Тау көкқұмырсқасы (Sialia currucoides) – Солтүстік Америка таулы аймақтарында қоныстанушы әдемі құс. Сипаттамасы, түсі, және мінез-қалпы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Тау көк құсы (Sialia currucoides) – Солтүстік Американың батыс бөлігіндегі таулы аймақтарда кездесетін, көшіп-қонатын шағын торғайлар тұқымдасына жататын құс. Оның ішкі жағы ақшыл, ал көздері қара. Ересек еркектерінің жұқа мүсікшелері бар, денесі ашық көк түсті, ал ішкі жағы сәл ақшыл. Ересек ұрғашыларының қанаттары мен құйрығы күңгірт көк, кеудесі, басы, мойны және арқасы сұр түсті болады. Күзгі қауырсыны жаңа түскен кезде ұрғашының кеудесі мен мойны қызыл-сары түспен боялған, бүйірлері қоңыр, ал құйрығының асты бөлігі ақ. Олардың дауысы жіңішке "фью" дыбысына ұқсас, ал әні – жоғары тонды "чұр-чұр" деп келеді. Тау көк құсы Айдахо және Невада штаттарының рәміздік құсы болып табылады. Бұл құс – бәсекелес жемшіл, жабайы табиғатта 6-дан 10 жылға дейін өмір сүре алады. Ол өрмекшілер, жебелер, шыбындар және басқа да жәндіктермен, сондай-ақ ұсақ жемістермен қоректенеді. Тау көк құсы – шығыс және батыс көк құстардың туысы.
The mountain bluebird (Sialia currucoides) is a migratory small thrush that is found in mountainous districts of western North America. It has a light underbelly and black eyes. Adult males have thin bills and are bright turquoise blue and somewhat lighter underneath. Adult females have duller blue wings and tail, grey breast, grey crown, throat and back. In fresh fall plumage, the female's throat and breast are tinged with red orange which is brownish near the flank, contrasting with white tail underparts. Their call is a thin 'few' while their song is a warbled high 'chur chur'. The mountain bluebird is the state bird of Idaho and Nevada. This bird is an omnivore and it can live 6 to 10 years in the wild. It eats spiders, grasshoppers, flies and other insects, and small fruits. The mountain bluebird is a relative of the eastern and western bluebirds.
Таксономия
Таулық көкқұсты 1798 жылы неміс орнитологы Иоганн Маттеус Бекштейн ресми түрде сипаттап, оған *Motacilla s. Sylvia currucoides* деген атау берді. Бұл түрлік эпитеті Карл Линнейдің *Motacilla curruca* кіші аққұйрықтық құсының есімдік атауынан алынған *curruca* сөзін және көне грек тіліндегі *oidēs* – "ұқсас" деген мағынаны біріктіреді. Қазір таулық көкқұс 1827 жылы ағылшын натуралисі Уильям Джон Суэйнсон енгізген *Sialia* туысына жататын басқа екі көкқұспен бірге жіктеледі. Бұл түр монотипті, яғни ешқандай кіші түрлері танылмайды. Ол жыныстық диморфизмге ие, бірақ екі жынысы да дене мөлшері жағынан шамалас. Ересектеген еркегінің үстіңгі жағы жарқын көк түсті, ал астыңғы жағы ақ құрсақты көк түсті. Ересектеген мекесінің қанаттары мен құйрығы күңгірт көк, кеудесі, басы, мойны және арқасы сұр түсті. Күзгі қауырсыны жаңа түскен кезде мекесінің кеудесі мен мойны бүйір жағына қарай қоңыр түсті болады, ал құйрығының асты ақ болып келеді. Олардың дауысы жіңішке "фу" деп естіледі, ал әні жоғарыдан "шұр-шұр" деп келеді.
The mountain bluebird was formally described in 1798 by the German ornithologist Johann Matthäus Bechstein and given the name Motacilla s. Sylvia currucoides. The specific epithet combines curruca, from Carl Linnaeus's binomial name Motacilla curruca for the lesser whitethroat with the Ancient Greek oidēs meaning "resembling". The mountain bluebird is now placed with the two other bluebirds in the genus Sialia that was introduced by the English naturalist William John Swainson in 1827. The species is monotypic: no subspecies are recognised. It is sexually dimorphic in the color of the plumage but the sexes are similar in size. An adult male is bright turquoise blue above and somewhat lighter blue underneath but with a white lower belly. An adult female has duller blue wings and tail, grey breast, grey crown, throat and back. In fresh fall plumage, the female's throat and breast are brownish near the flank, contrasting with white tail underparts. Their call is a thin 'few'; while their song is warbled high 'chur chur'.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Олардың көбейетін жері – Солтүстік Американың батыс бөлігіндегі ашық кеңістіктер, оның ішінде Аляскаға дейінгі таулы аймақтар. Тау көк құстары кейбір штаттарда жыл бойы кездеседі, бірақ олардың таралған аймағы өте кең – әдетте қыс айларында Мексикаға оңтүстікке, ал жаз айларында Канаданың батысына және тіпті Аляскаға көшеді. Маусымға байланысты, оларды таулы жерлерде, мысалы, далаларда немесе шалба жапырақты бұталы жерлерде, ағаштар мен бұталар сирегірек орналасқан жерлерде жиі кездестіруге болады.
Their breeding habitat is open country across western North America, including mountainous areas, as far north as Alaska. Although mountain bluebirds can be found in some states year round, their range is expansive — they generally migrate south to Mexico in the winter and north into western Canada and even Alaska in the summer. Depending on the time of year, they may be ubiquitous in mountain environments like grasslands or landscapes of sagebrush, where trees and shrubs are fairly spread out.
Өсіру
Аталықтары ағаштардың жалаңаш бұтақтарынан ән салып тұрғанын көруге болады. Ән айту күн шығысымен бірге, дәл сол кезде басталады. Таулық көкқұстар бұрыннан бар қуыстарға немесе ұя қораптарына ұя салады. Шабыс жерлерде бұл құстар басқа көкқұстарға қарағанда табиғи ұялау орындары үшін бәсекеге аз ұшырайды. Тау көкқұстары моногамды болады. Жұптар бірге ұя салуға қолайлы жерді таңдағаннан кейін, аналық ұясын айналасындағы құрғақ, жұқа материалдардан жасайды, ал аталық аймақты қорғап, жағымсыз келгендерден сақтайды. Дегенмен, аталық және аналық екеуі де ұяны қаталдықпен қорғайды. Ұя салынғаннан кейін аналық бір күніне бір жұмыртқа салады. Жұмыртқалар ашық көк түсті, ізсіз, кейде ақ болады. Бір ұяда төрт-бес жұмыртқа болады және аналық оларды шамамен екі апта бойы жатыр. Балапандар жұмыртқадан шыққанда жалаңаш, көмекке мұқтаж және кейде жұмсақ түктері болуы мүмкін. Балапандар ұядан шығу үшін әдетте 21 күнге жуық уақыт алады, ал оларды өздеріне қамқорлық ете алатын деңгейге жеткізуге екі айға дейін уақыт қажет болуы мүмкін. Тау көкқұстары қуыс ұяларда ұялайды және әсіресе сәтті ұя салған жағдайда, ұя қорабына өте байланысты бола алады. Олар тіпті бір ұяны қайта қолдануы мүмкін, бірақ әрқашан емес. Бұл құстар ұяның жанында немесе ұяда адамның әрекетін байқаса, ұяны тастамайды. Осы себепті, оларды ұяда жүргенде де оңай белгілеуге болады. Ұядағы қауіптер көбінесе үй мысықтары, еноттар және паразиттік қоңыз – Апаулина сталиядан келеді. Бұл құстар жер үстінде аспаздап, жәндіктерді ұстау үшін төменге түседі, сондай-ақ ағашқа қонып та жәндіктерді аулайды. Бірінші тәсіл, ағашта отырып күтуге қарағанда 8 есе көп энергияны қажет етеді. Олар қыста шегірткелерді іздеп, үйір-үйір болып тамақтанады. Тау көкқұстары тірі жем құрттарымен, жидектермен немесе жержаңғақпен азықтандырылатын платформаға келеді.
The male can be seen singing from bare branches. The singing takes place right at dawn, just when the sun rises. Mountain bluebirds nest in pre existing cavities or in nest boxes. In remote areas, these birds are less affected by competition for natural nesting locations than other bluebirds. Mountain bluebirds are monogamous. After the couple decides together on an ideal nesting site, the female will typically build their nest themselves out of thin, dry material from the surrounding landscape while the male protects the area, defending against unwelcome visitors. It is true, though, that both males and females fiercely protect the nest. Once the nest is built, the female will lay an egg a day. Eggs are pale blue and unmarked, sometimes white. The clutch size is four or five eggs and she will incubate them for about two weeks. Young are naked and helpless at hatching and may have some down. The young will usually take about 21 days before they leave the nest, and it can take up to two months to raise fledglings to a stage of development at which they are able to fend and provide for themselves. Mountain bluebirds are cavity nesters and can become very partial to a nest box, especially if they have successfully raised a clutch. They may even reuse the same nest, though not always. These birds will not abandon a nest if human activity is detected close by or at the nest. Because of this, they can be easily banded while they are still in the nest. The threats of predation for those that dwell in nesting boxes are mostly from house cats, raccoons, and the parasitic blowfly, Apaulina stalia. These birds hover over the ground and fly down to catch insects, also flying from a perch to catch them. The first technique takes up to 8 times the energy of sitting on a perch and waiting. They may forage in flocks in winter, looking for grasshoppers. Mountain Bluebirds will come to a platform feeder with live meal worms, berries, or peanuts.
Адамдармен қарым-қатынасы
Тау көк құсы Айдахо және Невада штаттарының рәміздік құсы болып табылады. Көбінесе, көк құс жазушылар мен ақындардың ой-қиялында ежелден бері қуаныш пен толғаныстың жаршысы ретінде бейнеленген.
The mountain bluebird is the state bird of Idaho and Nevada. More generally, the bluebird has lived in writers' and poets' imaginations as age old bearers of joy and reverie.
Қорғау мәртебесі
Тау көкқұстары салыстырмалы түрде көптеп таралған, бірақ Солтүстік Америкадағы көк құстарды зерттеуге сәйкес, 1966 және 2014 жылдар аралығында олардың саны шамамен 26%-ға төмендеді. Partners in Flight ұйымының бағалауынша, әлемдегі көбеюге қабілетті популяциясы 4,6 миллионға жетеді, оның 80%-ы жылдың бір бөлігін АҚШ-та өткізеді, 20%-ы Канадада көбейеді, ал 31%-ы Мексикада қыстайды. Бұл түрдің континенттік алаңдаушылық деңгейі 20 балдық шкала бойынша 8 балға тең. Тау көкқұсы – АҚШ және Канаданың қорғауға алынған түрі, және ол 2014 жылғы құстардың жағдайы туралы бақылау тізіміне енбеген. Бұл көкқұстар 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында орманды кесу және мал жаюдың батысқа қарай кеңеюінен пайда тапты, себебі орманның жоғалуы оларға азық іздеуге қолайлы ашық кеңістіктер жасады. Аталған салалардың кейіннен күрт азаюы, сондай-ақ орман өрттерін қасақана тоқтату батыстағы ашық жерлердің азаюына және түрлердің санының төмендеуіне әкелді. Соңғы кезде жерді пайдалану тәсілдері тұрақталғандықтан, тау көкқұстарының саны да тұрақтап келеді. Оларға қолайлы ортада ұя салуға арналған қораптар орнату да популяцияның өсуіне ықпал етті. Ағаштардың табиғи ұялар жасауға жеткілікті түрде кішкентай болған және орман мен ауыл шаруашылығын басқару тәсілдері ұя салуға қолайлы орындардың азаюына себеп болған аймақтарда популяция төмендеуде. Құстар өздігінен ұяларын қаза алмайтындықтан, ұя салу орындары үшін күшті бәсекелестік болады. Тау, батыс және соңғы кезде шығыс көкқұстары ұя салу қораптары үшін өзара бәсекелеседі. Үй құсқырлары, еуропалық жылқышылар және үй құсқырлары да көкқұстармен ұя салу орындары үшін қатыгез бәсекелеседі. Табиғи газ ұңғымаларынан таралатын индустриалды шу тау көкқұстарының көбеюіне кері әсер етеді. Тау көкқұстарын осы шуға ұшыратқанда, ересектер мен балапандардағы кортикостеронның базалық деңгейі төмендеді, стрестен туындаған кортикостерон деңгейі жоғарылады және дене күші төмендеді. Базалық деңгейдің төмендеуі және стрестен туындаған кортикостеронның жоғарылауының бірлескен әсері осы құстардың қабыну мен ауруларға бейімделуіне байланысты олардың дене күшін азайтуы мүмкін. Қосымша шудың салдарынан әйелдердің алаңдауы мен күшті күзеуі ұрықтандыру сәттілігін азайтуы мүмкін. Ана көкқұстар ұядан жиі шығу арқылы жұмыртқаларын инкубация уақыты мен температурасының өзгеруіне ұшыратады. Бұл жұмыртқалардың жыртқыштарға шалыну қаупін арттырады және инкубация уақытын қысқартады, нәтижесінде жұмыртқалардың азырақ саны сәтті ұрықтанады.
Mountain bluebirds are fairly common, but populations declined by about 26% between 1966 and 2014, according to the North American Breeding Bird Survey. Partners in Flight estimates the global breeding population of 4.6 million, with 80% spending some part of the year in the U. S., 20% breeding in Canada, and 31% wintering in Mexico. The species rates an 8 out of 20 on the Continental Concern Score. Mountain Bluebird is a U. S. Canada Stewardship species, and is not on the 2014 State of the Birds Watch List. These bluebirds benefited from the westward spread of logging and grazing in the late nineteenth and early twentieth centuries, when the clearing of forest created open habitat for foraging. The subsequent waning of these industries, coupled with the deliberate suppression of wildfires, led to a dwindling of open acreage in the West and the decline of the species. More recently, as land use practices have stabilized, so have Mountain Bluebird populations. Construction of nest boxes in suitable habitat has also provided a population boost. Populations are declining in areas where trees are too small to provide natural nesting cavities, and where forest and agricultural management practices have reduced the availability of suitable nest sites. Among birds that nest in cavities but cannot excavate them on their own, competition is high for nest sites. Mountain, Western, and more recently Eastern bluebirds compete for nest boxes where their ranges overlap. House Sparrows, European Starlings, and House Wrens also compete fiercely with bluebirds for nest cavities. Industrial noise from natural gas wells can have a negative effect on breeding mountain bluebirds. When mountain bluebirds were exposed to this noise, it caused decreased baseline corticosterone levels in adults and nestlings, increased acute (stress induced) corticosterone levels, and reduced fitness. The combined effect of decreased baseline and increased acute corticosterone may reduce the fitness of these birds by making them susceptible to inflammation and disease. Hatching success may be reduced in noisy areas as a result of increased distraction and increased vigilance behavior by females. Female bluebirds that leave the nest more frequently expose their eggs to fluctuations in incubation time and temperature. This increases predation risk of these eggs and reduces incubation time, resulting in fewer eggs successfully hatching.