Себастьян Брант: Немец гуманисі және сатирик

Кіріспе

Неміс гуманисі және сатиригі (1458–1521)

Себастьян Брант (сондай-ақ Брандт) (1457/1458 – 10 мамыр 1521) – неміс гуманисі және сатиригі. Ол "Дас Нарреншиф" ("Ақымақтар кемесі") атты сатирасымен ең көп танымал.

Ерте өмір және білім

Брант 1457 немесе 1458 жылы Страсбургте қонақүй иесі Диболд Брант пен Барбара Брант (қыз есімі Риклер) отбасында дүниеге келген. Ол 1475 жылғы қазан айында Базель университетіне түсіп, Якоб Хугонийдің көмекшісі ретінде оқу ақысын төлемеген. Бес жыл бойы магистр Иероним Берлиннің жатақханасында тұрды. Алғашқыда философия факультетінде оқыған, кейін заңгерлік мамандықты меңгерген. Ол заңгерлік оқуды 1476 жылы бастаған деп есептеледі, себебі оның бакалавр дәрежесі 1477 жылдың қысында айтылған. 1478 жылы, ал 1484 жылы лицензиат алған. 1483 жылы университетте сабақ беруді бастап, 1489 жылы заң ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғаған. Заңтану саласында ол 1500 жылы Иоганнес Фробенмен бірлесіп басылымға дайындаған Corpus Juridici canonici еңбегінде де жұмыс істеген. 1488 мен 1501 жылдар аралығында тоқсан бес кітапқа жұмыс істегені белгілі, сондай-ақ тағы бірнеше кітаппен айналысқан деп болжанады. Олардың ішінде қырық бірін Иоганн Бергман фон Ольпе, он жетісін Иоганн Амербах және жиырма төртін Михаэль Фуртер жариялаған. Басқа дереккөздерде Бранттың 1500 жылдардың соңында Базельде жарық көрген кітаптардың үштен біріне қатысқаны айтылады, бірақ бұл көрсеткіш даулы. Ол өмірінің соңына дейін сонда тұрды. 1501 жылғы қаңтарда синдик қызметін атқарды. 1502 жылы Максимилиан I оны Императорлық кеңесші етіп тағайындады. Ол граф-палатин атағын да алды, содан кейін Шпейердегі Императорлық сотта судья болып жұмыс істеді. Страсбургтегі әдеби еңбектерінің қатарында 1501/1502 жылдары "Hortulus Animae" атты шығарманың неміс тіліне аударылуы, 1503 жылы Вергилийдің басылымы және 1520 жылы Петрарканың "Glücksbuch" басылымын дайындауы болды. Брант Батысты түріктерден қорғау үшін император Максимилианға бірнеше мәрте өтініш жасады. Осы рухта, 1492 жылы морилерді жеңіп, Испанияны біріктірген Арагон патшасы Фердинанд II-нің қаһармандығын жырлады. Германияның мәдени ұлтшылдығының жақтаушысы болған ол империяның қауіпсіздігі үшін моральдық реформаның қажеттілігіне сенді. Діни көзқарастары консервативті болғанымен, Брант шіркеудегі кемшіліктерді көрді. Ол 1494 жылы Майкл Фуртер баспасында "Нарреншиф" (Ақымақтар кемесі) атты еңбегін жариялады. Александр Барклейдің "Ақымақтар кемесі" (1509) – неміс поэмасының ерте Тюдор дәуірінің ағылшын тіліне жасалған еркін бейімделуі, ал Якоб Лохердің латын нұсқасы (1497) түпнұсқадан кем түспеді. Cock Lorell's Bote (1510 ж., Wynkyn de Worde баспасы) – "Нарреншифтің" қысқартылған нұсқасы. Бұл шығармада сол заманғы алаяқ шебер Кок Лорелл өзінің айналасына саудагерлердің алаяқ тобын жинап, Англияны кезіп жүреді. Бранттың көптеген басқа еңбектерінің арасында 1501 жылы "Эзоп афоризмдері және мифологиясы" деген атпен жарық көрген мақал-аңғымелер мен халық әңгімелері жинағы бар. Бұл шығарма 1476 жылы Генрих Штейнхёвельдің "Эзоп" басылымына негізделген, бірақ Брант латын мәтінін өңдеп, өзінің ерекше тапқырлығы мен стилімен өлеңді түсініктемелер қосты. Шығарманың екінші бөлігі жаңадан құралған, ол жұмбақтардан, әртүрлі көздерден алынған қосымша аңыздардан және өзінің заманынан және ежелгі дәуірден бастап табиғаттың кереметтері мен ғажайыптары туралы әңгімелерден тұрады. Бранттың сақталған хаттары оның Питер Шоттпен, Иоганн Бергман фон Ольпемен, император Максимилианмен, Томас Мурнермен, Конрад Путингермен, Виллибальд Пиркхаймермен, Йоханнес Рейхлинмен, Беат Ренануспен, Якоб Уимпфеллингпен және Ульрих Засиуспен хат алысқанын көрсетеді.

Brant was born in either 1457 or 1458 in Strasbourg to innkeeper Diebold Brant and Barbara Brant (née Rickler). He entered the University of Basel in October 1475 and as an assistant to Jacobus Hugonius he did not pay the matriculation. For five years he lived in the dorm of magister Hieronymus Berlin. Initially studying at the Faculty of Philosophy he later studied law. It is assumed he began his law studies in 1476, as his bachelor is already mentioned in the winter of 1477 1478 and in 1484 Brant obtained a licentiate. In 1483 he began teaching at the university and completed his doctorate in law in 1489. In jurisprudence, he also worked on the Corpus Juridici canonici, which Amerbach was to print jointly with Johannes Froben in 1500. Between 1488 and 1501 it is known he worked on ninety five books and it is assumed he worked on several more. Among others, forty one were published by Johann Bergmann von Olpe, seventeen by Johann Amerbach and twenty four by Michael Furter. Other sources mention Brants involvement in about a third of all books published in Basel the late 1500s, but this number is disputed. and remained for the rest of his life. He assumed the office of the syndic in January 1501. In 1502 Maximilian I nominated him an Imperial Councilor. He would also earn the title of a Count Palatine and later be a judge for the Imperial Court in Speyer. In Strasbourg his literary work included a translation into German of the Hortulus Animae in 1501/1502, a Vergil edition in 1503 and he also prepared an edition of Petrarcas "Glücksbuch" for 1520. Brant made several petitions to the Emperor Maximilian to drive back the Turks in order to save the West. In the same spirit, he had sung the praises of Ferdinand II of Aragon in 1492 for having conquered the Moors and unified Spain. A staunch proponent of German cultural nationalism, he believed that moral reform was necessary for the security of the Empire against the Ottoman threat. Although essentially conservative in his religious views, Brant's eyes were open to abuses in the church. He published the Narrenschiff in 1494, printed by Michael Furter. Alexander Barclay's Ship of Fools (1509) is a free imitation into early Tudor period English of the German poem, and a Latin version by Jakob Locher (1497) was hardly less popular than the original. Cock Lorell's Bote (printed by Wynkyn de Worde, c. 1510) was a shorter imitation of the Narrenschiff. In this work Cock Lorell, a notorious fraudulent tinker of the period, gathers round him a rascally collection of tradesmen and sets off to sail through England. Among Brant's many other works was his compilation of fables and other popular stories, published in 1501 under the title Aesopi Appologi sive Mythologi cum quibusdam Carminum et Fabularum additionibus, the beauty of whose production is still appreciated. Though based on Heinrich Steinhöwel's 1476 edition of Aesop, the Latin prose was emended by Brant, who also added verse commentaries with his characteristic combination of wit and style. The second part of the work is entirely new, consisting of riddles, additional fables culled from varied sources, and accounts of miracles and wonders of nature both from his own times and reaching back to antiquity. The letters by Brant that have survived show that he was in correspondence with Peter Schott, Johann Bergmann von Olpe, Emperor Maximilian, Thomas Murner, Konrad Peutinger, Willibald Pirckheimer, Johannes Reuchlin, Beatus Rhenanus, Jakob Wimpfeling and Ulrich Zasius.

Жеке өмір

1485 жылы ол қаладағы пышақ сатушының қызы Элизабет Бюргке үйленді. Бранттың жеті баласы болды. Балаларының екі крещенісі Иоганн Амербах және Иоганн Фробен еді. Кейін ол Страсбургте мемлекеттік қызметте жұмыс істеді. Дегенмен, Иоганн Тритемиус Бранттан гөрі осы есімді көбірек ұнататын болған сияқты.