Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі немесе үш өлшемді нысанның дөңгелек пішінді ұшы – огива. Огива – екі немесе үш өлшемді нысанның дөңгелек пішінді ұшы. Огива қисықтары мен беттері инженерлік, архитектура, ағаш өңдеу және қару-жарақ өндірісінде қолданылады.
Roundly tapered end of a two or three dimensional object
An ogive ('/oʊ//dʒ//aɪ//v/ OHjive) is the roundly tapered end of a two dimensional or three dimensional object. Ogive curves and surfaces are used in engineering, architecture, woodworking, and munitions.
Этимология
Огив сөзінің ең алғашқы қолданылуы 13 ғасырдағы Виллард де Хоннекурдың эскиздер жинағында кездеседі, ол Солтүстік Францияның Пикардия аймағынан шыққан. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі француз терминінің шығу тегін белгісіз деп санайды; ол кеш латын тілінен алынған obviata сөзінен туындауы мүмкін, ол obviare етістігінің әйелдік, толық пассивті түрі, яғни «басқамен кездескен» немесе «қарсыласқан» деген мағынаны білдіреді. Дегенмен, Мерриам-Вебстер сөздігі оның «Орта ағылшын тіліндегі аркадан тұратын oggif тасы, орта француз тілінен алынған augive, огивалық диагональдық арка» деген сөзден шыққандығын айтады.
The earliest use of the word ogive is found in the 13th century sketchbook of Villard de Honnecourt, from Picardy in northern France. The Oxford English Dictionary considers the French term's origin obscure; it might come from the Late Latin obviata, the feminine perfect passive participle of obviare, meaning the one who has met or encountered the other. However, Merriam Webster's dictionary says it is from the "Middle English oggif stone comprising an arch, from Middle French augive, ogive diagonal arch".
Түрлері және қолданбалы физика ғылымдары мен техникада қолдануы
Баллистикада немесе аэродинамикада, огива – бұл негізінен оқ немесе басқа да снарядтың ағымдық пішіндес мұрын бөлігін жасау үшін қолданылатын, ауа кедергісін немесе ауаның қарсылығын азайтатын, ұштарлы, қисық бет. Француз тіліндегі "ogive" сөзі "мұрын конусы" немесе "жарылғыш бөлік" деп аударылады. Дәстүрлі немесе секант огива – готикалық арка құрайтын сол қисықтың айналу беті; яғни, цилиндрлік бөлімінің ("сабының") диаметрінен үлкен радиусы бар шеңбер доғасы, сабының жиегінен басталып, осін кесіп өткенге дейін жүргізіледі. Егер бұл доға сапқа нөлдік бұрышпен жанасқандай (яғни, доғаның центрінен оське дейінгі қашықтық, сап радиусының қосындысы, доға радиусына тең болса) тартылса, онда ол жанама немесе спитцер огивасы деп аталады. Бұл жоғары жылдамдықты (дыбыс жылдамдығынан жоғары) мылтық оқтары үшін өте кең таралған. Бұл огиваның өткірлігі оның радиусының цилиндр диаметріне қатынасымен беріледі; мәнінің жартысы – жарты шар пішіндес дөңгелек, ал үлкен мәндер прогрессивті түрде өткір болады. 4-тен 10-ға дейінгі мәндер мылтық оқтарында жиі қолданылады, ал 6 саны ең көп таралған. Буллеттер үшін тағы бір кең таралған огива – эллипстік огива. Бұл спитцер огивасына өте ұқсас қисық, бірақ шеңбер доғасы осімен дәл 90° бұрышпен қиылысатын эллипспен ауыстырылады. Бұл өткірлік қатынасына қарамастан, сәл дөңгеленген мұрынды пішін береді. Эллипстік огива әдетте огива ұзындығының сап диаметріне қатынасы арқылы сипатталады. Бір жартысы – жарты шар. Іс жүзінде 1-ге жақын мәндер жиі кездеседі. Эллипстік огивалар негізінен пистолет оқтарында қолданылады. Геометриялық пішінге емес, ең аз турбуленттілік есептеулеріне негізделген күрделірек огивалар да бар, мысалы, үстіркілді зымырандар, ұшақтар және артиллериялық қарулар үшін қолданылатын фон Карман огивасы.
In ballistics or aerodynamics, an ogive is a pointed, curved surface mainly used to form the approximately streamlined nose of a bullet or other projectile, reducing air resistance or the drag of air. The French word ogive can be translated as "nose cone" or "warhead". The traditional or secant ogive is a surface of revolution of the same curve that forms a Gothic arch; that is, a circular arc, of greater radius than the diameter of the cylindrical section ("shank"), is drawn from the edge of the shank until it intercepts the axis. If this arc is drawn so that it meets the shank at zero angle (that is, the distance of the centre of the arc from the axis, plus the radius of the shank, equals the radius of the arc), then it is called a tangent or spitzer ogive. This is a very common ogive for high velocity (supersonic) rifle bullets. The sharpness of this ogive is expressed by the ratio of its radius to the diameter of the cylinder; a value of one half being a hemispherical dome, and larger values being progressively more pointed. Values of 4 to 10 are commonly used in rifle bullets, with 6 being the most common. Another common ogive for bullets is the elliptical ogive. This is a curve very similar to the spitzer ogive, except that the circular arc is replaced by an ellipse defined in such a way that it meets the axis at exactly 90°. This gives a somewhat rounded nose regardless of the sharpness ratio. An elliptical ogive is normally described in terms of the ratio of the length of the ogive to the diameter of the shank. A ratio of one half would be, once again, a hemisphere. Values close to 1 are common in practice. Elliptical ogives are mainly used in pistol bullets. More complex ogives can be derived from minimum turbulence calculations rather than geometric forms, such as the von Kármán ogive used for supersonic missiles, aircraft and ordnance.
Сәулет
Готикалық сәулеттің ерекше белгілерінің бірі - сүйір арка.
One of the defining characteristics of Gothic architecture is the pointed arch.
Тарих
Тік аркалар б.з.д. 3 ғасырында Ситамархи үңгірлерінде пайда болған болуы мүмкін. Махараштрадағы (Үндістан) Тердегі Тривикраманың тұрған ғибадатханасы (б.з.д. 2 ғасырынан б.з. 3 ғасырына дейінгі Сатавахана кезеңімен дауланған) сонымен қатар ойыс арканы қамтиды, бірақ ол консольдік принциптерді пайдаланып салынған. Үндістанның археологиялық зерттеулер комитеті (ASI) Каусамбиде жүргізген қазба жұмыстары б.з.б. 8 ғасырдан б.з. 2 ғасырына дейінгі негіздері бар сарайды анықтады, ол алты кезеңде салынған. Соңғы кезең, б.з. 1–2 ғасырына жататын, тар өткелдерді жабу үшін төрт орталықтандырылған тік аркаларды және кеңірек аймақтар үшін сегменттік аркаларды қамтитын кең құрылымды қамтиды. Гандхарада жүк көтергіш функциялары бар тік аркалар да қолданылған. Бхитаргаон ғибадатханасының ішінде екі тік аркалы күмбез жүйесі салынған (Александр Каннингхам атап өткендей), ол б.з. 4–5 ғасырларындағы Гупта дәуірінің басына жатады. Махабодхи ғибадатханасында да б.з. 6–7 ғасырлары аралығында тік аркалар және жеңілдетуші аркалар пайда болды. Б.з. 5 немесе 6 ғасырындағы Каппадокиядағы (қазіргі Түркияның Орталық Анатолиясындағы) Романо-Византиялық Карамагура көпірінде Романо-Греко-Сирия сәулеттік дәстүрінің бөлігі ретінде ерте тік арка бар. Бірнеше ғалымдар тік арканы алғаш рет Орта Шығыста ислам сәулетінде, Аббасид халифаты кезінде б.з. 8 ғасырының ортасында архитектуралық принцип ретінде қалыптастырған деп санайды.
Pointed arches may have originated as in the Sitamarhi caves in the 3rd century BCE. The free standing temple of Trivikrama at Ter in Maharashtra (India) (dated to the Satavahana period of the 2nd century BCE to the 3rd century CE) also contains an ogive arch but it is constructed using corbel principles. Excavations conducted by Archaeological Survey of India (ASI) at Kausambi revealed a palace with foundations from the 8th century BCE until the 2nd century CE, built in six phases. The last phase, dated to 1st–2nd century CE, includes an extensive structure which features four centered pointed arches which were used to span narrow passageways and segmental arches for wider areas. Pointed arches with load bearing functions were also employed in Gandhara. A two pointed arch vault system was built inside the Bhitargaon temple (as noted by Alexander Cunningham) which is dated to the early Gupta period of the 4th–5th centuries CE. Pointed arches also appeared in Mahabodhi temple with relieving arches and vaults between the 6th and 7th centuries CE. The 5th or 6th century CE Romano Byzantine Karamagara Bridge in Cappadocia (in present day Turkish Central Anatolia) features an early pointed arch as part of an apparent Romano Greco Syrian architectural tradition. Several scholars see the pointed arch as first established as an architectonic principle in the Middle East in Islamic architecture during the Abbasid Caliphate in the middle of the 8th century CE.
Талқылау
Кейбір ғалымдар, оның ішінде Хилл (1993) тік қабақтың индиялық тегін мойындаудан бас тартты; кейбір ғалымдар тік қабаттар Таяу Шығыста исламнан бұрынғы архитектурада қолданылғанын айтты, бірақ басқалары осы қабаттардың іс жүзінде параболалық екенін, тік қабаттар емес екенін мәлімдеді.
Some scholars have refused to accept an Indian origin of the pointed arch, including Hill (1993); some scholars have argued that pointed arches were used in the Near East in pre Islamic architecture, but others have stated that these arches were, in fact, parabolic and not pointed arches.
Қолданылуы
Готикалық сәулетте огивалар – аркалардың қиылысатын көлденең қабырғалары болып табылады, олар готикалық күмбездің бетін қалыптастырады. Огива немесе огивалық арка – жоғарыда көрсетілгендей циркульдермен немесе сипатталғандай эллипс доғаларымен салынған сүйір, "готикалық" арка. Өте тар, тік сүйір ұшы бар огивалық арка кейде "ланцеттік арка" деп аталады. Ең көп таралған түрі – радиусы енімен тең теңқабырлы арка. Кейінгі Фламян готика стилінде "огивалық арка" – S тәрізді қисықтар сияқты сүйір басы бар арка кеңінен таралды.
Gothic architecture features ogives as the intersecting transverse ribs of arches which establish the surface of a Gothic vault. An ogive or ogival arch is a pointed, "Gothic" arch, drawn with compasses as outlined above, or with arcs of an ellipse as described. A very narrow, steeply pointed ogive arch is sometimes called a "lancet arch". The most common form is an equilateral arch, where the radius is the same as the width. In the later Flamboyant Gothic style, an "ogee arch", an arch with a pointed head, like S shaped curves, became prevalent.
Гляциология
Гляциологияда "огивалар" термині мұздықтардың мұз құламасынан өте келе пайда болатын, ақ және қара түсті мұздың кезектесіп орналасқан жолақтарын көрсетеді.
In glaciology, the term ogives refers to alternating bands of light and dark coloured ice that occur as a result of glaciers moving through an icefall.