldera, whose fractures and faults lie outside Kaluapele. At least 1,200 years ago, lava from the Powers Caldera overtopped its rim and solidified the structure; this was followed by a period of voluminous tube fed pāhoehoe flows from the summit. Following the end of activity around 1600 CE, eruptions moved to the eastern part of Kīlauea's summit, and concurrently activity increased at the northern end of the eastern rift zone. Most likely due to the duration of this flow, the summit collapsed around 1470–1510, creating Kaluapele. These discoveries and the collapse of the summit were supplemented by translations of Native Hawaiian chants on the mythology of Pele and Hiiaka; these events were interpreted from this story. After arriving in Hawaii, Pele made Kīlauea her home. She sent her sister Hiiaka to retrieve Lohiau, an attractive man she met on Kauai, on the condition that Pele protect the forests of Puna if Hiiaka returned in 40 days. As the journey lasted longer than 40 days, Pele set fire to the forest. When Hiiaka finally returned with Lohiau and made the smoky discovery, she became angry and made love to Lohiau right in front of Pele. In retaliation, Pele then killed Lohiau before throwing him in a pit on the summit of Kīlauea. Hiiaka started digging ferociously to recover his body, letting rocks fly everywhere. These events are interpreted to describe the Ailāau flow. This tephra was formed after lava erupted hundreds of meters into the sky and spread ash across the area.

1790 жылдан 1934 жылға дейін

Ең ертедегі сенімді жазбалар шамамен 1820 жылға қарайды, Камехамеха I-нің билігіне қарсылық көрсеткен соңғы Гавай арал басшысы Кеоуа Куахуланың әскерінің бір бөлігі болған жауынгерлер тобының қазасына себепкер болды; олардың қазасы Гавайи жанартаулары ұлттық паркі ішінде сақталған іздермен куәландырылған. Бұл орын Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Килауэа 1823 және 2024 жылдар аралығында 61 жеке жарылысқа куә болды, осылайша ол Жердегі ең белсенді жанартаулардың біріне айналды. Жарылыс 26 күнге созылды және шамамен 205-265 миллион текше метр лава құйылды; 1921–1923 жылдары да белсенділік байқалды. Жанартау әрекеті тез арада шыңға шектелді және 1934 жылдан кейін тоқтады.

1952 жылдан 1982 жылға дейін

Халемауау оқиғасынан кейін Килауэа салыстырмалы түрде тыныш қалды, тіпті біраз уақытқа толыққандай үндемеді, белсенділігі тек саммитқа ғана шектелді. 1954, 1955 және 1959 жылдары жарылыстар болды, ал 1960 жылы үлкен оқиға болды, онда жарылыстар мен жер сілкінісі эвакуацияланған елді мекендер мен курорттарды басып алған үлкен аа лава ағынына жол ашты. 1960 жылдан кейін 2018 жылдың тамызына дейін жарылыс оқиғалары жиі қайталанды. 1967–1968 жылдар аралығында Халемауаудан 80 миллион куб метрлік, 251 күндік аса ірі жарылыс болды. Сол кезде Мауна-Улу Гавайи вулканының ең ұзақ созылған жанартаулық белсенділігі болып есептелді. Жарылыс нәтижесінде жаңа жер пайда болды, үлкен аумақ лавамен жабылды және арал кеңейді. Жарылыс Алой мен Але кратерлері арасындағы жарылыс ретінде басталды, нәтижесінде Мауна-Улу қалқаны қалыптасты. Пахохое және аа лавалары жанартаудан атылып шықты. Лаваның мұнаралары 540 метрге дейін көтерілді. 1973 жылдың басында болған жер сілкінісі Килауэаның Мауна-Улу маңындағы жарылысын уақытша тоқтатты және оның орнына Пауахи мен Хиака кратерлерінің жанында жарылыс болды. 1983 жылдың 3 қаңтарында шығыс жарылыс аймағында жарылыс басталды. Бұл жерде лава мұнаралары пайда болды, олар тез арада Пуу-Оо конусын құрады және лава ағынын төмен қарай жіберді. 1986 жылы белсенділік төмен қарай, Купаянаха деп аталған жаңа жерге ауысты, онда ол көбірек эффузивтік сипатқа ие болды. Купаянаха төмен, кең жанартау қалқасын құрды, ал лава түтікшелері 11–12 км (шамамен 7 миль) теңізге дейін созылған лава ағындарын қамтамасыз етті. 1986–1991 жылдар аралығында Кратерлер жолы мен Гавайи 130-шы тас жолы арасындағы байланыс үзілді, ал Капааху қауымы, Калапана ауылы және Калапана бақтары мен Корольдік бақтары лаваға көмілді. Қайымындағы қара құмды жағажай лавамен жабылды. 1992 жылы жарылыс Пуу-Ооға қайта оралды, бірақ 1983–1986 жылдардағы лава ағындарының көп бөлігін және жағалаудың үлкен аумақтарын жауып, сол сияқты жалғасты. 2016 жылдың соңына қарай шығыс жарылыс аймағындағы жарылыс лаваның белгілі бір көлемін құрады, жердің белгілі бір ауданын жауып, аралға жер қосты, 215 құрылысты жойды және жолдың белгілі бір бөлігін лавамен көмді. Пуу-Оо және шығыс жарылыс аймағындағы басқа жерлердегі үздіріліссіз белсенділікке қоса, 2008 жылдың наурыз айында Килауэа саммитінде жеке жарылыс басталды. 2008 жылдың 19 наурызында, бірнеше ай бойы күкірт диоксидінің эмиссиясының және сейсмикалық тербелістің күшеюінен кейін, Халемауауда жаңа жер ашылды. Бұл оқиғадан кейін жарылыста жаңа кратер пайда болды, ол бейресми түрде "Overlook кратері" деп аталды, ол шұңқырға көрінуді шектеген қалың газды шығарды. 2008 жыл бойында жер астында жарылыс оқиғалары болды. 2008 жылдың 5 қыркүйегінде ғалымдар алғаш рет Overlook кратерінің тереңдігінде лава тоғанын байқады. 2010 жылдың ақпан айынан бастап, 2018 жылдың мамыр айының басына дейін кратердің түбінде лава тоғаны көріне берді. Лава 2015 жылдың сәуір және мамыр айларында, 2016 жылдың қазанында және 2018 жылдың сәуірінде Халемауау еденіне қысқа уақытқа ағып шықты.

After the Halemaumau event, Kīlauea remained relatively quiet, and for a time, completely silent, with activity confined to the summit. Eruptions followed in 1954, 1955, and 1959, capped by a large event in 1960, when fissure based phreatic eruption and earthquake activity gave way to a massive aā flow overran evacuated communities and resorts; the resulting summit deflation eventually caused Halemaumau to collapse even further. After 1960 eruptive events occurred frequently until August 2018. The period 1967–1968 saw a particularly large, 80 million cubic meter, 251 day event from Halemaumau. At the time, Mauna Ulu was the longest flank recorded eruption of any Hawaiian volcano. The eruption formed a new vent, covered a large area of land with lava, and enlarged the island. The eruption started as a fissure between two pit craters, Āloi and Alae, where the Mauna Ulu shield eventually formed. Both pāhoehoe and aā lava erupted from the volcano. Fountains of lava surged as much as 540 meters (1772 ft) into the air. In early 1973, an earthquake occurred that caused Kīlauea to briefly stop erupting near Mauna Ulu and instead erupt near the craters Pauahi and Hiiaka. The eruption began on January 3, 1983, along the eastern rift zone. The vent produced lava fountains that quickly built up into the Puʻu ʻŌʻō cone, sending lava flows downslope. In 1986, activity shifted down the rift to a new vent, named Kūpaianahā, where it took on a more effusive character. Kūpaianahā built up a low, broad volcanic shield, and lava tubes fed flows extending 11 to 12 km (about 7 mi) to the sea. Between 1986 and 1991, the connection between Chain of Craters Road and Hawaii Route 130 was cut, and the community of Kapa’ahu, the village of Kalapana, and the subdivisions of Kālapana Gardens and Royal Gardens were lost to the lava. A black sand beach at Kaimū was engulfed. In 1992, the eruption moved back to Puʻu ʻŌʻō, but continued in the same manner, covering nearly all of the 1983–86 lava flows and large areas of coastline. As of the end of 2016, the east rift zone eruption had produced of lava, covered of land, added of land to the island, destroyed 215 structures, and buried of highway under lava as thick as
In addition to the nearly continuous activity at Puu Oo and other vents on the east rift zone, a separate eruption began at Kilauea's summit in March 2008. On March 19, 2008, following several months of increased sulfur dioxide emissions and seismic tremor, a new vent opened at Halemaumau. Following this event, a new crater formed in the explosion, informally named the "Overlook Crater," emitting a thick gas plume that obscured views into the vent. Explosive events occurred at the vent throughout 2008. On September 5, 2008, scientists observed a lava pond deep within the Overlook Crater for the first time. Beginning in February 2010, a lava pond was visible at the bottom of the crater almost continuously through the beginning of May 2018. Lava briefly overflowed the vent onto the floor of Halemaumau in April and May 2015, October 2016, and April 2018.

2018 жылғы жарылыс эпизодтары

2018 жылдың наурыз айынан бастап Гавайи вулканы обсерваториясы Пуу-Оо-Оу-да жылдам инфляцияны байқай бастады, бұл ғалымдарды қысымның артуы Килауэада жаңа тетік пайда болуы мүмкін деп ескертті. Бірнеше апта бойы қысым көбейгеннен кейін, 2018 жылдың 30 сәуірінде Пуу-Оо-Оу конусының кратер едені құлады, өйткені магма Килауэаның төменгі шығыс жарылыс аймағының төменгі Пуна аймағына жер астына жылжыды. Келесі бірнеше күн ішінде Килауэаның шығыс жарылыс аймағында жүздеген ұсақ жер сілкінісі тіркелді, бұл шенеуніктерді эвакуация туралы ескерту жасауға мәжбүр етті. 2018 жылдың 3 мамырында жаңа жарықтар пайда болды және күнінің басында болған 5.0 балдық жер сілкінісінен кейін төменгі Пунада лава атыла бастады, бұл Лейлани иеліктері мен Ланипуна бақшаларының аудандарын эвакуациялауға әкелді. 4 мамырда 6,9 балдық жер сілкінісі болды. 9 мамырға дейін Лейлани иеліктерінде 27 үй қирады. 21 мамырда екі лава ағыны Тынық мұхитына жетіп, қалың лаза бұлттарын (тұз қышқылы мен шыны бөлшектерінен тұратын уытты лава мен тұман бұлтын) құрады. 31 мамырға қарай лава Лейлани иеліктерінде және жақын жерлерде 87 үйді жойды, сондай-ақ Капохо қаласын эвакуациялау туралы қосымша бұйрықтар берілді. 4 маусымда лава Капоходан өтіп, мұхитқа енді. Жоғалған үйлердің саны 159-ға жетті, екі аптадан кейін 533-ке, ал соңында 657-ге дейін өсті. Халемаумаудағы лава көлі 2 мамырда төмендеуге басталды. 17 мамыр күні сағат 04:15-те Халемаумауда жарылыс болды, ол 30 000 фут биіктікке күлдің тіреуін шығарды. Бұл Халемаумаудан күлдің көп мөлшерін шығаратын күшті жарылыстардың басталуын білдірді. Осы жарылыстар, үлкен жер сілкіністерімен бірге, Халемаумаудың ішінде және айналасында құлдырау мен көшкінге ұшырау, тамыз айының басына дейін жалғасты.

2019-20: Су көлі саммитте пайда болады

2019 жылдың шілде айының соңында 200 жылдан астам уақыттан бері алғаш рет Халемауау кратерінің түбінде су көлі пайда болды, себебі су деңгейінің көтерілуінен су кратерге ағына бастады. Көлдің көлемі біртіндеп артты. 2020 жылдың 1 желтоқсанында көлдің тереңдігі шамамен болды. Ал термальды камерамен өлшенген көл бетінің температурасы көбінесе аралығында болды. Бір ай ішінде су көлі жаңа жарылыс кезінде лава көлімен ауыстырылды.

2020 жылдың желтоқсаны 2021 жылдың мамыр айындағы шың атылуы

2020 жылдың 20 желтоқсанында жергілікті уақыт бойынша сағат 21:30-да Халемаумау кратерінде жарылыс болды. Гавайи вулканы обсерваториясы үш жерден лаваның Халемаумау кратерінің түбіне ағызылып, 2019 жылдың жазынан бері үлкейіп келе жатқан су көлін қайнатып, оны лава көлімен алмастырғанын хабарлады. Жарылыс нәтижесінде 9144 метр (30 000 фут) биіктікке тұман көтерілді. Бұл жарылысқа дейін 30 қараша және 2 желтоқсан күндері Калуапеле аймағында жер сілкінісі болған. Екіншісі, магманың кішкене ішке енуі ретінде қарастырылды. Келесі күні таңға қарай жарылыс тұрақтанды. Үш жердің екеуі белсенді болып, лавамен кратердің түбін толтыруды жалғастырды. 2020 жылдың 25 желтоқсанында сағат 07:30-да лава көлі кратердің ішіне толып кірді. 2021 жылдың 8 қаңтарында тереңдігі 194 метрге (636 фут) дейін артты, ал 24 ақпанда батыс жерде шашыраңқы конус пайда болды. Жарылыс тағы бірнеше айға созылды, бірақ белсенділігі азайды. 2021 жылдың 26 мамырында жарылыс тоқтады. Лава ағыны 11-13 мамыр аралығында тоқтаған сияқты, ал 20 мамырда көлдің беті қабыршақпен жабылды. Халемаумаудағы соңғы жер бетіндегі белсенділік 23 мамырда байқалды. Жарылыс тоқтаған кезде лава көлінің тереңдігі белгісіз болды. 2021 жылдың 23 тамызында Гавайи вулканы обсерваториясы жер сілкінісінің күшеюі және кратер маңындағы жердің деформациясының байқалуына байланысты Килауэаның дабыл деңгейін "Сары/Ескерту" деңгейінен "Қызғылт/Қадағалау" деңгейіне көтерді. Обсерватория екі күннен кейін Килауэаның дабыл деңгейін "Сары/Ескерту" деңгейіне қайтарды.

2021 жылдың қыркүйек айында шыңның атылуы

Гавайи вулканы обсерваториясы 2021 жылдың 29 қыркүйегінде жергілікті уақыт бойынша түскі уақытта Килауэа шыңында жер сілкінісі белсенділігінің күшеюін және жер беті деформациясының өзгеруін тіркеді. Жергілікті уақыт бойынша сағат 15:20-да Халемауау кратерінде бірнеше жарықтар ашылған кезде жарылыс басталды. Жарылыстың бастапқы кезеңдерінде лава 61 метрден аса биіктіктегі фонтандармен атқылады. Кратердегі лава деңгейінің көтерілуімен фонтан биіктігі төмендеді, нәтижесінде атқылайтын жерлер ішінара суға батты. Халемауауда лава күз бойы ағып жатты. 2022 жылдың 5 қазанынан жасалған ұшу өлшемдері лаваның төгілгенін және осы жарылыс басталғаннан бері Халемауау еденінің көтерілгенін көрсетті. Жарылыс 9 желтоқсанда тоқтады, ал сейсмикалық белсенділік әлі де тұрақсыз болғандықтан, 13 желтоқсан 2022 жылы ескерту деңгейі тиісінше төмендетілді.

2023 жылғы шыңдардың атылуы

Халемауау кратеріндегі атылу белсенділігі 2023 жылдың 5 қаңтарында қайта басталды. Жарылыс 61 күннен кейін 2023 жылдың 7 наурызында тоқтады. 2023 жылдың 7 маусымында Гавайи вулканы обсерваториясы Килауэа кратерінің үстінде орналасқан веб-камералардың суреттерінде жарқырауды анықтады, бұл Гавайи Ұлттық паркіне кіретін Халемауау кратерінде жарылыс басталғанын көрсетті. Атылу эпизоды 2023 жылдың 19 маусымында он екі күннен кейін аяқталды. 2023 жылғы үшінші Халемауау жарылысы 2023 жылдың 10 қыркүйегінен 16 қыркүйегіне дейін жалғасты, осы кезде бірнеше жерлерден лава ағынды.

Қауіптер

2018 жылы АҚШ Геологиялық қызметінің Ұлттық жанартаулық қауіптерді бағалауы Килауэаға 263 жалпы қауіп деңгейін берді және оны АҚШ-тағы адам өміріне және инфрақұрылымға ең көп қауіп төндіретін жанартаулардың біріншісі деп бағалады.

Экожүйелер

Килауэаның оңтүстік бөлігінің көп бөлігі ұлттық парктің ішінде орналасқан. Онда папоротниктер, ʻōhiʻa ағаштары (Metrosideros polymorpha) және Cibotium туысына жататын хапуу кең таралған. Паркте көптеген құс түрлері мекендейді, олардың ішінде апапане (Himatione sanguinea); amakihi (Hemignathus virens); iiwi (Vestiaria coccinea); ‘ōma’o (Myadestes obscurus), ʻelepaio (Chasiempis sp. ); сондай-ақ, жойылып бара жатқан акепа (Loxops coccineus), akiapolaau (Hemignathus munroi), nēnē (Branta sandvicensis), ʻuaʻu (Pterodroma sandwichensis) және ʻio (Buteo solitarius) түрлері бар. Жағалауда аралдағы тоғыз белгілі қауіпті түрге жататын, қайың (Eretmochelys imbricata) ұялайтын үш орын орналасқан. Оңтүстік-батыс жарылыс аймағының бойындағы кейбір жерлер Каʻū шөліне ұласады. Бұл шөлдің нағыз шөлі емес (бір жылдағы жауын-шашын мөлшері одан көп), бірақ жауын-шашынның вулканикалық күкірт диоксидімен араласуынан pH деңгейі 3,4-ке дейін төмендейтін қышқыл жаңбыр пайда болады, бұл өсімдіктердің өсуіне үлкен кедергі келтіреді. Шыққан тефра бөлшектері жергілікті топырақты өте су өткізгіш етеді. Өсімдік өмірі дерлік жоқ. Килауэаның солтүстік жазық жерлеріндегі ылғалды орман экожүйесі Puna Forest Reserve және Kahauale`a табиғи қорығымен ішінара қорғалады. Wao Kele o Puna Гавайидегі ең үлкен төменгі ылғалды орман қорығы болып табылады және сирек кездесетін өсімдіктерге, соның ішінде хапуу папоротниктеріне (Cibotium spp. ), ieie лозаларына (Freycinetia arborea) және kōpiko (Psychotria mariniana) мекенжай болып табылады, олардың кейбіреулері инвазивті түрлердің таралуын шектеуге көмектеседі. Opeapea (Lasiurus cinereus semotus), ʻio (Buteo solitarius), қарапайым amakihi (Hemignathus virens) және nananana makakii (Theridion grallator) ағаштарда өмір сүреді. Орманның ішінде әлі анықталмаған көптеген түрлер бар деп саналады. Wao Kele орманның негізгі ағашы – ōhia lehua (Metrosideros polymorpha).

Ежелгі гавай тілі

Гавай аралына келген алғашқы ежелгі гавайлықтар тамақ пен судың көп болған жағалауларда қоныстанды. Бұрын ешқандай жыртқыштарды білмеген, ұшпайтын құстар негізгі тағамдық көз ретінде пайдаланылды. Ертедегі қоныстар жергілікті экожүйеге зор әсер етіп, көптеген түрлердің, әсіресе құстардың жоғалуына себеп болды, сонымен қатар шетелдік өсімдіктер мен жануарларды әкеліп, топырақ эрозиясын күшейтті. Басым жазық орман экожүйесі орманнан шөптекті далаға айналды; мұның бір бөлігі отты пайдаланудың нәтижесі болды, бірақ басты себеп полинезиялық егеуқұйрық (Rattus exulans) болған сияқты. Аралдағы жанартаулардың шыңдары қасиетті таулар ретінде құрметтеледі. Гавай мифологиясының бірінде аспан әкесі Вакеа жер ана Папаға үйленіп, аралдарды жаратыды. Пеле мен жаңбыр құдайы Камапуа арасындағы қақтығыс осы жерде болды; Халемаумау, "амаума папоротнигінің үйі", екі құдайдың күресінен атын алған. Камапуа Пеленің қалауынша жерден лава ағызу қабілетіне қарсы тұрып, құдайдың сүйікті орны болған жерді папоротник жапырақтарымен жапты. Пеле тұтқынға түскен түтіннен шығып келді. Бір-бірін жоқ етумен қорқытатынын түсінген басқа құдайлар тең түсті деп шешіп, аралды бөлісті: Камапуа ылғалды, солтүстік-шығыс жаққа, ал Пеле құрғақ Кона (немесе жел соқпайтын) жаққа ие болды. Амаума папоротнигінің жас жапырақтарының қызыл түсі осы аңызға байланысты күрес салдарынан туған деп есептеледі. Килауэані егжей-тегжейлі зерттеген алғашқы адам 1823 жылы вулканды аралап, екі аптадан астам уақыт өткізген ағылшын миссионері Уильям Эллис болды. Ол жанартау туралы алғашқы жазбаларды жинап, оның көптеген ерекшеліктерін байқады. Тағы бір миссионер, К. С. Стюарт, АҚШ, өзінің «Сэндвич аралындағы тұру» атты күнделігінде осы туралы жазды, ал Летиция Элизабет Лэндон Уильям Эллистің суретінен жасалған гравералық бейнесіне түсіндірмелерде осы жазбадан цитата келтірді. Килауэаның алғашқы және маңызды зерттеушілерінің бірі Джеймс Дуайт Дана болды, ол ондаған жылдар бойы аралдың жанартауларын зерттеп, жазды. Дана 1840 жылы Килауэа шыңына көтерілді. 1852 жылы мақала жариялағаннан кейін, ол 1880 және 1881 жылдары аралдың геологиялық толыққанды зерттеуін жүргізді. Ол Килауэаны жеке жанартау деп санамады, оны Мауна-Лоаның жанартаулық тегі ретінде қарастырды; геолог К. Э. Даттон 1884 жылғы экспедиция барысында Дананың зерттеулерін кеңейтті. Оның жұмысы Килауэаның жеке құрылым ретінде мойындалуына әкелді.

The first Ancient Hawaiians to arrive on Hawaii island lived along the shores, where food and water were plentiful. Flightless birds that had previously known no predators became a staple food source. Early settlements had a major impact on the local ecosystem, and caused many extinctions, particularly bird species, while introducing foreign plants and animals and increasing erosion rates. The prevailing lowland forest ecosystem was transformed from forest to grassland; some caused by their use of fire, but the main cause appears to have been the Polynesian rat (Rattus exulans). The summits of the island's volcanoes are revered as sacred mountains. In one Hawaiian mythology, sky father Wākea marries earth mother Papa, giving birth to the islands. The conflict between Pele and the rain god Kamapuaa was centered there; Halemaumau, "House of the amaumau fern", derives its name from the struggle between the two gods. Kamapuaa, hard pressed by Pele's ability to make lava spout from the ground at will, covered the feature, a favorite residence of the goddess, with fern fronds. Choked by trapped smoke, Pele emerged. Realizing that each could threaten the other with destruction, the other gods called a draw and divided the island between them, with Kamapuaa getting the moist windward northeastern side, and Pele directing the drier Kona (or leeward) side. The rusty singed appearance of the young fronds of the amaumau are said to be a product of the legendary struggle. The first non native to observe Kīlauea in detail was William Ellis, an English missionary who in 1823 spent more than two weeks trekking across the volcano. He collated the first written account of the volcano and observed many of its features. Another missionary, C. S. Stewart, U. S. N., wrote of it in his journal A Residence in the Sandwich Island, which Letitia Elizabeth Landon quoted from in the notes to her poetical illustration to an engraving of a painting by William Ellis after F Howard, The Volcano of Ki Rau E A in Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1832. One of the earliest and most important surveyors of Kīlauea was James Dwight Dana, who studied and wrote about the island's volcanoes for decades first hand. Dana visited Kīlauea's summit in 1840. After publishing a summary paper in 1852, he directed a detailed geological study of the island in 1880 and 1881. He did not consider Kīlauea a separate volcano, instead referring to it as a flank vent of Mauna Loa; geologist C. E. Dutton elaborated on Dana's research during an 1884 expedition. His work led Kīlauea to be accepted as a separate entity.

Гавай вулканы обсерваториясы

Килауэа тарихының келесі кезеңі 1912 жылы Гавайи вулканы обсерваториясының құрылуымен басталды. АҚШ-тағы алғашқы тұрақты мұндай мекеме болған обсерваторияның идеясы Массачусетс технология институтының геология кафедрасының меңгерушісі Томас Джаггарға тиесілі еді. 1908 жылы Италиядағы Этна тауының жанында болған Мессина жер сілкінісінің салдарынан туған қирауды көргеннен кейін, ол жүйелі вулканологиялық және сейсмикалық зерттеулер қажет екенін айтты және бастапқы орын ретінде Килауэаны таңдады. МИТ және Гавайи университетінен қаржыны қамтамасыз еткеннен кейін, Джаггар 1912 жылдан 1940 жылға дейін обсерватория директоры қызметін атқарды. Ол сейсмологиялық және бақылау зерттеулерін және жанартауды бақылауды дамытудың алғашқы қадамдарын жасады. Бастапқы қаржы таусылғаннан кейін, обсерваторияға кезекпен Ұлттық ауа райы қызметі, USGS және Ұлттық саябақтар қызметі қаржы бөлді. 1946 жылдан кейін USGS обсерваторияны қайта иеленді және оны қаржыландырды. Негізгі ғимарат құрылғаннан бері екі рет көшірілді және қазір Калуапеленің солтүстік-батыс жиегінде орналасқан. NASA бұл аймақты Аполлон ғарышкерлерін жанартаулық нысандарды тануға, маршруттар жоспарлауға, үлгілер жинауға және фотосуреттер түсіруге дайындау үшін пайдаланды. Оқу 1969 жылдың сәуірінде, 1970 жылдың сәуірінде, 1970 жылдың желтоқсанында, 1971 жылдың желтоқсанында және 1972 жылдың маусым айында өтті. Аполлон-12, Аполлон-14, Аполлон-15, Аполлон-16 және Аполлон-17 ғарышкерлері осы оқудан Айға сапар жасағанда пайдаланды. Белгілі геолог оқытушылардың қатарында Уильям Р. Мюльбергер де болды.

Зерттеу

2019 жылдың қазанында, 2020 жылдың қаңтарында және 2020 жылдың желтоқсанында USGFS вулканологтары су көлінің ішіндегі газдарды зерттеу үшін дронды пайдаланды, себебі адамдарға жақындасу өте қауіпті болды. Көл қайнап біткеннен кейін, олар пайда болған газ бұлттарын зерттеу үшін дронды қолданды. 2022 жылы зерттеушілер Килауэаның сейсмикалық толқындары болашақ жарылыстарды болжау үшін пайдаланылуы мүмкін екенін хабарлады. Бұл толқындар ондаған секундқа созылуы мүмкін. 2007 жылғы жарылыс аяқталғаннан кейін олар сейсмикалық сенсорлардан, GPS станцияларынан және көл деңгейінің бақылауларынан мыңдаған деректерді, соның ішінде температура және газ көпіршіктерінің тығыздығы сияқты факторларды талдады. Олар магма температурасының сейсмикалық сигналдың ұзақтығымен, көпіршіктердің саны мен құрамымен байланысты екенін анықтады.

Туризм

Килауэа 1840 жылдары туристер арасында танымал болды, ал Бенджамин Питман және Джордж Ликургус сияқты кәсіпкерлер оның жиегінде бірнеше қонақ үйлер ашты, соның ішінде Гавайи жанартаулары ұлттық паркінің ішінде орналасқан жалғыз қонақ үй немесе мейрамхана – Вулкан үйі. 1891 жылы жанартаудың жиегіндегі қонақ үйлерге инвестиция салған Лоррин А. Турстон, 1903 жылы Уильям Ричардс Каслдың кіші ұсынған идеяны қолдап, парк құру науқанына кірісті. "Хоналулу Адвертизер" газетінің иесі Турстон идеяны қолдау мақсатында редакциялық мақалалар жариялады; 1911 жылы губернатор Уолтер Ф. Фриар "Килауэа ұлттық паркін" құру туралы заң жобасын ұсынды. Джон Мьюр, Генри Кэбот Лодж және бұрынғы президент Теодор Рузвельт (жергілікті фермерлерге қарсы) пен делегат Джона Кухио Каланияноле енгізген бірнеше заңнамалық әрекеттерден кейін, 1916 жылдың 1 тамызында Вудро Вильсон 9525 нөміріндегі резолюцияға қол қойды. Бұл елдің 11-ші ұлттық паркі және территориядағы алғашқы парк болды. Алғашқыда "Гавайи ұлттық паркі" деп аталған ол, 1960 жылдың 22 қыркүйегінде Халеакала ұлттық паркінен бөлінді. Бүгінде Гавайи жанартаулары ұлттық паркі деп аталатын парк – маңызды консервациялық мекеме және туристік орталық, сондай-ақ 1987 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген. 1959 жылға таяу реактивтік авиацияның дамуымен Гавайи туризмі қарқынды өсті. Килауэа, созылмалы түрде атқылайтын сирек жанартаулардың бірі ретінде, аралдың туристік тартымдылығының маңызды бөлігі болды. Ұлттық парктер қызметінің мәліметінше, Килауэаға жыл сайын шамамен 2,6 миллион адам келеді. Томас А. Джаггар мұражайы танымал туристік орын болды. Калуапеле шетінде орналасқан мұражайдың бақылау алаңы Халемаумаудағы жанартау белсенділігін қауіпсізден қарауға ең қолайлы жағдайды ұсынды; алайда, 2018 жылғы жарылыстармен байланысты жер сілкіністерінен зардап шеккен ғимараттан кейін мұражай мерзімі белгісіз жабылды. Вулкан үйі паркте тұруға мүмкіндік береді, ал Вулкан ауылында қосымша тұрғын үйлер бар. Әскери қызметкерлер Килауэа әскери лагерінде орналаса алады. Паркте жаяу серуендеу жолдары, қызықты орындар және тәжірибелі парк рейнджерлерімен жүргізілетін экскурсиялар ұсынылады.

Kīlauea became a tourist attraction in the 1840s, and businessmen such as Benjamin Pitman and George Lycurgus operated a series of hotels at the rim, including Volcano House, which is the only hotel or restaurant located within Hawaiʻi Volcanoes National Park. In 1891, Lorrin A. Thurston, investor in hotels along the volcano's rim, began campaigning for a park, boosting an idea proposed by William Richards Castle, Jr. in 1903. Thurston, who owned the Honolulu Advertiser newspaper, printed editorials in favor of the idea; by 1911 Governor Walter F. Frear had proposed a draft bill to create "Kilauea National Park". Following endorsements from John Muir, Henry Cabot Lodge, and former President Theodore Roosevelt (in opposition to local ranchers) and several legislative attempts introduced by delegate Jonah Kūhiō Kalanianaʻole, House Resolution 9525 was signed into law by Woodrow Wilson on August 1, 1916. It was the country's 11th National Park, and the first in a Territory. Originally called "Hawaii National Park", it was split from Haleakala National Park on September 22, 1960. Today, the park, renamed the Hawaiʻi Volcanoes National Park, is a major conservatory agency and tourist attraction, and, since 1987, a World Heritage Site. Hawaii tourism grew slowly before exploding with the advent of jet airliner travel around 1959. Kīlauea, as one of the few chronically erupting volcanoes, was a major part of the island's tourist draw. According to the National Park Service, Kīlauea is visited by roughly 2.6 million people annually. The Thomas A. Jaggar Museum was a popular tourist stop. Located at the edge of Kaluapele, the museum's observation deck offered the best sheltered view on the volcano of the activity at Halemaumau; however, the museum closed indefinitely after the building housing sustaining structural damage from earthquakes associated with the 2018 eruptions. Volcano House provides lodging within the park, while additional housing options are available in the Volcano Village. Visitors associated with the military can find lodging at the Kilauea Military Camp. The park provides hiking trails, points of interest, and guided ranger programs.