Кіріспе

Римдік отбасы

Манлий (Mānlia) руы Римдегі ең көне және асыл патрицийлердің бірі болып саналды, республиканың алғашқы жылдарынан бастап императорлық кезеңге дейін. Рудан алғашқы консул болған Гней Манлий Цинциннатус, б.з.д. 480 жылы консул атанды, және шамамен бес ғасыр бойы оның мүшелері ең маңызды лауазымдарды жиі иеленді. Олардың көптегені көрнекті мемлекет қайраткерлері және генералдар болды, ал империя кезеңіндегі бірқатар белгілі тұлғалар өз ата-бабаларының арасында мақтанышпен Манлийлерді атады.

Шығу тегі

Манлийлер ежелгі латын қаласы Тускулумнан шыққан деп айтылады. Манлия номені, болжам бойынша, генстің атасы Манийдің преноменіне негіделген, тегін білдіретін есім. Манилия руы осы есімнен туындаған, ал оның мүшелері жиі Маллийлермен шатастырылады, сондай-ақ Манлийлермен де. Мюнцер Цинциннат когномені ескі тарихшыларда кездеспейтінін байқап, бұл қате болуы мүмкін деп болжады және Вулсо Манлий руының бастапқы тегі болды. Манлий Вулсондықтары үш жүз жылдан астам уақыт бойы гүлденді. Манлий Капитолинийлер Вулсондықтардан тараған және б.з.д. V ғасырының екінші жартысында алғаш рет танымал болды. Капитолинус тегі, әдетте, отбасы Капитолий төбесінде тұрғанын көрсетеді, бірақ 390 ж.б.д. Римді шабуылдаған кезде Капитолийді галлдардан қорғаудағы Марк Манлийдің рөлі де оның отбасында бұл есімнің орнауына ықпал еткен. Манлийлер арасында бұл тегі қысқа ғасырлар бойы сақталды, одан кейін Торкватус тегі пайда болды. Бұл тегі алғаш рет 361 ж.б.д. шайқаста алып галлды жеңіп, оның айналасына мойындық ретінде таққан Титус Манлий Империозға берілді. Торкваттың ұрпақтары Республиканың соңғы онжылдықтарына дейін танымал болды және монеталарында осы мойындықтың бейнесі болды. Империоз когномені Торкват пен оның әкесіне олардың жоғары мінез-құлқы үшін берілген. Манлий Торкваты Республиканың соңында аристократиялық партиямен тығыз байланыста болды, алдымен Сулламен, содан кейін Помпеймен және Либераторлармен бірікті. Кейінірек Торкват Джуний Силандықтарға берілді, олар Манлийлерден тараған. Манлий Ацидинийлер Екінші Пуникалық соғыс кезінде танымал болды, бірақ 179 ж.б.д. бір консулдыққа қол жеткізгеннен кейін салыстырмалы түрде белгісіз болып кетті. Олар Цицерон заманында да гүлденген, ол олардың асыл тегін мақтаған. Манлий монеталарында SER және SERGIA деген жазулар табылды, Мюнцер бұл рудың бір тармағы Сергиан когноменін тасығандығын, яғни Сергий руынан шыққандығын көрсетсе керек деп қорытындылады. Алайда, бұл, көбінесе, Сергия тайпасына қатысты; Манлий руының плебейлік тармағы патриций Манлийлерден өзгешелік үшін өз тайпасының атын қолданған, бұл тәжірибе Меммийлерде де кездеседі. Республиканың соңында бірнеше ертедегі Манлийлер когномендерсіз кездеседі, мысалы, 69 және 58 ж.б.д. плебс трибундары Квинт және Гней Манлий. 474 ж.б.д. консул болған Гней Манлий Кн. ф. П. н. Вулсо Вей қаласына қарсы жорық жасады, ол қырық жылдық бітімге келісті, бұл үшін Манлийге құрмет көрсетілді. Кейбір ғалымдар оны 451 ж.б.д. децемвирмен бірдейлейді, бірақ бұл хронологиялық тұрғыдан күмәнді көрінеді; ол, мүмкін, децемвирдің әкесі болған. Ливий оны Гай деп атайды, бұл Манлийлерде басқаша қолданылмаған атау, бірақ, әрине, оның немересі Аул Манлий Вулсо Капитолинийдің ұрпақтарында берілген Гнейге қатысты қателік. Екі есім де әдетте қысқартылып, жиі шатастырылатын. Диодор оны Марк, ал Дионисий Аул деп атайды. Олардың ешқайсысы децемвирді 474 ж.б.д. консулымен тікелей байланыстырмайды, сондай-ақ Ливий мен Диодор оның бұрын консул болғанын айтпайды, бірақ Дионисий оның алдыңғы жылы консул болғанын қате айтады. Децемвирді 474 ж.б.д. консулымен сәйкестендірудегі хронологиялық қиындық децемвирдің ұлы 405 жылдан 397 жылға дейін үш рет консулдық трибун болғандығынан туындайды; егер ол децемвирдің қартайған шағындағы баласы болмаса, оның әкесі жетпіс жыл бұрын консул болған болса, ол алғашқы жоғары лауазымға қол жеткізген кезде өте қарт болар еді. 454 ж.б.д. грек заңдарын зерттеуге жіберілген елшілердің бірі Аул Манлий Кн. ф. П. н. Вулсо, содан кейін 451 ж.б.д. сайланған децемвирлердің бірі. 420 ж.б.д. консулдық трибуны Марк Манлий Кн. ф. Вулсо. 400 ж.б.д. консулдық трибуны Публий Манлий М. ф. Кн. н. Вулсо. 379 ж.б.д. консулдық трибуны Гней Манлий (Вулсо). Ливий оны "Гай" деп атаған. Оның когномені белгісіз; ол сондай-ақ Капитолинус болуы мүмкін, немесе ол екеуін де тасыған болуы мүмкін. 256 және 250 ж.б.д. консулы Луций Манлий А. ф. П. н. Вулсо Лонг. 218 ж.б.д. претор-парегрин Луций Манлий Л. ф. А. н. Вулсо 216 ж.б.д. консулдыққа сәтсіз үміткер болды. 210 ж.б.д. преторы Публий Манлий Л. ф. А. н. Вулсо Сардинияны өзінің провинциясы ретінде алды. Ол өзінің билік етуі кезінде монеталар соғып отырды. 197 ж.б.д. курул-эдил, 195 ж.б.д. Сицилия преторы және 189 ж.б.д. консулы Гней Манлий Кн. ф. Л. н. Вулсо. 188–187 ж.б.д. Азия проконсулы ретінде Антиох III-пен Апамея келісімін жасасқан. 197 ж.б.д. преторы Луций Манлий Кн. ф. Л. н. Вулсо Сицилияны өзінің провинциясы ретінде алды. Ол сондай-ақ 189 ж.б.д. консул болған ағасы Гнейдің Азиядағы жорығы кезінде легаты болды. 188 ж.б.д. ол Антиох III-тен Апамея келісімін сақтауға ант беруді талап етті. 195 ж.б.д. преторы Публий Манлий Вулсо кейін 182 ж.б.д. қайтадан претор болды. 194 жылдан 192 жылға дейін Турий және Френтинум аумағында колония құруға тағайындалған триумвирлердің бірі Аул Манлий Кн. ф. Л. н. Вулсо. Ол 189 ж.б.д. претор суффектус, ал 178 ж.б.д. консул болды. Оған Цизальпін Галия провинциясы берілді, ол Истрияны шапты және бағындырды. 149 ж.б.д. Битиния елшісі Луций Манлий Вулсо.

Манли Капитолини

Маркус Манлий П. ф. Вулсо Капитолинус, б.з.б. 434 жылы консул немесе консулдық трибун. Люций Манлий Вулсо Капитолин, б.з.б. 422 жылы консулдық трибун. Аулус Манлий А. ф. Кн. н. Вулсо Капитолинус, б.з.б. 405, 402 және 397 жылдары консулдық трибун. Титус Манлий А. ф. Кн. н. Вулсо Капитолин, Марктың әкесі, б.з.б. 392 жылы консул және Аулус, төрт рет консулдық трибун. Ол тек ұлдарының тегі арқылы ғана белгілі. Квинт Манлий А. ф. Кн. н. Вулсо Капитолинус, б.з.б. 396 жылы консулдық трибун. Маркус Манлий Т. ф. А. н. Капитолинус, б.з.б. 392 жылы консул, Капитолийді галлдардан босатушы. 387 жылы сондай-ақ интеррекс болды. Аулус Манлий Т. ф. А. н. Капитолин, б.з.б. 389, 385, 383 және 370 жылдары консулдық трибун. Титус Манлий Т. ф. А. н. Капитолин, Маркус пен Аулус Манлий Капитолиннің інісі. Публий Манлий А. ф. А. н. Капитолин, б.з.б. 379 және 367 жылдары консулдық трибун. 368 жылы диктатор ретінде ол алғашқы плебей magister equitum, Гай Лициний Кальвты тағайындады. Люций Манлий А. ф. А. н. Капитолин Империос, б.з.б. 363 жылы диктатор, Титус Манлий Империос Торкваттың әкесі. 362 жылы трибун Маркус Помпоний оны алты айдан астам билікте болғаны үшін, сондай-ақ кейбір азаматтарға және өзінің ұлы, болашақ Торкватусқа қатыгездік жасағаны үшін сотқа берді. Гней Манлий Л. ф. А. н. Капитолинус Империос, б.з.б. 359 және 357 жылдары консул, 355 жылы интеррекс.

Манли Торкуати

Тит Манлий Л. ф. А. н. Империоз Торкватус, диктатор в 353, 349 и 320 г.; и консул в 347, 344 и 340 г. до н.э., был знаменитым полководцем и получил имя Торкватус за победу над галльским чемпионом в поединке и взятие его торка в качестве трофея. Он также известен строгой дисциплиной, которую он наложил на своего старшего сына во время своего последнего консульства. Тит Манлий Т. ф. Л. н. Торкватус, во время службы префектом в 340 г. до н.э., был казнен своим отцом, консулом, за неповиновение приказу вступить в поединок с вражеским чемпионом, надеясь повторить подвиг своего отца. Тит Манлий Т. ф. Т. н. Торкватус, консул в 299 г. до н.э., был сброшен с лошади и погиб. Луций Манлий Т. ф. Т. н. Торкватус, легат Луция Корнелия Сципиона Барбата в великом походе 295 г. до н.э. Аул Манлий Т. ф. Т. н. Торкватус Аттик, цензор в 247 г. до н.э., консул в 244 и 241 гг. до н.э. Он одержал триумф во время своего второго консульства за подавление восстания фалисков. Тит Манлий Т. ф. Т. н. Торкватус, консул в 235 и 224 гг. до н.э., цензор в 231 г. до н.э., пропретор в Сардинии в 215 г. до н.э. и диктатор в 208 г. до н.э. Ему был присужден триумф в 235 г. до н.э. за его кампанию в Сардинии. Он также был понтификом. Аул Манлий Т. ф. Т. н. Торкватус, трибун милитум в 208 г. до н.э., был убит вместе с консулом Марком Клавдием Марцеллом в карфагенской засаде возле Петелии. Тит Манлий А. ф. Т. н. Торкватус, претор в 170 г. до н.э., консул в 165 г. до н.э. и посол в Египет в 162 г. до н.э. Он также стал понтификом в 170 г. до н.э. Аул Манлий А. ф. Т. н. Торкватус, претор в 167 г. до н.э. и консул в 164 г. до н.э. Тит Манлий Т. ф. А. н. Торкватус, претор около 136 г. до н.э. Он потерпел поражение от восставших рабов Евна в Сицилии. Децим Юний Силан Манлиан, внебрачный сын Тита Манлия Торквата, консула 165 г. до н.э. Он был усыновлен в род Юниев Силанов. Он был претором в 142 г. до н.э. Аул Манлий Т. ф. А. н. Торкватус, сын Тита Манлия Торквата, консула 165 г. до н.э. Луций Манлий Т. ф. Т. н. Торкватус, квестор между 113 и 112 гг. до н.э. Он чеканил монеты во время своего правления. Броутон и Митчелл помещают его квесторство позже, примерно в 94 и 96 гг. соответственно. Однако датировка Кроуфорда около 112 г. лучше согласуется с хронологией, поскольку сын Луция также чеканил монеты с Суллой в 82 г. до н.э. Тит Манлий Т. ф. Т. н. Торкватус, сын претора около 136 г. до н.э. Он умер в преклонном возрасте, поскольку был еще жив в 54 г. до н.э., чтобы выступать в качестве свидетеля в пользу Гнея Планция. Луций Манлий Л. ф. Т. н. Торкватус, проквестор в штабе Суллы в 82 г. до н.э., с которым он чеканил монеты. Затем он был претором в 68 г. до н.э., возможно, проконсулом Азии в 67 г. до н.э., консулом в 65 г. до н.э. и, наконец, проконсулом Македонии в 64 и 63 гг. до н.э. Тит Манлий Т. ф. Т. н. Торкватус, возможно, претор около 69 г. до н.э. Он учился у Аполлония Молона в Родосе и был обещан консульству, но умер до того, как смог претендовать на него. Манлия Т. ф. Т. н., вышла замуж за своего кузена Авла Манлия Торквата, претора 70 г. до н.э. Аул Манлий А. ф. Т. н. Торкватус, претор в 70 г. до н.э., затем пропретор Африки в 69 г. до н.э. и квестор в 52 г. до н.э. Он также был легатом Помпея в 67 г. до н.э., которому было поручено наблюдение за востоком Испании и Балеарскими островами. Он женился на своей кузине Манлии. Брутон и Митчелл предполагают, что он был квестором в 81 г. до н.э., но Кроуфорд приписывает монеты с надписью "A. Manli A. f. Q[uaestor]" другому Манлию, который не был одним из Торкватов. Манлия, дочь консула 65 г. до н.э. и жена Гнея Домиция Аэнобарба. Луций Манлий Л. ф. Л. н. Торкватус, претор в 50 или 49 г. до н.э., был сторонником Помпея. После битвы при Тапсе в 46 г. до н.э. он не смог бежать в Испанию и покончил жизнь самоубийством вместе с Метеллом Сципионом на корабле. Аул Манлий Л. ф. Л. н. Торкватус, квестор Вибия Пансы в 43 г. до н.э. Он поддерживал Брута и Кассия, но пережил проскрипции триумвиров и позже стал другом Горация. Он, возможно, был понтификом. Аул Манлий А. ф. А. н. Торкватус, старший сын Авла Манлия Торквата, претора в 70 г. до н.э. Митчелл предполагает, что его звали Аул, потому что типичная римская практика заключалась в том, чтобы назвать старшего сына в честь своего отца. Тит Манлий А. ф. А. н. Торкватус, присутствовал в доме Цезаря, где в 45 г. до н.э. рассматривалось дело против Дейотара.

Манлий қышқылы

Люций Манлий Л. ф. Ацидин, б.з.д. 210 жылы қалалық претор және б.з.д. 206 жылы Испанияның проконсулы, ол Сципион Африканстың орнын басты. Ол б.з.д. 200 жылға дейін сол жерде қолбасшылық етті. Люций Манлий Л. ф. Л. н. Фулвиан, Квинт Фулвий Флаккстің заңды емес ұлы, б.з.д. 210 жылы претор болған Люций Манлий Ацидинге асырап алынды. Фулвиан б.з.д. 188 жылы Испания Цитериорында (Hispania Citerior) претор, б.з.д. 187-185 жылдары Испанияда проконсул, галлдарға елші, б.з.д. 183 жылы Аквилеяда колония құру үшін тағайындалған триумвирлердің бірі, және ақырында б.з.д. 179 жылы өзінің туған ағасы Квинт Фулвий Флаккпен бірге консул болды. Люций Манлий Л. ф. Л. н. Ацидин, б.з.д. 171 жылы әскери трибун, ал б.з.д. 168 жылы квестор. Мюнцердің сөзіне сәйкес, ол б.з.д. 218 жылы претор перигрин болған Луций Манлий Вулсоның ұлы. Манлий Ацидин М. ф., б.з.д. 171 жылы әскери трибун. Мюнцер мен Бругтон б.з.д. IV ғасырда Марк Манлий Капитолинус қайтыс болғаннан кейін Марк есімін қасақана қолданбау дәстүріне сүйене отырып, оның тегі туралы күмән білдіреді. Мюнцер сондай-ақ отбасының тармақты бөлігінің бар екендігіне күмән келтіреді, себебі Фулвианның бұрынғы қабылдануы Ацидиндердің құрылысқа жақындағанын көрсетеді. Манилий Ацидин, б.з.д. 45 жылы жас Цицеронмен таныс болған.

Басқалар

Марк Манлий Тулл, Ливийдің айтуынша, б.з.д. 500 жылы консул; көрінеді, Маний Туллий Лонг үшін жасалған қате. Публий Манлий, б.з.д. 196 жылы эпул, 195 жылы Испанияның преторы. Ол қызының алдында әйелін сүйгені үшін Катон Цензор Сенаттан қуылған болуы мүмкін. 182 жылы претор қызметіне қайта орналастырылып, алыс Испанияға жіберілді, онда екі жыл бойы промагистрат болып қызмет етті. 180 жылы Испаниядан оралғаннан кейін қайтыс болды. Мюнцер оның Вулсо туысы екенін ұсынды, бірақ Браутон оған келіспейді, оның эпул қызметінен плебейге ауысқандығын, демек ол да плебей болғандығын айтады. Аулус Манлий К.ұ., б.з.д. 118 және 107 жылдар аралығында монета триумвирі, 107 жылы Югуртаға қарсы соғыста Гай Мариустың легаты. Ол Югуртаның бағынуын талап ету үшін жіберілген елшілердің бірі болды. Мюнцер монетадағы жазуларға сүйене отырып, оның Сергиан аты болғанын болжайды. Тит Манлий Манцин, б.з.д. 111 және 110 жылдар аралығында монета триумвирі және 107 жылы плеббтердің трибуны. Аулус Манлий А.ұ. К.н., б.з.д. 80 жылы квестор. Ол өкіметтік қызметінде алтын монеталар соғып, Сулланың жақтасы болғанын көрсетті. 79 жылы, мүмкін, претор болған, ал 78 жылы Трансальпілік Галлияда проконсул болған. Ол Серторийдің легаты Люций Хиртулейден Испанияда жеңілді. Квинт Манлий А.ұ. К.н., шамамен б.з.д. 77 жылы капиталис триумвирі және 69 жылы плеббтердің трибуны. Мэнлий Приск, Митридат VI-ға қарсы соғыста 65 жылы Помпейдің жіберген легаты. Манилий Лентин, Галлия Нарбоненцисдегі Гай Помптиннің легаты, галдарды шешуші жеңіске ұшыратып, 61 жылы Вентия қаласын басып алды. Гней Манлий, б.з.д. 58 жылы плеббтердің трибуны, либертиндерге кез келген тайпаның мүшесі ретінде дауыс беру құқығын беру туралы заң ұсынды. Заңға претор Люций Домиций Аенобарб кедергі келтірді. Манилий кейде б.з.д. 66 жылы осыған ұқсас заң ұсынған Гай Манилиймен шатастырылады. Тит Манлий Т.ұ., б.з.д. 45 және 42 жылдар аралығында Испанияда легат болған болуы мүмкін, өйткені ол Брутобрига монетасында аталған. Мюнцер жазудан оның фамилиясы Сергиан болғанын болжайды. Квинт Манлий Анхарий Таркитий Сатурнин, 62 жылы суффект консулы, 72 және 73 жылдары Африка проконсулы. 96 жылы консул болған Тит Манлий Валенс сол жылы қайтыс болды. Манлия Скантилла, Дидий Юлианның әйелі және 193 жылы Рим императорлығы. Аниций Манлий Северин Боэций, бесінші ғасырдың ықпалды христиан философы.