Кіріспе

3 ғасырдағы қытайлық Цао Вэй мемлекетінің генералы Сяо Ба (255–259 жылдары қайтыс болды), әдепті есімі Чжункван, Қытайдың Үш патшалық дәуіріндегі Цао Вэй мемлекетінің әскери генералы болған. Ол Сяо Хуаньның екінші ұлы, Као Каоның қол астында қызмет еткен белгілі генерал, Цао Вэй мемлекетінің негізін салған адам. Шамамен 249 жылы Сяо Ба, регент Сима И төңкеріс жасап билікті тартып алғаннан кейін, Вэйдің қарсыласы Шу Хан мемлекетіне қашқан. Ол 255 және 259 жылдар аралығында қайтыс болды.

Ерте мансап

Сяо Баның ата-анасы Цао Вэй мемлекетіндегі маңызды тұлғалар еді; оның әкесі Сяо Юань, азаматтық соғыс басталғаннан бері Вэй мемлекетін құрған және алыс туысы Цао Цаомен бірге шайқасқан, сондай-ақ Цаоның ең сенімді генералдарының бірі болған. Ал Сяо Баның анасы Цао Цаоның қарындасының күйеуі болған. 219 жылы Дингжун тауы шайқасында Шу генералы Хуан Чжунның қолынан Сяо Юань қаза тапқаннан кейін, оның көптеген әскерлері Гуо Хуэйдің кеңесімен Чжан Хеге бағындырылды, ал оның жеке күзетшілері мен сақшыларының орнына бес ұлы келді. Сяо Ба Шуға зор қиналыспен қарады және әкесінің өлімінен кек алуға ант берді. 220 жылы Сяо Юаньдың үлкен ұлы Сяо Хэнге маркизат пен маркиз атағы берілді, сондықтан Сяо Ба 800 салық төлейтін үйдің кірісінен стипендия алып, әкесінің маркиз атағын мұра етті.

Карьерасының ортасы

230 жылы Вэй генералы Цао Чжэн Шу Ханға қарсы қорғаныстан шабуылға көшуді ұсынғанда, генерал-лейтенант (偏将军) Сяо Ба авангард ретінде тағайындалды. Ол содан кейін Ханчжун командалығына қарай 330 шақырымдық Зиу жолы (子午道) арқылы әскерін бастап, Шу генералы Вэй Ян бұрын құрған Синьши лагеріне жақын, қисық шатқалда орналасты. Сол жерде жергілікті тұрғындар Сяо Баны танып, оның орналасқан жерін Шу әскерлеріне хабарлады, нәтижесінде ол қатты шабуылға ұшырады. Цао Чжэннің бас әскері авангардқа қосылмағандықтан, Сяо Ба қиын жағдайға түсіп, Цао Чжэн келгенге дейін баррикадалардың арасында жеке күшімен жаумен күресуге мәжбүр болды. Екі әскер арасындағы қақтығыс бірнеше айға созылды, бірақ жағдай Шу жағына көбірек пайда келтірді. Себебі, бір айдан астам жаңбыр тар шатқалдарды өткісіз қылды, бұл Вэй армиясының жабдықталуында қиындықтар тудырды. Бұған қоса, Вэй Ян Вэй армиясының тылына еніп, кейбір Хань емес тайпаларды Вэй әскеріне қарсы қозғады, сондықтан Цао Чжэн мен Сяо Ба кері шегінуге мәжбүр болды. Осыдан кейін Сяо Ба Оң жақ генералы болып тағайындалып, Лонгси командалығына орналастырылды, онда ол әскерлерді жаттықтырды. Ол әскерлеріне қамқорлық жасап, аймақтың шетелдік тайпаларымен (Сиронг халқы) достық қарым-қатынас орнатты, осылайша олардың құрметіне ие болды.

Цао Шуанның сенімді көмекшісі ретінде

240-шы жылдары Сяо Ба Бочан ауылының маркизі болып тағайындалды және Цао Шуанның жақын серігі атанды. Цао Шуан жеке беделін және ықпалын арттыру мақсатымен Шуға қарсы соғыс бастауды шешкенде, Сяо Ба Армияның қорғаушысы болып тағайындалды және кландағы маркиздің ұлы Сяо Хуанның басшылығына көшті. Бірақ, келесі жорықта Сяо Ба ұнатпайтын Вэй генералы Гуо Хуай авангардты басқару құрметіне ие болды. Осы жолы Вэй әскерлері Шу жеріне Танлуо жолымен кірді, бірақ жолдың үлкен бөлігінде су болмағандықтан қайтадан логистикалық қиындықтар туды. Соның салдарынан Вэй әскері кері шегінуге мәжбүр болды, көптеген сарбаздар кері жолда шөлден қаза тапты. Соғыстан кейін Гуо Хуай әскерді уақтылы кері қайтарғаны үшін Сяо Бадан жоғары әскери шен алып, одан биліктің артықшылығын иеленді. 244-249 жылдары Сяо Ба Гуо Хуайдың ықпалына түсті, ол әскери дағдарыс туғанда оған уақытша басшылық етуге билігін пайдаланды. 247 жылы бірнеше тайпа басшылары Вэйге қарсы көтерілгенде, Сяо Ба Шу генералы Цзян Вэйдің шабуылына ұшырады, ол көтерілісшілерге көмекке келген болатын. Гуо Хуаймен бірге Сяо Ба Цзян Вэйдің шабуылын тойтарды және көтерілісшілерге қарсы шабуыл жасап, олардың көпшілігін қарсыласудан бас тартып, бағынуға мәжбүр етті. Алайда, Цян тайпасының Е Чэсай (蛾遮塞) және Ху тайпасының Чжи Вудай (治无戴) көтерілісін тоқтатуға ниет білдірмеді, сондықтан соғыс 248 жылға дейін жалғасқан бірнеше шайқастарға бөлінді, онда Цзян Вэй тағы да Шу әскерін көтерілісшілерге көмектесу үшін бастап келді. Осы кезде Гуо Хуайдың, Шыао Сюань емес, нақты басшы екені анық болды, ол жердегі бұйрықтарды берді. Мысалы, Гуо Хуай Цзян Вэйдің қолбасшысы Лиао Хуаға шабуыл жасауды шешкенде, Сяо Баға тікелей бұйрық беріліп, Цзян Вэйдің бас әскерін батысқа қарай ұстап тұруға көмектесуге тапсырылды. Лиао Хуаға шабуыл жасалғанын білген Цзян Вэй Гуо Хуайдың болжағандай, көмекшісіне дереу көмекке келді, бұл көтерілісшілерді Шу күштерінен оқшаулады. Шу қолбасшысы саяхаттан шаршағандай, Сяо Ба да шаршады, бірақ көтерілісті бағындырудың құрметі мен еңбегі Гуо Хуайға тиді, ол осы жетістіктері үшін округ маркизі болып тағайындалды. Керісінше, Сяо Ба жорықтағы еңбегі үшін ешқандай сыйлық алмады.

Вейден Шуға көшу

249 жылы Сима Идің Цао Шуанға қарсы жасаған төңкерісінен кейін, оның көптеген жақтастары да өлім жазасына кесілді. Цао Шуанның жақын досы және серігі болған Сяо Ба саяси жағдайға сезімтал болды және Сима Идің топтарына күдікпен қарады. Біраз уақыттан кейін, Лян және Юн провинцияларындағы әскерлерге басшылық етуге құқығы бар Сяо Хуанды жоғарылату сылтабымен астанаға шақыру бұйрығы берілді. Үрейленген Сяо Ба бұл мәселені Сяо Хуанмен талқылап, оны өзімен бірге Шуға қашуға көндіруге тырысты. Бірақ Сяо Хуан: «Барбариялық мемлекетте қонақ болып өмір сүрмеймін!» – деп бас тартты. Сяо Баны қынжырлатқан нәрсе – Сяо Хуанның бұрынғы лауазымын алған адам Сяо Бамен жеке араздықтары бар Гуо Хуай еді. Сондықтан Сяо Ба Шуға жалғыз сапарға шықты. Шуға бара жатқан жолда Сяо Ба жолдан адасып, аңғардағы тұйыққа түсіп қалды. Тамағы бітіп, атын өлтіріп, етін соңғы тамақ ретінде пайдаланды. Аяқтары мүгедек болғанша жүре берді, содан кейін үлкен тасқа түскен көлеңке астында жатып, жолшылардан бағыт сұрады, бірақ тұйықтан қалай шығу керектігін анықтап ала алмады. Жергілікті тұрғындар бірнеше жыл бұрын оларға шабуыл жасаған ұлы генерал Сяо Баға ұқсайтын, мүгедек қайыршының бар екенін хабарлағанда, Шу императоры Лю Шан дереу құтқару тобын жіберіп, оның қайын ағасын Шу астанасы Чэндуға эскорттап әкелді. Бірнеше жыл бұрын Сяо Баның туысы Сяо Ху ханымды Шу генералы Чжан Фэй ұрлап алып, әйеліне айналдырған еді. Осының салдарынан Лю әулеті мен Сяоху әулеті Лю Шанның Чжан Фэйдің қызына үйленуі арқылы байланысты болды. Сондықтан Лю Шан өз ұлын Сяоху әулетінің шөбересі деп атады. Саяси себептермен бе әлде жеке отбасылық мәселелерге байланысты ма, Лю Шан мүгедек Сяо Баны Шудағы күймелі және атты әскердің генералы етіп тағайындады.

Шудағы кейінгі өмірі

Дегенмен, Цзян Вэй Сяо Бамен достыққа түсті, және олар Вэй мемлекетіне қарсы бірнеше науқанға қатысты. Вэй императорлық соты Сяо Баның ұлдарын Сяо Юаньның Вэй мемлекетін құрудағы рөліне орай кешірді. Бірақ оларды қазіргі Солтүстік Кореядағы Лэланг әкімшілігіне жер аударды. Ол кезде Сяо Ба алпыстан асқан, тіпті жетпіске таяған болса да, әлеуметтік өмірде белсенділік танытты. Бұл оқиға И Бу Цицзяу Чжуань (益部耆舊傳) еңбегінде жазылған. Онда Сяо Баның оңтүстік тайпаларын бағындырған әйгілі Шу генералы Чжан Нимен достық қарым-қатынас орнатуға ниеттенгені айтылады. Сяо Ба Чжан Нимен алғаш кездескенде: «Біз бір-бірімізге жақын болмасақ та, мен сені бұрыннан сеніп келемін, мұны түсінесің деп үміттенемін», – деді. Чжан Ни: «Мен сені танымаймын, сен де мені танымайсың. Негіз не, қалай сеніп келесің? Сөздеріңді сақтап, осы әңгімені үш жылдан кейін жалғастырайық», – деп жауап берді. Бұл оқиға Шуда кеңінен тарады, білімді адамдар мен ғалымдар бұл анекдотты Сяо Ба мен Чжан Нидің мінез-құлқына сай деп бағалады. Вэйден келген жаңа адам ретінде Сяо Ба әріптестерінен кемсітушілікке және сенімсіздікке ұшыраған болуы мүмкін, бірақ оның күрделі өткелі болғандықтан, Лю Шан оған сеніп, Вэйден бас тарған Цзян Вэй оны жоғары бағалады. Бір күні Цзян Вэй Сяо Бадан Вэй сарайына билік орнатқан Сима И Шуға шабуыл жасай ма деп сұрады. Сяо Ба: «Олар жақында ғана үстемдікке ие болды, сондықтан сыртқы істерге араласпайды. Алайда, Ву және Шуға қауіп төндіретін жас Чжун Хуи бар», – деді. Сима И біраз уақытқа дейін шекаралық мәселелермен айналыспайды деген Сяо Баның пікіріне сене отырып, Цзян Вэй Чжуге Лянның Вэйге қарсы үздіксіз соғыс жүргізу стратегиясын қайта жандандырып, Сяо Баны өзімен бірге жорықтарға алып жүрді. Сяо Ба Цзян Вэйдің ең үлкен жеңісі болған Дидао шайқасында көзге түсті, алайда одан кейін тарихи жазбаларда оның есімі еске алынбады.

Өлім және туу күні

Үш патшалықтың жазбаларына сәйкес, Сяо Ба 251 жылы Дэн Цзи қайтыс болғаннан кейін арбалар мен атты әскердің генералы болды. "Зичжи Тунцзянь" Сяо Баның 255 жылы тірі болғанын, ал "Үш патшалықтың жазбалары" 259 жылы тірі болмағанын, Лиао Хуа мен Чжан И оның генералдық лауазымын иеленгенін жазғандықтан, Сяо Ба 255 және 259 жылдар аралығында қайтыс болған болуы керек. Оның туған күні де жазылмаған. Дегенмен, "Вейлюе" 200 жылы 12-13 жасында отын жинап жүрген Сяо Баның кіші туысын Чжан Фэй тұтқындағанын көрсетеді, яғни Сяо Ба 187-188 жылдарға дейін туған болуы керек.

Үш патшалықтың романсында

XIV ғасырдағы "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында Сяо Баның өлімі өзгертілген. 262 жылы Шуға жасалған шабуыл кезінде Сяо Ба Шуды қорғады. Таоян шайқасында ол жартастардың үстінде тығылып тұрған Вэй әскерлерінің садағынан шыққан жебелер мен тастардан қаза тапты.

Танымал мәдениетте

Сяохоу Ба Koei's Dynasty Warriors видео ойыны сериясының жетінші бөлімінде алғаш рет ойналатын кейіпкер ретінде ұсынылады.