Кіріспе

Құс түрі. Қызыл кеуделі ағаштікен (Sphyrapicus ruber) – Солтүстік Американың батыс жағалауындағы орманды аймақтарда кездесетін орташа өлшемді тоқылдақ.

Таксономия

Қызыл кеуделі сортты 1788 жылы неміс табиғат зерттеушісі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің "Жаңа табиғат жүйесі" еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны Пикус туысына жатқызып, Picus ruber деген екі атауын берді. "Ruber" латын тілінде "қызыл" деген мағынаны білдіреді. Гмелин өзінің сипаттамасын 1782 жылы ағылшын орнитологы Джон Лэтамның "Құстардың жалпы шолуы" атты еңбегінде сипатталған "қызыл кеуделі құсқа" негіздеді. Лэтам өзінің үлгісін Француз Гвианасындағы Кайеннен келген деп жаңылысты. Типтік орны – Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Нутка шығанағы деп белгіленді. Қызыл кеуделі сорт қазірде 1858 жылы америкалық табиғат зерттеушісі Спенсер Бэрд енгізген Sphyrapicus туысына жататын төрт түрдің бірі. Бұрын қызыл кеуделі, қызыл мойынды (Sphyrapicus nuchalis) және сары кеуделі (Sphyrapicus varius) сорттар бір түр – сары кеуделі сорт ретінде қарастырылған. Қызыл кеуделі және қызыл мойынды сорттар таралу аймақтарының қабаттасқан жерлерінде будандасады. Сорттар – пицидтер отрядының, яғни жыртқыштар отрядының мүшелері. Екі түр танылады: шырынды жұтатын жәндіктерді сорттар ғана емес, басқа да құстар жейді. Мысалы, қызыл тамақ құстары сорттардың қозғалысын қадағалап, осы тамақ көзінен пайдаланады.

Өсіру

Қызыл кеуделі сорғыштар ағаш қуыстарында ұялайды. Олар сәуір немесе мамыр айларында, әдетте жапырақты ағаштардың өлі бөлігінде ұя жасауға кіріседі және көбелек шағылысу маусымында бір рет жұмыртқалайды. Аналығы 4-7 таза ақ жұмыртқа салады. Екеуі де балапандарды тамақтандырады, ал балапандар 23-28 күнде ұядан ұшып кетеді. Ұя қуысы қайта қолданылмайды.