Кіріспе
Батыс Сассекс, Англия Чичестер қаласы ('/tʃ//ɪ//tʃ//ɪ//s//t//ər//audio=LL Q1860 (eng) Vealhurl Чичестер. wav/') – Англияның Батыс Сассекс округінде орналасқан соборлық қала және азаматтық аудан. Бұл Батыс Сассекстегі жалғыз қала және округ орталығы. Ол римдік және англосаксондық кезеңдерде пайда болған, содан бері Норман және орта ғасырлық дәуірлерден қазіргі күнге дейін маңызды сауда орталығы болып табылады. Чичестер қаласы 12 ғасырлық соборы бар Англия шіркеуінің Чичестер епархиясының орталығы. Қала арқылы екі маңызды су жолы өтеді: Чичестер каналы және Лавант өзені. Лавант өзені, қысқы суарна, қала қабырғаларының оңтүстігіне қарай ағып, қала орталығына жақын жерде көбінесе құбырлардың ішінде жасырынып өтеді.
Chichester ('/tʃ//ɪ//tʃ//ɪ//s//t//ər//audio=LL Q1860 (eng) Vealhurl Chichester. wav/) is a cathedral city and civil parish in West Sussex, England. It is the only city in West Sussex and is its county town. It was a Roman and Anglo Saxon settlement and a major market town from those times through Norman and medieval times to the present day. It is the seat of the Church of England Diocese of Chichester, with a 12th century cathedral. The city has two main watercourses: the Chichester Canal and the River Lavant. The Lavant, a winterbourne, runs to the south of the city walls; it is hidden mostly in culverts when close to the city centre.
Рим дәуірі
Чичестер қаласына римдіктер келгенге дейін қандай да бір көлемде қоныс тепкеніне ешқандай жазбада дәлел жоқ. Чичестердің маңындағы аймақ, 43 жылғы римдіктердің басып кіру кезінде маңызды рөл атқарғанына сенімді, бұл жақын маңдағы Фишборн римдік сарайындағы әскери сақтау құрылыстарының дәлелімен расталған. Қала орталығы, Рим Британиясының қаласы Noviomagus Reginorum-ның, Civitas Reginorum астанасының негізінде салынған. Римдік Стайн-стрит жолы, қаланы Лондонмен байланыстырған, шығыс қақпасынан басталатын болса, Чичестерден Сильчестерге дейінгі жол солтүстік қақпасынан басталады. Қала жоспары римдіктерден мұраға алынған: Солтүстік, Оңтүстік, Шығыс және Батыс сауда көшелері ортағасырлық дәуірге жататын орталық базардан таралады. Рим қаласының бастапқы қабырғасы, тік ормен қалың болған (кейіннен Лавант өзенін бұру үшін пайдаланылған). Қазіргі қала қабырғаларының төменгі бөліктері римдік кезеңге жатады, бірақ жер үстіндегі жұмыстардың көп бөлігі кейінірек салынған. Қалада сондай-ақ, Tower Street көшесіндегі жаңа тұрақ салуға дайындық кезінде табылған римдік моншалар да болған. 2012 жылдың 8 шілдесінде моншаларды сақтап қалған «Новий» мұражайы ашылды. 80 жыл шамасында қала қабырғасының сыртында, Шығыс қақпасына жақын жерде амфитеатр салынған. Қазір бұл аймақ парк болып табылады, бірақ амфитеатр орны, шамамен сопақ пішіндегі көлбеу жағалау ретінде көрінеді; парктегі ақпарат тақтасы қосымша мәлімет береді. 2017 жылдың қаңтар айында, жер асты радарын пайдаланған археологтар, римдік үйдің және шаруашылық ғимаратының салыстырмалы түрде зақымдалмаған жер қабатын тапқанын хабарлады. Мұндай жақсы сақталуының себебі, Приория паркі монастырға тиесілі болған және римдік дәуірден бері ешқандай құрылыс жүргізілмеген.
Англосаксон кезеңі
Англосаксондық Чичестердің аңыздық негізін англосаксондық жылнамасында сипаттаған. Онда бұл аймақ V ғасырдың соңында Эль және оның үш ұлы қосып алған. Қала оның ұлы Сиссаның атымен аталған деп есептеледі. Сондай-ақ, ол Сассекс патшалығының бас қаласы болған. Дегенмен, қаланың негізін қалау туралы әңгіме тарихшылар тарапынан миф ретінде қарастырылады, себебі римдіктер кеткеннен кейін Чичестерде 9 ғасырға дейін қайта қоныстанғандығын көрсететін археологиялық дәлелдер жоқ. 9 ғасырда Альфред Ұлы викингтердің қаупіне қарсы тұру үшін бекітілген қалалар немесе бекіністер жүйесін құруға кірісті. Бұл жүйеге қабырғалары қайта салынған және нығайтылған ескі римдік елді мекендер де кірді. Чичестер осындай қалалардың бірі болды және шамамен 878-879 жылдар аралығында қайта салынды. Бургал Хидаж – бұл англосаксондық құжат, ол негізінен ежелгі Уэссекс патшалығындағы отыздан астам бекіністің тізімін және оларды күтіп ұстауға бөлінген салықтарды (жүндер санымен көрсетілген) ұсынады. Әр бес жүндік жер үшін қала патшаның қызметіне бір толық қаруланған әскерді беруге міндетті болды, ал әр жүндік жерден бір адам бекіністерде гарнизондық қызмет атқаруға және олардың құрылысы мен күтіміне көмектесуге жауапты болды. Чичестер ірі бекіністердің бірі болды және 1500 жүндік жерге бағаланды. Бұл жүйе алдын ала ескерту үшін төбелердегі шамдардан тұратын байланыс желісімен қолдау көрсетілді. Солардың бірі Чичестерден Лондонға дейін созылған деген болжам бар.
Норман дәуірі
Нормандықтар басып алғаннан кейін, 681 жылы Сельсиде негісталған собор, 1075 жылғы Лондон кеңесінде діни орталықтар қалаларда болуы керек деген шешім қабылданғаннан кейін Чичестерге көшірілді. "Соңғы сот кітабы" (Domesday Book) құрастырылған кезде, Стокбридж жүзіндегі Сисестр (қаланың сыртындағы бес аймақта 102 үйді қамтитын) 300 тұрғын үйден тұратын, 1500 адамға сиятын және жылдық құны 25 фунт болатын. Бұл жерде Кингс Милл деп аталатын диірмен болған, ол жергілікті құлдар мен тәуелді шаруаларға жалға берілетін. Гастингс шайқасынан кейін Чичестер қалашығы Роджер де Монгомериге, Шрусберидің 1-ші графына, шайқастағы батылдығы үшін сыйға берілді, бірақ ол 1104 жылы 3-ші графтан тартып алынды. 1066 жылдан кейін Роджер де Монгомери Норман билігін нығайту үшін Чичестер қамалын салдырды. Шамамен 1143 жылы Арундел графының (сол кезде Сассекс графы деп те аталған) титулы құрылды және ол аймақтың басты жер иесіне айналды. 1216 жылы Чичестер қамалы, Рейгейт қамалымен бірге француздардың қолына түсті, бірақ келесі жылы қайтадан иеленді, сосын король қамалды бұзуға бұйрық берді. 1250 және 1262 жылдар аралығында Чичестер аймағы Арундел аймағының батыс жартысынан құрылды, ал қамал оның әкімшілік орталығы болды.
Орта ғасырдан Виктория дәуіріне дейін
1400 жылы епископ Роберт Рид базар алаңына айқыш орнатты. 1642 жылы Рождествода, Англияның бірінші азамат соғысы кезінде қала қоршауға алынып, Сент-Панкрас шіркеуі оқтан қирады. 1795 жылы Хокхерст бандасы дарға асылған жерге депо салынды, соның нәтижесінде қалаға әскери күш орналастырылды. 1958 жылы ол "Руссильон казармасы" деп аталды. 2014 жылға қарай әскери күштердің қатысуы көбінесе тоқтатылды және бұл жер тұрғын үйлер салу үшін дамытыла бастады. Алдыңғы "Қолпақ" деп белгілі күзет бөлмесі Ұлттық армия кадеттерінің бөлімшесіне үй иесі болды. 19 ғасырдың басында Чичестердегі мал базары елдегі екінші ірі базар болып тіркелді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Чичестер екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффе бомбаға ұшырады, бірақ ірі ағылшын қалаларымен салыстырғанда жағдайы салыстырмалы түрде жақсы болды. 1944 жылдың 11 мамырында АҚШ Әскери-әуе күштеріне қарасты Consolidated B-24 Liberator ұшағы қала аумағында құлап, үш адамның қаза табуына, 38 адамның жаралануына және жүздеген жергілікті ғимараттың зақымдануына себеп болды. 1967 жылы Тауэр-стритте округтік сәулетші Ф.Р. Стил жобалаған жаңа Батыс Суссекс округі кітапханасы салынды. 2015 жылы ол II санатқа енгізілді. 1993 жылдың желтоқсаны мен 1994 жылдың қаңтарында Чичестер 1993-1994 жылғы Батыс Суссекс су тасқынынан зардап шекті. 2017 жылдың 21 қарашасында Чичестер аудандық кеңесі соттардан канал алабына дейінгі аумақты қайта жаңарту жоспарын, соның ішінде екі теміржол өткелін қамтитын "Оңтүстік қақпа" жоспарын қабылдады.
Парламент
Чичестер Палаталар палатасында 2017 жылдың 8 маусымынан бері Джиллиан Киган өкілдік ететін Чичестер сайлау округі арқылы ұсытылады. 1660 жылдан 1868 жылға дейін Чичестер парламентке екі депутатты сайлап берді, бірақ 1867 жылғы реформа заңымен бұл сан бір депутатқа дейін азайтылды. Консервативтік партия үстемдік құрайды, сайлау округі 1868 жылдан бері барлық сайлауларда консервативтік депутатты сайлап келеді, тек 1923 жылы либерал Чарльз Рудкинді қоспағанда. 1812 жылдан 1894 жылға дейін сайлау округін Леннокс отбасының мүшелері ғана ұсырды.
География
Чичестер қаласы Лавант өзенінің жанында, Оңтүстік Даунс жотасы арқылы өтетін жердің оңтүстігінде орналасқан. Бұл өзеннің бір бөлігі, қысқы суарнасы, қазір қаланың астындағы құбырлар арқылы ағып өтеді. Қаланың орналасқан жері оны қоныстануға өте қолайлы еткен, себебі көптеген ежелгі сауда жолдары осы жерде қиылысады. Қаланың ең көне бөлігі Рим негізінде салынған ортағасырлық қабырғалардың ішінде жатыр. Чичестердің ескеру аймағы, архитектуралық және тарихи маңызы үшін белгіленген, Рим қаласының барлық аумағын қамтиды және көптеген I және II санаттағы ғимараттарды қосады. Солтүстікке қарай бұрынғы Грейлингвелл ауруханасының айналасындағы жеке ескеру аймағы орналасқан, ал оңтүстікке қарай Чичестердің ескеру аймағы жақында жаңадан қалпына келтірілген канал алабы мен Чичестер каналының бір бөлігін қосатындай кеңейтілді. Ескеру аймағы тарихи дамуы, ғимараттардың түрі, қолданылуы және қызметтеріне сәйкес сегіз "ерекшелік" аймаққа бөлінген.
Климат
Чичестер теңіздік климатқа ие. Оңтүстік Англияда орналасқандықтан, Чичестерде қыстар жұмсақ, ал жаздар салқын болады. Батыс Сассекс жылдық шамамен 1900 сағатқа жуық күн сәулесімен Ұлыбританияның басқа аймақтарына қарағанда жоғары күн сәулесі деңгейіне ие.
Демография
2011 жылғы санақ Чичестер қаласының халқын 26 795 адам деп тіркеді, оның ішінде 12 316 үй шаруашылығы болды. 2021 жылғы санақ бойынша халық саны 29 407 адамға өсті, бұл 13 263 үй шаруашылығын құрады. Жыныстар арақатынасында шамалы тепесіздік бар, оның ішінде 15 701 әйел (53,3%) және 13 706 ер адам (46,7%) бар. 26 622 тұрғын (91%) өздерін ақ нәсілді деп атады.
Экономика
Қала туристік индустрияға ие. Аймақта бірнеше мариналар және олармен байланысты салалар орналасқан. Жақында үкімет жүргізген зерттеу көрсеткендей, аймақта жұмыспен қамтылғандардың көп бөлігі мемлекеттік секторда жұмыс істейді (сондай-ақ туризм және ойын-сауық индустрияларында), ал аймақта жеке кәсіпкерлікпен айналысатындардың саны артып келеді.
Мәдениет
Қалада маусым мен шілде айларында төрт апталық өнер және музыка фестивалі ("Чичестер фестивалі") өтеді. Чичестер фестиваль театры – Ұлыбританияның жетекші және продюсерлік театрларының бірі, оның жазғы маусымы Вест-Энд театры мен АҚШ-тан актерлер, жазушылар мен режиссерлерді қызықтырады. 2007 жылғы Гүлбенкиан жүлдесінің иегері Паллант Хаус галереясында негізінен қазіргі заманғы британдық өнердің ірі коллекциясы бар. 2006 жылы сэр Колин Сент-Джон Уилсонның коллекциясын орналастыратын жаңа қосымша ашылды. Онда көрмелердің бағдарламасы үздіксіз жаңарып тұрады. Чичестерде 2001 жылы ашылған Саут Даунс планетариі мен ғылым орталығы орналасқан. Оның 100 орындық залында жұлдызды шоулар көрсетіледі. 12 ғасырдан бері келе жатқан Sloe жәрмеңкесі жыл сайын 20 қазанда қаланың Нортгейт тұрақжайында өткізіледі. Чичестер кинотеатры Нью-Парктегі қаланың алғашқы және жалғыз артхаус кинотеатры. Ол аптасына 7 күн бойы танымал, төмен бюджетті және ескі фильмдерді көрсетеді. Онда жыл сайын 18 күндік Халықаралық кинофестиваль өтеді. Вице-президенттер – Мэгги Смит пен Кеннет Брана. Чичестер қақпасында орналасқан үлкен, көп экранды кинотеатр бар. Чичестердегі бұрынғы кинотеатрлар: Нортгейттегі Олимпия Электрик (1911–1922), Оңтүстік көшедегі Плаза кинотеатры (1920–1960, 1945 жылдан бастап Одеон, қазір Iceland супермаркеті), жүгері биржасындағы Гранада (1922–1980) және Истгейт алаңындағы Гомонт (1937–1961, кейіннен жүзу бассейні). Чичестер ашық микрофоны 2010 жылдан бері қаладағы заманауи ақындардың оқуларын тұрақты түрде қолдап келеді. Сондай-ақ, ол "Поэзия және барлық джаз" атты жоғары деңгейдегі жылдық іс-шараны өткізеді, онда 2010 жылы Дон Патерсон, 2011 жылы Сэм Уиллетс және 2012 жылы Дэвид Харсент өнер көрсетеді. 2012 жылы жазушы Кейт Мосс Чичестердегі Novium мұражайын ашты. Сәулетші Кит Уильямс жобалаған мұражайдың көлемі Литтл Лондондағы бұрынғы мұражайдан шамамен 2,4 есе үлкен. Басты көрнекі орындары – римдік монша, Юпитер тасы және Чилгроув мозаикасы. 2013 жылдың мамыр айында Чичестерде Чичестер көше өнер фестивалінің апталығы өтті, онда халықаралық көше суретшілері қаланың қабырғаларына түрлі-түсті суреттер салды. Чичестер 1992 жылғы "Фрай мен Лоридің бір бөлігі" эпизодында, 2003 жылғы Стивен Фрай режиссерлік еткен "Жас жас нәрселер" фильмінде, 2005 жылғы "Роллинг Стоунз" тобының Брайан Джонс туралы "Стоунд" фильмінде, сондай-ақ 2009 жылғы "Шерлок Холмс" фильмінде еске алынады. Қала "Call the Midwife" сериалында Сент-Реймонд Ноннатус орденінің орталығы ретінде көрсетіледі, ал ана үйдің сыртқы көрінісі 1.6 эпизодта бейнеленген. Батыс Суссекс архиві Орчард көшесінде орналасқан және округтік мұрағаттарды қамтиды. 2017 жылдың 21 сәуірінде АҚШ Тәуелсіздік декларациясының екінші пергаменттік қолжазбасы, қазір "Суссекс декларациясы" деп аталады, мұрағатта табылғаны туралы хабарланды. Чичестер Англиядағы бос үйлердің саны бойынша алдыңғы қатарда, әр 17 үйдің 1-і бос тұр. 2020 жылдың қазан айында 3444 үй бос болды, оның 3302-сі – екінші үйлер.
Музыка
1881 жылы құрылған Чичестер симфониялық оркестрінде әуесқой және кәсіби музыканттар бар. Жыл сайын үш концерт өткізіледі, жазғы концерті Чичестер мерекелерінің құрамына кіреді, ал күзгі концерті Чичестер соборының түскі концерттер сериясына қосылады. Музыкалық жетекшісі Джонатан Уиллкокс болған Чичестер әншілері классикалық және қазіргі заманғы туындыларды концерттерде орындайды. Чичестер RAJF ("Нағыз сыра және джаз фестивалі") – шілде айының әр жылы Приория паркіндегі 13 ғасырлық Гильдия залының жанындағы шатырларда өтетін төрт күндік музыка және нағыз сыра фестивалі. 1980 жылы Чичестер хоккей клубының мүшелері қаржы жинау мақсатында құрған фестивальдің алғашқы жылдары дәстүрлі джазға бағытталған, және Кенни Болл, Хамфри Литтелтон және Кенни Бейкер сияқты әртістер қатысты. 1990 жылдары блюз және R&B музыкасы енгізілді, ал Status Quo, Blondie, Boney M, Howard Jones, Go West, The Pretenders және Simple Minds сияқты топтар 2011 жылы фестивальдің соңғы рет өткізілуіне дейін сахнада өнер көрсетті.
Туининг
Чичестер қаласы 1959 жылдың ақпанынан бері Францияның Шартр қаласымен, 1996 жылдың желтоқсанынан бері Италияның Равенна қаласымен және 2023 жылдан бері Германияның Шпейер қаласымен қалалық байланыс орнатқан. Сонымен қатар, Германияның Марктредвиц, Ресейдің Курск және Мальтаның Валетта қалаларымен де достық байланыстар құрылған. Чичестердегі жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Sussex (104.8 FM), Heart South (96.7 FM), Greatest Hits Radio West Sussex (96.6 FM) және V2 Radio (онлайн хабар таратады), сондай-ақ Чичестер ауруханасы радиосы (қаладағы Сент-Ричард ауруханасынан 1431 AM жиілігінде хабар таратады). Қала тұрғындарына апталық Chichester Observer газеті қызмет көрсетеді.
Көрнекті орындар
Чичестер кресті – ескі базар қалаларында кең таралған баттеркросс нысанының бір түрі. Ол 1501 жылы жабық базар ретінде салынды және қала орталығындағы төрт басты жолдың тоғысқан жерінде орналасқан. Солтүстік көшедегі май базары Джон Нэштің жобасы бойынша салынған. Ол 1808 жылы азық-түлік және өнімдер сататын базар ретінде ашылды. Шығыс көшесіндегі астық биржасы 1833 жылы салынған, ол елдегі алғашқылардың бірі болды. 1880 жылдардан бастап ол театрлық қойылымдар мен ойын-сауықтар үшін пайдаланылды, ал 1910 жылдардан бастап кинотеатрға айналды. 1977 жылы оны бинго залына айналдыруға жасалған әрекетке рұқсат берілмеді. Оны мультиплекске айналдыру мүмкін болмағандықтан, 1980 жылдың 9 тамызында жабылды. 2005 жылдан бері ғимараттың алдыңғы бөлігі киім сататын дүкенге тиесілі. 1921 жылы сэр Уильям Робертсон Бірінші дүниежүзілік соғысында қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткішті Истгейт алаңында ашты. 1940 жылы ескерткіш Литтен Гарденсқа көшірілді. Кейін қалалық кеңес Екінші дүниежүзілік соғысында қаза тапқан жауынгерлердің есімдерін де қосты.
Теміржол
Чичестер теміржол станциясы, Батыс жағалау жолы желісінде орналасқан, Брайтонға, Гатвик әуежайы, Портсмут және Саутгемптон арқылы Лондон Викторияға редовтилі қатынастарды ұсынады. Бұрын, солтүстікке қарай Мидхерстке тармақ желісі болған, сондай-ақ полковник Х. Ф. Стивенс салған жеңіл теміржол болды; ол Батыс Суссекс теміржолы деп аталды және оңтүстікке қарай Селсиге дейін жүріп, 1935 жылы жабылды.
Жолдар
Чичестер бірнеше негізгі жолдардың торабы болып табылады. Олардың ең маңыздысы – А27 жағалау магистралі, ол Истборн мен Саутгемптонды байланыстырады; ол қаланың оңтүстігінен өтеді. А27 Чичестерді M3, M27 және M275 тас жолдарымен байланыстырады. Екінші жағалау жолы, А259, Кенттегі Фолкстондан басталып, осы жерде А27-ге қосылып, батыста Хавант қаласында аяқталады. Екі жол да шығыс-батыс бағытындағы байланысты қамтамасыз етеді. Чичестердің солтүстігіне үш жол салады: Лондонға баратын А29 қаладан бірнеше шақырым шығысқа қарай А27-ге қосылады; А285 солтүстік-шығысқа қарай Петвортқа және одан әрі жүреді; ал А286 солтүстікке қарай Хаслемерге, Суррейге қарай бағытталған.
Автобустар
Чичестер автобус станциясы, теміржол станциясына іргелес орналасқан, аймақтық автобус тасымалдау орталығы болып табылады. Операторлардың қатарында Stagecoach in the South Downs және Compass Travel компаниялары бар. National Express компаниясының Пул - Гатвик әуежайы бағыты Чичестер қаласынан өтеді.
Ауа
Чичестер / Гудвуд әуежайы қаланың солтүстігінде орналасқан.
Білім
Чичестерде үш орта мектеп бар: Чичестер еркін мектебі (оның Богнор Регисте бастауыш бөлімі де бар), епископ Луффа мектебі және 2016 жылы Чичестер ұлдар мен қыздар орта мектептері бірігіп құрылған Чичестер орта мектебі. Бастауыш білім беру саласында екі кішкентай мектеп: Ланкастриян және Румбольдсвик; Орталық C шіркеуінің бастауыш мектебі; алты мектеп барлық сыныптарды қамтиды; және Фордуотер мен Сент-Энтонидегі екі арнайы білім беру мектебі. Сонымен қатар, Рим-католик мектебі, Сент-Ричард бастауыш мектебі, Sure Start балалар орталығы, Чичестер балабақшасы, балалар мен отбасы орталығы бар. Жекеменшік білім беру саласында үш күндізгі дайындық мектебі бар (Оуквуд дайындық мектебі, Пребендал мектебі және Вестборн Хаус мектебі). Жоғары және жоғары кәсіптік білім беру мекемелеріне Чичестер орта мектебінің жоғары сыныптары кіреді, ол Батыс Сассекстегі ең ірі жоғары сыныптар. Ол А деңгейлі және кәсіптік курстарды ұсынады, сонымен қатар ұлдар мен қыздар орта мектептеріндегі кең ауқымды мүмкіндіктерді пайдаланады, Bishop Luffa мектебінің жоғары сыныптары да А деңгейлі курстарды ұсынады, ал Чичестер колледжі, бұрын Чичестер өнер, ғылым және технология колледжі болған, негізінен өнеркәсіптік кәсіптік біліктіліктерге бағытталған негізгі деңгейдегі және дипломға тең курстарды ұсынады. Колледж жақында жабдықты жаңартуға маңызды инвестиция жасады және қазіргі кезде өзінің бағдарламасында пәндердің кең ауқымын ұсынады. Чичестер университетіне 2005 жылдың қазан айында Біліктілік пен оқу жоспары жөніндегі орган диплом беру құқығын берді.
Дін
Чичестер тұрғындарының діндері. Леонард Бернштейннің Чичестер псалмдары соборға арнайы тапсырыспен жазылған. Әйгілі Ричардтың мүсіні (сол жақта суретте) мүсінші Филипп Джексонның туындысы. Чичестер фестиваль театры мен Сент-Ричард ауруханасының сыртында Филипп Джексонның тағы бірнеше мүсіні орналасқан. Собордан өзге, Англия шіркеуіне қарасты бес шіркеу, Рим-католик шіркеуі және басқа діни ағымдарға қатысты тоғыз діни ғимарат бар. Пайдаланылмаған шіркеулердің қатарында I санаттағы Сент-Джон Евангелист шіркеуі бар – бұл сегізбұрышты, ақ кірпіштен тұрғызылған, жекеменшік шіркеу, үш қабатты мінбарға ие. Сент-Мэри ауруханасының қайырымдылық үйлері 13 ғасырда құрылған діни мекеме болып табылады, ол Сент-Мартин алаңында орналасқан және Чичестер епархиясының қарт адамдарына баспана мен күтім ұсынады.
Спорт және демалыс
Чичестер Сити ФК – қаланың басты футбол клубы және Оуклендс Паркте орналасқан. Олар Истмиан Лигасының Оңтүстік-Шығыс дивизионында ойнайды. Чичестер РФК регби клубы да Оуклендс Паркте орналасқан. Чичестер Приори Парк Крикет Клубы мен Чичестер Приори Парк Хоккей Клубы Приори Парктегі ортақ клуб үйін пайдаланады. Чичестерде Армия кадеттерінің бөлімшесі де бар, олар бұрынғы Руссилон казармасының ішіндегі бөлімшеде аптасына бірнеше рет жиналады. Қалада BAFA Ұлттық лигасының мүшесі – Чичестер Шаркс Флаг Американдық футбол клубы орналасқан. Чичестер жүгірушілер клубы мен А.С. – барлық жастағы жүгірушілер мен спортшыларды біріктіретін клуб. Велосипед теңісі сияқты басқа да спорт түрлері де бар.