Кіріспе

Америкалық бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясы Claria Corporation (бұрынғы Gator Corporation) – Калифорния штатының Редвуд-Сити қаласында орналасқан бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясы. Ол онлайн жарнаманың жаңа түрі – «Мінез-құлықты маркетингті» (Behavioral Marketing) ойлап тапты. Компания 1998 жылы Денис Коулман (Symantec компаниясының негізін қалаушылардың бірі), Стэнфорд MBA-сы Саша Зорович және инженер Марк Пеннелл құрған, бұл Зоровичтің Стэнфордта жүргізген жұмысына негізделген. 1999 жылдың наурыз айында Джефф МакФадден бас директор болып тағайындалды, ал Зорович іс жүзінде қызметтен шеттетілді. Кейіннен компанияның атауы Gain жарнамалық желісімен жиі қолданылатын болды, ол 50 миллионнан астам пайдаланушыға қызмет көрсеткенін мәлімдеді. Claria 2006 жылдың екінші тоқсанының соңында жарнамалық бағдарлама бизнесінен бас тартып, 2008 жылдың қазан айында толығымен жабылды. «Gator» (сондай-ақ Gain AdServer деп те аталады) өнімдері пайдаланушылардың білместен жеке ақпаратын – кірген веб-сайттарды және кредиттік карта нөмірлерінің бөліктерін жинап, веб-серфингшілердің компьютерлерінде жарнамаларды көрсету үшін пайдаланды. Компания өзін «онлайн мінез-құлықты маркетинг саласындағы көшбасшы» деп таныстырды. Компания 2003 жылдың 30 қазанында өз атын Claria Corporation деп өзгертті, бұл «тұтынушылар мен жарнама берушілерге ұсынатын қызметтердің кеңейіп бара жатқанын жақсырақ жеткізу мақсатында жасалды» деді компанияның бас директоры және президенті Джефф МакФадден.

Қасқыр

Алғашқыда 1999 жылы шыққан Gator көбінесе Go!Zilla немесе Kazaa сияқты тегін ұсынылатын бағдарламалармен бірге орнатылған. Gator Microsoft Windows-тағы Басқару панелінен Бағдарламаларды қосу/алу арқылы орнатудан шығарылғанымен, көптеген шпиондық бағдарламаларды жою құралдары оны анықтап, алып тастай алады. Gator-дың соңғы пайдаланушы лицензиялық келісім-шарты "уәкілетті емес құралдарды" пайдалану арқылы қолмен жоюға тыйым салуға тырысты. 2003 жылдың ақпан айында көптеген сот ісі соттан тыс келісіммен аяқталды. Gator шпиондық бағдарлама деп танылуына қарсы сот арқылы күресті. 2003 жылдың қыркүйегінде компания PC Pitstop сияқты сайттарға ар-намысқа тигізу туралы сот ісін қозғаумен қауіптенді. 2003 жылдың 30 қыркүйегінде қол қойылған келісімге сәйкес, компьютерлерді зиянды және басқа да жағымсыз кодқа тексеруші PC Pitstop өзінің шпиондық бағдарлама туралы ақпараттық орталығынан "Gator шпиондық бағдарлама ма?" және "Gator-ға бойкот тізімі" сияқты беттерді алып тастады. 2004 жылдың ақпан айында Gator The Washington Post, New York Post, The New York Times және Dow Jones сияқты жеті ірі газет баспагерлерінің талаптары бойынша құпия келісімге келді. "Вашингтон Пост", L.L. Bean және Extended Stay America да осыған ұқсас келісімге келді.

Қамқоршылар

Өзінің жағымсыз беделіне қарамастан, Claria Corporation ірі венчурлық капитал фирмаларынан, оның ішінде Greylock, Technology Crossover Ventures және U.S. Venture Partners-тен қолдау алды. Энди Бехтольсхайм ерте инвестор болды. Олар 2004 жылдың сәуірінде 150 миллион долларлық IPO-ға өтініш берді, 2003 жылы 90 миллион долларлық кіріске 35 миллион доллар табыс тапқандарын мәлімдеді. Инвесторлар оның әрекеттері заңсыз болуы мүмкін деп алаңдады, кем дегенде сол кезде Юта штатында. Тағы бір алаңдаушылық – кірістің көп бөлігі бір серіктестен, Yahoo Overture-ден түскені болды. Claria 2004 жылдың тамызында өтінішті кері қайтарып алды.

Соңғы жаңалықтар

2005 жылдың шілдесінде Microsoft корпорациясы өздерінің құпия бағдарламаларға қарсы өнімі Claria бағдарламалық жасақтамасын «құпия бағдарлама» ретінде карантинге жатқызбайтынын (бірақ пайдаланушыларға бағдарламаны жою мүмкіндігін ұсынғанын) жариялағанда сынға ұшырады. Microsoft компаниясы Claria компаниясын сатып алуды қарастырып жатқан, көптеген тұтынушылар бұл әрекетті мүдделердің қақтығысы деп есептеді. Computer Associates және Panda Software компаниясының TruPrevent Technologies сияқты басқа құпия бағдарламаларды хабарлайтын агенттіктер Claria өнімдерін әлі де жарнамалық және құпия бағдарлама ретінде белгілейді. 2006 жылдың наурызында Claria жарнамалық бағдарлама бизнесінен шығып, жекелендірілген іздеу технологиясына көшуді жоспарлағанын мәлімдеді. 2006 жылдың 1 шілдесінде Claria ашылатын жарнамаларды көрсетуді тоқтатты. Осы шамада Claria-ның бұрынғы қызметкерлерінен құралған NebuAd атты жаңа компания құрылды, олар мақсатты жарнамаларға өзгеше көзқарас ұсынды. 2008 жылдың 21 сәуірінде Claria gator.com доменін сатты. 2008 жылдың қазан айында Jelly Cloud деп қайта аталған компания жұмылдырып жабылды. Бүгінде Claria-ның бұрынғы жоғары басшылары онлайн-маркетинг индустриясында түрлі басшылық қызметтерді атқарады. Скотт ВанДеВелде, Claria-ның соңғы бас директоры және бұрынғы кіріс бойынша бас офицері, қазір жекелендірілген медиаға маманданған Dotomi онлайн-жарнама фирмасының кіріс бойынша бас офицері. Скотт Игл, Claria-ның бұрынғы операциялық директоры және маркетинг директоры, eHarmony онлайн танысу компаниясына маркетинг директоры болып қосылды. Бұрынғы бас директор Джефф МакФадден қазір Zen Marketing компаниясының бизнес-даму вице-президенті. Бизнес-дамудың бұрынғы вице-президенті Митчелл Вайсман қазір Facebook-тағы ең ірі жарнама желісі LifeStreet Corporation басшылар тобының мүшесі. Тони Мартин, Claria-ның бұрынғы инженерлік вице-президенті, Project Playlist жобасының инженерлік және операциялық бөлімдерін басқарды. Claria-ның бұрынғы инженерлік және талдау вице-президенті Доминик Беннетт және Claria-ның қаржы жөніндегі аға директоры Деннис Джанг қазір Turn компаниясының жетекші онлайн-жарнамалық DSP командасының құрамында инженерлік және қаржы вице-президенттері ретінде жұмыс істейді. Ірі қаруланушы және бұрынғы Claria CTO Марк Пеннелл қазір Apple компаниясында аға бағдарламалық жасақтама инженері. 2016 жылға қарай Claria-ның негізгі инженерлік командасының көп бөлігі Apple үшін жұмыс істейді.