Жылдам, Арзан және Бақылаудан Шыққан

Кіріспе

1997 жылғы Эррол Моррис түсірген фильм.
HK119 альбомы.

"Жылдам, арзан және бақылаудан шыққан" – 1997 жылы режиссер Эррол Моррис түсірген деректі фильм.

Қорытынды

Фильмде ерекше карьераға ие төрт адамның өмірі көрсетіледі: жабайы жануарларды үйретуші Дейв Гувер, Портсмут қаласындағы (Род-Айленд штаты) Green Animals Topiary Garden бағында топиарлық өнермен айналысатын Джордж Мендонса, Филадельфия хайуанаттар бағы үшін жалаңаш тышқандар туралы көрме жасаған маман Рей Мендес және робототехника саласында жұмыс істейтін MIT ғалымы Родни Брукс. Фильмдегі бас баяндама ретінде қызмет ететін осы адамдармен сұхбаттасу барысында олар жеке өмірлері, оларды осы мамандыққа не бастағаны, жұмыста қандай қиындықтарға кездесетіндері, сондай-ақ болашақта өздерінің карьерасы, салалары және әлемнің қалай болатыны туралы ойларымен бөліседі.

Стиль

"Тез, арзан және бақылаудан тыс" фильмінде Моррис өзі ойлап тапқан камера техникасын қолданады, ол сұхбат берушіге интервьюермен көз байланысын сақтап тұрып, бірден камераға қарап, көрермендермен көз байланысын орнату мүмкіндігін береді. Бұл өнертабыс Интерротрон деп аталады және Моррис оны өзге де фильмдерінде пайдаланады. Моррис айтуынша, бұл өнертабыс интервьюлерді өзгертеді, себебі "енді бұл интервьюер, камера және сұхбат беруші емес; Интерротронмен әңгіме камера/интервьюер мен сұхбат беруші арасында өтеді". Моррис фильмді баяндау үшін төрт негізгі тақырыпты пайдаланады, сонымен қатар визуалды механизмдер арқылы көркемдік еркіндікті арттырады. Оператор Роберт Ричардсон Оливер Стоуннің "JFK" және "Табиғи туылған өлтірушілер" фильмдерінде қолданған көптеген камералық тәсілдерді қолданады. 35 мм камералардан өзге, ол Super 8 мм пленканы да қолданады. Кейбір түсірілген материал тіпті видеоға көшіріліп, "төмен ажыратымдылықтағы теледидар экранынан" қайта түсірілген. Фильмде сондай-ақ кино фрагменттері, деректі түсірілімдер мен мультфильмдер сияқты басқа да көздерден алынған материалдар пайдаланылады. Гувердің құдайы Клайд Битти ойнаған фильмдердің ("The Big Cage, 1933") және сериалдың ("Darkest Africa, 1936") бөлімдері арқылы көрінеді, сондай-ақ "Stratosphere (1952)" сериалынан зыянды роботтардың фрагменттері де бар. Фильмнің басындағы алғашқы минуттарды әрбір тақырыпқа сәйкес келетін кино фрагменттерімен кейіпкерлерді бірінен соң бірі таныстыру үшін пайдаланғаннан кейін, Моррис әртүрлі тақырыптардың ортақ тақырыптарын көрсету үшін бір тақырыпқа қатысты түсірілген материалды екінші тақырыптың баяндауымен араластыра бастайды. Моррис былай деді: "Көптеген [фильм және видео] форматтары сізді бейне туралы ойландырады, бірақ мен осы фильмді кейіпкерлердің баяндауысыз көзге елестете алмаймын. Идеялар айтылған сөз бен көрініс арасындағы байланыстан туындайды. Егер байланыс болмаса, ол жұмыс істемейді және мен мұны монтаждау бөлмесінде жинаған тәжірибеммен дәлелдей аламын". Моррис өзінің редакторы Карен Шмеерді фильмді "құтқарып" алғаны үшін алғыс айтты. Ол қайтыс болған күнінен кейін Twitter-де былай деп жазды: "Тамаша редакторлар оларсыз мүмкін емес нәрсені жасауға мүмкіндік береді. Карен Шмеер – тамаша редактор еді".

In Fast, Cheap & Out of Control, Morris uses a camera technique he invented which allows the interview subject to maintain eye contact with the interviewer while also looking directly into the camera, seemingly making eye contact with the audience. The invention is called the Interrotron, and Morris uses it in a number of his other films. According to Morris, this invention alters interviews in the sense that "no longer is it the interviewer, the camera, and the subject; with the Interrotron, the conversation is between the camera/interviewer and the subject." Morris uses the four main subjects to narrate the film, while displaying more artistic freedom through visual mechanisms. The cinematographer, Robert Richardson, uses many of the same camera techniques he used in Oliver Stone's films JFK and Natural Born Killers. In addition to 35 mm cameras, he also uses Super 8 mm film. Some footage was even transferred to video and then filmed again being played "off a low resolution television set." The film also uses footage from other sources, such as movie clips, documentary footage, and cartoons. Hoover's idol Clyde Beatty appears via portions of a film (The Big Cage, 1933) and serial (Darkest Africa, 1936) in which he starred, and there are clips of malicious robots from the serial Zombies of the Stratosphere (1952). After using the first moments in the film to establish the characters one by one with film clips that correspond to each subject, Morris then begins to mix footage relating to one subject with the narration of another in order to establish themes shared by the different subjects. Morris said that "The multiple [film and video] formats make you aware of imagery as imagery, but I can't imagine this film without the narration by the characters. The ideas come from the relation between what is being said and what is being seen. If there isn't a connection, it doesn't work and I can testify to this from empirical knowledge gathered in an editing room.'' Morris credited his editor, Karen Schmeer, with "saving" the film. The day after she died, he wrote on Twitter: "An extraordinary editor makes possible something that would not have been possible without them. Karen Schmeer was an extraordinary editor."

Өмірбаян

Морристің фильмге деген бастапқы ниеті – тақырыптары арасында тікелей байланыс жоқ, тұлғаларға негізделген фильм жасау болатын. Бұл оның бұрынғы фильмдеріне қайшы келді, онда сұхбат берушілер оқиғалармен байланысты болған, мысалы, «Жаннат қақпалары» мен «Жұқақ көк сызық» фильмінде болғандай, немесе тұратын жерімен, «Флоридадағы Вернон» фильміндегідей. Фильмнің атауы – ескі инженерлік нақылға ойнау, онда «жылдамдық», «арзандық» және «сенімділік» арасынан тек екеуін ғана соңғы тұтынушы өнімінде қамтамасыз етуге болады (классикалық мысал – автомобиль). Фильмдегі робот ғалымы Брукс 1989 жылы Британдық ғарыш қоғамының журналында «Жылдам, арзан және бақылаудан шыққан: Күн жүйесіне роботтардың шабуылы» деген мақала жариялады. Онда ол бір жүз килограмдық роботтарды ғарышқа жіберудің, бір жүз килограмдық бір роботты жіберуден тиімдірек болуы мүмкін екенін болжады, сенімділік қажеттілігін мүмкіндік пен санмен алмастыра отырып, табиғаттағы жүйелер үйренгендей. Егер бір робот істен шықса немесе жойылса, онда зерттеуді жалғастыру үшін жеткілікті жұмыс істейтін роботтар болар еді. Роджер Эберт Моррис туралы жазған мақаласында, егер фильмді сипаттау керек болса, «Бұл нәрселерді бақылауға тырысып, Құдайдың биязылығын мойнына ілгісі келетін адамдар туралы» дейтін еді. Моррис «Франкенштейннің элементтері бар» дегенмен келіседі. «Олардың барлығы өмір туралы қызықты зерттеулермен айналысады. Әрбір оқиғада бір жұмбақ, бір қайғылы, бір күлкілі жайт бар. Сонымен қатар, өлімнің де сезімі бар. Фильмнің соңында мен бағбанның түйесінің басын қырқып, аспаннан төгілген жарықта, содан кейін жаңбыр астында кете бара жатқанын көрсеттім. Сіздер білесіздер, бұл бақ бағбанның өмірінен көп ұзамай құлайды». Моррис фильмді жақында қайтыс болған анасы мен әкесіне арнады. Тағы бір тақырып – байланыс: Моррис Мендестің «ол «басқалармен» бір түрлі байланыс іздеп жүргенін» айтқан сөзін келтіреді, ол оны өзімізден толығымен тәуелсіз нәрсе деп анықтайды. Содан кейін ол жалаңаш дақылдың көзіне қарап, «Мен сені білемін, сен де мені білесің» деп ойлау туралы айтады. Менің барлық фильмдерім тіл туралы екенін түсіндім. Тіл адам туралы құпияларды қалай ашатыны туралы. Бұл олардың санасына кірудің бір жолы».

Morris' initial intention for the film was to create a profile based film with no clear relation between its subjects. This was in contrast to his previous films, in which the interview subjects were related by events, like in Gates of Heaven and The Thin Blue Line, or place of residency, like in Vernon, Florida. The title of the film is a play on the old engineer's adage that, out of "fast", "cheap", and "reliable", you can only produce an end consumer product that is two of those three (the classic example is a car). Brooks, the robot scientist in the film, published a paper in the Journal of the British Interplanetary Society in 1989 titled "Fast, Cheap and Out of Control: A Robot Invasion of the Solar System". In it, he speculated that it might be more effective to send one hundred one kilogram robots into space instead of a single hundred kilogram robot, replacing the need for reliability with chance and sheer numbers, as systems in nature have learned to do. The advantage would be that, if a single robot malfunctioned or got destroyed, there would still be plenty of other working robots to do the exploring. In a profile of Morris, Roger Ebert wrote that if he had to describe the film, he'd "say it's about people who are trying to control things to take upon themselves the mantle of God." Morris agrees that "There is a Frankenstein element. They're all involved in some very odd inquiry about life There's something mysterious in each of the stories, something melancholy as well as funny. And there's an edge of mortality. For the end of the movie I showed the gardener clipping the top of his camel, clipping in a heavenly light, and then walking away in the rain. You know that this garden is not going to last much longer than the gardener's lifetime." Morris dedicated the movie to his mother and stepfather, who had recently died. Another theme is communication: Morris quotes Mendez as saying that "he's seeking some kind of connection with `the other,' which he defines as that which exists completely independent of ourselves. And then he talks about looking into the eye of a naked mole rat and thinking, I know you are, you know I am. It occurred to me that all of my movies are about language. About how language reveals secrets about people. It's a way into their heads."

Қабылдау

Фильм Роджер Эберт және А.О. Скотт сияқты сыншылардан жағымды пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтында 33 сынға сүйене отырып, 91% рейтингке ие болды. Көптеген сыншылар оны 1997 жылғы ең үздік фильмдердің бірі деп атады. Эберт былай деп жазды: "Эррол Моррис бұрыннан бері дәстүрлі деректі фильмдер саласынан шығып кеткен. Ол өзінің кейіпкерлері сияқты, өмірдің материалдарын өз түсініктеріне сәйкес ұйымдастырады. Олар бұталарды, арыстандарды, роботтарды, егеуқұйрықтарды басқарады, ал ол оларды басқарады. "Жылдам, арзан және бақылаудан шыққан" фильмі көптеген конвейерлік триллерлер сияқты тез ұмытылмайды. Оның кадрлары жадыға орнығады. Ескі британдық сыра жарнамасын еске түсірсек, Эррол Моррис басқалар жете алмайтын жақтарын жаңартады."

Саундтрек

Фильмнің музыкалық қосымшасын Кейлеб Сэмпсон жазды, ал оны Alloy Orchestra орындады. Ол цирк сияқты, кейде қызу немесе көңілді, ал металдық, технологиялық немесе болашаққа қадамы бар ету үшін соқпалы аспаптар (әсіресе, молотоктар мен ксилофондар) жиі қолданылады. Музыкалық қосымшаның бір тақырыбы Леонард Мальтиннің «90-шы жылдардағы сыншылар таңдауы – ең жақсы фильмдер тақырыптары» жинағына енді. Фильм VHS және DVD форматында қолжетімді, ал саундтрек CD форматында бар.