Діни көзқарастың қудалануы

Діни қуғын-сүргін: нанымдары үшін адамдарды қудалау, себептері мен салдары. Діни төзімсіздік, мемлекеттік қауіпсіздік, зорлық-зомбылық туралы біліңіз.

39 мин оқу

100%

Дереккөз: Religious persecution — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Діни сенімге негізделген қуғын-сүргін

Діни қуғын-сүргін – бұл жеке адамды немесе адамдар тобын олардың діни сенімдеріне, діни көзқарастарына немесе олардың дінге қатысының болмауына байланысты жүйелі түрде жамандықпен қарау. Қоғамдардың немесе қоғам ішіндегі топтардың әртүрлі субмәдениеттерді шеттетуге немесе басуға бейімділігі – адамзат тарихында жиі кездесетін құбылыс. Адамның діні оның моральдық принциптерін, дүниетанымын, өзіне деген көзқарасын, басқаларға қатылымын және жалпы жеке басын қалыптастыратындықтан, діни айырмашылықтар маңызды мәдени, жеке және әлеуметтік факторлар болуы мүмкін. Діни қуғын-сүргін діни немесе дінге қарсы ықпалға (басымдық құқығын пайдаланатын топ мүшелері өз дінінен басқа діндерді кемсіткенде немесе дінсіздер басымдық құқығын пайдаланғанда дінге қарсы шыққанда) немесе мемлекеттің белгілі бір діни топты өзінің мүдделеріне немесе қауіпсіздігіне қауіп деп санаған жағдайда туындауы мүмкін. Қоғамдық деңгейде, белгілі бір діни топты адамгершіліктен бездіру зорлық-зомбылыққа немесе қуғын-сүргіннің басқа да түрлеріне оңай алып келуі мүмкін. Діни қуғын-сүргін қоғамдық және/немесе мемлекеттік реттеудің салдары болуы мүмкін. Мемлекеттік реттеу – үкіметтің діни мәселелерді реттеу үшін қабылдаған заңдары, ал қоғамдық реттеу – азаматтарды діни нанымдары үшін кемсіту. Көптеген елдерде діни қуғын-сүргін соншалық зорлық-зомбылыққа ұласқан, ол адам құқықтары мәселесі деп есептеледі.

Анықтама

Дэвид Т. Смит "АҚШ-тағы діни қуғын-сүргін және саяси тәртіп" еңбегінде діни қуғын-сүргінді "діни сеніміне байланысты діни азшылық өкілдеріне жасалған зорлық-зомбылық немесе кемсітушілік" деп анықтайды. Бұл "жеке адамдарды саяси құқықтарынан айыруға, азшылықтарды ассимиляцияға, елден кетуге немесе екінші дәрежелі азаматтар ретінде өмір сүруге мәжбүрлеуге бағытталған іс-әрекеттерді" қамтиды. Мемлекеттік саясат тұрғысынан, оны ой, сана және сенім бостандығын бұзу деп қарастыруға болады, бұл жүйелі және белсенді мемлекеттік саясатқа сәйкес таратылады, ол мақсатты азшылықтың өмір сүру құқығын, жекелігін немесе бостандығын бұзуға немесе оларға қатер тудыруға бағытталған қысым көрсету, қорқыту және жазалау сияқты әрекеттерді қолдайды. Діни қуғын-сүргін мен діни төзімсіздіктің арасындағы ерекшелік – көбінесе соңғысы халықтың сезімдерімен туындайды, ал мемлекет оны мойындауы немесе қолдауы мүмкін.

Әлеуметтанушылық көзқарас

Әлеуметтанулық тұрғыдан алғанда, ұлтшылдық, этникалық немесе діни көзқарастар сияқты мықты әлеуметтік топтардың жекелігін қалыптастыруы, қуғын-сүргін сияқты іс-әрекеттердің себептік факторы болып табылады. Зорлық-зомбылықты көпшілік немесе азшылық болатын қауымдар тудырады деседі. Жеке тұлғаның қалыптасуы «біз кімбіз» дегеннен гөрі «біз кім емеспіз» дегенге байланысты болғандықтан, «біз кім емеспіз» дегенге төзімділік таныту жекеліктің ыдырауына әкелуі мүмкін деген қауіп бар. Брайан Дж. Грим мен Роджер Финкке көптілікті қауіпті деп санау діни қуғын-сүргінге алып келеді. Мемлекет пен үстем дін екеуі де «дінді бақылаусыз және тиісті бақылаусыз қалдырса, мемлекет пен азаматтарға қауіпті діндердің пайда болуына әкеледі» деген алаңдаушылықты бөліседі, және осы алаңдаушылық үстем дінге де, мемлекетке де діни қызметті шектеуге себеп болады. Р. И. Мур орта ғасырлардағы қуғын-сүргін – «әлеуметтану ғылымының негізін қалаушы Эмиль Дюркгейм ұсынған классикалық девианттық теорияның [жекеліктің қалыптасуына негізделген] айқын мысалы» дейді. Қуғын-сүргін көбінесе жаңа мемлекеттер мен ұлттық жекелігін қайта анықтау процесіндегі орнықты мемлекеттерді қамтитын үлкен жанжалдың бір бөлігі болып табылады. Топтық сәйкестікке адалдық пен ынтымақтың деңгейі жоғары болған сайын, оған тиесілі болудың артықшылықтары көбірек сезілген сайын, әлеуметтік жекелікке қарсы қиындықтарға төзбеушілік таныту ықтималдығы артады. Күшті әлеуметтік жекелікті мемлекетпен біріктіру артықшылықтарды арттырады, сондықтан осы әлеуметтік топтан қуғын-сүргін күшеюі мүмкін. Қуғын-сүргінге қатысты осы көзқарас орта ғасырлармен ғана шектелмейді. Кристиан Рашле мен Джицсе Х. Ф. Дийкстра айтқандай: «Діни зорлық-зомбылық – барлық жерде және кез келген уақытта болатын күрделі құбылыс». Ежелгі Египет, Грекия және Римде жазалау заң жүйесінің бір бөлігі болған. Джиллиан Кларктың айтуынша, IV ғасырда зорлық-зомбылық соғыс пен жазалаудың бір бөлігі ретінде қарастырылған; Римдік құқықтық жүйенің кәсіби жазалаушысы карнифекстен жасалған жазалау сол жүйенің қабылданған бөлігі болған. Денис Лакорнның айтуынша, Кир мен Дарийдің тұсындағы парсы империясы сияқты кейбір ерекше жағдайларды қоспағанда, «Ежелгі Грекиядан Рим империясына, ортағасырлық Испаниядан Осман империясына және Венеция Республикасына дейінгі» ежелгі қоғамдардағы діни төзімділіктің мысалдары қазіргі мағынадағы төзімділік мысалдары емес. Әлеуметтанулық көзқарас діни төзімсіздік пен қуғын-сүргінді көбінесе әлеуметтік процестер ретінде қарастырады, олар басқа нәрселерге қарағанда әлеуметтік қауымдастық бар болатын контекстпен анықталады. Сондай-ақ, яһудилер мен мұсылмандар «өз топтары қысымға ұшыраған елдерде өмір сүруі мүмкін». 2018 жылы 145 елде христиандар, 139 елде мұсылмандар, 88 елде яһудилер қудаланған. 2019 жылғы есепке сәйкес, 187 елде дінге қатысты үкімет тарапынан шектеулер мен қоғамдағы жауыздықтың көбейгені анықталған.

From a sociological perspective, the identity formation of strong social groups such as those which are generated by nationalism, ethnicity, or religion, is a causal aspect of practices of persecution. de says that it is these communities, which can be a majority or a minority, that generate violence. Since the development of identity involves 'what we are not' as much as 'what we are', there are grounds for the fear that tolerance of 'what we are not' can contribute to the erosion of identity. Brian J. Grim and Roger Finke say that the perception that plurality is dangerous leads to religious persecution. Both the state and any dominant religion, share the concern that to "leave religion unchecked and without adequate controls will result in the uprising of religions that are dangerous to both state and citizenry," and this concern gives both the dominant religion and the state motives for restricting religious activity. R. I. Moore says that persecution during the Middle Ages "provides a striking illustration of the classic deviance theory, [which is based on identity formation], as it was propounded by the father of sociology, Émile Durkheim". Persecution is also, often, part of a larger conflict involving emerging states as well as established states in the process of redefining their national identity. adds that the greater the attitudes of loyalty and solidarity to the group identity, and the more the benefits to belonging there are perceived to be, the more likely a social identity will become intolerant of challenges. Combining a strong social identity with the state, increases the benefits, therefore it is likely persecution from that social group will increase. This view of persecution is not limited to the Middle Ages. As Christian R. Raschle and Jitse H. F. Dijkstra, say: "Religious violence is a complex phenomenon that exists in all places and times." In the ancient societies of Egypt, Greece and Rome, torture was an accepted aspect of the legal system. Gillian Clark says violence was taken for granted in the fourth century as part of both war and punishment; torture from the carnifex, the professional torturer of the Roman legal system, was an accepted part of that system. Except for a few rare exceptions, such as the Persian empire under Cyrus and Darius, Denis Lacorne says that examples of religious tolerance in ancient societies, "from ancient Greece to the Roman empire, medieval Spain to the Ottoman Empire and the Venetian Republic", are not examples of tolerance in the modern sense of the term. The sociological view regards religious intolerance and persecution as largely social processes that are determined more by the context within which the social community exists than anything else. and that Jews and Muslims are "most likely to live in countries where their groups experience harassment". As of 2018, Christians face harassment in 145 countries, Muslims face harassment in 139 countries, and Jews face harassment in 88 countries. According to a 2019 report, government restrictions and social hostilities toward religion have risen in 187 countries.

Діни тазару

"Діни тазалау" кейде белгілі бір аумақтан діни сеніміне байланысты халықты күштеп шығаруды білдіреді. Жақында "діни тазалау" термині барлық діни құрылымдарды немесе белгілі бір дінді ұстанатын және бір ұлттың мүшелерінен құралған үлкен қауымда өмір сүретін адамдарды жоюға қатысты қолданыла бастады. Ежелгі заманда халықты тазалау көбінесе экономикалық және саяси себептермен болды, бірақ кейде этникалық факторлар да әсер етті. Адриан Купманның сөзіне сәйкес, мұндай жағдайларда "этникалық тазалау" терминінің кеңінен қолданылуы этникалық және діни ұғымдардың арасында шатасу бар екенін көрсетеді. Дін этникалық идентификацияның маңызды немесе орталық белгісі болғандықтан, кейбір қақтығыстарды "этно-діни қақтығыстар" деп атау дұрыс. Нацистік антисемитизм этникалық және діни қуғын-сүргін арасындағы күрделі айырмашылықтың тағы бір мысалы болып табылады, себебі нацистік үгіт еврейлерді төменгі нәсілдің өкілдері ретінде көрсетуге тырысты (Расалық антисемитизм және нацистік нәсілдік теорияларға қараңыз), осылайша оларды адамдықтан бездіріп, жамандыққа толы етіп көрсетті – оларды дін емес, нәсіл ретінде жіктеді. Нацистік үгітте үйретілгендей, Холокост жасаушылар дінге сенбейтін еврейлер, атеист еврейлер, ортодоксалды еврейлер және христиан дініне өткен еврейлер арасында ешқандай айырмашылық жасамады.

Қатыгездік пен құдайды қорлау үшін қудалау

Еретик немесе Құдайды қорлаған деп саналатын нанымдарды қуғындау – бір жайт, ал діни ағымдарды бөліп қарауға болатын нанымдарды қуғындау – басқа жайт. Екінші дәрежелі мәселелер бойынша туындаған дау-жанжалдар кейде өте ауыр салдарға әкелсе де, көбінесе діни кемсітушілікке ұласатын. Алайда, дәл осындай жағдайда діннің негізгі қағидаларынан бас тарту әлдеқайда қауіпті болар еді. Протестанттық Англияда ресми шіркеуге қарсы шыққандарға тек айыппұл салынып, түрмеге қамау жазасы берілсе, Елизавета I патшалығы тұсында алты адам ерестік немесе Құдайды қорлағаны үшін өлім жазасына кесілді, ал Джеймс I патшалығы тұсында 1612 жылы тағы екі адам өлім жазасын алды. Ұқсас жағдайларда катарлар, вальденстер және лоллардтар сияқты еретик ағымдары Батыс Еуропада қатыгездікпен жабасталса, Шығыс Еуропаның шекаралық аймақтарында сол кезде католик және "схизматикалық" православие христиандары Шығыс-Батыс Схизмасынан кейін тыныш өмір сүрді.

Саяси себептер бойынша қуғын-сүргін

1535-1681 жылдар аралығында 300-ден астам римдік католиктер Англия үкіметтері тарапынан мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен өлім жазасына кесілді, осылайша олар діни емес, мемлекеттік қылмыстар үшін ресми түрде аттырылды. Бұл Англияда католиктерге жасалған қудалауды күрт күшейтті. 1584 жылғы Англия Парламенті «Иезуиттерге, семинариялық дін қызметкерлеріне және осы сияқты басқа да мойынсұнбас адамдарға қарсы акт» деп жариялап, Ұлыбританияға келген барлық католик миссионерлерінің мақсаты «наразылықты, бүлік пен ашық жаулықты қоздыру» екенін мәлімдеді. Осының салдарынан, тіпті қатаң түрде саяси мәселелерге қатыспаған дін қызметкерлері, мысалы, Әйет Джон Огилви, Дермот О’Хурли және Роберт Саутвелл, сондай-ақ, Маргарет Клитероу және Ричард Гвин сияқты мирян өкілдері де азаптауға және өлім жазасына ұшырады. Бұл Елизавета дәуірінің «алтын ғасыр» ретіндегі бейнесімен күрт қайшы келеді, бірақ бұрынғы Марияның қудалауымен салыстырғанда ескеру қажетті маңызды айырмашылық бар. Мария патшайым өзінің барлық мемлекеттерінен протестантизмді жою және Англия шіркеуінің мемлекеттік бақылаудан тәуелсіздігін қалпына келтіруге бейілді болды. Оның 1553-1558 жылдар аралығындағы қысқа билік кезінде шамамен 290 протестант өртеу арқылы жазаланды. Марияның қарындасы Елизавета I, «өзінің мемлекетінің қауіпсіздігінен қорқып әрекет етті» деген болжам бар, бірақ ол католиктерді де, протестанттарды да мемлекетке толық бағынышты ұлттық шіркеуді қабылдауға мәжбүрлеуге тырысты. Содан бері өткен ғасырларда Англия үкіметтері нақты да, ойдан шығарылған да қастандықтардан, мысалы, Папалық қастандықтан қорқып, оларды қудалауды жалғастырды, бұл қастандық Англия королі II Чарльзды өлтіру және Британ аралдарындағы протестанттарды қырғынға ұшырату жоспары болған деген күдік тудырды. Шындығында, бұл қастандық Титус Оутс және виг саясаткері Лорд Шафтсберидің ойдан шығарған өтірігі еді. Бірақ олардың жалғандықтары әшкереленбес бұрын, кем дегенде 22 тәуір дін қызметкері мен мирян, оның ішінде архиепископ Оливер Планкетт, негізсіз мемлекетке қарсы қастандық жасады деп айыпталып, Тайбернде өлім жазасына кесілді.

Орналасуы бойынша

Діни қуғын-сүргін терминін сипаттау қиын. Діни қуғын-сүргін ежелгі заманнан бері әртүрлі тарихи, географиялық және әлеуметтік жағдайларда болған. 18-шы ғасырға дейін атеистер, яһудилер сияқты кейбір топтар діни көзқарастары үшін көбінесе қудаланды.

Рим империясы

Ертедегі христиандық Рим империясымен де қақтығысқа түсті, және оның яһуди дініне қарағанда, қалыптасқан көпқұдайлық жүйеге үлкен қауіп төндірген болуы мүмкін, себебі христиандықта жақтандырудың (евангелизмнің) маңызы зор болды. Нерон билігі тұсында яһудилерге қоғамдық құлшылыққа қатысудан берілген жеңілдік алынып тасталды, және Рим монотеистерді белсенді түрде қуғындауды бастады. Бұл қуғын-сүргін 313 жылы Милан жарлығымен тоқтатылды, ал 380 жылы христиан діні империяның ресми діні деп жарияланды. Сегізінші ғасырға қарай христиандық Еуропа және көршілес аймақтарда толық үстемдікке ие болды, содан кейін еретиктер, дінсіздер, яһудилер, мұсылмандар және басқа да түрлі діни топтарды қуғындау арқылы нығайту кезеңі басталды.

Ертедегі Еуропадағы дін біркелкілігі

Қазіргі заманның алғашқы кезеңіндегі Еуропадағы азаматтық төзімділік түсінігіне қарама-қайшы, азаматтар мемлекеттік шіркеуге қатысуға міндетті болды; бұл көзқарас аумақтық принцип немесе діни біркелкілік деп сипатталады, ал оның негізгі болжамы англикандық теолог Ричард Хукердің мына сөзінде жатқан: «Англия шіркеуінің әрбір мүшесі сонымен қатар [Англия] мемлекетінің де азаматы, және мемлекеттің әрбір азаматы Англия шіркеуінің мүшесі». Англияда діни қуғын-сүргін туралы белсенді пікірталас басталар алдында (1640 жылдары), Еуропада дін ғасырлар бойы аумақпен байланысты болды. Англияда бірнеше Біркелкілік заңдары қабылданды; континенттік Еуропада 16 ғасырда «cuius regio, eius religio» латын тіркесі пайда болды және Аугсбург бейбіт шартының (1555) негізі ретінде қолданылды. Абсолюттік монархиялар, әсіресе Франция патшалары Людовик XIV және оның ізбасарлары оны шектен шығарды. Олардың билігі тұсында католицизм Франциядағы жалғыз міндетті және рұқсат етілген дінге айналды, ал гугеноттар елден жаппай кетуге мәжбүр болды. Қуғын-сүргін мемлекеттің мәжбүрлеу шаралары арқылы діни біркелкілікті қамтамасыз етуге бейімділігін білдіреді, бұл Роджер Л’Эстранджтың: «Сіздер қудалау деп атаған нәрсені мен біркелкілік деп аударамын» деген мәлімдемесінде айқын көрінеді. Алайда, 17 ғасырда Пьер Бэйл, Джон Локк, Ричард Овертон және Роджер Уильям сияқты жазушылар аумақ пен сенім арасындағы байланысты үзді, нәтижесінде аумақтық принциптен діни еріктілікке көшуге әкелді. Локк өзінің «Төзімділік туралы хатында» мемлекеттің таза секулярлық тұрғыдан анықтама берді: «Менің ойымша, мемлекет – тек өздерінің азаматтық мүдделерін қамтамасыз ету, сақтау және дамыту үшін құрылған адамдардың қоғамы». Ал шіркеу туралы былай деді: «Сонымен, шіркеу – өз еркімен біріккен адамдардың қоғамы». Сол дәуірдегі ең толық зерттеме – В.К. Джорданның «Англиядағы діни төзімділіктің дамуы» атты еңбегі (1558–1660, төрт томдық, 1932–1940 жж.). Джордан фашизмнің Еуропаға қауіп төндірген кезде жазды, және оның еңбегі гуманизм мен төзімділік құндылықтарын қорғау ретінде қарастырылады. Бұл кезеңге қатысты жаңағы кіріспелердің арасында Джон Коффидің «Протестанттық Англиядағы қуғын-сүргін және төзімділік» (1558–1689, 2000) және Александра Уолшемнің «Қайрымдылықпен жек көрушілік. Англиядағы төзімділік және төзімсіздік, 1500–1700» (2006) кітаптары бар. Діни қуғын-сүргіннің себептерін түсіну үшін Коффи сияқты тарихшылар «қуғыншылардың не істегендерін мұқият зерттейді». Бұл діни төзімділіктің бір түрі. Алайда, қазіргі кезде діни төзімділік туралы сөз болғанда, көбінесе азаматтық төзімділік түсініледі, ол мемлекет шегінде қанша діни әртүрлілікке жол берілетінін көрсетеді. Азаматтық төзімділік болмаған жағдайда, өз қауымымен келіспейтін адам елде (кем дегенде ресми түрде) бір ғана мойындалған дін болғандықтан, басқа дінді таңдап, қауымнан кету мүмкіндігіне ие болмайды. Қазіргі батыс құқығында кез келген азамат діни ұйымға ерік-ерікпен кіре және шыға алады; батыс қоғамдарында бұл қалыпты жағдай саналады, бірақ шіркеу мен мемлекеттің заңдық түрде бөлінуі тек бірнеше ғасыр бұрын ғана басталды. Қудалау және төзімділік туралы христиандық пікірталаста азаматтық төзімділік тұжырымы христиан теологтарына Исаның дұшпандарды сүю туралы өсиетін Жаңа өсиеттің шіркеу ішіндегі келіспеушілікке қатысты қатаң талаптарымен үйлестіруге мүмкіндік берді. Бұрын Джозеф Холл сияқты теологтар Жаңа өсиеттегі ерте христиан шіркеуінің шіркеулік төзімсіздігінен христиан мемлекетінің азаматтық төзімсіздігіне көшкенін дәлелдеген.

By contrast to the notion of civil tolerance in early modern Europe, the subjects were required to attend the state church; this attitude can be described as territoriality or religious uniformity, and its underlying assumption is brought to a point by a statement of the Anglican theologian Richard Hooker: "There is not any man of the Church of England, but the same man is also a member of the [English] commonwealth; nor any man a member of the commonwealth, which is not also of the Church of England." Before a vigorous debate about religious persecution took place in England (starting in the 1640s), for centuries in Europe, religion had been tied to territory. In England, there had been several Acts of Uniformity; in continental Europe, the Latin phrase "cuius regio, eius religio" had been coined in the 16th century and applied as a fundament for the Peace of Augsburg (1555). It was pushed to the extreme by absolutist regimes, particularly by the French kings Louis XIV and his successors. It was under their rule that Catholicism became the sole compulsory allowed religion in France and that the huguenots had to massively leave the country. Persecution meant that the state was committed to secure religious uniformity by coercive measures, as eminently obvious in a statement of Roger L'Estrange: "That which you call persecution, I translate Uniformity". However, in the 17th century, writers like Pierre Bayle, John Locke, Richard Overton and Roger William broke the link between territory and faith, which eventually resulted in a shift from territoriality to religious voluntarism. It was Locke who, in his Letter Concerning Toleration, defined the state in purely secular terms: "The commonwealth seems to me to be a society of men constituted only for the procuring, preserving, and advancing their own civil interests." Concerning the church, he went on: "A church, then, I take to be a voluntary society of men, joining themselves together of their own accord." The most ambitious chronicle of that time is W. K. Jordan's magnum opus The Development of Religious Toleration in England, 1558–1660 (four volumes, published 1932–1940). Jordan wrote as the threat of fascism rose in Europe, and this work is seen as a defense of the fragile values of humanism and tolerance. More recent introductions to this period are Persecution and Toleration in Protestant England, 1558–1689 (2000) by John Coffey and Charitable hatred. Tolerance and intolerance in England, 1500–1700 (2006) by Alexandra Walsham. To understand why religious persecution has occurred, historians like Coffey "pay close attention to what the persecutors said they were doing." and is one form of religious toleration. However, when people nowadays speak of religious tolerance, they most often mean civil tolerance, which refers to the degree of religious diversity that is tolerated within the state. In the absence of civil toleration, someone who finds himself in disagreement with his congregation does not have the option to leave and chose a different faith—simply because there is only one recognized faith in the country (at least officially). In modern western civil law any citizen may join and leave a religious organization at will; In western societies, this is taken for granted, but actually, this legal separation of Church and State only started to emerge a few centuries ago. In the Christian debate on persecution and toleration, the notion of civil tolerance allowed Christian theologians to reconcile Jesus' commandment to love one's enemies with other parts of the New Testament that are rather strict regarding dissent within the church. Before that, theologians like Joseph Hall had reasoned from the ecclesiastical intolerance of the early Christian church in the New Testament to the civil intolerance of the Christian state.

Ресей

Владимир Федордың епископы кейбір адамдарды құлға айналдырды, ал басқаларын түрмеге қамап, басын кесіп, көзін өртеп, тілін кесіп немесе қабырғаға айқышқа шегеледі. Кейбір еретиктер тірідей өртеліп өлтірілді. Хан Менгуал Темірдің жазуынша, митрополит Кириллге православие шіркеуіне қарсы сөйлегендерге немесе шіркеудің артықшылықтарын бұзғандарға өлім жазасын беру құқығы берілді. Ол еретиктерге қарсы барлық құралдарды қолдануға кеңес берді, бірақ "жандарды құтқару" атымен қан төкпеуді талап етті. Еретиктер суға батырылып өлтірілді. Новгород епископы Геннадий Гонзов патша Иван III-ге еретиктерді өлтіруді өтінді. Геннадий испан инквизиторларын, әсіресе 15 жыл бойы инквизиция қызметінде мыңдаған адамды өртеп, жазалаған замандасы Торкемаданы құрметтеді. Римдегідей, қуғынға ұшырағандар адамдар аз қоныстанған жерлерге қашты. Ең қорқынышты жаза – жер астындағы ойық, онда егеуқұйрықтар мекендейтін. Кейбіреулер түрмеге қамалып, қабырғаға байланып, өлгеннен кейін босатылды. Ескі дінге сенушілер қудаланды және өлім жазасына кесілді, тіпті өз сенімдерінен толығымен бас тартып, мемлекеттік шіркеуде крещение рәсімінен өткендер де аяусыздықпен линчтен өтуге мәжбүр болды. Жазушы Ломоносов діни ілімдерге қарсы болды және оның бастамасымен оларға қарсы ғылыми кітап жарық көрді. Кітап жойылды, Ресей Синоды Ломоносовтың еңбектерін өртеп жіберуді және оны жазалауды талап етті. Бас кесіліп, мойыннан немесе аяқтан ілініп, көбіне өткір таяқтармен қадалып, айқышқа ілінді. Бұған жылқының құйрығына байлау, суға батыру және адамдарды көлге тірідей тоңдыру да кірді. Жеңімпаздар аурулар мен қарттарды да аямады, оларды монастырьдан алып шығып, аяусыз түрде мұзды "қысқыштарға" лақтырып тастады. Сөздер артқа шегінді, қалам қозғалмады, көне Соловецкий монастыры мәңгілік қараңғылыққа енді. 500-ден астам адамның ішінде тек бірнешеуі ғана қорқынышты соттан құтыла алды.

Қазіргі заманғы

Оның кітабы 11 қыркүйекке дейін жазылған болса да, Джон Коффи қазіргі Батыс әлеміндегі исламофобияны ағылшын виг партиясының ойдан шығарылған «Папалық қастандық» туралы параноясымен салыстырады. Мехди Гезали мен Мурат Курназ Гуантанамодағы тұтқын лагерінде отырған мұсылмандардың қатарында болды, бірақ олардың терроризммен байланысы жоқ екені анықталды, себебі олар бұрын Ауғанстан мен Пәкістанға діни мүдделерін іздеу үшін сапар шеккен. АҚШ Конгреске жыл сайын діни бостандық және қудалау туралы есеп ұсынады. Бұл есепте АҚШ-тың дүниежүзіндегі елшіліктерінен, Халықаралық діни бостандық жөніндегі кеңсемен және басқа да АҚШ үкіметі мен үкіметтік емес ұйымдарымен бірлесіп жинаған деректері бар. Деректер жалпы қолжетімді. 2018 жылғы зерттеуде әлемдегі 195 елдің шамамен 75%-ында діни бостандық бұзылуы ел бойынша егжей-тегжейлі сипатталған. 2007-2017 жылдар аралығында PEW ұйымы «Христиандар үкіметтер немесе әлеуметтік топтар тарапынан ең көп елдерде» – 144 елде – қудаланғанын, бірақ мұсылмандар қудаланған елдердің саны (142) шамалы екенін анықтады. Қазіргі әлемде ешбір діни топ қудалаудан құтыла алмайды. Германия Бундестагы, Лордтар палатасы, АҚШ Өкілдер палатасы, Еуропа Парламенті және Халықаралық діни бостандық институты үшін діни қудалау жөніндегі сарапшы Клаус Ветцель былай түсіндіреді: «Әлемдегі барлық елдердің шамамен төрттен бірінде үкіметтер тарапынан танылған шектеулер немесе бір немесе бірнеше діни топтарға қатысты жаушылық жоғары немесе өте жоғары. Әлемдегі ең көп халқы бар елдердің кейбіреуі, мысалы, Қытай, Үндістан, Индонезия және Пәкістан осы топқа жатады. Сондықтан, әлем халқының үштен екі бөлігі оларда тұрады». 2014 жылы заң және дін жөніндегі симпозиумда Мишель Мак: «Діни адам құқықтарына деген бейілділіктің көрінуіне қарамастан, дүниежүзіндегі діни қудалаудың жиілігі мен ауырлығы таң қалдырады. Дінге сенгені үшін қудаланғандардың нақты санын анықтау мүмкін болмаса да, «дін мен сенім бостандығын бұзу, оның ішінде қатал қудалаулар, жиі орын алады» дегені даусыз. Ол адам құқықтарын қорғаушы және жазушы Ирвин Колтердің: «Дін бостандығы адамзат тарихында ең көп бұзылған адам құқығы болып қала береді» деген сөзін келтіреді. Діни қудалаудың кең таралғандығына қарамастан, дәстүрлі адам құқықтары қауымдастығы көбінесе діни топтарға қарағанда ұлттық, этникалық және тілдік топтарды пайдалану арқылы нәсілге, жынысқа және әлеуметтік жағдайға негізделген бұзушылықтар сияқты «адамдық қадір-қасиетке қатысты нақтырақ нұқсан келтірулерге» көбірек назар аударуды жөн көреді.

Although his book was written before the September 11 attacks, John Coffey explicitly compares Islamophobia in the contemporary Western world to the English Whig Party's paranoia about the fictitious Popish Plot. Mehdi Ghezali and Murat Kurnaz were among the Muslims who were imprisoned in the Guantanamo Bay detention camp, but they were not found to have any connections to terrorism, because they had previously traveled to Afghanistan and Pakistan to pursue their religious interests. The United States submits an annual report on religious freedom and persecution to the Congress. The report contains data which the United States collects from U. S. embassies around the world in collaboration with the Office of International Religious Freedom and other relevant U. S. government and non governmental institutions. The data is available to the public. The 2018 study details, country by country, the violations of religious freedom taking place in approximately 75% of the 195 countries in the world. Between 2007 and 2017, the PEW organization found that "Christians experienced harassment by governments or social groups in the largest number of countries"—144 countries—but that it is almost equal to the number of countries (142) in which Muslims experience harassment. No religious group is free from harassment in the contemporary world. Klaus Wetzel, an expert on religious persecution for the German Bundestag, the House of Lords, the US House of Representatives, the European Parliament, and the International Institute for Religious Freedom, explains that "In around a quarter of all countries in the world, the restrictions imposed by governments, or hostilities towards one or more religious groups, are high or very high. Some of the most populous countries in the world belong to this group, such as China, India, Indonesia and Pakistan. Therefore, around three quarters of the world's population live in them." At the symposium on law and religion in 2014, Michelle Mack said: "Despite what appears to be a near universal expression of commitment to religious human rights, the frequency and severity of religious persecution worldwide is staggering. Although it is impossible to determine with certainty the exact numbers of people persecuted for their faith or religious affiliation, it is unquestioned that "violations of freedom of religion and belief, including acts of severe persecution, occur with fearful frequency." She quotes Irwin Colter, human rights advocate and author as saying "[F]reedom of religion remains the most persistently violated human right in the annals of the species." Despite the ubiquitous nature of religious persecution, the traditional human rights community typically chooses to emphasize "more tangible encroachments on human dignity," such as violations which are based on race, gender, and class by using national, ethnic, and linguistic groupings rather than religious groupings.

Атеистерді қудалау

XVIII ғасырдан бұрын атеизм сөзі қарапайым адамды кемсіту үшін қолданылған, ал ежелгі Грецияда, сондай-ақ орта ғасырларда христиан және мұсылман әлемдерінде осы сенім үшін өлім жазасы қарастырылған. Бүгінде атеизм 12 елде (Афғанстан, Иран, Малайзия, Мальдив аралдары, Мавритания, Нигерия, Пәкістан, Катар, Сауд Арабиясы, Сомали, Судан және Йемен) өлім жазасына кесіледі, бәрі де мұсылман елдері. Ал Біріккен Ұлттар Ұйымының 192 мүше елдің "көп бөлігі" "құдайға сенбейтін азаматтарды ең болмағанда кемсітеді, ал ең жаман жағдайда, дінге қарсы деп айыпталатын қылмыстар үшін түрмеге қамауға алады".

Мемлекеттік атеизм

Дэвид Ковальевски мемлекеттік атеизмді үкімет тарапынан ресми түрде "атеизмді насихаттау" деп түсіндірді, әдетте діни бостандық пен діни амалдарды белсенді түрде басу арқылы. Бұл – үкіметтің дінге қарсы тұруын, діни институттардың ықпалы мен билігіне, нақты немесе жоқ деп есептелген, қоғамдық және саяси өмірдің барлық салаларында, соның ішінде діннің азаматтардың күнделікті өміріне қатысуына қарсылықты білдіретін бұрыс атау. Мемлекеттік атеизм алғаш рет революциялық Францияда қысқа мерзімге енгізілді, кейін революциялық Мексикада және коммунистік мемлекеттерде қолданылды. Кеңес Одағы мемлекеттік атеизмнің ұзақ тарихына ие болды, онда әлеуметтік жетістікке жету үшін адамдар атеизмді жариялауы, шіркеулерден алшақтауы, тіпті оларды қиратуы қажет болды; бұл көзқарас 1929-1939 жылдар аралығындағы сталиндік кезеңде ерекше күшті болды. Кеңес Одағы өз ықпалындағы кең аумақтарда, Орталық Азия және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Шығыс блогы сияқты жерлерде дінді басып тастауға тырысты. Осы блоктағы мемлекеттердің бірі – Энвер Ходжа басқарған Албания Социалистік Халық Республикасы – барлық діни амалдарды ресми түрде тыйым салды.

Бахаилерді қудалау

Бахаилер – Иранның ең ірі діни азшылығы, ал Иран әлемдегі жетінші ірі бахаи халқының бірі болып табылады, 2010 жылы олардың саны 251 100-ден асты. Ирандағы бахаилер негізсіз тұтқындауға, жалған айыптармен сотталуға, ұрып-сапалауға, азаптауға, заңсыз жазалауға, жеке тұлғалар мен бахаи қауымына тиесілі мүліктің тәркіленуіне және жойылғанына, жұмысқа орналасудан бас тартуға, мемлекеттік жәрдемақыдан айырылуға, азаматтық құқықтар мен бостандықтардан шектелуге және жоғары білім алуға қол жеткізбеуге ұшырады. Соңғы кезде, 2005 жылдың соңында ирандық газеттер мен радиостанциялары бахаилерге қарсы қарқынды науқан жүргізді. Иранның Жоғарғы көшбасшысы аятолла Хаменеи тағайындаған, мемлекеттік және ықпалды «Кайхан» газетінің бас редакторы Иран баспасөзінде бахаи дінін қаралаған үштен астам ондаған мақала жариялады. Бұдан өзге, 2005 жылғы 29 қазанда Иранның Қарулы күштерінің Бас штабы төрағасы жіберген құпия хатта Иранның Жоғарғы көшбасшысы аятолла Хаменеи Бас штабқа бахаи дінін ұстанатын адамдарды анықтап, олардың қызметін бақылауға алуды және бахаи дінінің мүшелері туралы барлық ақпаратты жинауды тапсырған. Бұл хатқа 2006 жылғы 20 наурыздағы баспасөз хабарламасында Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының дін немесе наным бостандығы жөніндегі арнайы баяндамашысы Асма Жахангир халықаралық қауымдастықтың назарына жеткізді. Баспасөз хабарламасында арнайы баяндамашы «Ирандағы бахаи қауымының мүшелеріне қатысты алған ақпаратты қатты алаңдатып отырғанын» айтты. Ол сондай-ақ «Арнайы баяндамашы бұл соңғы жағдай Ирандағы діни азшылықтардың жағдайы нашарлап бара жатқанын көрсетеді деп алаңдайды» деді.

Буддистерді қудалау

Буддистерді қуғындау – буддизм тарихы бойында кең таралған құбылыс, және ол бүгін де жалғасуда. 3-шы ғасырда буддистерді Сасани империясының зороастрийлік бас діни қызметкері Кирдер қуғындаған. 5-ші мен 10-шы ғасырлар аралығындағы Қытай империясында буддизмге қарсы сезімдер Қытайда буддистерге қарсы төрт қуғын-сүргінге әкелді, олардың ішінде 845 жылғы Буддизмге қарсы зорлық-зомбылық ең ауыр тиысты. Дегенмен, буддизм аман қалды, бірақ күшін жоғалтты. 1926 жылы Гуансиде өткен Солтүстік экспедициясы кезінде Гоминьданның мұсылман генералы Бай Чонси әскерлерін будда ғибадатханаларын қиратуға, мүсіндерді талқандауға және ғибадатханаларды мектептерге және Гоминьдан партиясының штаб-пәтерлеріне айналдыруға жетекшілік етті. Циньхайды Гоминьданның бақылауына алу кезінде мұсылман генерал Ма Буфан мен оның әскері солтүстік-шығыста және шығыс Циньхайда көптеген тибет буддистерін жойып, тибет буддистік ғибадатханаларын қиратты. Үндістан субконтинентіне мұсылман шабуылы – бұл аймаққа жасалған алғашқы ірі иконокласт шабуыл. Уильям Джонстонның сөзіне сүйенсек, жүздеген буддалық монастырлар мен қасиетті орындар қиратылды, буддалық мәтіндер мұсылман әскерлерімен өртелді, ал 12-ші және 13-шы ғасырларда Индо-Ганг жазығында монахтар мен монахтар өлтірілді. Наланда буддалық университетінің қоршалған кампусы болғандықтан, оны қамал деп жаңылыстырды. Минхадж Сирадж айтуынша, қаза тапқан буддалық монахтар брахмандар деп жаңылысқан. Қоршалған қала Одантапури монастыры да олардың әскерлерімен басып алынды. Сумпа, 1200 жылы Магадада болған Шакишрибадраның есебіне сүйене отырып, Одантапури мен Викрамшила буддалық университет кешендері де қиратылғанын және монахтар қырғынға ұшырағанын мәлімдейді. Мұсылман күштері Үндістанның солтүстік-батыс аймақтарына көп рет шабуыл жасады. Көптеген жерлер қиратылып, қайта аталды. Мысалы, Одантапури монастырлары 1197 жылы Мұхаммед бин Бахтияр Хилжимен қиратылды және қала аты өзгертілді. Сол сияқты, Викрамашила да шамамен 1200 жылы Мұхаммед бин Бахтияр Хилжи әскерлерімен қиратылды. Қасиетті Махабодхи ғибадатханасы мұсылман басқыншыларымен жартылай қиратылды. Көптеген буддалық монахтар соғыстың салдарынан құтылу үшін Непалға, Тибетке және Оңтүстік Үндістанға қашты. 1234 жылы Үндістанға келген тибеттік саяхатшы Чёджепал (1179–1264) буддалық орындарды тонап-талқандаған мұсылман әскерлерінен бірнеше рет қашуға мәжбүр болды. Жапониядағы Мэйдзи қайта жаңғырту кезеңіндегі хайбуцу кишаку (1868 жылдан бастап) – синтоизм мен буддизмді (немесе синбуцу бунри) бөлудің ресми саясатынан туындаған оқиға. Бұл Жапониядағы буддизмге үлкен зиян келтірді, буддалық ғибадатханалар, бейнелер мен мәтіндер бүкіл елде кең ауқымда қиратылды және буддалық монахтар діни қызметтен кетуге мәжбүр болды. 2012 жылы Бангладештегі Рамудағы зорлық-зомбылық кезінде 25 мыңнан астам мұсылман топтығы жергілікті буддашы Уттам Баруаның Facebook-те жариялаған деп айыпталған Құранның суретін көргеннен кейін қаладағы және оны қоршаған ауылдардағы кем дегенде он екі будда ғибадатханасын және елуге жуық үйді өртеп жойды. Аталған суретті жалған жала жабылып айыпталған буддист жарияламаған.

The persecution of Buddhists has been a widespread phenomenon throughout the history of Buddhism, a phenomenon which continues to occur today. As early as the 3rd century AD, Buddhists were persecuted by Kirder, the Zoroastrian high priest of the Sasanian Empire. Anti Buddhist sentiments in Imperial China between the 5th and 10th century led to the Four Buddhist Persecutions in China of which the Great Anti Buddhist Persecution of 845 was probably the most severe. However Buddhism managed to survive but was greatly weakened. During the Northern Expedition, in 1926 in Guangxi, Kuomintang Muslim General Bai Chongxi led his troops in destroying Buddhist temples and smashing idols, turning the temples into schools and Kuomintang party headquarters. During the Kuomintang Pacification of Qinghai, the Muslim General Ma Bufang and his army wiped out many Tibetan Buddhists in the northeast and eastern Qinghai, and destroyed Tibetan Buddhist temples. The Muslim invasion of the Indian subcontinent was the first great iconoclastic invasion into the Indian subcontinent. According to William Johnston, hundreds of Buddhist monasteries and shrines were destroyed, Buddhist texts were burnt by the Muslim armies, monks and nuns killed during the 12th and 13th centuries in the Indo Gangetic Plain region. The Buddhist university of Nalanda was mistaken for a fort because of the walled campus. The Buddhist monks who had been slaughtered were mistaken for Brahmins according to Minhaj i Siraj. The walled town, the Odantapuri monastery, was also conquered by his forces. Sumpa basing his account on that of Śākyaśrībhadra who was at Magadha in 1200, states that the Buddhist university complexes of Odantapuri and Vikramshila were also destroyed and the monks massacred. Muslim forces attacked the north western regions of the Indian subcontinent many times. Many places were destroyed and renamed. For example, Odantapuri's monasteries were destroyed in 1197 by Muhammad bin Bakhtiyar Khilji and the town was renamed. Likewise, Vikramashila was destroyed by the forces of Muhammad bin Bakhtiyar Khilji around 1200. The sacred Mahabodhi Temple was almost completely destroyed by the Muslim invaders. Many Buddhist monks fled to Nepal, Tibet, and South India to avoid the consequences of war. Tibetan pilgrim Chöjepal (1179–1264), who arrived in India in 1234, had to flee advancing Muslim troops multiple times, as they were sacking Buddhist sites. In Japan, the haibutsu kishaku during the Meiji Restoration (starting in 1868) was an event triggered by the official policy of separation of Shinto and Buddhism (or shinbutsu bunri). This caused great destruction to Buddhism in Japan, the destruction of Buddhist temples, images and texts took place on a large scale all over the country and Buddhist monks were forced to return to secular life. During the 2012 Ramu violence in Bangladesh, a 25,000 strong Muslim mob set fire to destroy at least twelve Buddhist temples and around fifty homes throughout the town and surrounding villages after seeing a picture of an allegedly desecrated Quran, which they claimed had been posted on Facebook by Uttam Barua, a local Buddhist man. The actual posting of the photo was not done by the Buddhist who was falsely slandered.

Мәсіхшілерді қудалау

Христиан дінінің яһуди дінінің ішіндегі бір қозғалысы ретінде пайда болғаннан бастап, ертедегі христиандар өз сенімдері үшін яһудилер мен Рим империясының қолынан қуғынға ұшырады. Рим империясы христиан дінінің алғаш таралған аймақтарының көп бөлігін бақылап отырды. Бұл, бірінші ғасырдан бастап төртінші ғасырдың басына дейін жалғасты. Содан кейін Милан жарлығымен дін заңдастырылып, ақырында Рим империясының мемлекеттік шіркеуіне айналды. Рим империясындағы қуғын-сүргіннен қашып, көптеген христиандар Парсы империясына көшті. Константиннің дінге келуінен кейін бір жарым ғасыр бойы Сасанидтер тұсында қуғынға ұшырап, мыңдаған адам өмірін жоғалтты. Христиан діні "саудагерлер, құлдар, саудагерлер, тұтқындар және яһуди қауымдарымен байланыстар" арқылы, сондай-ақ өздерінің еңбегі үшін жиі өлтірілген миссионерлер арқылы тарала берді. Қазіргі қоғамда христиандар Иран мен Таяу Шығыстың басқа да аймақтарында, мысалы, дін ауыстыру үшін (прозелитизм) қуғынға ұшырап жатыр, ол онда заңсыз. 100-200 миллион христианның қуғынға ұшырағаны айтылып жүр, олардың көп бөлігі мұсылман елдерінде қудаланған. Жыл сайын христиандық коммерциялық емес ұйым "Ашық есіктер" Дүниежүзілік бақылау тізімін жариялайды – христиандар үшін ең қауіпті 50 елдің тізімі. 2018 жылғы Дүниежүзілік бақылау тізіміндегі алдыңғы он ел: Солтүстік Корея және Эритрея, олардың христиан және мұсылман діндері мемлекеттік бақылауда, сондай-ақ Ауғанстан, Мьянма, Сомали, Судан, Пәкістан, Ливия, Ирак, Йемен, Үндістан және Иран, олардың барлығы негізінен христиан емес елдер. Христиан елдерінің көптігіне байланысты, әртүрлі христиандық топтар мұсылман елдеріне қарағанда, мысалы, Эритрея мен Мексика сияқты христиан елдерінде жиірек қуғынға ұшырайды, бірақ саны жағынан кем. Мемлекеттік департаменттің Конгреске жыл сайын ұсынатын діни еркіндік және қуғын-сүргін туралы есебіне сәйкес, әлемнің үштен төрт бөлігінде діни еркіндікке шектеулер аз немесе орташа, ал төрттен бірінде жоғары және өте жоғары шектеулер бар. Германияның Франкфурт қаласында орналасқан Халықаралық адам құқықтары қоғамы – 38 елден 30 000 мүшесі бар үкіметтік емес ұйым, ол адам құқықтарын бақылайды. 2009 жылдың қыркүйегінде сол кездегі төраға Мартин Лессентин дүниежүзіндегі діни қуғын-сүргіннің 80% сол кезде христиандарға бағытталғаны туралы есеп жариялады. Дүниежүзілік евангелистік альянс 200 миллионнан астам христианның сенімі үшін негізгі адам құқықтарынан айырылғанын мәлімдейді. Ұлыбританияның Сыртқы істер және Достастық істері жөніндегі мемлекеттік хатшысының және PEW ұйымының дүниежүзілік діни еркіндікті шектеуді зерттейтін есебінде де христиандар ең көп елде зардап шегуде, 2015 жылы 125 елден 2018 жылға қарай 144 елге дейін өсті. PEW осы сандарды түсіндіруге қатысты ескерту жасады: "Орталықтың соңғы есебі әр елдегі құрбандардың санын бағалауға тырыспайды, ол қысымның қарқындылығына қатысты емес". 2016 жылдың желтоқсан айында Массачусетс штатындағы Гордон Конвелл теологиялық семинариясындағы Ғаламдық христиандықты зерттеу орталығы (CSGC) "2005 және 2015 жылдар аралығында әлемде 900 000 христиан шейіт болды – бұл жылына орташа есеппен 90 000, яғни әр 8 минут сайын қуғынға ұшыраған христиан" деген мәлімдеме жасады. Алайда, BBC Open Doors және Адам құқықтары жөніндегі халықаралық қоғам сияқты басқа ұйымдар бұл санның дұрыстығына күмән келтіргенін хабарлады. CSGC директорының орынбасары Джина Зурло 90 000 адамның үштен екісі рулық қақтығыстарда, ал жартысына жуығы Конго Демократиялық Республикасындағы азаматтық соғыстың құрбаны болғанын түсіндірді. Діни қуғын-сүргін мәселесі бойынша халықаралық деңгейде танымал сарапшы Клаус Ветцель Гордон Конвеллдің христиандық шейіт болуды ең кең мағынада түсіндіретінін, ал Ветцель мен Open Doors және басқалар, мысалы Халықаралық діни бостандық институты (IIRF) бұдан да шектеулі анықтама қолданады: "егер олар христиан болмағанда өлтірілмейтін адамдар". Open Doors христиандыққа қарсы сезімдердің тікелей дәлелдерге негізделгенін және жанама дәлелдерге негізделген консервативті бағалаулар жасағанын құжаттады. Бұл тәсіл сандық санақты күрт төмендетеді. Open Doors сандары жыл сайын өзгеретінін, бірақ әлемде күн сайын 11 христиан өз сенімі үшін өліп жатқанын айтады.

From the beginnings of Christianity as a movement within Judaism, Early Christians were persecuted for their faith at the hands of both Jews and the Roman Empire, which controlled much of the areas where Christianity was first distributed. This continued from the first century until the early fourth, when the religion was legalized by the Edict of Milan, eventually becoming the State church of the Roman Empire. Many Christians fled persecution in the Roman empire by emigrating to the Persian empire where for a century and a half after Constantine's conversion, they were persecuted under the Sassanids, with thousands losing their lives. Christianity continued to spread through "merchants, slaves, traders, captives and contacts with Jewish communities" as well as missionaries who were often killed for their efforts. In contemporary society, Christians are persecuted in Iran and other parts of the Middle East, for example, for proselytising, which is illegal there. Of the 100–200 million Christians alleged to be under assault, the majority are persecuted in Muslim majority nations. Every year, the Christian non profit organization Open Doors publishes the World Watch List—a list of the top 50 countries which it designates as the most dangerous for Christians. The 2018 World Watch List has the following countries as its top ten: North Korea, and Eritrea, whose Christian and Muslim religions are controlled by the state, and Afghanistan, Myanmar, Somalia, Sudan, Pakistan, Libya, Iraq, Yemen, India and Iran, which are all predominantly non Christian. Due to the large number of Christian majority countries, differing groups of Christians are harassed and persecuted in Christian countries such as Eritrea and Mexico more often than in Muslim countries, although not in greater numbers. There are low to moderate restrictions on religious freedom in three quarters of the world's countries, with high and very high restrictions in a quarter of them, according to the State Department's report on religious freedom and persecution delivered annually to Congress. The Internationale Gesellschaft für Menschenrechte—the International Society for Human Rights—in Frankfurt, Germany is a non governmental organization with 30,000 members from 38 countries who monitor human rights. In September 2009, then chairman Martin Lessenthin, issued a report estimating that 80% of acts of religious persecution around the world were aimed at Christians at that time. According to the World Evangelical Alliance, over 200 million Christians are denied fundamental human rights solely because of their faith. A report released by the UK's Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs, and a report by the PEW organization studying worldwide restrictions of religious freedom, both have Christians suffering in the highest number of countries, rising from 125 in 2015 to 144 as of 2018. PEW has published a caution concerning the interpretation of these numbers: "The Center's recent report does not attempt to estimate the number of victims in each country it does not speak to the intensity of harassment "

In December 2016, the Center for the Study of Global Christianity (CSGC) at Gordon Conwell Theological Seminary in Massachusetts, published a statement that "between 2005 and 2015 there were 900,000 Christian martyrs worldwide—an average of 90,000 per year, marking a Christian as persecuted every 8 minutes." However, the BBC has reported that others such as Open Doors and the International Society for Human Rights have disputed that number's accuracy. Gina Zurlo, the CSGC's assistant director, explained that two thirds of the 90,000 died in tribal conflicts, and nearly half were victims of the civil war in the Democratic Republic of the Congo. Klaus Wetzel, an internationally recognized expert on religious persecution, explains that Gordon Conwell defines Christian martyrdom in the widest possible sense, while Wetzel and Open doors and others such as The International Institute for Religious Freedom (IIRF) use a more restricted definition: "those who are killed, who would not have been killed, if they had not been Christians." Open Doors documents that anti Christian sentiment is presently based on direct evidence and makes conservative estimates based on indirect evidence. This approach dramatically lowers the numerical count. Open Doors says that, while numbers fluctuate every year, they estimate 11 Christians are currently dying for their faith somewhere in the world every day.

Копттерді қудалау

Копттарды қудалау – Египетте копт православиесі мен оның жақтастарына қарсы тарихи және үздіксіз жалғасып келе жатқан мәселе. Бұл сондай-ақ, дін аймақта туған болса да, Таяу Шығыстағы христиандардың нашар жағдайының айқын мысалы. Копттар – Египеттегі Мәсіхтің ізбасарлары, көбінесе Шығыс православиесіне жатады және қазіргі уақытта Египет халқының шамамен 10% құрайды – бұл елдегі ең ірі діни азшылық. Копттар тарихының барысында қудалауға ұшыраған жағдайларды көптеген рет айтқан, ал Human Rights Watch соңғы жылдары копт христиандарына қарсы «діни төзімсіздіктің күшеюін» және сектанттық зорлық-зомбылықты, сондай-ақ Египет үкіметінің кінәлілерді тиімді тергеп-сұрап, соттамағанын атап өтті. Египеттің мұсылмандар тарапынан басып алынуы 639 жылы Византия империясы тұсында болды. Саяси дүрбелеңге қарамастан, Египет көбінесе христиан қалпында болды, бірақ копттар 14 ғасырдан кейін көпшілік статусын жоғалтты, себебі үнемі қудалаулар мен христиан шіркеулерінің қиратылуы, сонымен қатар дін аударудан бас тартқандарға салмақты салықтар салынды. Египеттің мұсылмандар тарапынан басып алынуынан бастап копт христиандары Омейя халифаты, Аббасид халифаты, Фатимид халифаты, Мамлюк сұлтандығы және Осман империясы сияқты түрлі мұсылман режимдері тарапынан қудаланды. Копт христиандарын қудалауға шіркеулерді жабу және бұзу, сондай-ақ ислам дініне күштеп көндіру кірді. 2011 жылдан бері жүздеген египеттік копттар сектанттық қақтығыстарда қаза тапты, көптеген үйлер, шіркеулер мен бизнестер қиратылды. Египеттік жеке құқықтар бастамасы 2011-2016 жылдар аралығында тек Миния провинциясында копттарға қарсы сектанттық шабуылдардың 77 дерегін тіркеді. Копт христиан әйелдері мен қыздарын ұрлап алып, жоғалту мәселесі де қазірге дейін өте күрделі болып қалып отыр.

Ехоба куәгерлерінің қудалануы

Ехоба куәгерлеріне қарсы саяси және діни антагонизм кейде түрлі елдерде дүмпілдерге және үкімет тарапынан қысым көрсетуге әкеліп соқты. Олардың саяси бейтараптыққа және әскери қызметтен бас тартуға қатысты ұстанымы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және басқа да міндетті әскери қызмет болған кезде, әскерге шақырудан бас тартқан мүшелерінің түрмеге қамалуына себеп болды. Олардың діни қызметі қазіргі таңда Қытай, Вьетнам және көптеген Ислам мемлекеттері сияқты бірқатар елдерде тыйым салынған немесе шектелген. 1933 жылы нацистік Германияда шамамен 20 000 Ехоба куәгері болды, олардың шамамен 10 000-ы түрмеге қамалды. Ехоба куәгерлері әскери қызметтен бас тартқандары және Гитлердің Ұлттық-социалистік партиясына адал болмағандары үшін нацистер тарапынан қатыгездікпен қуғынға ұшырады. Олардың 2 000-ы нацистік концлагерлерге жіберілді, онда олар күлгін үшбұрыштармен таңбаланды. Канадада Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ехоба куәгерлері саяси оппозициямен және қытай және жапон текті адамдармен бірге лагерьтерде ұсталды. Квебектегі Ехоба куәгерлері Тыныш революцияға дейін кемсітуге ұшырады, оның ішінде әдебиет таратуға және жиналыстар өткізуге тыйым салынды. 1951 жылы сәуір айында «Солтүстік» операциясы аясында КСРО-дағы шамамен 9 300 Ехоба куәгері Сібірге жер аударылды. 2017 жылдың сәуір айында Ресей Жоғарғы соты Ехоба куәгерлерін экстремистік ұйым деп танып, Ресейдегі олардың қызметін тоқтатты және ұйымның мүлкін тәркілеу туралы бұйрық берді. Уильям Уэллен, Шон Фрэнсис Петерс және бұрынғы куәгерлер Барбара Гризути Харрисон, Алан Роджерсон және Уильям Шнелл сияқты авторлар 1930 және 1940 жылдардағы АҚШ-тағы тұтқындаулар мен дүмпілдердің Ехоба куәгерлерінің билік органдарына және басқа діни топтарға қасақана провокация жасауының салдары болғанын мәлімдеді. Уэллен, Харрисон және Шнелл Ратфордтың қоғамнан шеттетілген мүшелерді тарту және мүшелерді сыртқы әлемнен келген қуғын-сүргін олардың Құдайға қызмет етуге ұмтылысының рас екендігіне сендіру үшін оппозицияны шақырып, оны күшейткенін айтты. Сол кездегі «Құдайдың патшалығы» қоғамының әдебиеттерінде куәгерлерге «жанжал іздемеуге» және тұтқындалуға қарсы тұруға кеңес берілді, сонымен қатар полиция қызметкерлерімен немесе уағыздауды тоқтатуды бұйырған соттармен ынтымақтаспау және айыппұл төлеуден гөрі түрмеге отыруды қалау ұсынылды.

Political and religious animosity against Jehovah's Witnesses has at times led to mob action and government oppression in various countries. Their stance regarding political neutrality and their refusal to serve in the military has led to imprisonment of members who refused conscription during World War II and at other times where national service has been compulsory. Their religious activities are currently banned or restricted in some countries, including China, Vietnam, and many Islamic states. In 1933, there were approximately 20,000 Jehovah's Witnesses in Nazi Germany, of whom about 10,000 were imprisoned. Jehovah's Witnesses were brutally persecuted by the Nazis, because they refused military service and allegiance to Hitler's National Socialist Party. Of those, 2,000 were sent to Nazi concentration camps, where they were identified by purple triangles;
In Canada during World War II, Jehovah's Witnesses were interned in camps along with political dissidents and people of Chinese and Japanese descent. Jehovah's Witnesses faced discrimination in Quebec until the Quiet Revolution, including bans on distributing literature or holding meetings. In 1951, about 9,300 Jehovah's Witnesses in the Soviet Union were deported to Siberia as part of Operation North in April 1951. In April 2017, the Supreme Court of Russia labeled Jehovah's Witnesses an extremist organization, banned its activities in Russia and issued an order to confiscate the organization's assets. Authors including William Whalen, Shawn Francis Peters and former Witnesses Barbara Grizzuti Harrison, Alan Rogerson and William Schnell have claimed the arrests and mob violence in the United States in the 1930s and 1940s were the consequence of what appeared to be a deliberate course of provocation of authorities and other religious groups by Jehovah's Witnesses. Whalen, Harrison and Schnell have suggested Rutherford invited and cultivated opposition for publicity purposes in a bid to attract dispossessed members of society, and to convince members that persecution from the outside world was evidence of the truth of their struggle to serve God. Watch Tower Society literature of the period directed that Witnesses should "never seek a controversy" nor resist arrest, but also advised members not to co operate with police officers or courts that ordered them to stop preaching, and to prefer jail rather than pay fines.

Догондарды қудалау

Шамамен 1000 жыл бойы догон халқы діни және этникалық қуғын-сүргінге ұшырады – мұсылман қауымдастықтарының джихадтары арқылы. Бұл джихадистік жорықтар догон халқын дәстүрлі діни сенімдерінен бас тартып, ислам дініне өтуге мәжбүрлеу мақсатымен жасалды. Мұндай джихадтар догондықтарды бастапқы ауылдарынан кетуге және Бандиагараның тік жарларына көшуге мәжбүр етті, олар өзін тиімді қорғауға және қуғын-сүргіннен құтылуға болатын жер іздеді – олар көбінесе кішкентай жарықтар мен ойыстарда тұрғын үйлерін салып, жасады. Малиде француз отаршылдығының алғашқы кезеңінде француз билігі Эль Хадж Умар Таллдың мұсылман туыстарын Бандиагараның басшылары етіп тағайындады, бұл аймақ ғасырлар бойы догон халқының жері болғанына қарамастан. 1864 жылы 19-ғасырдың Сенегамбия джихадисті және мұсылман көшбасшысы Эль-Хадж Умар Таллдың жүрегінен туған немересі және мұрагері Тидиани Талл Бандиагараны Тукулер империясының астанасы етіп таңдады, осылайша дінаралық және этникалық қақтығысты күшейтті. Соңғы жылдары догон халқы фуландарды "Әл-Қаида" сияқты исламист террористік ұйымдарды қолдауда және догон жерінде осы террористік ұйымдардың мүшелерін жасыруда айыптады, бұл 2016 жылы "Дан На Амбасагу" догондық әскерін құруға әкелді – оның мақсаты догон халқын жүйелі шабуылдардан қорғау. Бұл әрекет 2019 жылғы наурыз айында Огоссагудағы фула халқының қырғынына әкелді, ал фулалар сол жылдың маусым айында Собане Дадағы қырғынмен жауап берді. Огоссагудағы қырғыннан кейін Мали президенті Ибрагим Бубакар Кейта және оның үкіметі шабуылға ішінара жауапты деп санайтын "Дан На Амбасагу" әскерін таратуға бұйрық берді. Догон әскері қырғынға қатысы бар екенін жоққа шығарды және тарап кеткеніне қатысты шақыруларды қабылдамады.

Друздарды қудалау

Дрюздер мен мұсылмандардың арақатынасы тарихи тұрғыдан алғанда, қатыгез қуғын-сүргінмен сипатталады. Дрюз діні көбінесе исмаилизмнің бір тармағы ретінде жіктеледі. Дрюз діні исмаили исламынан туындағанмен, көптеген дрюздер өздерін мұсылман деп санамайды және Исламның бес рүкінін қабылдамайды. Дрюздер шиит Фатимид халифаты, мамлюктер, сүнни Осман империясы және Египет облысы сияқты түрлі мұсылман режимдерінен жиі қуғын-сүргін көрген. Дрюздерге қарсы қуғын-сүргінге жаппай қырғын, дрюздердің ғибадат үйлері мен қасиетті орындарын қирату және ислам дініне күштеп енгізу кірген. Дрюздер үшін бұл кездейсоқ өлтірулер емес, олардың пікірінше, бүкіл қауымды жою мақсатымен жасалған. Соңғы кезде 2011 жылы басталған Сирия азамат соғысында дрюздер ислами экстремистерден қуғын-сүргінге ұшырады. Әйгілі мұсылман ғалымы және мухаддис Ибн Таймия дрюздерді мұсылман емес деп жариялады және оның фатвасында дрюздер туралы: "Олар Ахл аль-Китаб (Кітап халқы) немесе мушриктер (көпқұдайшылар) деңгейінде емес. Керісінше, олар ең адасқан куффарлар (кәпірлер). Олардың әйелдерін құлдарға алуға және олардың мүлкін тартып алуға болады. Оларды тапқан жерде өлтіруге және олар сипаттағандай қарғысқа ұшыратуға болады. Олардың ғалымдарын және діни қайраткерлерін өлтіру міндетті, осылайша олар басқаларды адасқандыққа жетелемейді", - делінген. Бұл жағдайда, олардың діннен тайғанын сылтау етіп, оларға қарсы зорлық-зомбылықты ақтауға мүмкіндік берді. Османдықтар дрюздерді қуғынға салуды ақтау үшін Ибн Таймияның діни үкімдерін жиі пайдаланған.

Фалуньгунның қудалануы

Фалуньгун рухани тәжірибесіне қарсы қудалау 1999 жылы Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) Фалуньгунды Қытайда жою мақсатымен бастаған науқандарынан басталды. Ол көп қырлы үгіт-насихат науқаны, күштеп идеологиялық өзгерту және қайта тәрбиелеу бағдарламасы, сондай-ақ кездейсоқ тұтқындау, мәжбүрлі еңбек және дене жазалау сияқты заңнан тыс мәжбүрлеу шараларымен сипатталады, бұл кейде өлімге әкеледі. Қытайда Фалуньгун тәлімгерлерінен мүшелерді алып тастау туралы хабарлар бар. Бірнеше зерттеушілер – әсіресе, канадалық құқық қорғаушы Дэвид Матас, бұрынғы парламентарий Дэвид Килгур және журналист-тергеуші Итан Гутман – ондаған мың Фалуньгун адал тұтқындарының пайдалы органдар мен денелер саудасына қызмет ету үшін өлтірілгенін болжамдайды.

Индуистерді қудалау

Мысалы, Пәкістанда индустар мақсатты топқа алынып, қуғын-сүргінге ұшыратылып келеді. 1990 жылдан бері Пәкістанда радикализм мен секталық алауыздық күшейіп, индустар мен христиандар сияқты басқа да азшылықтарға шабуылдар жасалып, дінге мәжбүрлеп көшіру деректері көбейді. Оңтүстік Азиядағы босқындар тарихы бойынша маманданған жапон ғалымы Тетсуя Накатанидің мәлімдемесіне сәйкес, 1947 жылы Британдық Үндістанның бөлінуі кезінде индустар, сикхтер және басқа да мұсылман емес босқындардың жаппай қоныс аударуынан кейін, Үндістанға көрші елдерден индус босқындарының бірнеше толқындары келді. 1949 мен 1971 жылдар аралығында Батыс Пәкістан немесе Шығыс Пәкістан (қазіргі Бангладеш) аумағында мұсылман емес тұрғындарды нысанаға алған діни қақтығыстардан кейін қорқынышқа біліп, қуғын-сүргінге ұшыраған босқындардың қозғалысы жиі болды. Үндістандағы қуғын-сүргінге ұшыраған индус босқындарының жағдайы 2019 жылғы Азаматтық (өзгерістер) заңы қабылданғанға дейін саяси белгісіздікте қалды. Пәкістанда индустар үкіметтің Құдайды қорлау туралы заңы бойынша қуғынға ұшыратылады (заңдық талаптың негізділігіне қарамастан, өлім жазасынан басқа жаза қарастырылған), ал елдегі діни орындар мен діннің негізгі қағидаларына қатысты екінші дәрежелі құқықтары бар, бұл елдің конституциялық заңдарының тұжырымдамасына сәйкес келеді. Бангладеште индустар мен басқа да азшылықтарға қатысты діни қуғын-сүргін туралы алаңдаушылықтар да айтылды. Бангладештегі танымал экономист және зерттеуші доктор Абул Баркаттың баяндамасында 30 жыл ішінде Бангладеште индустардың қалмауы мүмкін екені болжанып отыр. USCIRF 2017 жылы діни азшылықтарға қатысты жүздеген "өлтіру, өлтіруге талпыну, өліммен қорқыту, шабуыл, зорлау, ұрлау, үйлерге, бизнеске және ғибадат орындарына шабуыл" жағдайларын тіркеді. 1990 жылдан бері индустар Ауғанстанда қуғын-сүргінге ұшыраған азшылық болып табылады және Ауғанстанда діни фундаментализмнің күшеюімен байланысты "күшті жеккөруге" тап болып отыр. Бангладеш Азаттық соғысы (1971) ХХ ғасырдың ең ірі геноцидтерінің біріне әкелді. Құрбандардың саны шамамен 3 миллионға жетеді, бірақ Пәкістан армиясының Шығыс Пәкістанның бенгал халқына жасаған шабуылында индустар пропорционалды түрде көп зардап шеккені анық. 1971 жылдың 2 тамызында жарық көрген Time журналында "Босқындардың үштен бірін құрайтын және қаза тапқандардың көп бөлігін құрайтын индустар мұсылман әскери жеккөрушілігінің ең ауыр соққысын алды" делінген. Сенатор Эдвард Кеннеди 1971 жылдың 1 қарашасында АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитетінің тыңдауында жасаған баяндамасында былай деп жазды: "Ең көп зардап шеккендер - жерлері мен дүкендері тоналған, жүйелі түрде өлтірілген және кейбір жерлерде "Х" әрпімен боялған индустар қауымының мүшелері. Мұның бәрі Исламабадтан әскери тәртіп бойынша санкцияланды, бұйырылды және іске асырылды". Осы баяндамада сенатор Кеннеди Үндістандағы босқындардың 80% -ы индустар екенін және ЮНЕСКО мен Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы сияқты көптеген халықаралық гуманитарлық ұйымдардың мәліметтері бойынша Үндістандағы шығыс пакистандық босқындардың саны 10 миллионға жуық екенін хабарлады. 1971 жылы Шығыс Пәкістанда индустардың саны шамамен 11 миллион болғандықтан, бұл 8 миллионға дейін немесе индустар халқының 70% -тан астамы елден қашып кеткенін көрсетеді. Пулитцер сыйлығының иегері, журналист Сидни Шенберг соғыстың басталуын жариялап, индустарды қоса алғанда, шығыс бенгалиялықтардың азаптары туралы кеңінен жазды. "Никсон елемеген пакистандық қырғын" атты мақаласында ол 1972 жылы азат етілген Бангладешке оралуы туралы жазды. "Басқа ескертулер - пакистандықтардың мұсылман әскерінің арнайы нысанасы болған индустар үйлеріне бояған сары "Х" әрпі" (Newsday, 29 сәуір 1994). АҚШ халқының шамамен 0,5% -ын индустар құрайды. АҚШ-тағы индустар заң жүзінде де, іс жүзінде де тең құқықтарға ие. Алайда, 1987 жылы Нью-Джерсиде "Dotbusters" деп аталатын көшелік банда үнділік тегі бар адамдарға шабуыл жасады, мұндағы "dot" - үнді әйелдерінің маңдайына жабыстыратын бинди стикерін білдіреді. Жергілікті полицияның салқын қабақтылығы Оңтүстік Азия қауымдастығын штаттың барлық айманында көшелік бандамен күресу үшін шағын топтар құруға итермеледі. Қылмыскерлер сотқа тартылды. 2012 жылдың 2 қаңтарында Нью-Йорктегі индус құдайханасы өртке ұшырады. Dotbusters негізінен Нью-Йорк және Нью-Джерсиде орналасқан және қылмыстарының көп бөлігін Джерси-Ситиде жасады. Осы шабуылдарға қатысқан бірнеше қылмыскер сотқа тартылды. Нью-Джерси заңнамасы 1990 жылы жеделдетілген нәсілдік жеккөруге қарсы заңдарды қабылдағанмен, шабуылдар тоқтамады, 1991 жылы Нью-Джерсиде үндістерге қарсы 58 нәсілдік жеккөру қылмысы тіркелді. Индустардың қуғын-сүргіні қазіргі уақытта Үндістанның басқаруындағы Джамму және Кашмир штабында да байқалуда. Кашмир аймағында 1989 жылдың қыркүйегінен 1990 жылға дейін түрлі оқиғаларда шамамен 300 кашмирлік пандиті өлтірілді. 1990 жылдың басында жергілікті урду газеттері Aftab және Al Safa кашмирліктерді Үндістанға қарсы джихад жасамаққа шақырып, Кашмирде қалуды таңдаған барлық индустарды қуғынға салуға бұйрық берді. Көптеген кашмирлік пандитер Вандхама қырғыны және 2000 жылғы Амарнат паломниктік қырғыны сияқты оқиғаларда исламист радикалдардың қолынан қаза тапты. Қырғын мен мәжбүрлеп шығарып жіберу оқиғалары кейбір бақылаушылар тарапынан этникалық тазалау деп аталды. Өкінішке орай, бұл тенденция жалғасуда; Бангладештегі исламист топтары бенгалдық индустар геноцидінің 50 жылдығына жақындағанда бірнеше индус храмдарын және 80 үйді өртеп, қиратты.

For example, Hindus have been one of the targeted and persecuted minorities in Pakistan. Militancy and sectarianism has been rising in Pakistan since the 1990s, and the religious minorities have "borne the brunt of the Islamist's ferocity" suffering "greater persecution than in any earlier decade", states Farahnaz Ispahani—a Public Policy Scholar at the Wilson Center. This has led to attacks and forced conversion of Hindus, and other minorities such as Christians. According to Tetsuya Nakatani—a Japanese scholar of Cultural Anthropology specializing in South Asia refugee history, after the mass exodus of Hindu, Sikh and other non Muslim refugees during the 1947 partition of British India, there were several waves of Hindu refugees arrival into India from its neighbors. The fearful and persecuted refugee movements were often after various religious riots between 1949 and 1971 that targeted non Muslims within West Pakistan or East Pakistan (now Bangladesh). The status of these persecuted Hindu refugees in India was in political limbo until the passage of Citizenship (Amendment) Act, 2019 by the Indian Government. Systemically in Pakistan, Hindus are persecuted under the government's Blasphemy Law (with often consequence of death irrelevant of the legal claim's accuracy), and as per the rhetoric of mainstream politicians interpreting vague constitutional law, have second class rights in the nation regarding places of worship and facets of their religion. Similar concerns about religious persecution of Hindu and other minorities in Bangladesh have also been expressed. A famous report by Dr. Abul Barkat, a famous Bangladeshi economist and research, projects that there will be no Hindus left in Bangladesh in 30 years. The USCIRF notes hundreds of cases of "killings, attempted killings, death threats, assaults, rapes, kidnappings, and attacks on homes, businesses, and places of worship" on religious minorities in 2017. Since the 1990s, Hindus have been a persecuted minority in Afghanistan, and a subject of "intense hate" with the rise of religious fundamentalism in Afghanistan. The Bangladesh Liberation War (1971) resulted in one of the largest genocides of the 20th century. While estimates of the number of casualties was 3,000,000, it is reasonably certain that Hindus bore a disproportionate brunt of the Pakistan Army's onslaught against the Bengali population of what was East Pakistan. An article in Time magazine dated 2 August 1971, stated "the Hindus, who account for three fourths of the refugees and a majority of the dead, have borne the brunt of the Muslim military hatred." Senator Edward Kennedy wrote in a report that was part of United States Senate Committee on Foreign Relations testimony dated 1 November 1971, "Hardest hit have been members of the Hindu community who have been robbed of their lands and shops, systematically slaughtered, and in some places, painted with yellow patches marked "H". All of this has been officially sanctioned, ordered and implemented under martial law from Islamabad". In the same report, Senator Kennedy reported that 80% of the refugees in India were Hindus and according to numerous international relief agencies such as UNESCO and World Health Organization the number of East Pakistani refugees at their peak in India was close to 10 million. Given that the Hindu population in East Pakistan was around 11 million in 1971, this suggests that up to 8 million, or more than 70% of the Hindu population had fled the country. The Pulitzer Prize–winning journalist Sydney Schanberg covered the start of the war and wrote extensively on the suffering of the East Bengalis, including the Hindus both during and after the conflict. In a syndicated column "The Pakistani Slaughter That Nixon Ignored", he wrote about his return to liberated Bangladesh in 1972. "Other reminders were the yellow "H"s the Pakistanis had painted on the homes of Hindus, particular targets of the Muslim army" (by "Muslim army", meaning the Pakistan Army, which had targeted Bengali Muslims as well), (Newsday, 29 April 1994). Hindus constitute approximately 0.5% of the total population of the United States. Hindus in the US enjoy both de jure and de facto legal equality. However, a series of attacks were made on people Indian origin by a street gang called the "Dotbusters" in New Jersey in 1987, the dot signifying the Bindi dot sticker worn on the forehead by Indian women. The lackadaisical attitude of the local police prompted the South Asian community to arrange small groups all across the state to fight back against the street gang. The perpetrators have been put to trial. On 2 January 2012, a Hindu worship center in New York City was firebombed. The Dotbusters were primarily based in New York and New Jersey and committed most of their crimes in Jersey City. A number of perpetrators have been brought to trial for these assaults. Although tougher anti hate crime laws were passed by the New Jersey legislature in 1990, the attacks continued, with 58 cases of hate crimes against Indians in New Jersey reported in 1991. Persecution of Hindus also contemporarily has been seen in the Indian controlled state of Jammu and Kashmir. In the Kashmir region, approximately 300 Kashmiri Pandits were killed between September 1989 to 1990 in various incidents. In early 1990, local Urdu newspapers Aftab and Al Safa called upon Kashmiris to wage jihad against India and ordered the expulsion of all Hindus choosing to remain in Kashmir. Many Kashmiri Pandits have been killed by Islamist militants in incidents such as the Wandhama massacre and the 2000 Amarnath pilgrimage massacre. The incidents of massacring and forced eviction have been termed ethnic cleansing by some observers. This trend has continued, sadly; Islamist groups in Bangladesh, nearing the 50th anniversary of the Bengali Hindu Genocide, set fire to and vandalized several Hindu temples along with 80 houses.

Яһудилерді қудалау

Яһуди тарихының маңызды бір бөлігі – Селевкидтер, ежелгі гректер, ежелгі римдіктер, христиандар (католиктер, православие және протестанттар), мұсылмандар, нацистер және т.б. тарапынан жасалған қуғын-сүргін. Осы тарихты құрайтын ең маңызды оқиғалардың қатарында 1066 жылғы Гранададағы қырғын, Рейн аймағындағы қырғындар (католиктер жасаған, бірақ бұл папаның бұйрығына қайшы болды, қараңыз: Sicut Judaeis), Реконкистадан кейін және испан инквизициясының құрылуынан соң шығарылған Альгамбра жарлығы, Мартин Лютердің "Яһудилер мен олардың жалғандары туралы" атты еңбегін жариялауы бар. Бұл еңбек протестанттық антииудаизмді күшейтіп, кейіннен неміс антисемитизмін нығайтуға және погромдар мен Холокосты ақтауға пайдаланылды. ФБР статистикасына сәйкес, АҚШ-та діни жеккөрушілік тудырған қылмыстардың көп бөлігі яһудилерге қарсы бағытталған. 2018 жылы діни жеккөрушілік тудырған барлық қылмыстардың 57,8%-ын яһудилерге қарсы жасалған қылмыстар құрады, ал екінші орындағы мұсылмандарға қарсы жасалған қылмыстар 14,5% ғана құрады.

Мұсылмандарды қудалау

Мұсылмандарды қудалау – ислам дінінің ізбасарларына жасалатын діни қудалау. Исламның Меккедегі алғашқы күндерінде жаңа мұсылмандар, көбінесе мүшриктер (сенімсіздер немесе көпқұдайшылар) деп аталатын мекеліктердің зорлық-зомбылықтары мен қудалауларына ұшырады. Мұхаммедтің (ﷺ) заманында мұсылмандарды мекеліктер қудалады. Қазіргі уақытта PEW есебіне сәйкес, 142 елде мұсылмандар діни шектеулерге тап болып отыр. АҚШ Мемлекеттік департаментінің 2019 жылғы дін бостандығы жөніндегі баяндамасында Орталық Африка Республикасы христиандық «Анти-Балака» және негізінен мұсылмандық «Эк-Селека» әскерлерінің арасында бөлініп қалғаны, көптеген мұсылман қауымдары қоныс аударып, дінін еркін өркендетуге мүмкіндік берілмей отырғаны айтылған. Нигерияда «2019 жыл бойы Солтүстік-Орталық штаттарда негізінен мұсылмандық фулани малшылары мен христиан шаруалары арасындағы қақтығыстар жалғасты». Шиит-Суннит қақтығыстары әлі де жалғасуда. Индонезия халқының шамамен 87 пайызы – суннит мұсылмандары, ал «шиит және ахмади мұсылмандары үнемі қауіп-қатер астында сезініп отыр» делінген. 2019 жылы кейбір онлайн-басылымдар мен әлеуметтік желілерде шииттерге қарсы риторика кеңінен таралды. Сауд Арабиясында үкімет «негізінен ислам шариғатының ханбали мектебінің түсіндірмелеріне сүйенген. Заң бойынша дін бостандығы қамтамасыз етілмейді». 2019 жылдың қаңтар және мамыр айларында полиция әл-Қатиф провинциясындағы шиит ауылдарына шабуыл жасады. Сәуір айында үкімет 37 азаматты атқылады, олардың 33-і елдің шиит азшылығынан шыққан және наразылықтарға қатысты қылмыстарды қоса алғанда, түрлі қылмыстар бойынша сотталып, әділ сот процесінен өте алмады. Шиит мұсылмандарына жасалған кемсітушілік туралы жазған үш шиит мұсылманы ресми айып тағылмастан ұсталды және жыл соңында қамауда қалды. Финляндияда «Еуропалық нәсілшілдікке және төзімсіздікке қарсы комиссияның (ECRI) баяндамасында соңғы жылдары мұсылмандар мен баспана іздеушілерге (олардың көпшілігі діни азшылықтарға жатады) қатысты жекқұмарлық қылмыстар мен төзімсіздік сөздерінің көбейгені айтылды. Бір «Finns Party» саяхатшысы мұсылман баспана іздеушілерді жаулап алушы түрге теңеді». 2019 жылы неонацистер мен нативистік топтардың бірнеше демонстрациялары өтті. Неонацистік «NRM (Скандинавиялық қарсылық қозғалысы)» тобы «мұсылмандарға және антисемиттерге қарсы мәлімдемелерді онлайн жариялауды жалғастырды және иммигранттарға қарсы «Soldiers of Odin» тобымен бірге демонстрация өткізді». Рохинджа геноциді 2016 жылдан бері 25 мыңнан астам адамның өліміне әкелді. 2017 жылдан бері 700 мыңнан астам босқын шетелге жіберілді. Рохинджа әйелдері мен қыздарына қарсы жасалған топтық зорлаулар және басқа да жыныстық зорлық-зомбылық әрекеттері, сондай-ақ рохинджа үйлері мен мешіттерін өртеп жіберу, сонымен қатар көптеген басқа да адам құқықтары бұзылған фактілер тіркелді. Қытай үкіметі Қытай Халық Республикасының Синьцзян-Уйгур автономиялық аймағында (СУАР) және оның айналасында көпшілігі мұсылман ұйғырлар мен басқа да этникалық және діни азшылықтарды қудалады. 2014 жылдан бері Қытай үкіметі, ҚКП бас хатшысы Си Цзиньпиннің басшылығымен, Холокосттан бері этникалық және діни азшылықтарды ең үлкен ауқымдағы және ең жүйелі түрде ұстауға айналған құпия тұтқындау лагерьлерінде бір миллионнан астам мұсылманды (олардың көпшілігі ұйғырлар) ұстауға әкелетін саясатты ұстанды. Қытай үкіметі Синьцзянда тұратын жүздеген мыңдаған мұсылман азшылық топтарының мүшелерін мәжбүрлеп түсік жасатуға, мәжбүрлеп ұрықтандыруға және контрацептивтерді (оның ішінде контрацептивтік имплантаттарды) мәжбүрлеп қолдануға мәжбүр етті, бұл осы уақытқа дейін этникалық азшылықтарды алып тастаған тууды бақылау әдістері. Ұйғырлар мен басқа да азшылық топтарының мүшелері кең таралған мәжбүрлі еңбек жүйесіне айналды. Қытайдың Бас хатшысы Си Цзиньпин Қытай Коммунистік партиясының барлық мүшелері «бұрыштамасыз марксистік атеистер» болуы керек деп жарлық шығарды. Синьцзян провинциясында үкімет мұсылмандарға шектеулер енгізді. АҚШ үкіметінің бағалауынша, 2017 жылдың сәуір айынан бері Қытай үкіметі бір миллионнан астам ұйғырларды, этникалық қазақтарды, хуйларды және басқа да мұсылман топтарының мүшелерін, сондай-ақ ұйғыр христиандарын Синьцзяндағы арнайы салынған немесе түрлендірілген лагерьлерде ұстап, оларды күштеп жоғалту, саяси индоктринация, азаптау, физикалық және психологиялық қорлау, соның ішінде мәжбүрлеп стерилизациялау және жыныстық зорлық-зомбылық, мәжбүрлі еңбек және сотсыз ұзақ мерзімге қамауға алып отыр, себебі олардың діні мен этникалық тегіне байланысты. Сұрау-сотал кезінде алған жарақаттарынан қаза тапқан адамдар туралы хабарлар да келіп түсті.

Persecution of Muslims is the religious persecution that is inflicted upon followers of the Islamic faith. In the early days of Islam at Mecca, the new Muslims were often subjected to abuse and persecution by the pagan Meccans (often called Mushrikin: the unbelievers or polytheists). Muslims were persecuted by Meccans at the time of Muhammed. Currently, Muslims face religious restrictions in 142 countries according to the PEW report on rising religious restrictions around the world. According to the US State Department's 2019 freedom of religion report, the Central African Republic remains divided between the Christian anti Balaka and the predominantly Muslim ex Seleka militia forces with many Muslim communities displaced and not allowed to practice their religion freely. In Nigeria, "conflicts between predominantly Muslim Fulani herdsmen and predominantly Christian farmers in the North Central states continued throughout 2019." Shia Sunni conflicts persist. Indonesia is approximately 87% Sunni Muslim, and "Shia and Ahmadi Muslims reported feeling under constant threat." Anti Shia rhetoric was common throughout 2019 in some online media outlets and on social media." In Saudi Arabia, the government "is based largely on sharia as interpreted by the Hanbali school of Sunni Islamic jurisprudence. Freedom of religion is not provided under the law." In January and May 2019, police raided predominantly Shia villages in the al Qatif Governorate In April the government executed 37 citizens 33 of the 37 were from the country's minority Shia community and had been convicted following what they stated were unfair trials for various alleged crimes, including protest related offenses Authorities detained three Shia Muslims who have written in the past on the discrimination faced by Shia Muslims, with no official charges filed; they remained in detention at year's end Instances of prejudice and discrimination against Shia Muslims continued to occur "

Islamophobia continues. In Finland, "A report by the European Commission Against Racism and Intolerance (ECRI) said hate crimes and intolerant speech in public discourse, principally against Muslims and asylum seekers (many of whom belong to religious minorities), had increased in recent years A Finns Party politician publicly compared Muslim asylum seekers to an invasive species." There were several demonstrations by neo Nazis and nativist groups in 2019. One neo Nazi group, the NRM (the Nordic Resistance Movement), "continued to post anti Muslim and anti Semitic statements online and demonstrated with the anti immigrant group Soldiers of Odin." The ongoing Rohingya genocide has resulted in over 25,000 deaths from 2016 to present. Over 700,000 refugees have been sent abroad since 2017. Gang rapes and other acts of sexual violence, mainly against Rohingya women and girls, have also been committed by the Rakhine Buddhists and the Burmese military's soldiers, along with the arson of Rohingya homes and mosques, as well as many other human rights violations. The Chinese government has persecuted the majority Muslim Uyghur people and other ethnic and religious minorities in and around the Xinjiang Uyghur Autonomous Region (XUAR) of the People's Republic of China. Since 2014, the Chinese government, under the direction of the CCP during the administration of CCP general secretary Xi Jinping, has pursued policies leading to more than one million Muslims (the majority of them Uyghurs) being held in secretive internment camps without any legal process in what has become the largest scale and most systematic detention of ethnic and religious minorities since the Holocaust. The Chinese Government has subjected hundreds of thousands of members of Muslim minority groups living in Xinjiang to forced abortions, forced sterilizations, and the forced administration of contraceptives (including contraceptive implants), methods of birth control that had exempted ethnic minorities up until that point. Uyghurs and members of other minority groups have been made subject to a widespread forced labor apparatus. In China, General Secretary Xi Jinping has decreed that all members of the Chinese Communist Party (CCP) must be "unyielding Marxist atheists". In Xinjiang province, the government enforced restrictions on Muslims. The U. S. government estimates that
since April 2017, the Chinese government arbitrarily detained more than one million Uighurs, ethnic Kazakhs, Hui, and members of other Muslim groups, as well as Uighur Christians, in specially built or converted internment camps in Xinjiang and subjected them to forced disappearance, political indoctrination, torture, physical and psychological abuse, including forced sterilization and sexual abuse, forced labor, and prolonged detention without trial because of their religion and ethnicity. There were reports of individuals dying as a result of injuries sustained during interrogations

Authorities in Xinjiang restricted access to mosques and barred youths from participating in religious activities, including fasting during Ramadan maintained extensive and invasive security and surveillance forcing Uighurs and other ethnic and religious minorities to install spyware on their mobile phones and accept government officials and CCP members living in their homes. Satellite imagery and other sources indicated the government destroyed mosques, cemeteries, and other religious sites The government sought the forcible repatriation of Uighur and other Muslims from foreign countries and detained some of those who returned Anti Muslim speech in social media remained widespread."

Синьцзян билігі мешіттерге кіруді шектеді және жастардың Рамазан айында ораза ұстау сияқты діни шараларға қатысуына тыйым салды, кең ауқымды және жасырын қауіпсіздік және бақылау жүргізіп, ұйғырлар мен басқа да этникалық және діни азшылықтарға ұялы телефондарына тыңшылық бағдарламасын орнатуға және үкімет шенеуніктері мен ҚКП мүшелерін үйлеріне қабылдауға мәжбүрледі. Спутниктік суреттер және басқа да дереккөздер үкімет мешіттерді, зираттарды және басқа да діни орындарды қиратқанын көрсетті. Үкімет шетелдегі ұйғырлар мен басқа да мұсылмандарды мәжбүрлеп елге қайтаруға тырысты және оралғандардың кейбіреулерін ұстады. Әлеуметтік желілерде мұсылмандарға қарсы сөздер кеңінен таралды.

Серлердің қудалануы

Сенегал, Гамбия және Мавританияның серер халқына жасалған қудалау көп қырлы, нәтижесінде оған діни және этникалық элементтер кіреді. Серер халқының діни және этникалық қудалауы 11 ғасырға дейін жетеді, 1030 жылы король Уар Джаби Текрур (қазіргі Сенегалдың бір бөлігі) тағын басып алды, ал 1035 жылы шариғат заңын енгізіп, өзінің халқын ислам дініне мойын бұруға мәжбүр етті. Оның ұлы Леб, әлморавид одақтастары және исламды қабылдаған басқа да африкалық этностардың көмегімен, мұсылмандық коалиция армиясы серлердің ислам дініне көшуден бас тартуына байланысты Текрурдың серлер халқына қарсы джихад жариялады. Қанша серер қаза тапқаны белгісіз, бірақ Текрурда серлердің жеңіліске ұшырауы олардың Текрурдан оңтүстікке қарай көшіп кетуіне әкеп соқты, онда ламандықтар оларға пана берді.

Сикхтардың қудалануы

Сикхизм – бұл дхармалық дін, ол біздің заманымыздың 15-шы ғасырының соңында Үндістан субконтинентінің Пәнджаб аймағында пайда болған. Сикх діні діни қуғын-сүргін кезеңдерінде дамып, өркендеді, индуизм мен исламнан жақтастар тапты. Үндістанның Моғол императорлары ислам дінін қабылдамағандары үшін сикхтердің екі гуруын – Гуру Аржанды (1563–1605) және Гуру Тегх Бахадурды (1621–1675) азаптап өлтірді. Ислам дәуірінде сикхтерді қуғын-сүргінге салу 1699 жылы Гуру Гобинд Сингхтің Халса ордасын құруына себеп болды. Халса – сикхтердің ар-ождан және дін бостандығын қорғау мақсатымен құрылған, мүшелері Сант Сипахи – қасиетті сарбаздың қасиеттерін көрсетеді. 1762 жылдың ақпанында Ауған императоры Ахмад Шах Дуррани сикх армиясының отбасылары мен олармен бірге жүргендеріне қарсы қырғын жасап, қазір Вадда Галлугара деп аталатын қырғында 10 000 мен 30 000 аралығында адам өлтірді. Ол Амритсарға шабуыл жасап, Алтын ғибадатхананы арамдады, оның қасиетті көліне сиырдың өліктерін лақтырып, қиратылған гурдваралар мен ғибадатханалардың қираған қалдықтарымен толтырды. Халықты зерттеуші ғалым Ашиш Боздың айтуынша, Сикхтер мен индустар Ауғанстанда жақсы араласып, бірақ Кеңес Одағының басып кіруіне дейін олардың экономикалық жағдайы нашарлады. Содан кейін олар Ауғанстанда дінге деген фундаментализмнің көтерілуінің нәтижесінде "қатты жек көруге" ұшырады. Бір оқиғада, 1947 жылдың 12 қарашасында ғана 3000 мен 7000-ге жуық адам қаза тапты. Бірнеше аптадан кейін, 1947 жылдың 25 қарашасында тайпалық күштер мыңдаған индустар мен сикхтерді қырғынға ұшыратты. Бұл қырғында 20 мыңнан астам адам қаза тапты. 1984 жылдың маусым айында "Көк жұлдыз" операциясы кезінде Индира Ганди Үндістан армиясына Алтын ғибадатханаға шабуыл жасап, қару-жарақ жинаған сикх сепаратистерін жоюды бұйырды. Кейін Пәнджаб штатының ауылдық аймағынан сепаратистерді тазалау үшін Үндістанның жартылай әскери күштерінің операциялары басталды. 1984 жылғы сикхтерге қарсы тәртіпсіздіктер – Индира Гандидің күзетшілері өлтірілгеніне жауап ретінде Үндістанда сикхтерге қарсы жасалған погромдар сериясы. 8000-нан астам адам қаза тапты, оның ішінде 3000-ы Делиде. Ең көп зардап шеккен аймақтар – Делидегі сикхтер аудандары. Үндістанның басты тергеу агенттігі – Орталық тергеу бюросы зорлық-зомбылық әрекеттерін сол кездегі Дели полициясының қызметкерлері мен Индира Гандидің ұлы Ражив Ганди басқарған орталық үкіметтің қолдауымен ұйымдастырған деген пікірде. Ражив Ганди анасы қайтыс болғаннан кейін премьер-министр болып сайланды және тәртіпсіздіктер туралы сұрағанда, "егер үлкен ағаш құласа (Ганди ханымның өлімі), жер сілкініп қалады (тәртіпсіздіктердің пайда болуы)" деп, осылайша қауымдық қақтығысты ақтауға тырысты. Сол кездегі Үндістан Ұлттық Конгресінің үкіметі дәлелдерді жойып, кінәлілерді қорғады деген айып тағылды. "Азия дәуірі" газетінің бірінші беттеріндегі мақала үкімет әрекеттерін "Барлық жасырулардың анасы" деп атады. Конгресс басқарған үкімет сол кезде аз жұмыс істегені үшін, мүмкін, заговоршы ретінде әрекет еткені үшін көп сынға ұшырады. Бұл теорияны дауыс беру тізімдері сикх отбасыларын анықтау үшін пайдаланылғандығы растайды. Қауымдық қақтығысқа және тәртіпсіздіктерге қарамастан, Үндістан Ұлттық Конгресі өзін зайырлы саяси партия деп санайды. Читтисингпура қырғыны – Сикх дінінің мүшелері болған 35 ауылды адамның өлтірілуі 2000 жылдың 20 наурызында Үндістанның Джамму және Кашмир штатының Анатаннаг ауданындағы Читтисингпора (Читтисингпура) ауылында, президент Билл Клинтонның Үндістанға мемлекеттік сапары қарсаңында болды. Қаза болғандардың кім екені белгісіз. Үндістан үкіметі бұл қырғынды Пәкістанның "Лашкар-е-Тайба" (LeT) деп аталатын лаңкестік тобы жасады деп мәлімдейді. Пәкістандықтар қазаға ұшырағандардың ішінде Үндістан армиясы мен RSS-ті айыптады. 2020 жылдың 25 наурызында ИМ-ның Хаккани желісінің қарулы және жанкешті-құтқарушы бомбалаушылары Кабулда Гурдуара Хар Рай Сахибке (сикхтардың ғибадатханасына) шабуыл жасады. Хабарларға сәйкес, ғимарат ішінде 200-ге жуық адам болған, олардың 25-і қаза тауып, кем дегенде 8-і жараланды. Бір сағатқа созылған қоршау аяқталғаннан кейін барлық шабуылшыларды қауіпсіздік күштері өлтірді. Ішкі істер министрлігінің мәлімдемесінде, қаза тапқандардың арасында кем дегенде бір бала бар екені айтылды.

Sikhism is a Dharmic religion that originated in the Punjab region of the Indian subcontinent around the end of the 15th century CE. The Sikh religion developed and evolved during periods of religious persecution, gaining converts from Hinduism and Islam. Mughal emperors of India tortured and executed two of the Sikh gurus—Guru Arjan (1563–1605) and Guru Tegh Bahadur (1621–1675)—after they refused to convert to Islam. The persecution of Sikhs during the Islamic era triggered the founding of the Khalsa by Guru Gobind Singh in 1699, the Khalsa is an order which was founded for the purpose of protecting the freedom of conscience and religion of the Sikhs, with members expressing the qualities of a Sant Sipāhī—a saint soldier. In February 1762, Afghan emperor Ahmad Shah Durrani perpetrated a massacre against the families and camp followers of the Sikh Army, killing between 10,000 and 30,000 people, in a massacre that is now known as Vadda Ghalughara. Following the massacre, he attacked Amritsar and desecrated the Golden Temple by throwing cow carcasses into its sacred lake and then filling it with rubble from demolished gurdwaras and temples. According to Ashish Bose, a population research scholar, Sikhs and Hindus were well integrated in Afghanistan until the Soviet invasion when their economic condition worsened. Thereafter, they became the objects of "intense hate" as a result of the rise of religious fundamentalism in Afghanistan. In one instance, on 12 November 1947 alone between 3000 and 7000 were killed. A few weeks after on 25 November 1947, tribal forces began the 1947 Mirpur massacre of thousands more Hindus and Sikhs. An estimated 20,000+ died in the massacre. In June 1984, during Operation Blue Star, Indira Gandhi ordered the Indian Army to attack the Golden Temple and eliminate any insurgents, as it had been occupied by Sikh separatists who were stockpiling weapons. Later operations by Indian paramilitary forces were initiated to clear the separatists from the countryside of Punjab state. The 1984 anti Sikhs riots were a series of pogroms directed against Sikhs in India, by anti Sikh mobs, in response to the assassination of Indira Gandhi by her Sikh bodyguards. There were more than 8,000 deaths, including 3,000 in Delhi. The most affected regions were the Sikh neighbourhoods in Delhi. The Central Bureau of Investigation, the main Indian investigating agency, is of the opinion that the acts of violence were organized with the support from the then Delhi police officials and the central government headed by Indira Gandhi's son, Rajiv Gandhi. Rajiv Gandhi was sworn in as Prime Minister after his mother's death and, when asked about the riots, said "when a big tree falls (Mrs. Gandhi's death), the earth shakes (occurrence of riots)" thus trying to justify communal strife. It has been alleged that at that time, the Indian National Congress's government destroyed evidence and shielded the guilty. The Asian Age front page story called the government's actions "the Mother of all Cover ups" There are allegations that the violence was led and often perpetrated by Indian National Congress activists and sympathisers during the riots. The government, then led by the Congress, was widely criticised for doing very little at the time, possibly acting as a conspirator. The conspiracy theory is supported by the fact that voting lists were used to identify Sikh families. Despite the communal conflict and despite the record of the riots, the Indian National Congress claims that it is a secular political party. The Chittisinghpura massacre, the murder of 35 villagers who were members of the Sikh faith, was committed on 20 March 2000, in the Chittisinghpora (Chittisinghpura) village of the Anantnag district, Jammu and Kashmir, India, on the eve of President Bill Clinton's state visit to India. The identities of the perpetrators of the massacre remain unknown. The Indian government asserts that the massacre was conducted by the Pakistan based militant group Lashkar e Taiba (LeT). Pakistani accounts accuse the Indian Army and RSS of the massacre. On 25 March 2020, ISIS Haqqani network Gunmen and Suicide bombers attacked the Gurdwara Har Rai Sahib (a Sikh shrine) in Kabul, Afghanistan. According to reports, about 200 worshipers were inside the building, 25 of them were killed and at least 8 others were wounded after an hour long siege ended when all of the assailants were killed by responding security forces. At least one child was said to have been among the people who were killed, according to the ministry of interior's statement.

Язидтерді қудалау

Езидтерді қуғын-сүргін кемінде 10 ғасырдан бері жалғасып келеді. Исламисттер язиди дінін шайтанға табыну деп қарастырады. Езидтер 10 ғасырдан бері мұсылман күрд тайпалары тарапынан қуғын-сүргінге ұшырауда. 2014 жылы Синжарда Ислам мемлекеті тарапынан мыңдаған езидтерді қырғынға ұшыратқаннан кейін, езидтер әлі де Түркия қарулы күштері мен оның одақтасы Сирия ұлттық армиясының қолынан зорлық-зомбылыққа ұшырап, Күрдістан өңірлік үкіметі тарапынан кемсітуге беленді. Езидтердің дәстүріне сәйкес (ауызша дәстүрлер мен халық әндеріне негізделген), соңғы 800 жыл ішінде езидтерге қарсы 74 геноцид жасалған деп есептеледі.

Зороастрийлерді қудалау

Зороастрийлерді қудалау – зороастрий дінін ұстанатындарға қатысты діни қудалау. Зороастрийлерді қудалау олардың дінінің тарихы бойында жүріп келді. Дискриминация мен мазақтау аз ғана зорлық-зомбылық және мәжбүрлі түрде дін өзгерту арқылы басталды. Зороастрийлердің жазбаларына сәйкес, мұсылмандар от ғибадатханаларын қиратқан. Мұсылман үкіметінің билігінде тұрған зороастрийлер джизья деп аталатын салық төлеуге міндетті болды. Зороастрийлердің қасиетті орындары ұстаздарынан алынды, отқа арналған ғибадатханалар қиратылды және олардың орнына мешіттер салынды. Көптеген кітапханалар өртеліп, зороастрийлердің мәдени мұрасының көп бөлігі жоғалып кетті. Бірте-бірте дискриминациялық заңдар көбейді, бұл заңдар зороастрийлердің мінез-құлқын реттеді және олардың қоғамдық өмірге қатысу мүмкіндігін шектеді. Уақыт өте келе зороастрийлерді қудалау жиілеп, кеңінен тарады, нәтижесінде сенушілердің саны күштеп айтарлықтай азайды. Зороастрийлер қажар кезеңін ең қиын кезеңдердің бірі деп санайды. Қажар әулеті тұсында зороастрийлерді діни қудалау өршіп кетті. Манекжи Лимжи Хатария сияқты ықпалды парсы меценаттарымен байланыс күшейгендіктен, көптеген зороастрийлер Иранды тастап Үндістанға көшіп кетті. Олар онда Иранилерді құрды, ол Үндістандағы екінші ірі зороастрий қауымдастығы болып табылады.