Кіріспе
Ларингоскопия (/l/ær/ɪ/ŋ/ˈɡ/ɒ/s/k/ə/p/i/) – ларинкстің эндоскопиясы, ларинкс – жұтқыншақтың бір бөлігі. Бұл медициналық процедура дауыс шығару тіндіктерін және глоттисті қарап тексеру үшін қолданылады. Ларингоскопия жалпы наркоз немесе жүрек-өкпе қайта жаңғырту шаралары кезінде трахеялық интубацияны жеңілдету үшін, сондай-ақ ларинкс немесе жоғарғы трахеобронхиалды ағаштың басқа бөліктеріне жасалатын хирургиялық араласындар үшін жасалуы мүмкін.
Laryngoscopy (,/l//ær//ɪ//ŋ//'//ɡ//ɒ//s//k//ə//p//i/) is endoscopy of the larynx, a part of the throat. It is a medical procedure that is used to obtain a view, for example, of the vocal folds and the glottis. Laryngoscopy may be performed to facilitate tracheal intubation during general anaesthesia or cardiopulmonary resuscitation or for surgical procedures on the larynx or other parts of the upper tracheobronchial tree.
Тікелей ларингоскопия
Тілге тікелей ларингоскопия (әдетте) науқастың арқасына жатып жүргізіледі; ларингоскоп ауызға оң жақтан енгізіліп, сол жаққа бұрылады, тілді көру сызығынан шығарып, оны жолдан қозғау үшін, және қолданылатын пышақтың түріне байланысты, көкжүрекшенің алдынан немесе артынан енгізіліп, содан кейін жоғары және алға қарай қозғалыспен көтеріледі ("өзіңізден алыстатып, төбеге қарай"). Бұл қозғалыс көкжүрекшені көруге мүмкіндік береді. Бұл процедура операция залында, тыныс алу қиындықтарымен күресуге дайын жандандыру шараларымен жүргізіледі. Бұл процедурада кем дегенде он түрлі ларингоскоп қолданылады, олардың әрқайсысы оториноларинголог пен медициналық логопед үшін арнайы мақсатта қолданылады. Бұл процедураны көбінесе анестезиологтар жалпы анестезия астында эндотрахеальды интубация үшін, сондай-ақ биопсиямен тікелей диагностикалық ларингоскопия үшін пайдаланады. Бұл өте жағымсыз сезімдік және әдетте есі ояу науқастарға немесе толық құсу рефлексі сақталған науқастарға жасалмайды.
Жанама ларингоскопия
Жанама ларингоскопия дәрігер пациенттің дауыс жолдарына тікелей көру мүмкіндігі болмаған кезде (мысалы, айна қолданып) басқа тәсілмен қарағанда жасалады. Интубация мақсатында, бұл талшықты бронхоскоптар, бейнеларингоскоптар, талшықты стилеттер және айна немесе призма арқылы оптикалық түрде күшейтілген ларингоскоптардың көмегімен жеңілдетіледі.
Тарих
Кейбір тарихшылар (мысалы, Морелл Маккензи) ларингоскопты ойлап тапқан Бенджамин Гай Бэбингтонға (1794–1866), ол өз құрылғысын «глотископ» деп атаған, ларингоскопты жасаумен есімдерін байланыстырады. Филипп фон Бозини (1773–1809) және Гаринар де ла Тур ауыз айналарын пайдаланып ауыз және жұмсалмайтын қуысты тексерген алғашқы дәрігерлердің қатарында болды. 1854 жылы вокалдық педагог Мануэль Гарсия (1805–1906) тірі адамның жұмыс істейтін көмекейі мен ларинксін көрген алғашқы адам атанды. Гарсия екі айнадан тұратын, сыртқы жарық көзі ретінде күн сәулесін пайдаланатын құрал жасады. Осы құралдың көмегімен ол өзінің көмекей аппаратының және трахеясының жоғарғы бөлігінің жұмысын бақылай алды. 1855 жылы ол Лондон Корольдік қоғамында өз зерттеулерін ұсынды. Көмекей мен ларинкстің бұрынғы барлық бақылаулары 1895 жылдың 23 сәуіріне дейін тікелей емес көру арқылы (айналар қолданылып) жүргізілген, содан кейін Германиядан Альфред Кирштейн (1863–1922) дауыс жолдарының тікелей көруін алғаш рет сипаттады. Кирштейн Берлинде алғашқы тікелей ларингоскопияны жасады, ол үшін осы мақсатқа сәйкес өзгертілген эзофагоскопты қолданды және бұл құрылғыны автоскоп деп атады. 1888 жылы император Фридрих III-нің қайтысы Кирштейнді автоскопты жасауға ынталандырды деп саналады. 1913 жылы Шевалье Джексон трахеяны интубациялау құралы ретінде тікелей ларингоскопияны пайдаланудың жоғары табыстылығын алғаш хабарлады. Джексон Кирштейн қолданған алдыңғы жарық көзіне қарағанда, дистальды ұшында жарық көзі бар жаңа ларингоскоп пышағын ұсынды. Бұл жаңа пышақта эндотрахеальды түтік немесе бронхоскопты өткізуге мүмкіндік беретін сығатын бөлік болды. Сол жылы Генри Харрингтон Джейнвей (1873–1921) жақында жасаған тағы бір ларингоскобын қолданып, қол жеткізген нәтижелерін жариялады. Нью-Йорк қаласындағы Белвью ауруханасында жұмыс істейтін американдық анестезиолог Джейнвей, ұшқыш анестетиканы тікелей интратрахеальды түрде енгізу мұрын, ауыз және тамақ хирургиясы үшін жақсы жағдай жасайды деп сенді. Осыны ескере отырып, ол трахеялық интубация үшін ғана арналған ларингоскопты жасады. Джексонның құрылғысына ұқсас, Джейнвейдің құралында дистальды жарық көзі болды. Бірақ, тұтқаның ішінде батареялардың орналасуы, интубация кезінде трахеялық түтікті ауыз қуысының орталық сызығында ұстап тұруға арналған пышақтың орталық ойығы және түтікті көмекейден өткізуге көмектесетін пышақтың дистальды ұшының сәл қисықтығы ерекшеленді. Бұл конструкцияның табысы оны басқа да хирургиялық операцияларда қолдануға әкелді. Осылайша Джейнвей анестезиологияда тікелей ларингоскопия мен трахеялық интубацияның кеңінен таралуына үлкен үлес қосты. Миллер пышағы ең танымал түзу пышақ стилі болып табылады. Миллер және Макинтош ларингоскоп пышақтары 0 (жаңа туған нәрестелерге) – 4 (ірі ересектерге) дейін түрлі өлшемдерде қол жетімді. Көру өрісін кеңейтуге арналған айналар және тіпті оттегі беруге арналған порттар сияқты қосымша жабдықтармен жабдықталған тағы да көп қисық және түзу пышақтар бар (мысалы, Филлипс, Робертшоу, Сайкс, Висконсин, Вис Хиппл және т.б.). Бұл арнайы пышақтар негізінен анестезиологтар үшін, көбінесе операциялық бөлмеде қолданылады. Сонымен қатар, жедел жәрдем қызметкерлері интубацияға көмектесу үшін тікелей ларингоскопияны қолдануға оқытылады. Макинтош пышағы көмекейге қарсы, оны көру жолынан шығарып, валлекулаға орналасады, ал Миллер пышағы көмекейге қарсы орналасады, оны көмекей мен дауыс жолдарының ашылуы кезінде ұстап тұрады. Дұрыс қолданылмаса, алдыңғы тістерге жарақаттар тиюі мүмкін; дұрыс техника – жақты бірден жоғары және алға жылжыту, тістерді тірек ретінде пайдаланып пышақты рычаг ретінде қолданбау. Миллер, Висконсин, Вис Хиппл және Робертшоу пышақтары көбінесе нәрестелерге қолданылады. Эпиглоттистің көмекейге қатысты үлкен өлшеміне байланысты нәрестелерде осы пышақтарды қолдану арқылы көмекейді көру оңайырақ. Пышақтың атыЖыл енгізілгенКомментарийлер Бейтон Седрик Бейтон 1987 Тілінің тік, 7 см. түтікше, патологиялық жағдайларға арналған арнайы жасалған Cranwall Джордж Д. Крантон және Барри Л. Уолл 1963 тік, флангасы жоқ Джексон Шевалье Джексон тік Джейнвей Генри Х. Джейнвей тік Кемітілген фланга (RF Mac) Джордж Д. Крантон 1999 бүктелген бүктелген фланга табанда Макинтош Роберт Макинтош 1943 бүктелген Магилл Иван Магилл 1921 тікMcCoy1993 Эпиглоталық валлекула мен эпиглотистің алдыңғы орын ауыстыруы үшін иінтіктің ұшы қиын интубация кезінде. Миллер Роберт А. Миллер 1941 жыл, Parrott C. M. Parrott 1951 жыл, Phillips 1973 жыл, Robertshaw 1956 жыл, Seward 1956 жыл, Siker 1956 жыл, Soper R. I. Soper 1947 жыл, Soper R. I. Soper 1947 жыл, Soper R. I. Soper 1947 жыл,...
Фиброоптикалық ларингоскоптар
Дәстүрлі ларингоскоптардан басқа, тікелей ларингоскопияға балама ретінде көптеген басқа да құрылғылар әзірленді. Оларға икемді фиброоптикалық бронхоскоп сияқты бірнеше жанама фиброоптикалық ларингоскоптар жатады. Икемді фиброоптикалық бронхоскоп немесе риноскоп кабинеттік диагностика немесе трахеялық интубация үшін қолданылуы мүмкін. Процедура кезінде пациент есін сақтай алады, соның арқасында дауыс шығару кезінде дауыстық байланыстарды бақылауға болады. Скоп арқылы енгізілген хирургиялық құралдар күдікті ісіктердің биопсиясы сияқты процедураларды жүргізуге пайдаланылуы мүмкін. Бұл құралдар оториноларингология, пульмонология және анестезиология салаларындағы мамандар үшін қажетсіз емес. Басқа қолжетімді фиброоптикалық құрылғыларға Булард скопы, Апшер скопы және Ву скопы жатады. Бұл құрылғылар трахеялық интубация үшін, әсіресе қиын интубация жағдайында (төменде қараңыз) кеңінен қолданылады.
Видеоларингоскоп
Кәдімгі тікелей ларингоскопта қақпақ немесе ауыз ішіндегі бөлігінде жарық бар қатты қарау құралымен қамтамасыз етілген көздің желісі қолданылады, бұл мақсатты ларинксті тікелей көруді қажет етеді; бұл көрініс 80-90% әрекеттерде анық көрінеді. Трахеялық интубация үшін жеткілікті көрініс беруде тікелей ларингоскопияның жиі сәтсіздікке ұшырауы, жарық стилет және фиберскоп, Буллард скопы, Апшер скопы және ВуСкоп сияқты бірқатар жанама фиброоптикалық ларингоскоптар сияқты балама құрылғылардың дамуына әкелді. Бұл құрылғылар тікелей ларингоскопияға тиімді балама бола алады, бірақ олардың әрқайсысының белгілі бір шектеулері бар және ешқайсысы барлық жағдайларда тиімді емес. Бұл құрылғылармен байланысты маңызды бір шектеу – линзаның булануы. Осы шектеулердің кейбірін жоюға тырысып, Нью-Йорк қаласының интернисті және жедел медициналық дәрігері Джон Бералл 1998 жылы камералы экранды тікелей бейне ларингоскопын жасады. Бірінші нағыз видео ларингоскоп Glidescope 1999 жылы өндірілді, ал 60 градус бұрышы, кіріктірілген жылытқышы және арнайы экраны бар өндірістік нұсқасы алғаш рет 2000 жылдың желтоқсанында сатылды. Нағыз видео ларингоскоптың қақпағында аралық фиброоптикалық компоненттері жоқ камера орналасқан. Бұл тұжырым маңызды, өйткені CMOS камераларынан алынған кескіндерді жасау және өңдеу оңайырақ. Кіріктірілген камера гибридтік талшықтық құрылымдарда мүмкін емес, арзан нұсқалардың тізбегіне әкеледі.
Глайдскоп
2001 жылы GlideScope (қан тамырлары және жалпы хирург Джон Аллен Пейси жасаған) коммерциялық түрде қол жетімді алғашқы видео ларингоскоп болды. Ол жоғары ажыратымдылықтағы цифрлық камераны қамтиды, ол жоғары ажыратымдылықтағы LCD мониторға бейне кабель арқылы қосылады. Оны трахеялық интубация үшін, сондай-ақ тыныс жолдарынан шеткі денелерді алу үшін, бақыланатын механикалық желдетуді қамтамасыз ету үшін пайдалануға болады. GlideScope-тың жоғары нәтижелерін бес негізгі фактор біріктіреді: оның пышағының тік 60 градустық бұрышы тілдің алға жылжуын азайтып, көмейдің (glottis) көрінуін жақсартады. CMOS APS цифрлық камерасы пышақтың бұрылыс нүктесінде (ұшында емес) орналасқан. Бұл орналасу операторға камера алдындағы кеңістікті тиімдірек көруге мүмкіндік береді. Видеокамера қан мен секреттерден қорғау үшін ойысқа орналастырылған, олар көрінуге кедергі келтіруі мүмкін. Видеокамераның көру бұрышы салыстырмалы түрде 50 градусқа жетеді. Жылытылатын линза инновациясы линзаның булануын болдырмайды, бұл көрінуді нашарлатуы мүмкін. GlideScope-пен трахеялық интубацияны Verathon стилеті арқылы жеңілдетуге болады, ол пышақтың 60° бұрышына сәйкес иілген қатты стилет. тіпті ауыз, тіл және көмей осі мойын қалқасының болуына байланысты оңтайлы түрде орналаспаған жағдайда да. Осы маңызды шектеуге қарамастан, GlideScope-пен трахеяны интубациялаудың орташа уақыты 38 секундты құрады. Бұл алғашқы нәтижелер бұл құрылғының қиын трахеялық интубацияны басқаруда пайдалы балама бола алатынын көрсетеді. Verathon жобалау тобы кейіннен АҚШ Әуе күштерінің талабы бойынша Ranger Video Laryngoscope жасады, ол қазір жедел жәрдем және әскери пайдалануға енгізілуде. GlideScope Cobalt сериясы 1000 граммнан бастап аурушаң семіздікке дейінгі салмақтарды қамтитын және көптеген тыныс жолдары синдромдарында да сәтті қолданылатын бір реттік пайдалануға арналған нұсқасын ұсынды. GlideScope Ranger – ауа, құрлық және теңізде қолдануды қоса алғанда, ауруханаға дейінгі тыныс жолдарының басқаруына арналған нұсқа. Бұл құрылғының салмағы 1,5 фунт, ол су өткізбейтін және 20 000 фут биіктікте ұшуға жарамды. GlideScope Cobalt – қайта пайдалануға болатын бейнекамерасы және жарық шығаратын ядросы бар нұсқа, ол кросс-инфекцияның алдын алу үшін бір реттік немесе бірнеше рет пайдалануға болатын сыртқы қабықшамен жабдықталған. 2009 жылдың тамызында Verathon командасы Аризона университетінің Төтенше жағдайлар бөлімінің профессоры Джон Саклеспен бірлесіп, телемедицина технологиясын қолдану арқылы жасалған әлемдегі алғашқы трахеялық интубацияны жүзеге асырды. Бұл демонстрация барысында Саклес және Аризона университетінің телемедицина қызметі ауылдық ауруханадағы дәрігерлерге GlideScope көмегімен трахеялық интубация жасауға жетекшілік етті.
The steep 60 degree angulation of its blade improves the view of the glottis by reducing the requirement for anterior displacement of the tongue. The CMOS APS digital camera is located at the point of angulation of the blade (rather than at the tip). This placement allows the operator to more effectively view the field in front of the camera. The video camera is recessed for protection from blood and secretions which might otherwise obstruct the view. The video camera has a relatively wide viewing angle of 50 degrees. The heated lens innovation helps to prevent fogging of the lens, which might otherwise obscure the view. Tracheal intubation with the GlideScope can be facilitated by the use of the Verathon Stylet, a rigid stylet that is curved to follow the 60° angulation of the blade. even when the oral, pharyngeal and laryngeal axes could not be optimally aligned due to the presence of a cervical collar. Despite this significant limitation, the average time to intubate the trachea with the GlideScope was only 38 seconds. These early results suggest that this device may be a useful alternative in the management of difficult tracheal intubation. The Verathon design team later produced the Ranger Video Laryngoscope for a United States Air Force requirement that is now rolling forward into EMS and military use. The Cobalt series of GlideScope then introduced a single use variant that encompasses weights from 1000 grams to morbid obesity and is successful in many airway syndromes as well. The GlideScope Ranger is a variant designed for use in pre hospital airway management including air, land, and sea applications. This device weighs 1.5 pounds, and is waterproof as well as airworthy to 20,000 feet altitude. The GlideScope Cobalt is a variant that has a reusable video camera with light emitting core which has a disposable or single use external shell for prevention of cross infection. In August 2009, the team at Verathon collaborated with Professor John Sakles from the University of Arizona Emergency Department in achieving the world's first tracheal intubation conducted with the assistance of telemedicine technology. During this demonstration, Sakles and the University of Arizona Telemedicine service guided physicians in a rural hospital as they performed a tracheal intubation using the GlideScope.
Басқа видеоларингоскоптар
Қазіргі уақытта HEINE visionPRO, Truview PCD R (Truphatek Israel компаниясынан), Glidescope, Daiken Medical Coopdech C scope VLP 100, Storz C Mac, Pentax AWS (немесе Airway Scope), Video Macintosh Intubating Laryngoscope System (VMS), Berci DCI және Copilot VL сияқты бірнеше видеоларингоскоп түрлері қол жетімді. Бұл ларингоскоптарда тұтқадағы монитор және эндотрахеальды түтікті трахеяға енгізуге көмектесетін арналар сияқты әртүрлі мүмкіндіктер бар. Мойын омыртқасының зақымдану қаупі бар жағдайларда тыныс жолдарына араласуда видеоларингоскоптардың артықшылықтары осы құралдардың стандартты тыныс жолдарына араласуда тікелей ларингоскопияны толықтай алмастыруы керек пе деген сұрақ тудырады. Видеоларингоскопияны қолдайтын деректер жылдар бойы жиналды, бұл видеоларингоскоптардың тікелей ларингоскоптарға қарағанда қауіпсіздік көрсеткіштері жағынан артықшылықтарын көрсетеді.
Басқа инвазивті емес интубациялық құрылғылар
Трахеялық интубацияға көмектесетін басқа "инвазивті емес" құрылғылар – ларингеальды маскалық тыныс жолы (олардың кейбір түрлері эндотрахеальды түтік енгізу үшін арна ретінде қолданылуы мүмкін), жарықтандырылған стилет және AirTraq. Мұндай құрылғылардың кең қолжетімділігіне байланысты, трахеяның соқыр саусақты интубациясы қазіргі таңда сирек қолданылады, алайда табиғи немесе адам тудырған апаттар сияқты қиын жағдайлардағы төтенше жағдайларда осы әдіс әлі де пайдалы болуы мүмкін.
Асқынулар
Ларингоскоптарды дұрыс емес және тәжірибесіз пайдалану салдарынан жеңіл немесе ауыр жарақаттар тіркелген. Оларға жұмсақ тіндерге шағын зақымдар, операциядан кейін тамақтың ауыруынан бастап, емделмесе дауыс жолы мен жұтқыншаққа ауыр зақымдар, жаралар және іріңдіктердің пайда болуы жатады. Сонымен қатар, тістерге зақым келтіру қаупі де бар.
Этимологиясы мен айтылуы
Ларингоскопия сөзі ларинго және скопия сөздерінің қосымша түбірлерін пайдаланады.