Әлеуметтік қарым-қатынастан шеттету және эмоционалдық суыну
Shunning
Тәттілік тастау, немесе эмоционалдық қашықтық – діни және әлеуметтік контекстте мағынасы, себептері мен айырмашылықтары. Қоғамнан шеттету туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әлеуметтік бас тарту немесе эмоциялық қашықтық
Act of social rejection, or emotional distance
Аулақ болу – әлеуметтік бас тарту немесе эмоциялық қашықтық әрекеті болуы мүмкін. Діни контексте аулақ болу – бұл діни ұйымның немесе қауымның жеке тұлғамен немесе топпен қарым-қатынасты тоқтату жөніндегі ресми шешімі және ол белгілі бір ережелерге сәйкес келеді. Бұл эксклюзиядан өзгеше, бірақ онымен байланысты болуы мүмкін. Әлеуметтік бас тарту адам немесе топтың әдейі түрде араласудан жалтарғанда және әдетте жеке тұлғадан немесе топтан қашықтап жүргенде пайда болады. Бұл топтың ресми шешімі немесе топтың барлық мүшелеріне таралып, бірлік нысанындағы азаматтық әрекет болуы мүмкін. Бұл – көбінесе діни топтармен және тығыз байланысты ұйымдар мен қауымдастықтармен байланысты қауымдастыққа қарсы санкция. Аулақ болуға ұшырағандардың қатарында дінен бас тартқандар, сыбайлас жемқорлықты ашық айтқандар, наразылар, ереуілді бұзғандар немесе топтың қауіпті немесе жанжалдың себебі деп санайтын кез келген адам болуы мүмкін. Әлеуметтік бас тарту психологиялық зиян келтіруі дәлелденген және азаптау немесе ынтымақтастық танытпағаны үшін төмен құнмен жазалау түрі ретінде қарастырылады. Психологиялық бас тарту – бұл жеке іс-әрекет, онда адам санасыз немесе қасақана түрде идеяны немесе белгілі бір көзқарасқа қатысты ақпарат жиынтығын елемейді. Кейбір топтар бір идеяны бас тартқан адамдардан құралған. Әлеуметтік бас тарту көптеген дәстүрлі құқықтық жүйелерде жаза ретінде қолданылып келді және қазір де қолданылады. Мұндай санкцияларға ежелгі Афинаның остракизмі және Бали қоғамында әлі де қолданылып келе жатқан касепеканг жатады.
Shunning can be the act of social rejection, or emotional distance. In a religious context, shunning is a formal decision by a denomination or a congregation to cease interaction with an individual or a group, and follows a particular set of rules. It differs from, but may be associated with, excommunication. Social rejection occurs when a person or group deliberately avoids association with, and habitually keeps away from an individual or group. This can be a formal decision by a group, or a less formal group action which will spread to all members of the group as a form of solidarity. It is a sanction against association, often associated with religious groups and other tightly knit organizations and communities. Targets of shunning can include persons who have been labeled as apostates, whistleblowers, dissidents, strikebreakers, or anyone the group perceives as a threat or source of conflict. Social rejection has been established to cause psychological damage and has been categorized as torture or a low cost punishment for failed cooperation. Mental rejection is a more individual action, where a person subconsciously or willfully ignores an idea, or a set of information related to a particular viewpoint. Some groups are made up of people who shun the same ideas. Social rejection was and is a punishment in many customary legal systems. Such sanctions include the ostracism of ancient Athens and the still used kasepekang in Balinese society.
Анабаптизм
Амиштердің – анабаптист қауымының – кейбір секталары жалтару немесе мейдюнг амалын қолданады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Шварцнау бауырлары «алып қашу» деп аталатын, шіркеу «алып қашуға» жіберген тіпті туысқандарымен де бірге тамақтанудан бас тарту түрін қолданған.
Certain sects of the Amish—an Anabaptist community—practice shunning or meidung. Historically, the Schwarzenau Brethren practiced a form of shunning that they called "avoidance," a refusal to eat with even a family member whom the church had placed in "avoidance."
Католицизм
1983 жылғы Канондық құқық кодексіне дейін, сирек жағдайларда (экскоммуникация витанди деп аталатын) католик шіркеуі, өкілдерінен экскоммуникацияланған адамнан күнделікті өмірде қашық болуды талап ететін. 1983 жылы витанди мен басқа жағдайлар (толеранди) арасындағы ерекшелік жойылды, осылайша мұндай талап енді қойылмайды.
Prior to the Code of Canon Law of 1983, in rare cases (known as excommunication vitandi) the Catholic Church expected adherents to shun an excommunicated member in secular matters. In 1983, the distinction between vitandi and others (tolerandi) was abolished, and thus the expectation is not made anymore.
Ехоба куәгерлері
Ехоба куәгерлері "қауымнан шығару" деп аталатын, қарым-қатынасты тоқтатудың бір түрін қолданады. Қауымнан шығарылған адамға әлеуметтік ортада да, жиналыстарда да сәлем беруге болмайды. Бұл шара, жергілікті қауым құрған сот комитетінің, мүшенің "ауыр күнә" жасап, оған өкісшілік танытпағаны туралы шешімінен кейін қабылданады. Әлеуметтанушы Эндрю Холденнің зерттеулері көрсеткендей, ұйым мен оның ілімдеріне көңілі толмағандықтан, одан бас тартқысы келген көптеген куәгерлер, қарым-қатынасты тоқтатудан және достары мен туыстарынан айырылудан қорқып, қауымда қалып қояды.
Jehovah's Witnesses practice a form of shunning which they refer to as "disfellowshipping". A disfellowshipped person is not to be greeted either socially or at their meetings. Disfellowshipping follows a decision of a judicial committee established by a local congregation that a member is unrepentantly guilty of a "serious sin". Sociologist Andrew Holden's research indicates that many Witnesses who would otherwise defect because of disillusionment with the organization and its teachings retain affiliation out of fear of being shunned and losing contact with friends and family members.
Иудаизм
Шерем – яһуди қауымындағы ең жоғары діни жазалау шарасы. Бұл адамның яһуди қауымынан толыққанды мүлдем шеттетілуі. Ол әлі де ультра-ортодоксал және хасид қауымдарында қолданылады. 21-ғасырда Нью-Йорк пен Австралиядағы ортодоксал қауымдарда зорлыққа ұшыраған адамдар мен олардың отбасылары, зорлық туралы азаматтық билік органдарына хабарлағандықтары үшін, қалыс қалумен кездеседі. Ортодоксал яһуди еркектері әйелдеріне ажырасуға рұқсат бермейтін жағдайларда, кейде олар жұрттан аластатылады немесе ұятқа қалады, бұл күйеуді әйеліне ажырасуға рұқсат беруге мәжбүрлеу үшін қолданылатын әлеуметтік қысымның бір түрі. Бұл қысым синагогта белгілі бір діни амалдарды орындауға рұқсат бермеу, саудадағы істерінен бас тарту, сот шешімдері сияқты тыйым салулар және қоғамдық ұятқа салу түрінде көрінеді.
Cherem is the highest ecclesiastical censure in the Jewish community. It is the total exclusion of a person from the Jewish community. It is still used in the Ultra Orthodox and Hasidic community. In the 21st century, sexual abuse victims and their families who have reported abuse to civil authorities have experienced shunning in the Orthodox communities of New York and Australia. Orthodox Jewish men who refuse to grant their wives a divorce are sometimes subject to shunning or shaming, as a form of social pressure intended to compel the husband to allow his wife to leave the marriage. This pressure can take the form of refusing to allow the husband to perform certain religious rituals in the synagogue, refusing his business in commerce, legal solutions such as restraining orders, and public shaming.
Бахаи діні
Бахаи дінінің мүшелері дін басшылары Келісім бұзушы деп жариялаған және діннен қуылған адамдардан бойын тоқтатуға тиіс. Келісім бұзушылар – Бахаи басшылығының заңдылығына күдік келтірген, одан жаралған жарысшыл топтардың жетекшілері, сондай-ақ оларға ілескендер немесе олардан бойын тоқтатудан бас тартқандар. Бұрын, байланысты үзу туралы хат жазылып, ашық хабарлама таратылатын, бірақ қазір бұл әдеттен бас тартылды. Шіркеудің мәлімдемесіне сәйкес, көбінесе ғылым туралы бұрмаланған мәліметтер таратқандар ғана қарсылық көрсетеді, сондықтан мүшелерді алдымен оларға дұрыс ақпарат беруге шақырады. Шіркеудің ресми мәлімдемелерінде, байланысты үзу – тек соңғы шара ретінде қолданылады және қарсылық тоқтағанға дейін ғана сақталады. Басымдық көрсететін адамнан байланысты үзбаудың өзі басымдық әрекеті саналады. АҚШ-та шіркеу сотта байланысты үзу конституциялық қорғалған діни амал екенін дәлелдеуге тырысты. Бірақ, бұл аргумент қабылданбады, себебі жеке саентологтарға байланысты үзуге қысым көрсету, оның ерікті емес екенін көрсетеді.
Members of the Baháʼí Faith are expected to shun those that have been declared Covenant breakers, and expelled from the religion, by the head of their faith. Covenant breakers are defined as leaders of schismatic groups that resulted from challenges to legitimacy of Baháʼí leadership, as well as those who follow or refuse to shun them. It used to be customary to write a "disconnection letter" to the person being disconnected from, and to write a public disconnection notice, but these practices have not continued. The Church states that typically only people with "false data" about Scientology are antagonistic, so it encourages members to first attempt to provide "true data" to these people. According to official Church statements, disconnection is only used as a last resort and only lasts until the antagonism ceases. Failure to disconnect from a suppressive person is itself labelled a suppressive act. In the United States, the Church has tried to argue in court that disconnection is a constitutionally protected religious practice. However, this argument was rejected because the pressure put on individual Scientologists to disconnect means it is not voluntary.