Кіріспе

Лондондағы аспалы көпір, Англия

Хаммерсмит көпірі – Лондонның батысында Темза өзенін кесіп өтетін аспалы көпір. Ол өзеннің солтүстік жағындағы Лондонның Хаммерсмит және Фулхэм ауданындағы Хаммерсмит қаласының оңтүстік бөлігін және өзеннің оңтүстік жағындағы Лондонның Ричмонд-на-Темза ауданындағы Барнспен байланыстырады. Қазіргі көпір ІІ* санаттағы мұра ескерткіші болып табылады және оны инженер-құрылысшы сэр Джозеф Базалгет жобалаған. Бұл осы орындағы екінші тұрақты көпір және оған үш рет ирланд республикашылары шабуыл жасаған. Көпірдің тіректерінде жарықтар анықталғаннан кейін, 2019 жылдың сәуір айында көпір барлық автокөлік үшін мерзімсіз жабылды. 2020 жылдың тамызы мен 2021 жылдың шілдесі аралығында жабылу жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге де таратылды, содан кейін шектеулі пайдалану қайта жаңартылды. 2022 жылдың қазан айында Хаммерсмит және Фулхэм кеңесі көпірді қалпына келтіру процесін жеделдету үшін оны уақытша екі қабатты етуге қатысты жоспарлауға өтініш беруге келісті. Кеңестің құрылысымен және одан әрі пайдалануымен, сондай-ақ техникалық қызмет көрсету шығындары ақырында жол ақысы есебінен қаржыландырылады.

Шығу тегі

Жергілікті тұрғындар тобы өзеннен өту үшін Кью көпіріне немесе Путни көпіріне бұрылудың орнына Хаммерсмитте жаңа көпір салуды ұсынды. Көпірдің құрылысы алғаш рет 1824 жылғы 9 маусымда Парламент актісімен санкцияланды, ол Хаммерсмит көпір компаниясын құрды. Жұмыс келесі жылы басталды және көпір 1827 жылғы 6 қазанда ашылды. Көпірдің құрылысы шамамен 80 000 фунт стерлингке (қазіргі ақшамен миллион фунт стерлингке тең) бағаланды. Бұл Темза өзенінің үстіндегі алғашқы аспалы көпір болды және оны Уильям Тирни Кларк жобалаған. 1828 жылы Парламент тағы бір актіні қабылдады. Актілерге сонымен қатар, компанияға жолдар салу үшін жерді міндетті түрде сатып алу құқығы берілді және компанияның бүкіл Барн Элмс иелігін сатып алуы талап етілді (артық жер кейін сатылды). Осыдан тік тағандар ілінді, олар жол төсемін, мықты ағаштардан жасалған және гранитпен жабылған, қолдады. Жол төсемінің ені 20 фут (6 м) болды, екі жағында 5 фут (2 м) енді екі тротуар болды. Тізбектер аспалы мұнаралардың үстінен өтті және әр жағалаудағы тіреулерге бекітілді. Аспалы мұнаралар тастан салынған және тоскан тәртібіндегі аркалар ретінде жобаланған. Кіреберістер сегізбұрышты қабылдаулармен немесе жол төлеу орындарымен, тиісті шамдармен және парапет қабырғаларымен жабдықталған, әшекейлі қақпақтары бар тас бағаналармен аяқталды. Кірісін арттыру үшін компания Барнсқа жақын орналасқан аспалы көпірдің төменгі жағына жүзуші кемелердің тоқтауына арналған тұғыр салды. 1884 жылы жаңасы салынып біткенше өзен арқылы шектеулі қозғалысқа мүмкіндік беру үшін уақытша көпір орнатылды. Көп бөлігі ұсық темірден салынған, ұзындығы 700 фут (213 м), ені 43 фут (13 м) және құрылысына 82 117 фунт стерлинг жұмсалды (қазіргі ақшамен миллион фунт стерлингке тең). 1889 жылғы 21 наурызда Метрополитендік жұмыс кеңесі таратылғаннан кейін Хаммерсмит көпірінің меншігі жаңа Лондон округтік кеңесіне өтті. Жақын маңдағы Чисвик қаласынан келген әйелдер шаштаразы Морис Чайлдс таңертеңгі сағат бірде көпірден үйіне қарай бара жатып, жаяу жүргіншілер жолында жатқан чемоданнан түтін мен ұшқын шыққанын байқады. 1996 жылғы 26 сәуірде Уақытша ИРА Темзаның оңтүстік жағалауына екі ірі Семтекс құрылғысын орнатқаннан кейін көпірді жоюға тырысты. Детонаторлар іске қосылса да, бомба, сол кездегі Ұлыбританияда табылған ең үлкен Семтекс бомбасы,

Құрылымдық мәселелер

Хаммерсмит көпірі ұзақ жылдар бойы құрылымдық мәселелерге тап болды және Лондонның орталық бөлігінде қазіргі кезде жиі кездесетін көлік жүктемесінің салмағы мен көлеміне байланысты бірнеше рет ұзақ мерзімге жабылды, көпір бастапқыда осы жүктемелерді көтеруге есептелмеген. 1973 жылы көпір қайта жаңартылды, жаңа болаттан жасалған фермалар, орталық аралықтағы ілгіштерді жақсарту және палубаның кеңею буындары ауыстырылды. Палубаға жаңа ағаш тіреулер орнатылып, қаптама ағаш блоктардан қапталған фанера панельдерге өзгертілді. Бұл панельдер кейін 1987 жылы жаңаларымен ауыстырылды. 1984 жылы Барнс жағындағы мұнара тіректері ауыр жүктемеден зақымданып, ауыстыру қажет болды. 1997 жылдың ақпан айында көпір автобустар, велосипедтер, мотоциклдер, шұғыл көмек машиналары және жаяу жүргіншілерден басқа барлық көлік қозғалысы үшін жабылды, бұл одан әрі қажетті жөндеу жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік берді. Көпірдің құрылымдық элементтері тозған немесе тот басқан, әсіресе көлденең арқалықтар мен палуба қаптамасы, сондай-ақ кейбір тас қабырға бөліктері. Көпір 1998 жылдың шілдесінде салмақ шектеуімен және автобустарға басымдық беріле отырып, барлық көлік құралдары үшін қайта ашылды. Жергілікті автобус ағыны светофорлар арқылы бақыланды, ал көпірге түсетін жүктемені азайту үшін (мысалы, 72-ші бағыт) екі қабатты автобустар кішкентай бір қабатты автобустарға ауыстырылды. 2000 жылғы жарылыстан кейінгі жөндеу жұмыстарының аясында көпір толығымен жаңа бояумен жаңартылды, ол 1887 жылғы түпнұсқа түс схемасына келтірілді және жаңа жарықтандыру орнатылды. 2008 жылы көпір II* санаттағы ескерткіш ретінде жарияланды, бұл оның ерекше сипатын сақтап қалу үшін, тиісіз құрылыс жұмыстарынан қорғауды қамтамасыз етті. 2014 жылдың басында көпір жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін уақытша жабылды. 2016 жылдың қарашасында Хаммерсмит және Фулхэм кеңесі мен Лондон көлігі арасындағы қаржыландыру дауы кешіктірілді, нәтижесінде жөндеу және нығайту жұмыстары кейінге шегерілді. LBHF басшысы Стивен Коуэн: "Бұл кеңес мұндай қаражатқа жұмсамайды, бұл мәселенің басым бөлігі TfL-дің жауапкершілігінде және біз көпірдің қоғамдық пайдалануға жарамды екеніне көз жеткізу үшін олармен бірлесіп жұмыс істейміз" деді.

201924 жабылған

2019 жылдың 10 сәуірінде Хаммерсмит және Фулхэм кеңесі көпірдің қауіпсіздігіне қатысты мәселелерге байланысты, моторлық көліктер үшін белгісіз мерзімге жабылатынын мәлімдеді. Жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер көпірді пайдалануын жалғастыра берді. 2019 жылдың 10 қазанында Planning in London журналы Хаммерсмит көпірінің жабылу мәселесін тез шешу үшін өткізген сайысының нәтижелерін жариялады. Жеңімпаз жобаны Беккет Ранкин инженерлік-құрылыс компаниясы жасады. Жобаға сәйкес, Хаммерсмит көпірінен төмен ағысқа орналасқан, алдын ала дайындалған уақытша жол және жаяу жүргіншілерге арналған көпір салынып, ол Хаммерсмит жағындағы Королева Каролина көшесімен жалғасады. Беккет Ранкин көпірдің құны көліктерден алынатын жол ақысы есебінен өтеледі деп мәлімдеді. 2020 жылдың 13 тамызында, ыстық ауа райынан туындаған құрылымдық мәселелер нашарлағаннан кейін, көпір жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер үшін де жабылды. The New York Times газеті көпірді толық жөндеуге 141 миллион фунт стерлинг (187 миллион АҚШ доллары), ал велосипедшілер мен жаяу жүргіншілерге қолдануға жарамды етуге 46 миллион фунт стерлинг (65 миллион АҚШ доллары) қажет екенін хабарлады. Кеңес пен көлік басқармасының екеуінің де жұмысты бастауға жеткілікті қаражаты болмады. COVID-19 пандемиясынан туындаған дефициттер көпірдің жақын арада жөнделмейтінін көрсетті. 2020 жылдың қарашасында инженерлер қолданыстағы көпірдің ішінде орналасқан, екі қабатты болаттан жасалған уақытша құрылымды ұсынды, бұл зақымдалған бөліктерді жөндеу үшін алып тастауға мүмкіндік береді. Бұл жоба Foster and Partners компаниясы мен COWI инженерлері бірлесіп жасады. Фостерс жобасының құны шамамен 100 миллион фунт стерлингке бағаланды, бұл көпірдің 2021 жылдың жазында жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер үшін қайта ашылуына, екі айдан кейін автомобильдер мен фургондардың өтуіне және 2023 жылы толыққанды қалпына келтірілуіне мүмкіндік береді. Ұсыныстар 2021 жылдың 19 наурызында үкіметтің Хаммерсмит көпірі жөніндегі топтастырылған жұмыс тобының отырысында талқыланды және жұмысты 3 фунт стерлингтік жол ақысы арқылы қаржыландыру жоспары мақұлданды. 2020 жылдың желтоқсанында AECOM және Кембридж университетінің профессоры Норман Флек жасаған есептер толық жабылудың тым сақтықпен жасалғанын, ал минималды жұмыс жасағаннан кейін көпір велосипедшілер мен жаяу жүргіншілер үшін қайта ашылуы мүмкін екенін көрсетті. 2021 жылдың 14 ақпанында жергілікті тұрғындар көпірді Валентин күніне орай қызыл түске бояп, "Сынған жүректер. Бұзылған уәделер. Өмірдің қирауы. Бұзылған көпір" деген хабарлама жариялады, осылай жөндеу жұмыстарының кешігуін көрсетті.

2021: ішінара қайта ашу

2021 жылдың 1 маусымында Лондон көлігі, Хаммерсмит және Фулхэм аудандық кеңесі мен орталық үкімет көпірді жақын арада қайта ашуға қатысты шығындарды бөлісу туралы келісімге келді. Келесі айда Кеңес басшысы Стивен Коуэн көпірдің 2021 жылдың 17 шілдесінен бастап жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер үшін ішінара ашылатынын хабарлады, бірақ жергілікті депутат Сара Олни көпірде әлі көп жұмыс жасалуы керек екенін айтты. Консультанттар Mott MacDonald әзірлеген 6 миллион фунт стерлингтік 46 апталық тұрақтандыру жоспары 2021 жылдың тамызында Хаммерсмит және Фулхэм кеңесі тарапынан мақұлданды. Бұл алғашқы жаяу жүргіншілерді тұрақтандыру жоспары көпірдегі жұмыстардың бірінші кезеңі болып табылады. Екінші кезеңде көпірді кеңейтіп нығайту және толық қалпына келтіру жұмыстары жүргізіліп, одан кейін көпір автокөліктер үшін де толық ашылатын болады.

2022: жөндеу жұмыстары

2022 жылдың ақпан айында автожолдарға қызмет көрсететін мердігер FM Conway және қосалқы мердігерлер Freyssinet және Taziker Industrial көпірді қалпына келтірудің жоспарланған 10 айлық бірінші кезеңінде жұмыс бастады. Кеңес DfT және TfL кейіннен кеңеске олардың үлесінің үштен бірін қайтарады деп күтіп, 8,9 миллион фунт стерлингтік инвестицияны толық бекітті. Украинадағы соғысқа байланысты болат сатып алудың кешігуі салдарынан бұл жұмыстың аяқталуы 2023 жылдың ақпанына шегерілді. Немесе басқа да «концессиялық модельдер», олар автомобильдерге көпірді пайдалану үшін жол ақысын төлеуге мүмкіндік беруі мүмкін. Кеңес өкілі: «Үкімет Хаммерсмит пен Фулхэмге жалпы құнның беспадай жоғары 33% төлеу керектігін бұрын-соңды болмағандай жариялады. Бұл тек жол ақысын төлеу арқылы ғана іске асырылуы мүмкін, және барлық тараптар осымен келісті». 2022 жылдың шілдесінде тізбектер фольгаға оралды және ыстық толқыны кезінде ауа кондиционерімен 13°C дейін салқындатылды, бұл одан әрі жарылудың алдын алды. 2022 жылдың қазанында Хаммерсмит пен Фулхэм кеңесі көпірді қалпына келтіруді жеделдету үшін (Foster/COWI ұсынғандай) көпірді уақытша екі қабаттауға жоспарлауға қатысты өтініш беруге келісті. Тарихи Англия, Қоршаған орта туралы агенттік, Лондон порты, Ричмонд кеңесі және Теңізді басқару ұйымы сияқты мүдделі тараптармен консультация қажет болады, ал дайындықтар газ құбырының бағытын өзгертуді де талап етеді. Кеңес көпірді жобалауға, жаңартуға, қаржыландыруға және күтіп ұстауға жеке сектордың мердігерін тағайындауды жоспарлап отыр, ал кеңестің құрылыс және одан әрі пайдалану мен күтіп ұстау шығындары жол ақысымен қаржыландырылады. Бұл шешім 2023 жылдың желтоқсанында Фулхэмға қарсы матчқа Вест Хэм футбол клубының жанкүйерлерін тасымалдайтын лондондық MV Emerald кемесімен соқтығысып зақымданған болат конструкцияны жөндеу үшін құрылыс жұмыстарын тоқтату қажеттігіне байланысты болды. Тұрақтандыру жұмыстарының соңғы кезеңі – көпірдің төрт бұрыштық тіректеріндегі тіреулерді ауыстыру, одан кейін Хаммерсмит пен Фулхэм кеңесі «көпірден тұрғындарды, әсіресе қарттар мен мүмкіндігі шектеулі азаматтарды тасымалдау үшін электрлі көліктерді пайдалану мүмкіндіктерін қарастырады».

Автокөліктерге қайта ашудың баламалары

2024 жылдың 18 қаңтарында BBC көпірді жөндеу құны 250 миллион фунт стерлингке (316 миллион АҚШ долларына) дейін өскенін хабарлады. Бір күннен кейін Лондон мэрі Садик Хан «Evening Standard» газетіне «Мен бұл көпірдің көлік құралдары үшін пайдалы болуын қалаймын», бірақ Хаммерсмит және Фулхэм кеңесінің де, TfL-дің де оны іске асыруға жеткілікті қаражаты жоқ екенін айтты. «Evening Standard» газеті TfL-дің 2024 жылғы бизнес-жоспарында көпірді қаржыландыру қарастырылмағанын атап өтті. Көпір жеке көліктер үшін жабық болғандықтан, балама көлік түрлері ұсынылып жатыр. 2023 жылдың мамырында BBC климаттық қайырымдылық қоры Possible ұсынған, көпірде 10 автономды кабинадан тұратын желіні пайдалану және қозғалыс қиындықтары бар адамдарды тасымалдау, сондай-ақ екі бағытты қорғалған велосипед жолағы мен қазіргі жаяу жүргіншілерге арналған жолдарды салу жоспары туралы хабарлады. Бұл жобаға 10 миллион фунт стерлинг (13 миллион АҚШ доллары) қаражат жұмсалмақ. 2021 жылы Барнс қауымдастығы ұсынған, CityShuttle компаниясына тиесілі және басқарылатын көліктерді пайдаланатын қоғамдық педикаб қызметін іске қосу жоспары TfL педикабтардың лицензиялық мәселелеріне қатысты көтерген сұрақтарға байланысты тоқтатылды. Алайда, «The Pedicabs (London) Bill» заңы TfL-ді педикабтарды реттеуге жауапты етеді. 2023 жылдың қараша айындағы Парламенттегі дебаттарда Ричмонд Паркі округінен депутат Сара Олни заң жобасын қолдап, «Хаммерсмит көпірі арқылы уақытша көлік шешімі ретінде» рикшаларды ұсынды. 2023 жылдың 11 желтоқсанында заң жобасын талқылау барысында Баронесса Стоуэлл көпірде педикабтарды енгізуді қолдады: «Хаммерсмит көпірінің жабылуына байланысты жылдар бойы жалғасып келе жатқан мәселелер жергілікті тұрғындар үшін өте маңызды. Жағымсыз жағдайды оңға айналдырайық: педикабтар жергілікті тұрғындарға көпірден өту үшін жалдауға мүмкіндік береді, бұл өте пайдалы болар еді».