Артиллериялық батарея: құрам, тарих және ұйымдастыру

Кіріспе

Артиллерия бөлімінің атауы

Әскери ұйымдарда артиллериялық батарея – артиллерия, минометтік жүйелер, реактивтік артиллерия, көптүрлі реактивтік ұшырғыштар, жер-жерге зымырандар, баллистикалық зымырандар, қанатты зымырандар және т.б. бір немесе бірнеше жүйелердің жиынтығы болып табылады. Бұл жиынтықтар, жақсы далалық байланыс пен басқаруды қамтамасыз ету үшін, сондай-ақ бөлім құрамындағы артиллерия экипаждары мен олардың техникасын тарату үшін жасалған. Бұл термин теңіз күштеріндегі кемелердегі қарулар тобын сипаттау үшін де қолданылады.

Жерді пайдалану

Тарихи тұрғыдан алғанда, "батарея" термині ұрыс кезінде немесе бекіністі немесе қаланы қоршауда уақытша далалық позицияда топ ретінде әрекет ететін зеңбіректер тобын білдіреді. Мұндай батареялар зеңбірек, гаубица немесе миномет түрлерінің қоспасы болуы мүмкін. Қоршау кезінде қоршауланған жердің айналасындағы әртүрлі жерлерде көптеген батареялар болуы мүмкін. Бұл термин сондай-ақ жағалауды немесе шекараны қорғау үшін бекітілген бекіністегі зеңбіректер тобына қатысты қолданыла бастады. 18 ғасырда "батарея" бейбіт және соғыс кезіндегі артиллерияның тұрақты бөлімі үшін ұйымдық термин ретінде қолданыла бастады, бірақ жылқы артиллериясы кейде "эскадрон" және бекітілген позициялық артиллерия "ротасын" қолданды. Олар әдетте алтыдан 12-ге дейін қару-жарақпен ұйымдастырылды, көбінесе зеңбіректер мен гаубицалар. 19 ғасырдың соңында "батарея" рота немесе эскадронның орнына стандартқа айналды. 20 ғасырда бұл термин әдетте артиллерия бөлімінің, соның ішінде далалық, әуе қорғанысы, танкке қарсы және позициялық (жағалау және шекара қорғанысы) бөлімшелеріне қатысты қолданылды. Артиллериямен жұмыс істейтін нысананы табу Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайда болды және олар батареяларға топтастырылды, кейіннен толық барлау, қадағалау, нысананы табу және тану (ISTAR) спектрін қамтуға кеңейтілді. 20 ғасырдың атыс батареялары минометтермен, зеңбіректермен, гаубицалармен, ракеталармен және зымырандармен жабдықталды.

Ұялы батареялар

Наполеон соғыстары кезінде кейбір әскерлер өз батареяларын ірі әкімшілік және далалық бөлімшелерге біріктіре бастады. Наполеон далалық ұрыс үшін біріктірілген батареялар тобын "Ұлы батареялар" деп атады. Әкімшілік тұрғысынан батареялар көбінесе батальондарға, полктерге немесе эскадрильяларға біріктірілді және тактикалық ұйымдарға айналды. Бұлар одан әрі полктерге, жай ғана "топтарға" немесе бригадаларға біріктірілді, олар толығымен артиллериялық бөлімшелерден немесе біріктірілген қарулар құрамынан тұруы мүмкін. Жеке батареялардың отын шоғырландыру үшін Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап бірнеше әскерде "артиллериялық дивизияларға" біріктірілді. Жағалау артиллериясы кейде жағалау қорғанысы секторының аймақтарына байланысты мүлдем басқа ұйымдастыру терминдерін қолданды. Батареялардың ішкі бөлімшелері де бар, олар әртүрлі әскерлерде және кезеңдерде әртүрлі болады, бірақ көбінесе ағылшын тіліндегі "взвод" немесе "эскадрон" деп аударылады, ал жеке артиллериялық құралдар "бөлім" немесе "кіші бөлім" деп аталады, мұнда бөлімде екі артиллериялық құрал болады. Батарея командирінің шені де әртүрлі болды, бірақ көбінесе лейтенант, капитан немесе майор болды. Ұйымдық батареядағы қарулардың, гаубицалардың, минометтердің немесе реактивтік жүйелердің саны да әртүрлі болды, бірақ қарулардың калибрі әдетте маңызды фактор болып табылады. 19 ғасырда қару-жарақ желісіне орналасу үшін 4-12 қару оптималды сан саналды. 19 ғасырдың соңында тау артиллериясы батареясы қарулар желісі мен оқ-дәрі желісіне бөлінді. Қарулар желісінде алты қару (әр қаруға бес түйе) және 12 оқ-дәрі түйесі болды. Америка Азамат соғысы кезінде артиллерия батареялары көбінесе Одақ армиясы үшін алты, ал Конфедерация армиясы үшін төрт далалық қарудан тұрды, бірақ бұл сан өзгеріп отырды. Батареялар екі қарудан тұратын бөлімдерге бөлінді, әдетте әр бөлімге лейтенант басшылық етті. Батареяға әдетте капитан басшылық етті. Көбінесе, әсіресе соғыс барысында, жеке батареялар майор немесе артиллерия полковнигінің басшылығымен батальондарға біріктірілді. 20 ғасырда далалық артиллерия үшін бұл көрсеткіш 4-12 (миномет болған жағдайда тіпті 16) аралығында болды, ал өте ауыр құралдар үшін – екі құрал. Танкқа қарсы немесе авиацияға қарсы артиллерияның басқа түрлері кейде ірірек болды. Кейбір батареялар екі түрлі қару немесе минометпен "қос жабдықталған" және операцияларға орналасқан кезде жағдайға қарай тиімдісін қолданды. 19 ғасырдың соңынан бастап далалық артиллерия батареялары күрделі ұйымдарға айналды. Біріншіден, олар жеткілікті оқ-дәрі тасымалдау қабілетіне ие болуы керек болды, өйткені әдетте әр қаруға тек 40 оқ-дәрі сыятын, сондықтан батареяға қосымша вагон қосылды, әдетте әр қаруға екі вагоннан. 20 ғасырдың басында жанама атыстың енгізілуі тағы екі топтың қажеттілігін тудырды: біріншісі – қарулар желісінен алшақта орналасқан бақылаушылар, екіншісі – бақылаушылардан алынған бұйрықтарды қарудың нысанасына енгізуге болатын деректерге айналдыру үшін қару позициясындағы шағын штаб. Бұл өз кезегінде сигнал берушілерге деген қажеттілікке әкелді, бұл батареялардың отын шоғырландыру қажеттілігінің артуымен және батареялардың үстіндегі артиллерия штабында өртті басқару штабының құрылуымен одан әрі өсті.

During the Napoleonic Wars some armies started grouping their batteries into larger administrative and field units. Groups of batteries combined for field combat employment called Grand Batteries by Napoleon. Administratively batteries were usually grouped in battalions, regiments or squadrons and these developed into tactical organisations. These were further grouped into regiments, simply "group" or brigades, that may be wholly composed of artillery units or combined arms in composition. To further concentrate fire of individual batteries, from World War I they were grouped into "artillery divisions" in a few armies. Coastal artillery sometimes had completely different organizational terms based on shore defence sector areas. Batteries also have sub divisions, which vary across armies and periods but often translate into the English "platoon" or "troop" with individual ordnance systems called a "section" or "sub section", where a section comprises two artillery pieces. The rank of a battery commander has also varied, but is usually a lieutenant, captain, or major. The number of guns, howitzers, mortars or launchers in an organizational battery has also varied, with the calibre of guns usually being an important consideration. In the 19th century four to 12 guns was usual as the optimum number to maneuver into the gun line. By the late 19th century the mountain artillery battery was divided into a gun line and an ammunition line. The gun line consisted of six guns (five mules to a gun) and 12 ammunition mules. During the American Civil War, artillery batteries often consisted of six field pieces for the Union Army and four for the Confederate States Army, although this varied. Batteries were divided into sections of two guns apiece, each section normally under the command of a lieutenant. The full battery was typically commanded by a captain. Often, particularly as the war progressed, individual batteries were grouped into battalions under a major or colonel of artillery. In the 20th century it varied between four and 12 for field artillery (even 16 if mortars), or even two pieces for very heavy pieces. Other types of artillery such as anti tank or anti aircraft have sometimes been larger. Some batteries have been "dual equipped" with two different types of gun or mortar, and taking whichever was more appropriate when they deployed for operations. From the late 19th century field artillery batteries started to become more complex organisations. First they needed the capability to carry adequate ammunition, typically each gun could only carry about 40 rounds in its limber so additional wagons were added to the battery, typically about two per gun. The introduction of indirect fire in the early 20th century necessitated two other groups, firstly observers who deployed some distance forward of the gun line, secondly a small staff on the gun position to undertake the calculations to convert the orders from the observers into data that could be set on the gun sights. This in turn led to the need for signalers, which further increased as the need to concentrate the fire of dispersed batteries emerged and the introduction fire control staff at artillery headquarters above the batteries.

Белгілі батарея

Тұрақты артиллерия – бір орында бекітілген (бірақ көтерілу мен бағыт беру үшін жылжытуға мүмкіндік беретін) немесе мақсаттану үшін ғана жылжытылатын, тактикалық қайта орналасу үшін емес, шанақтарға орнатылған зеңбіректер немесе гаубицалар. Тарихи үлгілері көбінесе сол кездегі теңіз артиллериясына ұқсас болды, "гарнизондық шанақтар" теңіз шанақтары сияқты, қысқа, ауыр және салыстырмалы түрде тегіс, қатты беттерде дөңгелеуге арналған төрт кішкентай доңғалаққа ие болды. Кейіннен теңіз және гарнизондық шанақтарда айналу платформалары мен бұрылатын тіреулер пайда болды. Мұндай тіреулер әдетте форттарда немесе жағалау артиллериясы сияқты тұрақты қорғаныс бекіністерінде қолданылды. Тұрақты бекіністер далалық артиллерия бөлімшелері тасымалдай алатын қарулардан әлдеқайда ірі қарулармен жабдықталуы мүмкін, ал қару орналасқан жер кең ауқымды құрылымның бір бөлігі ғана болды, оған оқ-дәрі қоймалары және оқ-дәрілерді қоймалардан қаруларға жеткізу жүйелері кірді. Жылжымалы артиллерияның, теңіз және құрлықтағы, әуе шабуылының және қанатты басқарылатын қарулардың жетілдірілуі тұрақты бекіністердің тиімділігін шектеді.

Теңізде пайдалану

"Батарея" теңізде салыстырмалы түрде жаңа термин. Сапарлы кемелер дәуіріндегі, мысалы, жетекші кемелер сияқты, дамыған әскери кемелер, кең жағына орналастырылған ондаған бір-біріне ұқсас зеңбіректерді, кейде бірнеше палубаға жайылтып орналастырды. Бұл ғасырлар бойы стандартты негізгі қару орналасуы болып келді, 19 ғасырдың ортасында теңіз мылтығының және айналмалы қару мұнараларының дамуына дейін бекітілген зеңбіректерді ығыстырды. Айналмалы мұнараны алғаш рет қолдану Джон Эриксонның Америка Азамат соғысы кезінде жасаған американдық "Монитор" темір кемесінде болды. Негізгі батареяларын айналмалы тұғырларға орналастыру үшін ашық барбеттер де қолданылды. Екі конструкция да теңіз инженерлеріне батареядағы зеңбіректердің санын күрт азайтуға мүмкіндік берді, өйткені бірнеше зеңбірекке кеменің екі жағына да оқтарды шоғырландыру қабілеті берілді. Уақыт өте келе бұл тенденция өзгерді, кемеде біраз ретсіз орналасқан, әртүрлі калибрлі қарулардың көбеюі байқалды, олардың көпшілігі кеме корпусында немесе шектеулі қозғалысы бар суперструктурада орналастырылды. Үлкен калибрлі "негізгі батарея" және кіші "екінші батарея" қаруларының шабуылдық және қорғаныс мақсатындағы комбинациялары қолданылғанда шатасу туды. Бұл мәселе 1906 жылы революциялық "барлық үлкен зеңбіректермен" жабдықталған линкордың іске қосылуымен шешіле бастады. Ол он ауыр калибрлі зеңбіректерден тұратын негізгі батареяны және өзін-өзі қорғау үшін кішігірім қосалқы батареяны тасымалдады. Стандартты төрт үлкен калибрлі зеңбіректен он зеңбіректен тұратын негізгі батареяға ауыр шабуылдық қаруланудың өсуі барлық басқа линкорларды бірден ескірген деп жариялады, өйткені оның кең жағынан шығара алатын оқтарының күші және ұқсас қарулардың көп санымен қамтамасыз етілген оқ ату жылдамдығы, сондай-соқтан кез келген соғыс кемесін жеңуге мүмкіндік берді. Әдетте, екінші батареядан жеңіл қарудан тұратын үшінші батарея орнатылды. Дизайнды жеңілдету үшін көптеген кемелер екінші батареяның және үшінші батареяның ауыр қаруларының функцияларын біріктіру үшін екі мақсатта қолданылатын зеңбіректерді пайдаланды. Көптеген екі мақсатта қолданылатын зеңбіректер де әуе шабуылына қарсы ролінде қолданылды. Сонымен қатар, арнайы жеңіл калибрлі, жылдам атуға қабілетті әуе шабуылына қарсы қарулар, көбінесе көптеген санымен орналастырылды. Бұл комбинацияның мысалы – неміс линкоры "Бисмарк", ол сегіз зеңбіректен тұратын негізгі батареяны, эсминецтер мен торпедалық катерлерге қарсы қорғану үшін он екі зеңбіректен тұратын екінші батареяны, сондай-ақ калибрі әртүрлі әуе шабуылына қарсы зеңбіректерден тұратын үшінші батареяны алып жүрді. Кеме батареясы ретіндегі дәстүрлі артиллерия шабуылдық және қорғаныс әрекеттерінің екеуі үшін басқарылатын зымырандармен көптеп ығыстырылды. Шағын калибрлі зеңбіректер, мысалы, көп ұңғылы Phalanx CIWS айналмалы зеңбірегі, жақын қорғаныс үшін нишалық рөлдерде сақталады. 5"/54 калибрлі Mark 45 және Otobreda 76 мм (3.0 дюйм) жылдам атуға қабілетті зеңбіректер, жер бетіндегі жауынгерлерге қарсы қорғаныс және жағалауды бомбалау үшін пайдаланылады.

"Battery" is a relatively modern term at sea. Advanced warships in the Age of Sail, such as the ship of the line, mounted dozens of similar cannons grouped in broadsides, sometimes spread over several decks. This remained the standard main weapon layout for centuries, until the mid 19th century evolution of the naval rifle and revolving gun turrets came to displace fixed cannon. The first operational use of a rotating turret was on the American ironclad Monitor, designed during the American Civil War by John Ericsson. Open barbettes were also used to house their main batteries on rotating mounts. Both designs allowed naval engineers to dramatically reduce the number of guns present in the battery, by giving a handful of guns the ability to concentrate on either side of the ship. In time this trend reversed, with a proliferation of weapons of multiple calibers being arranged somewhat haphazardly about a vessel, many in mounts on the hull or superstructure with limited travel. Confusion also arose when combinations of large caliber "main battery" and smaller "secondary battery" weapons of mixed offensive and defensive use were deployed. This began to be resolved with the 1906 launching of the revolutionary "all big gun" battleship It shipped a main battery of ten heavy caliber guns, and a smaller secondary battery for self defense. This leap in heavy offensive armament from a standard four large caliber guns to a main battery of ten made all other battleships obsolete overnight, as the weight of broadside it could unleash, and overwhelming rate of fire a superior number of similar weapons could sustain, could overwhelm any similarly sized warship. A third, or tertiary battery, of weapons lighter than the secondary battery was typically mounted. To simplify the design many later ships used dual purpose guns to combine the functions of the secondary battery and the heavier guns of the tertiary batteries. Many dual purpose guns also served in an anti aircraft role. In addition, dedicated light caliber rapid fire anti aircraft weapons were deployed, often in the scores. An example of this combination was the German battleship Bismarck, which carried a main battery of eight guns, a secondary battery of twelve guns for defense against destroyers and torpedo boats, as well as a tertiary battery of various anti aircraft guns ranging in caliber from
Conventional artillery as a vessel's battery has been largely displaced by guided missiles for both offensive and defensive actions. Small caliber guns are retained for niche roles, such as the multi barrel Phalanx CIWS rotary cannon used for point defense. The rapid fire 5"/54 caliber Mark 45 gun and Otobreda 76 mm (3.0 in) used for close defense against surface combatants and shore bombardment are among the last traditional naval guns still in use.