Кіріспе

Канадалық тыңшы (1915–1944)

Франк Герберт Дедрик Пикерсгилл (28 мамыр 1915 – 14 қыркүйек 1944) – Канаданың арнайы операциялар тобының жедел адамы.

Өмірбаян

Виннипегте (Манитоба) туған Пикерсгилл сол қаладағы Келвин орта мектебін бітірген. Манитоба университетінің ағылшын тілі және Торонто университетінің классика магистрі дәрежесін алған Пикерсгилл 1934 жылы Еуропаны велосипедпен саяхаттап, 1938 жылы Еуропаға бірнеше канадалық газеттерде тілші ретінде жұмыс істеуге оралды. Саяхат кезінде ол Жан-Поль Сартрмен кездесті, оның шығармаларын ағылшын тіліне аударуға үміттенді, бірақ соғыс жақындауы оны жобадан аластатты. Пикерсгилл соғыстың алғашқы екі жылын Сент-Денис тұтқын лагерінде (Сталаг 220) жау шетелдік ретінде өткізді. Ол лагерьге нанмен тымыздан әкелінген арамен терезеден қашып құтылды. Ұлыбританияға аман-есен оралғаннан кейін Оттавадағы кеңсе жұмысынан бас тартып, жаңадан құрылған Канадалық барлау корпусына қабылданып, офицер болды. Неміс, латын, грек және әсіресе француз тілдерін жақсы білгендіктен, ол британдық Арнайы операциялар атқарушы тобымен (SOE) тығыз байланыста жұмыс істеді. 1943 жылдың 15 маусымында Джон Кеннет Макалистер деген канадалық әріптесімен бірге Францияның Луара аймағына парашютпен түсіріліп, француз қарсылық қозғалысымен жұмыс істеді. Екеуін де SOE агенті Ивон Руделат (кодтық аты "Жаклин") және француз офицері Пьер Кулиоли қарсы алды. Олардың көлігі Дуйзондағы неміс бақылау бекетінде тоқтады, Руделат пен Кулиоли тексеруден өткен соң, екі канадалықты күтуге шешім қабылдады. Бірақ бірнеше минуттан кейін канадалықтардың жасырындығы ашылып, Кулиоли жылдамдықпен қашып кетуге тырысты, бірақ ол Руделатпен бірге 10 шақырымдай қашықтықтағы тағы бір бақылау бекетінде тұтқындалды. Руделат кейіннен Берген-Белсенде қайтыс болды, ал Кулиоли соғыстан аман қалды. 1944 жылдың наурыз айында Пикерсгилл 84-авеню Фохтағы SD штаб-пәтерінен қашуға тырысты. Ол күзетшіге бөтелкемен шабуыл жасап, екінші қабаттан секіріп түсті. Оны бірнеше рет атқан, бірақ қайта тұтқындады. Содан кейін ол басқа агенттермен бірге Бреслаудан солтүстікке қарай 40 шақырым қашықтықтағы Равиц лагерінде ұсталды. 1944 жылдың 27 тамызында Роберт Бенуа тобының мүшелерімен бірге Бухенвальд концлагеріне жіберілді, онда 14 қыркүйекте 35 басқа SOE агентімен бірге, соның ішінде тағы екі канадалық, Ромео Сабурин мен Джон Кеннет Макалистер қаза тапты. Олардың өлімі туралы әртүрлі мәліметтер бар, бірақ олардың ет ілмектеріне ілініп, пианино сымымен мойындары бұрылып өлтірілгені айтылады. Денделері өртеліп тасталды. Соғыстан кейін SOE-нің Вера Аткинс Париждегі Германияның SD-нің бұрынғы басшысы Йозеф Кифермен сұхбаттасты. Кифер Пикерсгиллді немістерден ақпарат алуға тырысқандарына қарсы тұрған үш SOE агентінің бірі деп атады. Ол тағы екі сәтті қарсыласы – Нұр Инайәт Хан мен Франс Антелме есімдерін айтты. Франция үкіметі Пикерсгиллге Ардагерлік легион орденін берді, ол Францияның азаттығы үшін қаза тапқан SOE агенттерінің қатарында "Құрметті тізімде" тізімделген. Ол Роморантин Лантеньдегі обелискпен еске алынды, онда ол SOE-нің тізімге енген 4 мүшесінің бірі. Ол сондай-ақ Голландиядағы Гросбик канадалық соғыс зираттарындағы Гросбик ескерткішінде құрметтеледі. Торонто университеті "Әскерлер мұнарасы" монументінің батыс жағында Пикерсгилл-Макалистер бағын ашты, бірақ кейін бұл жер "бейбітшілік пен бостандық үшін өмірін бергендердің естелігіне" арналды, дегенмен бастапқыда Макалистер мен Пикерсгиллге арналғанын көрсететін тақта сақталды. Фрэнк Пикерсгилл Канаданың Төменгі палатасының депутаты және министр болған Джек Пикерсгиллдің кіші інісі болды.