Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1916 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар көп болды, соның ішінде кейбіреулері төменде тізілген.
The year 1916 involved a number of significant events in science and technology, some of which are listed below.
Астрономия
Барнард жұлдызы Эдвард Эмерсон Барнард ашқан. Харлоу Шапли S Sagittae және басқа да Цефеидтердің спектрі жарықтығы өзгерер келе өзгеріп отыратынын анықтады, оны ең жоғары жарықтықта F0, максимумда F4, ал ең төменгі жарықтыққа дейін G3 спектрлік типі ретінде тіркеді.
Barnard's Star is discovered by Edward Emerson Barnard. Harlow Shapley finds that the spectrum of S Sagittae and other Cepheid variables varies with brightness, recording it as spectral type F0 leading to maximum, F4 at maximum, and G3 just before minimum brightness.
Химия
Гилберт Н. Льюис пен Ирвинг Лангмуир химиялық байланыстың электрондық қабықша моделін формулировкалайды. Реакциялардың энергиясын талдауға арналған Борн-Хабер циклін неміс ғалымдары Макс Борн мен Фриц Хабер әзірлейді. Сидней Чапман мен Дэвид Энског газдардың кинетикалық теориясын жүйелі түрде дамытады. Ян Цохральский металлдардың жеке кристалдарын өсіру әдісін ойлап табады.
Gilbert N. Lewis and Irving Langmuir formulate an electron shell model of chemical bonding. The Born–Haber cycle, an approach to analyze reaction energies, is developed by German scientists Max Born and Fritz Haber. Sydney Chapman and David Enskog systematically develop a kinetic theory of gases. Jan Czochralski invents a method for growing single crystals of metals.
Математика
Людвиг Бибербах Бибербах болжамын ұсынады. Вацлав Серпинский абсолютті түрде қалыпты санның алғашқы мысалын келтіріп, Серпинский кілемін сипаттайды.
Ludwig Bieberbach presents the Bieberbach conjecture. Wacław Sierpiński gives the first example of an absolutely normal number and describes the Sierpinski carpet.
Медицина
1 қаңтар – Британдық Корольдік армияның медициналық корпусы сақталған және салқындатылған қанды пайдалану арқылы алғашқы сәтті қан құюды жүзеге асырады. 16 қазан – Маргарет Сангер Бруклиндегі Браунсвилл қаласында отбасын жоспарлау және тууды бақылау клиникасын ашады, бұл АҚШ-тағы алғашқысы. Тоғыз күннен кейін ол Нью-Йорк штатының контрацептивтерді таратуға тыйым салатын заңын бұзғаны үшін тұтқындалады. Сол жылы ол «Әр қыз білуі керек» атты кітабын шығарып, жасөспірімдердегі етеккір және жыныстық қатынас туралы ақпарат береді. Жорж Гильен, Жан-Александр Барре және Андре Строль екі солдатқа перифериялық жүйке жүйесінің Гильен-Барре синдромын диагностикалайды және омыртқа сұйықтығындағы протеин өндірісінің жоғарылауын, бірақ жасушалар санының қалыпты екенін көрсетеді – бұл негізгі диагностикалық белгі. Евгений Блюлер өзінің «Lehrbuch der Psychiatrie» еңбегін жариялайды, онда диффузиялық ми зақымдануынан туындайтын кешендердің анықтамасы бар, ол «Блюлер психосиндромы» деп аталады. Африка ұйқы ауруы және өзен соқырлығына қарсы Сурамин препаратын алғаш рет неміс компаниясы Bayer AG жасады.
1 January – The British Royal Army Medical Corps carries out the first successful blood transfusion using blood that had been stored and cooled. 16 October – Margaret Sanger opens a family planning and birth control clinic in Brownsville, Brooklyn, the first of its kind in the United States. Nine days later, she is arrested for breaking a New York state law prohibiting distribution of contraceptives. This same year, she publishes What Every Girl Should Know, providing information about such topics as menstruation and sexuality in adolescents. Georges Guillain, Jean Alexandre Barré and André Strohl diagnose two soldiers with Guillain–Barré syndrome of the peripheral nervous system and describe the key diagnostic abnormality of increased spinal fluid protein production, but normal cell count. Eugen Bleuler publishes his Lehrbuch der Psychiatrie, including a definition of complexes arising from diffuse brain damage, known as "Bleuler's psycho syndrome". Medication Suramin against African sleeping sickness and river blindness is first made by German company Bayer AG.
Физика
Альберт Эйнштейн "Annalen der Physik 49" журналында жалпы салыстырмалылық теориясы туралы "Die Grundlage der allgemeinen Relativitätstheorie" атты мақаласын жариялап, жалпы салыстырмалылық теориясының өріс теңдеулері толқын тәрізді шешімдерге ие екенін көрсетеді. Бұл 2016 жылы көрсетіледі. Карл Шварцшильд зарядталмаған сфералық симметриялық, айналмайтын жүйелер үшін Эйнштейннің вакуумдық өріс теңдеулерін шешіп, Шварцшильд радиусын есептейді.
Albert Einstein publishes "Die Grundlage der allgemeinen Relativitätstheorie" on general relativity in Annalen der Physik 49 and shows that the field equations of general relativity admit wavelike solutions. This will be demonstrated in 2016. Karl Schwarzschild solves the Einstein vacuum field equations for uncharged spherically symmetric non rotating systems and calculates Schwarzschild radius.
Психология
Стэнфорд университетінің Льюис М. Терман интеллектті бағалау үшін алғашқы Стэнфорд-Бине интеллект шкаласын жасайды.
Lewis M. Terman of Stanford University develops the first of the Stanford–Binet Intelligence Scales for intelligence testing.
Технология
Ақпан – Stahlhelm темір дулығасы алғаш рет неміс әскерлеріне берілді. 18 сәуір – Капитан Питер Ниссен Ниссен үйінің прототипін аяқтады. 11 қыркүйек – дерлік аяқталған Квебек көпірі екінші рет құлады.
February – Stahlhelm steel helmet first issued to German soldiers. 18 April – Capt. Peter Nissen completes the prototype Nissen hut. 11 September – The almost completed Quebec Bridge collapses for the second time.
Оқиғалар
Химик Чика Курода Жапонияда ғылым бакалавры дәрежесін алған бірінші әйел атанды.
Chemist Chika Kuroda becomes the first woman in Japan to receive a Bachelor of Science degree.