Кіріспе
Неміс опера композиторы Густав Альберт Лорцинг (23 қазан 1801 – 21 қаңтар 1851) – неміс композиторы, либреттошы, актер және әнші. Ол неміс тіліндегі опера-комедияның (Spieloper) негізгі өкілі саналады, бұл жанр француз опера-комигіне ұқсас және неміс Singspiel-інен пайда болған.
Gustav Albert Lortzing (23 October 1801 – 21 January 1851) was a German composer, librettist, actor and singer. He is considered to be the main representative of the German Spieloper, a form similar to the French opéra comique, which grew out of the Singspiel.
Өмір және мансап
Лорцинг Берлинде Иоганн Готтлиб пен Шарлотта Софи Лорцингтердің отбасында дүниеге келді. Олар былғары шеберханасын тастап, Германияны аралап, көшпелі актерлер ретінде «Урания» берлиндық театр труппасын құрып, әуесқойлық құмарларын кәсіпке айналдырды. Жас Лорцингтің сахнадағы алғашқы өнерін 12 жасында көрсетті, ол Фрайбург Мюнстеріндегі Корнхауста көрермендерді комикалық өлеңдермен қызықтырды. 1817 жылдан бастап Лорцингтер отбасы Рейнландтағы Йозеф Деросси ансамблінің құрамына кірді, Бонн, Дюссельдорф, Бармен және Ахен қалаларында тақтада ойнады. Альберт Лорцинг жас ғашық, ауыл жігіті және бон виван рөлдерін ойнаған, кейде шағын тенор немесе баритон рөлдерін де орындаған көрермендердің сүйіктісі болды. 1824 жылдың 30 қаңтарында ол актриса Розина Реджина Алеске үйленді, содан кейін 11 баласы болды. 1826 жылдың соңында ерлі-зайыптылар Детмольдтегі Хофтеатрға (сарбаздық театр) қосылды, ол Мюнстер мен Оснабрюкке гастрольдік сапарлар жасады. Лорцинг Меттернихтің полициялық мемлекетіндегі суретшілер үшін танымал пана – франкмасондыққа қосылды. Лорцинг Детмольдте «Христостың көтерілуі» (Die Himmelfahrt Christi) ораториясын жазды, ол Мюнстерде тұңғыш рет қойылды және Мюнстердің аймақтық губернаторынан жас композиторға сөккіні әкелді, ол Лорцингті «атақсыз композитор» деп мәлімдеді. Лорцинг Кристиан Дитрих Грэббедің «Дон Жуан және Фауст» пьесасына музыка жазды, ол Дон Жуан рөлін ойнады, ал әйелі Донна Анна рөлін сомдады. Лорцингке Франкфурт газетінде анонимді сыншыдан мақтау айтылды, ол сондай-ақ Лорцингті «осы дарынды ақынның» мәтіні үшін қате мақтады. Шынайы ақын Грэббе ашуланды, бірақ сын пьесаға жақсы жарнама әкелді. 1833 жылдың 3 қарашасында жас Лорцингтер Лейпцигтің қалалық театрында дебют жасады. Лорцингтің ата-анасы 1832 жылдан бері Фридрих Себальд Рингельгардт басшылығымен осы ансамбльдің мүшесі болды. Бұл жерде Лорцинг «Плейсе астындағы туннель» (Tunnel unter der Pleisse) суретшілер клубының мүшесі болды, ал 1834 жылы Лейпцигтегі «Линда ағашына Балдуин» (Balduin zur Linde) франкмасондық ложасына қосылды. Лорцинг Лейпциг ансамблінде, әсіресе Иоганн Нестройдың комедияларында ойнағанда, өте жақсы көрінді. Алайда, оның импровизациялауға және сценарийден ауытқуға бейімділігі театр полициясының назарын аударды. Оның алғашқы комедиялық операсы «Зар және Циммерман» Лейпциг цензурасымен қиындыққа ұшырады. Ол 1837 жылдың 22 желтоқсанында Лейпцигте тұңғыш рет қойылды. Лорцингтің өзі Питер Иванов рөлін орындады, бірақ ол 1839 жылы Берлиндегі қойылымдарына дейін үлкен жетістікке жетпеді, онда ол көп мақтауға ие болды. 1844 жылы Лорцинг Лейпциг қалалық театрының капельмейстері болды. Басшылықпен жанжалданғаннан кейін, ол 1845 жылдың сәуір айында «ревматикалық ауруларға» байланысты жұмыстан босатылды. Халықтың қайта-қайта наразылығы оның қайтадан қызметке оралуына себеп болды, бірақ көп ұзамай ол тағы да дау-дамайдан кейін жұмыстан шығарылды. 1851 жылдың 20 қаңтарында, Франкфуртта «Опералық проб» музыкалық комедиясының премьерасы өткен түні, Лорцинг Берлиндегі үйінде инсульт алып, келесі күні таңертең медициналық көмексіз, үлкен стресс пен қарызға толы қайтыс болды. Оның жерлеу рәсіміне музыка әлемінің бірқатар беделді тұлғалары, соның ішінде Джакомо Мейербер, Генрих Дорн, Вильгельм Тауберт және Карл Фридрих Рунгенхаген қатысты. Лорцингтің театрлық әріптестері оның табытын қара, қызыл және алтынмен безендірді, бұл комбинация 1848 жылдан кейін тыйым салынды. Кейін оның мүсіркеуге толы отбасы үшін қоғамдық жәрдемақы ұйымдастырылды.
Шығармалары
Оның алғашқы сингспиелі, Али Паша фон Янина, 1824 жылы жарық көрді, бірақ музыкант ретінде оның аты әсіресе Zar und Zimmermann (1837) және Der Wildschütz (1842) опералары арқасында кеңінен танылды. "Зар и Циммерманн" операсы Лейпциг жұртшылығы тарапынан аса ынтасыздықпен қабылданды. Дегенмен, Берлиндегі келесі қойылымдарда одан да жағымды пікірлер орын алды. Опера көп ұзамай Германияның барлық сахналарында қойылды және бүгінде неміс комедиялық операсының шедеврлерінің бірі саналады. Ол ағылшын, француз, швед, дания, голланд, богемия, венгр және орыс тілдеріне аударылды. Сюжет Ресейдің Петр I "Ұлы" патшасы туралы, ол елдің экономикалық дамуы үшін қажет деп есептеген, мысалы, заманауи кеме жасау сияқты техникалық білім алу мақсатымен Германияға, Голландияға және Англияға ағаш шебері кейпінде сапар шеккен. "Дер Вайлдшутц" Август фон Коцебуедің комедиясына негізделген, ол буржуазиялық джентльменнің өнердегі жоғары сұлулыққа деген ақылсыз және асыра бағалауын сатиралайды. Оның басқа операларының ішінде 1831 жылғы поляк көтерілісінен кейін жарық көрген Der Pole und sein Kind және Undine (1845) ерекше аталады. Лорцинг Берлинде үлкен танымалдылыққа ие болды, ал оның қайтысынан кейін Берлиндегі Тиергартенде оның ескерткіші орнатылды.