Кіріспе

Джедай дінін жариялаған адамдардың санақ құбылысы. Кейбір ұлттық халық санақтарында діни идентификация туралы сұрақ болғандықтан, бұқаралық ақпарат құралдары көптеген респонденттердің өз дінін джедай (немесе "Джедай рыцары") деп көрсеткенін хабарлады, бұл "Жұлдызды соғыстар" ғылыми-фантастикалық франшизасындағы квази діни ұйым. Азғана адамдар джедаизмді шын ниетпен ұстанатынын мәлімдесе де, бұл жауап әзіл немесе дін туралы сұраққа қарсылық болуы мүмкін. Санақ нысанында жалған ақпарат беру көбінесе заңсыз болғанымен, дін туралы кез келген сұрақ кейде ерекшелік жасайды; дегенмен, қудалаулар сирек кездеседі. Джедай санағы құбылысы 2001 жылы Жаңа Зеландия, Австралия және Ұлыбританиядағы жеке санақтар алдында тізбекті электрондық хат арқылы тараған қалалық аңызға қатысты. Электрондық хатта 8000 немесе 10000 санын қамтитын ең төменгі шекті сақтайтын кез келген дін ресми тануға құқылы екені айтылды. Басқа себептердің ішінде "Джедайды "Жұлдызды соғыстарды" жақсы көруіңізді көрсету үшін" немесе "адамдарды қынжырту үшін" жатуы мүмкін. 2001 жылғы санақтарда джедайлар Жаңа Зеландия халқының 1,5%, австралиялықтардың 0,37% және британдықтардың 0,8% құрады. Кейінгі санақтарда олардың саны сол елдерде және басқа жерлерде азайды. Кейбір жағдайларда барлық "Джедай" жауаптары "басқа" санатына біріктіріліп, бөлек есептелмейді. Австралия Статистика бюросы (ABS) бұл мәселеге қатысты бұқаралық ақпарат құралдарының қызығушылығына жауап ретінде ресми баспасөз хабарламасын жариялады. ABS дін туралы сұрақтардағы Джедайға қатысты жауаптардың барлығы "белгіленбеген" деп жіктелетінін және санақтағы қате немесе жалған мәлімдемелердің әлеуметтік салдарына назар салды. ABS өкілі "17 маусымда халық санағының деректері жарияланғаннан бері Джедайға қатысты жауаптардың санын жеке анықтау үшін халық санағы жауаптарының қосымша талдауы жүргізілді" деді. Австралиялықтардың Джедай орденінің мүшелері ретінде өзін жариялауы Австралияда интернетте "вирустық" концепцияның алғашқы мысалдарының бірі болды. Концепцияны насихаттау үшін құрылған веб-сайт бес апта ішінде 100 000-нан астам рет қаралып, 2001 жылдың 21 қазанында Wayback Machine қызметімен алғаш рет мұрағатталды. 2006 жылғы санақ бойынша 58 053 Джедай тіркелді. 2011 жылғы санақта олардың дінін Джедай деп көрсеткендердің саны 2006 жылғы санаққа қарағанда 65 000-ға өсті. 2016 жылғы санақ бойынша 48 000-ға жуық адам өзін Джедай деп жариялады. Джедай санағы құбылысы дін социологы Адам Поссамайдың назарын аударды, ол оны "Дін және танымал мәдениет: Гипер нақты куәлік" кітабында талқылады. Поссамайдың зерттеуі Джедаизмді нақты методологиялық жіктемеге ("гипер нақты діндер") орналастырды және Австралияда жаңа діндерге қарсылық бар екенін көрсетуге тырысты. 2006 жылғы санаққа дейін 2006 жылғы санақта Джедай деп жазу "жалған немесе қате" ақпарат бергені үшін айыппұл төлеуге әкелуі мүмкін деген хабарлар тарады. Бұл ABS-тың 2001 жылы бұл мәселеге қатысты "айқай-шусыз" болғанын және кем дегенде 15 жыл ішінде ешкімге айып тағылмағанын мойындауына қарамастан болды. 2016 жылғы санақ алдында атеистер Джедайды пайдаланбауға шақырды, оны діни деп санауға болатынын ескертті. Австралия Статистика бюросы 2016 жылғы санақ бойынша Джедайді өз діні деп жариялаған адамдардың санын есептемелерде жарияламады.

Канада

2001 жылғы санақта 21 000 канадалық өз дінін джедай рыцарі деп көрсеткен. Бұл факт премьер-министр кеңсесі 40 беттік санақ нысанын міндетті емес ету үшін себеп ретінде келтірілді. 2011 жылғы Ұлттық үй шаруашылықтарының сараптамасында бұл көрсеткіш 9 000-ға дейін төмендеді.

Қазақстан

2011 жылғы халық санағында 303 хорват өзінің діні ретінде джедай дінін көрсеткен.

Чехия

2011 жылғы халық санағының алдын ала нәтижесінде, 15 070 адам дін туралы қосымша сұраққа жауап беріп, өздерін джедай дінінің жатқызушылары ретінде көрсеткен. Чехия Статистика басқармасы бұл дінді «джедай рыцарларының моральдық құндылықтары» деп сипаттады. Басқарма бұл халықаралық құбылыс екенін атап өтті. 2011 жылғы халық санағы нысанында діндер тізімі болмағандықтан, оларды қолмен жазу қажет болды, сондықтан санақ нысанын толтырудан бұрын бұл құбылыстан хабарсыз болғандардың есебінен джедайлардың саны жасанды түрде көбейтілмеді. Дегенмен, көптеген адамдар талқылаулар мен БАҚ арқылы 2011 жылғы халық санағы алдында джедай дінін көрсетуге шақырды (бұл халық санағының ауқымына, құнына және міндетті түрде толтырылуына қарсы наразылықтың бір түрі болды), бұл осының салдары болуы мүмкін. Ең көп джедайлар Прагада тұратыны анықталды. 2021 жылы джедай дінін ұстанатынын мәлімдеген адамдардың саны 21 000-нан асты. (516 адам өздерін сифтер ретінде көрсеткен)

Ирландия

2011 жылғы санақтың 2012 жылғы мамырдағы қаралымында, Dáil Public Accounts Committee Central Statistics Office-тен жеке баялаған жауаптардың дұрыстығы туралы сұрады, мысалы, дінін джедай деп көрсеткен адамдарды атады. Оған жауап ретінде: "Өздерін солай деп жариялаған адамдардың санын біз айта аламыз, бірақ оны жарияламаймыз" делінді. 2016 жылғы санақ нәтижелері 30-дан астам жауап алған барлық діндерді тізімдейді, оның ішінде "Джедай рыцарі" деген санауда 2,050 (0,085%) адам тіркелді. 2022 жылғы санақ бойынша 1800 джедай рыцарі бар, бұл 2016 жылғы санақ нәтижелерімен салыстырғанда 250-ге кем.

Черногория

2011 жылы Черногорияда өткізілген халық санағында жас жігіттер тобы ұлттық тегі туралы сұраққа жауап ретінде өздерін "джедай" деп жариялады, себебі олар бүгінгі таңда ұлттық мәселенің маңызды емес деп есептейді.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда 2001 жылғы халық санағында 53 000-нан астам адам өзін джедай деп тіркеді. Сол жылы Жаңа Зеландияда әлемдегі джедайлардың ең көп саны тіркелді, халықтың 1,5 пайызы "джедай" дінін таңдады. Жаңа Зеландия Статистикалық басқармасы джедайлардың жауаптарын "Жауап түсінікті, бірақ есепке алынбайды" деп қарастырды. Бес жыл өткен соң Жаңа Зеландиядағы джедайлардың саны азайды, 2006 жылғы халық санағында 20 000 адам осы дінді өзінің діні ретінде көрсетті. 2011 жылғы халық санағы Крайстчерчте болған жер сілкінісі салдарынан 2013 жылға шегерілді, нәтижесінде Жаңа Зеландиядағы джедайлардың саны 19 089-ға дейін төмендеді. 2018 жылғы халық санағында бұл көрсеткіш қайтадан өсіп, 20 409 адамды құрады (барлық жауаптардың 0,43%).

Сербия

2011 жылы Сербиядағы халық санағында 640 адам өзін джедай деп атады.

Шотландия

Шотландияда 14 052 адамның қазіргі діні джедай екенін (14 014 "джеди", 24 "джеди ордені" және 14 "сит") көрсетті, ал 2 733 адам оны өсіп-өнген діні деп атады (2 682 "джеди", 36 "джеди ордені" және 15 "Қараңғы жақ") – бұл мәліметтер 2001 жылғы халық санауында тіркелді. Шотландияда дінін джедай деп көрсеткендердің үлесі Англия мен Уэльстегіден төмен, ол 0,277% құрады. 2009 жылдың сәуір айында Шотландияның ең ірі полиция күші – Стратклайдтағы сегіз полицей өздерінің ресми дінін ерікті түрде толтырылған түрлерде джедай деп көрскені белгілі болды. Бұл мәліметтер "Джейнс Полис Ривью" журналының ақпарат алу құқығы арқылы сұранысы бойынша алынды.

Сын

Австралияның атеист қоры дінге сенбейтін адамдардың кез келген әзіл жауабын беруіне қарсылық білдіреді, себебі бұл санақ деректерінде дінге сенбейтін адамдардың жеткіліксіз көрсетілуіне алып келуі мүмкін.