Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық режиссер (1932–2013)
Japanese filmmaker (1932–2013)
Нагиса Осима ([[:ja:%E5%A4%A7%E5%B3%B6%E6%B8%9A) – жапондық кинорежиссер және сценарист. Жапон жаңа толқынының ең белгілі режиссерлерінің бірі, оның фильмдеріне 1930 жылдардағы Жапониядағы оқиғалар негізінде түсірілген «In the Realm of the Senses» (1976) жыныстық мазмұнды фильмі және Жапониядағы соғыс тұтқындарындағы Екінші дүниежүзілік соғыс тұтқындары туралы «Merry Christmas, Mr. Lawrence» (1983) кіреді.
Nagisa Ōshima ([[:ja:%E5%A4%A7%E5%B3%B6%E6%B8%9A) was a Japanese film director and screenwriter. One of the foremost directors within the Japanese New Wave, his films include In the Realm of the Senses (1976), a sexually explicit film set in 1930s Japan, and Merry Christmas, Mr. Lawrence (1983), about World War II prisoners of war held by the Japanese.
Ерте өмір
1954 жылы Киото университетінде саяси тарихты оқығаннан кейін, 1960 жылы «Жастар тарихының қатыгез оқиғасы», «Күннің жерлеуі» және «Жапониядағы түн мен тұман» фильмдері түсірілді. 1960 жылғы фильмдердің соңғысы Осиманың дәстүрлі саяси солшылдарға көңілі толуын, оңшылдарға деген наразылығын көрсетті. «Шочику» студиясы фильмді бір аптадан кейін көрсетуден алып тастады, себебі Социалистік партияның жетекшісі Инейро Асануманы ультраұлттық Отойя Ямагучи өлтіргеннен кейін «қақтығыс» тууы мүмкін деген уайым туды. Осима студиядан кетіп, өзінің тәуелсіз өндіріс компаниясын құрды. «Жапониядағы түн мен тұман» фильмі жапон сыншыларының «Кинема Жүмпо» сауалында ондыққа ілікті, содан кейін шетелде де үлкен танымал болды. 1961 жылы Осима Кензабуро Оэдің повесі негізінде «Құрлық» фильмін түсірді, ол соғыс кезіндегі жапон ауылы мен тұтқынға алынған афроамерикалық әскери қызметші арасындағы қарым-қатынасты көрсетеді. «Құрлық» әдетте Осиманың маңызды туындыларының бірі саналмайды, бірақ ол нәсілшілдік пен шетелге деген күдіктің тақырыптық зерттеуін енгізді, бұл тақырыптар кейінірек «Юнбогидің күнделігі» деректі фильмінде және «Азаптау арқылы өлім» мен «Үш қайта тірілген маскүнем» фильмдерінде тереңірек зерттелді. Ол теледидарда жұмыс істеу кезеңін бастады, бірқатар деректі фильмдер түсірді; олардың ішінде 1965 жылғы «Юнбогидің күнделігі» ерекше көзге түседі. Сеулдегі көшедегі балалардың өмірін зерттейтін бұл фильм Осиманың Оңтүстік Кореяға сапарынан кейін түсірілді. Осима 1968 жылы үш фильм түсірді. Біріншісі – «Азаптау арқылы өлім» (1968) – 1958 жылы болған нағыз оқиғаға негізделген, жас корейдің зорлау және кісі өлтіру қылмысы үшін сәтсіз атқарылу туралы әңгіме. Фильм Бертольд Брехт немесе Жан-Люк Годар сияқты реалистік емес «алыстату» әдістерін қолданады, Жапонияның корей азшылығына қатысты нәсілдік дискриминациясын зерттейді, сонымен қатар фарс пен саяси сатира элементтерін және кинематографиялық жаңа толқынмен байланысты визуалды тәсілдерді тығыз сюжетке енгізеді. «Кинема Жүмпо» журналының 1968 жылғы сауалында үшінші орын алды және әлемдік деңгейде де үлкен қызығушылық тудырды. «Азаптау арқылы өлім» фильмдер тізбегін ашты (1976 жылғы «Сезімдер аймағында» фильмімен жалғасты), Осиманың негізгі тақырыптарын, әсіресе әлеуметтік шектеулерге күмән тудыру және қалыптасқан саяси доктриналарды деконструкциялау қажеттілігін ашып көрсетті. Бірнеше айдан кейін «Шиндзюку ұрының күнделігі» Осиманың көптеген тақырыптық мәселелерін тығыз, коллаж стилінде біріктірді. Жан Женедің «Қорқыт журналына» сілтеме жасайтын фильм, жыныстық және саяси радикализм арасындағы байланысты зерттейді, әсіресе жыныстық құштарлығы клептомания түрінде болатын радикалдың күнделікті өмірін көрсетеді. Фрагменттелген сюжетті түсіндірушілер, оның ішінде Кара Юроның авангардтық театр труппасы, оның ішінде Кара Юро, оның сол кездегі әйелі Ри Райсен және Маро Акаджи (кейіннен «Дайракудакан» буто труппасын басқарған) тоқтатады. 1960 және 70-жылдардағы театр плакаттарының көптеген суреттерін салған суретші Йокоо Таданори ұры рөлін ойнайды, ол Караның қойылымында шағын рөл алады. Фильмде сондай-ақ психоаналитик, Шиндзюкудегі «Кинокуния» кітап дүкенінің президенті және Осиманың бұрынғы фильмдерінен актерлер (Осиманың өзімен бірге) қатысқан симпозиум бар, олар фильмдегі әртүрлі кейіпкерлер бейнелеген жыныстық саясаттың әртүрлі аспектілерін талдайды. «Бала» (1969) тағы бір нағыз оқиғаға негізделген, ол ата-анасы баласын жол апатына түсіріп, жүргізушілерден өтемақы алу арқылы ақша табу үшін пайдаланған отбасы туралы әңгіме.
After graduating from Kyoto University in 1954, where he studied political history, and such films as Cruel Story of Youth, The Sun's Burial and Night and Fog in Japan followed in 1960. The last of these 1960 films explored Ōshima's disillusionment with the traditional political left, and his frustrations with the right, and Shochiku withdrew the film from circulation after less than a week, claiming that, following the recent assassination of the Socialist Party leader Inejiro Asanuma by the ultranationalist Otoya Yamaguchi, there was a risk of "unrest". Ōshima left the studio in response, and launched his own independent production company. Despite the controversy, Night and Fog in Japan placed tenth in that year's Kinema Jumpo best films poll of Japanese critics, and it has subsequently amassed considerable acclaim abroad. In 1961 Ōshima directed The Catch, based on a novella by Kenzaburō Ōe about the relationship between a wartime Japanese village and a captured African American serviceman. The Catch has not traditionally been viewed as one of Ōshima major works, though it did notably introduce a thematic exploration of bigotry and xenophobia, themes which would be explored in greater depth in the later documentary Diary of Yunbogi, and feature films Death by Hanging and Three Resurrected Drunkards. He embarked upon a period of work in television, producing a series of documentaries; notably among them 1965's Diary Of Yunbogi. Based upon an examination of the lives of street children in Seoul, it was made by Ōshima after a trip to South Korea. Ōshima directed three features in 1968. The first of these Death by Hanging (1968) presented the story of the failed execution of a young Korean for rape and murder, and was loosely based upon an actual crime and execution which had taken place in 1958. The film utilizes non realistic "distancing" techniques after the fashion of Bertold Brecht or Jean Luc Godard to examine Japan's record of racial discrimination against its Korean minority, incorporating elements of farce and political satire, and a number of visual techniques associated with the cinematic new wave in a densely layered narrative. It was placed third in Kinema Jumpo 1968 poll, and has also garnered significant attention globally. Death By Hanging inaugurated a string of films (continuing through 1976's In the Realm of the Senses) that clarified a number of Ōshima's key themes, most notably a need to question social constraints, and to similarly deconstruct received political doctrines. Months later, Diary of a Shinjuku Thief unites a number of Ōshima's thematic concerns within a dense, collage style presentation. Featuring a title which alludes to Jean Genet's The Thief's Journal, the film explores the links between sexual and political radicalism, specifically examining the day to day life of a would be radical whose sexual desires take the form of kleptomania. The fragmented narrative is interrupted by commentators, including Kara Jūrō's underground performance troupe, starring Kara Jūrō, his then wife Ri Reisen, and Maro Akaji (who would go on to lead the butoh troupe Dairakudakan). Yokoo Tadanori, an artist who created many of the iconic theatre posters during the 1960s and '70s, plays the thief, who gets a bit part in Kara's performance. The film also features a psychoanalyst, the president of Kinokuniya Bookstore in Shinjuku, and an impromptu symposium featuring actors from previous Ōshima films (along with Ōshima himself), all dissecting varied aspects of shifting sexual politics, as embodied by various characters within the film. Boy (1969), based on another real life case, was the story of a family who use their child to make money by deliberately getting involved in road accidents and making the drivers pay compensation.
1970 жылдардағы мансабы
"Сермония" (1971) – жапондықтардың дәстүрлі көзқарастарына сатиралық фильм, ол әйелдің қатыспауына қарамастан, неке рәсімінің өткізілуі керек екенін көрсететін көрінісімен танымал. 1976 жылы Осима "Сезімдер әлемі" фильмін жасады, ол 1930 жылдардағы Жапониядағы өлімге алып келген жыныстық құштарлықтың нағыз оқиғасына негізделген. Цензураны және замандасы Акира Куросаваның гуманизмін сынаған Осима фильмде нақты жыныстық қатынас болуын қалап, осы себепті өңделмеген фильмді Францияға жөнелтті. Фильмнің цензураланбаған нұсқасы Жапонияда әлі де қолжетімді емес. Саничишобо фильмнен алынған кадрлар мен сценарий нотаттарынан тұратын кітап жариялады, ал 1976 жылы Жапон үкіметі Осима мен Саничишобоға артық шектен шығу айыбын тақты. Осима сотта былай деді: "Көрсетілгеннің ешқайсысы артық шектен шыққан емес. Артық шектен шыққан – жасырылған нәрсе". 1979 жылы Осима мен баспагер кінәсіз деп танылды; үкімет шағымданып, 1982 жылы Токио жоғары соты шешімді қолдады.
The Ceremony (1971) is a satirical film on traditional Japanese attitudes, famously expressed in a scene where a marriage ceremony has to go ahead even though the bride is not present. In 1976, Ōshima made In the Realm of the Senses, a film based on a true story of fatal sexual obsession in 1930s Japan. Ōshima, a critic of censorship and his contemporary Akira Kurosawa's humanism, was determined that the film should feature unsimulated sex and thus the undeveloped film had to be transported to France to be processed. An uncensored version of the movie is still unavailable in Japan. A book with stills and script notes from the film was published by San’ichishobo, and in 1976 the Japanese government brought obscenity charges against Ōshima and San’ichishobo. Ōshima testified in the trial and said. "Nothing that is expressed is obscene. What is obscene is what is hidden." Ōshima and the publisher were found not guilty in 1979; the government appealed and the Tokyo High Court upheld the verdict in 1982.
1980 жылдардан бастап
1983 жылы Ошима «Merry Christmas, Mr. Lawrence» фильмімен үлкен жетістікке қол жеткізді. Бұл фильм ағылшын тілінде жартылай түсіріліп, соғыс уақытындағы жапондық тұтқын лагерінде өтеді, және рок-жұлдызы Дэвид Боуи мен музыкант Рюичи Сакамото, сондай-ақ Такеши Китано актерлік құрамында ойнады. Фильм кейде шағын классика ретінде қарастырылады, бірақ кең көрермендерге жол таба алмады. 1986 жылғы «Max, Mon Amour» фильмінің сценарийін Луис Бунюэльдің жиі серіктесі Жан Клод Каррьермен бірге жазды. Бұл фильм дипломат әйелі (Шарлотта Рамплинг) туралы комедия, оның шимпанземен болған махаббаты тыныш әрі өркениетті үштікке айналады. 1980-ші және 1990-шы жылдардың көп бөлігінде ол Жапонияның режиссерлер гильдиясының президенті қызметін атқарды. 1960 жылы Жапонияның жаңа режиссерлер гильдиясының алғашқы сыйлығын жеңіп алды. Ошиманың эсселері мен мақалаларының жинағы 1993 жылы ағылшын тілінде «Cinema, Censorship and the State» деген атпен жарияланды. 1995 жылы ол британдық кино институты үшін «Япон киносының 100 жылы» деректі фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік етті. Морин Туримнің сын тұрғысынан зерттеуі 1998 жылы жарық көрді. 1996 жылы Ошима инсульт алды, бірақ 1999 жылы режиссураға оралуға жете алды, «Табу» («Gohatto») самурайлық фильмін түсірді. Бұл фильм бакумацу дәуірінде өтеді және «Merry Christmas, Mr. Lawrence» фильміндегі актер Такеши Китано басты рөлде ойнады. Рюичи Сакамото, бұрын «Лоуренс» фильмінде актерлік және музыка жазған, фильмге музыкалық сүйемелдеме жасады. Кейін ол тағы да инсульт алды, ал «Gohatto» оның соңғы фильмі болды. Ошима бастапқыда Иссей актері Сессуэ Хаякаваның өміріне негізделген «Голливуд Зен» атты фильм түсіруді жоспарлаған. Сценарий аяқталған деп хабарланды және Лос-Анджелесте түсірілуге дайын тұрды, бірақ үнемі кешігулер, денсаулығының нашарлауы және Ошиманың 2013 жылы қайтыс болуы (төменде қараңыз) салдарынан жоба іске аспады. Ағылшын тілін жетік меңгергендіктен, 2000-ші жылдары Ошима аудармашы ретінде жұмыс істеді. Ол Джон Грейдің төрт кітабын жапон тіліне аударды, соның ішінде «Ерлер Марстан, әйелдер Венерадан». Ошима 2013 жылдың 15 қаңтарында пневмониядан қайтыс болды. Ол 80 жаста еді. 2013 жылы Сан-Себастьян кинофестивалі қыркүйек айында Ошима фильмдерінің ретроспективасын ұйымдастырды.
In 1983 Ōshima had a critical success with Merry Christmas, Mr. Lawrence, a film partly in English and set in a wartime Japanese prison camp, and featuring rock star David Bowie and musician Ryuichi Sakamoto, alongside Takeshi Kitano. The movie is sometimes viewed as a minor classic but never found a mainstream audience. Max, Mon Amour (1986), written with Luis Buñuel's frequent collaborator Jean Claude Carrière, was a comedy about a diplomat's wife (Charlotte Rampling) whose love affair with a chimpanzee is quietly incorporated into an eminently civilised ménage à trois. For much of the 1980s and 1990s, he served as president of the Directors Guild of Japan. He won the inaugural Directors Guild of Japan New Directors Award in 1960. A collection of Ōshima's essays and articles was published in English in 1993 as Cinema, Censorship and the State. In 1995 he wrote and directed the archival documentary '100 Years of Japanese Cinema' for the British Film Institute. A critical study by Maureen Turim appeared in 1998. In 1996 Ōshima suffered a stroke, but he recovered enough to return to directing in 1999 with the samurai film Taboo (Gohatto), set during the bakumatsu era and starring Merry Christmas, Mr. Lawrence actor Takeshi Kitano. Ryuichi Sakamoto, who had both acted in and composed for Lawrence, provided the score. He subsequently suffered more strokes, and Gohatto proved to be his final film. Ōshima had initially planned to create a biopic entitled Hollywood Zen based on the life of Issei actor Sessue Hayakawa. The script had been allegedly completed and set to film in Los Angeles, but due to constant delays, declining health, and Ōshima's eventual death in 2013 (see below), the project went unrealized. Having a degree of fluency in English, in the 2000s, Ōshima worked as a translator. He translated four books by John Gray into Japanese, including Men Are from Mars, Women Are from Venus. Ōshima died on January 15, 2013, of pneumonia. He was 80. The 2013 edition of the San Sebastian Film Festival scheduled a retrospective of Ōshima films in September.