Кіріспе
Кильмарнок (/kɪlˈmɑːrnək/; Cill Mheàrnaig) – Шотландияның оңтүстік-батысында орналасқан Шығыс Айрширдегі қала және бұрынғы бург. Қала 1996 жылдан бері Шығыс Айршир кеңесінің әкімшілік орталығы болып табылады және аймақтың негізгі сауда және өнеркәсіптік орталығы есебінде қызмет етеді. 1870 жылдары қала едәуір өсті, қаланың дамуы Боннитон ауылын өз ішіне қосты, ал 1960 жылдары Кильмарноктың халқының өсуіне байланысты Жаңа Ферма Лох сияқты жаңа қала маңындағы аудандар салынды. 2020 жылдың ортасына қарай қала халқы 46 970 адамға жететіні бағаланды, бұл Кильмарнокты Шотландиядағы халқы ең көп 14-ші елді мекен және Айрширдегі ең ірі қалаға айналдырды. Шотландиядағы алғашқы жолаушы тасымалын жүзеге асыратын теміржол 1812 жылы Кильмарноктан аттармен тартылатын 4 фут өлшемді теміржол ретінде бастау алды және Кильмарнок және Трон теміржолы деп аталды. Шотланд ақыны Роберт Бернстің туындыларының алғашқы баспасы 1786 жылы Кильмарнокта жарық көрді. Джон Уилсон басып шығарған «Шотланд диалектісіндегі өлеңдер» жинағы Кильмарнок басылымы деп белгілі болды. Әлемде ең көп сатылатын Джонни Уокер вискиі 19 ғасырда қалада құрылды және 2012 жылы Хилл-стрит зауыты жабылуға дейін онда өндіріліп, бөтелкеге құйылды. Бұл жабылуға 2009 жылы Diageo компаниясының компанияны қайта құру аясында зауытты жабу туралы хабарлағаннан кейін келді.
Kilmarnock (/k//ɪ//l/'/m//ɑːr//n//ə//k/ kilMARnək; ; Cill Mheàrnaig, ) is a town and former burgh in East Ayrshire situated in southwest Scotland. The town has served as the administrative centre of East Ayrshire Council since 1996 and is the region's main commercial and industrial centre. The town grew considerably during the 1870s and the town's growth subsumed the village of Bonnyton, and by the 1960s, new purpose built suburbs such as New Farm Loch were constructed to accommodate the increasing population of Kilmarnock. By mid–2020, the population of the town was estimated to be 46,970, making Kilmarnock the 14th most populated settlement in Scotland as well as the largest town in Ayrshire by population. The first passenger conveying railway in Scotland originated in Kilmarnock in 1812 as a horse drawn 4 ft gauge plateway and became known as the Kilmarnock and Troon Railway. The first printed collection of works by Scottish poet Robert Burns was published in 1786 in Kilmarnock. Poems, Chiefly in the Scottish Dialect, was published by John Wilson, and became known as the Kilmarnock Edition. The internationally best–selling whisky Johnnie Walker was established in the town in the 19th century and was produced and bottled at the Hill Street plant until closure in 2012, following an announcement by owners Diageo in 2009 that the plant would close as part of company restructuring.
Этимология
Кильмарнок атауы гаэль тіліндегі cill (ғибадатхана) сөзінен және Ирландиядағы Портмарнок пен Инчмарнок атауларында есімдері сақталған Әулие Марнок немесе Мерноктың есімінен шыққан. Бұл үш гаэль тіліндегі элементтерден құралған болуы мүмкін: mo, 'менің', Ernán (әулиенің есімі) және кішірткіш ag, нәтижесінде 'Менің кішкентай Эрнан ғибадатханасы' деген мағына туады. Дәстүр бойынша, әулие 7 ғасырда осы жерде ғибадатхана салды. Кильмарнок атауы сөзбе-сөз "Марноктың ғибадатханасы" дегенді білдіреді. Қалада Шотландия шіркеуінің 12 қауымы және басқа да діни ағымдар бар. 2005 жылы қаладағы Хендерсон шіркеуінің пасторы Дэвид У. Лейси Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы болып сайланды.
Шығу тегі
Қаланың нақты қалай пайда болғаны толыққанды белгісіз, алайда 5-7 ғасырлар аралығында Сент-Марноктың қатысуымен Лейк Кирк шіркеуінің жанында бір қауым құрылған деп саналады. Қала туралы ең алғашқы мәліметтер 14 ғасырда кездеседі, сол кезде Бойд тайпасы осы аймақта белгілілікке ие болып, Дин қамалының қақпасын салды. Римдіктер Кильмарнок және оның төңірегіндегі аймақты толық бақылауда ұстамағанмен, Лудун қамалындағы бекіністері мен Айрширдің жағалау портылары болды. Қалаға қатысты алғашқы жазбалар халық саны мен қаланың географиялық аумағы туралы нақты мәлімет бермейді, бірақ сол кезде қала Лейк Кирк шіркеуі төңірегіндегі шағын үйлер жиынынан аспады деп есептеледі. Шамамен 120 отбасы мүлкінің көп бөлігін жоғалтып, қаланың маңындағы далаларда мүсірленуге мәжбүр болды. Бұл қолөнершілердің өмір сүрудің басқа жолы болмады, және олар бұрыннан-ақ Анти-Квенантер шаралары аясында әскерлердің орналасуынан қанағаттанбай, кедейліктің шегіне жеткен еді. Шотландиядағы барлық шіркеулер осы үйсіз қалған азаматтарға көмек көрсету үшін ақша жинады.
Баронияның бургысы, 1592 жыл
1592 жылы Шотландия королі Джеймс VI Томас Бойдқа барондық қала құруға рұқсат берген жарлық берді. Жарлық Бойд әулетінің Килмарнок жеріне ие екенін растайды және болашақ ұрпақтардың мұрагерлік құқығын қамтамасыз етеді. 16-шы ғасырдың басында Килмарнок "ірі және жақсы күйдегі" ауыл деп сипатталған, ал жақын орналасқан Килмарс Килмарноктан әлдеқайда үлкен болған. Алайда, келесі жүз жылдың ішінде Килмарноктың өсіп-дамуы байқалды. Оның кеңеюі Килмарноктың Килмарсқа қарағанда ірілеуіне, Айрширдегі ең ірі құрлықтағы орталыққа айналуына және Айр мен Ирвиннің патшалық қалаларының басымдығына күш түсіруіне әкелді. Қаланы жақсарту комитетінің қарауынан кейін, жаңа, торлы жоспарға негізделген көшелер жоспары жасалды, нәтижесінде Кинг-стрит, Тичфилд-стрит, Джон Финни-стрит және айналасындағы жолдар салынды. Дамудың толық жоспарланған барысы толыққанды жүзеге аспады, нәтижесінде қаланың көптеген ескі көшелері мен кіші жолдары, Банк-стрит, Крофт-стрит және Нельсон-стрит сияқты, жаңа торлы жоспарға сәйкес қайта жаңартылмады. 1930 жылы жергілікті басқару жүйесіндегі кезекті реформалар Бёргті Айршир округі кеңесінің бақылауына алды, бірақ ол ірі Бёрг ретінде жіктелді, бұл қалаға көптеген жергілікті қызметтерді өздігінен басқаруға мүмкіндік берді. Килмарнок қалалық кеңесі 1805 жылы салынған және 1970 жылдары бұзылған 28 Король көшесіндегі қалалық әкімшілік ғимаратында орналасқан.
Дүниежүзілік соғыс күштері
Килмарнок соғыс ескерткіші храм стилінде салынды және 1927 жылы аяқталды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста "патша және ел үшін" қаза болған жергілікті азаматтарға арналды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, соғыс ескерткішіне Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан жергілікті азаматтарды еске алу үшін қосымша тақталар орнатылды, содан кейін Корея соғысында шайқасқандарды еске алу үшін тақталар қосылды. Килмарноктағы Шортлиздегі соғыстан кейінгі алғашқы тұрғын үй жобасы 1960 жылдары аяқталды, ал онжылдықтың соңында Беллфилд салынды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қаланың көптеген зауыттары мен өндіріс орындары соғыс кезінде күтілгендей әскери емес, азаматтық қажеттіліктерге бейімделуі керек болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Килмарнокта "батырларға арналған үйлер" салуға үлкен күш жұмсалды, бұл жұмыс жылдар, тіпті ондаған жылдарға созылды. 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында Килмарнокта Glacier Metal Massey–Harris сияқты жаңа компаниялар ашылды. Шортлиздегі соғыстан кейінгі алғашқы тұрғын үй жобасы 1960 жылдары аяқталды, содан кейін Беллфилд онжылдықтың соңында салынды. Килмарнок гвардиясы 4-ші Солтүстік Кайл үй гвардиясы ретінде танымал болды, оның құрамында Килмарнок, Галстон, Ньюмилнс, Дарвел, Хёрлфорд, Фенвик және Крейгиден батальон азаматтары болды. 1976 жылы қала орталығында бір бағытты қозғалыс жүйесі енгізілді, ол 2023 жылдың желтоқсанына дейін қолданыста болды. Алайда, сол айда қала орталығын қозғалыс екі бағытты көшеге айналдыру бойынша зерттеулер жүргізіліп жатқаны расталды. Қаланың айтарлықтай өсімі 19 ғасырдың екінші жартысында болды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін "батырларға лайық" жаңа үйлер салуға күшті жұмыстар жүргізілді. Қала маңында жаңа тұрғын үй және сауда көшелері салынды, ал Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көптеген тұрғын үй жобалары жүзеге асырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Килмарноктағы алғашқы жаңа тұрғын үй кешені Шортлиз болды, содан кейін 1960 жылдары Грандж-Эстейт, Беллфилд және Онтанк салынды. Шортлиз, Беллфилд, Гранж және Онтанктегі жаңа тұрғын үй кешендеріне қарамастан, тұрғын үйге деген сұраныс жоғары болды және қосымша тұрғын үй кешендерінің құрылысы 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында жалғасты. Жаңа Ферма Лох иелігін салу арқылы жаппай тұрғын үй құрылысы қала халқының өскен сұранысын қанағаттандыруға бағытталды, үйлер мен көліктерге қосымша орын берілді. Бұл сұранысты қанағаттандыру үшін бұрынғы тұрғын үй жобаларына қарағанда көбірек жер бөлінді. 1974 жылы "Форегейт" жаяу жүргіншілерге арналған сауда алаңы ашылды, содан кейін жаңа автобус станциясы, көп қабатты автотұрақ, азаматтық орталық және қаланың орталық аймағы қайта жаңартылды. Осыдан кейін Килмарнок 1995 жылдың сәуір айында құрылған Шығыс Айршир кеңесінің құрамына кірді, ол Килмарнок пен Лудун және Камнок пен Дуун аңғары аудандарының кеңестерін және аймаққа қатысты Стратклайд аймақтық кеңесінің бөлігін алмастырды. Жаңа құрылған Шығыс Айршир кеңесіне білім беру, әлеуметтік жұмыс, демалыс және жоспарлау сияқты қызметтерге жауапкершілік берілді, сондай-ақ Килмарнок пен Шығыс Айрширдің географиялық аймағы үшін басқа да қызметтерді ұсыну міндеті жүктелді.
Демография
Килмарнок – Шығыс Айрширдегі ең ірі қала және оның әкімшілік орталығы, сондай-ақ Айрширдегі ең ірі қала. 2020 жылы қаланың халқы шамамен 46 970 адамды құрады, бұл оны Шотландиядағы 14-ші ірі елді мекенге айналдырды. Шотландияның 2011 жылғы халық санағы бойынша Килмарноктың тіркелген халқы 46 159 адамды құрады. Халық санағының мәліметтері бойынша, 45 379 адам ақ нәсілді (оның ішінде 42 915-і өзін шотланд ақ нәсілді деп атады), 121 адам – аралас немесе бірнеше этникалық топқа жатады, 548 адам – азиялық, азиялық шотланд немесе азиялық британдық, 148 адам – азиялық, азиялық шотланд немесе азиялық британдық: үнді, үнді шотланд немесе үнді британдық, ал 204 адам – азиялық, азиялық шотланд немесе азиялық британдық: қытай, қытай шотланд немесе қытай британдық. Басқа этникалық топтарға азиялық, азиялық шотланд немесе азиялық британдық: бангладештік, бангладештік шотланд немесе бангладештік британдық және Кариб теңізі аймағынан шыққан немесе қара нәсілді: карибтік, карибтік шотланд немесе карибтік британдық кірді. 2011 жылғы халық санағында 12 143 тұрғын 16 жастан асқан және ешқандай біліктілігі болмады, ал 8 983 тұрғынның кем дегенде бір біліктілігі болды, оның ішінде 5 185-і 2-деңгейлі, 4 044-і 3-деңгейлі және 7 339-ы 4-деңгейлі (немесе одан жоғары) біліктілікке ие болды. 2011 жылғы халық санағы кезінде Килмарнок қаласында 20 000-нан астам үй шаруашылығы тіркелді, олар жартылай жеке, жеке тұрғын үйлер, бунгалолар, пәтерлер және мезонеттерден құралды. 2011 жылғы Шотландия халық санағы бойынша Килмарнокта 34 104 (16-74 жас) жұмыс істейтін халық тіркелді, оның ішінде 4 915 адам жартылай штатпен жұмыс істейді, 13 504 адам толық штатпен жұмыс істейді, 1 978 адам жеке кәсіпкер, 2 156 адам жұмыссыз және 1 094 адам толық уақытта оқушы.
Экономика
Килмарнок экономикасы тарихи түрде ауыр өндіріс және тауарларға негізделген қызметтерге бағытталған. Алайда, соңғы жылдары, Шотландияның басқа қалалары мен қалаларындағы тенденцияға сәйкес, Килмарноктың экономикалық тәуелділігі өндірістен ауысып, біліктілікке негізделген білімге көбірек бейімделді. Роуаллан бизнес-паркінің үлкен бөлігін Vodafone (Webhelp Call Centre) және Teleperformance сияқты компаниялар алып жатыр, сонымен қатар Food Partners, бүкіл ел бойынша сэндвич франшизасы да осы жерде орналасқан. Қазіргі уақытта Килмарнок экономикасының басым бөлігі мемлекеттік қызметтер мен кеңсе жұмысына негізделген. Жергілікті жылжымайтын мүлікті қайта дамыту және жаңарту компаниясы KLIN тобы Батыс Лэнгленд көшесіндегі бұрынғы Эндрю Барклей Сонз & Co кеңселерін пайдаланады, ал Броди Инжиниринг қала орталығында локомотивтерді өндіру үшін екі зауытты иеленеді, ал Ұлыбританиядағы ең жылдам дамып келе жатқан компьютерлік компаниялардың бірі – Utopia Computers та Килмарноктағы High Glencairn көшесінде орналасқан. Килмарнокта HALO Urban Regeneration жобасы іске асырылуда, ол цифрлық білім беруге, инновациялық ойлауға ынталандыруға және жаңа стартаптар, өсіп келе жатқан компаниялар, цифрлық, өндірістік және кибер-бизнес үшін қолайлы орта жасауға бағытталған. HALO Шотландия экономикасына 205 миллион фунт стерлингтік жалпы ішкі өнімге (ЖІӨ) үлес қосуы күтілуде. Scotia терезе және есік компаниясының бас кеңсесі де Килмарнокта орналасқан, сонымен қатар өндіріс және дайындау орны да бар. Әлемде ең көп сатылатын шотланд вискиінің бренді – Johnnie Walker 1820 жылы Джон "Джонни" Уокердің күшімен Килмарнокта құрылған. Алғашқыда Walker's Kilmarnock Whisky деп аталған бренд 1800-жылдардың ортасынан бастап қаладан сауда жасауды бастады. Виски бастапқыда қала орталығындағы Johnnie Walker Bond ғимаратында, "The Bond" деп белгілі болған жерде өндіріліп, араластырылып және бөтелкеге құйылды. 1956 жылдың қыркүйегіне дейін операциялар осы ғимаратта жалғасты, содан кейін қаладағы Hill Street көшесінде жаңа, заманауи және салалық деңгейдегі өндіріс орны ашылды. 1956 жылы ашылған Hill Street зауыты әлемдегі ең ірі бөтелкелеу орны болды. 2009 жылы, көпшіліктің наразылығына және Шотландия үкіметінің қарсылығына қарамастан, Шотландияның бірінші министрі Алекс Салмонд, жергілікті депутаттар Кэти Джеймисон және Уилли Коффи, Johnnie Walker иесі Diageo компаниясы бөтелкелеу зауытын жабу туралы шешім қабылдады, бастапқыда 2011 жылдың соңына дейін, виски бренді мен қала арасындағы байланысты тоқтатуды көздеді. 2009 жылдың қыркүйегінде Diageo Килмарноктағы зауыттың жабылатынын растады, жергілікті наразылықтарға қарамастан. Джонни Уокердің Килмарноктағы өндірісі 2012 жылдың наурыз айында 192 жылдан кейін тоқтатылды. Қазір ол Шотландияның шығыс жағалауындағы Фифтегі Левен қаласындағы Diageo жаңа бөтелкелеу зауытында өндіріледі. Жылдар бойы Килмарнок басқа да танымал компанияларға – Эндрю Барклей Сонз & Co. және Saxone Shoes-қа үйі болды. Hill Street зауыты жабылғаннан кейін ғимарат бұзылып, оның орнында Айршир колледжінің Килмарнок кампусы мен HALO қалалық жаңғыру жобасы орналасқан. Килмарноктың дәстүрлі өнеркәсіптері тоқыма және ауыр машина жасау саласына негізделген, мысалы, 1837 жылдан бастап локомотивтер (Эндрю Барклей Сонз & Co.) және әлі де өндірістегі клапандар (Glenfield and Kennedy). Glenfield and Kennedy қазір Glenfield Valves ретінде сауда жасайды және әлі де Килмарноктан басқарады, ал Andrew Barclay Sons & Co. қазір Brodie Engineering ретінде сауда жасайды. Blackwood's (көбінесе Blackwood Brothers деп аталады) көп жылдар бойы Килмарнокта жүннен жасалған киімдер мен жіптер өндірді. 1908 жылы Роберт Блэквуд Гавин Мортонмен серіктестік құрып, Килмарноктың Blackwood and Morton компаниясын құрды, ол BMK ретінде танымал болды және кілемдерді өндіруге маманданған. Килмарноктың өнеркәсіптік қуатының шарықталу кезеңінде аяқ киім жасау маңызды сала болды, Кларкс және Saxone Shoes қаладағы қоймалардан аяқ киім өндірді. Saxone Shoes британдық Sears тобы сатып алды және Sears оны Stylo-ға сатқаннан кейін жабылды. Көмiр Килмарнок маңынан өндiрiлiп, бұрынғы кен орындары Грандж, Боннитон және Портленд аудандарында орналасқан. Глазго және Оңтүстік-Батыс темір жолы өз жұмыстарын осы жерде құрды, 1923 жылы Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолының қолына түскенге дейін 400-ге жуық локомотив өндірді. Кейбір жұмыстар жалғасты, бірақ ауыр жөндеу жұмыстары Сент-Роллоксқа жіберілді. Локомотивтерді жөндеу жұмыстары 1952 жылы аяқталып, 1959 жылы жұмыс тоқтатылды. Дегенмен, локомотивтер әлі де Броди Инжинирингпен жасалады, сонымен қатар дизельді және электрлік бірнеше агрегаттарды күтіп ұстау жұмыстары да жүргізіледі. 1949 жылдан бастап Килмарнокта өздігінен жүретін комбайндар үлкен Massey Harris зауытында жасалды. Кейін ол Massey Ferguson болып өзгерді және 1980 жылы жабылды. Негізгі тас 1867 жылдың қыркүйегінде қаланды және ғимарат 1868 жылдың қазанында ашылды. 1891 жылы балалар бөлімі мен медбикелерді даярлау мектебі қосылды. 1923 жылы 130 төсектік сыйымдылығы болды. Аурухана қызметтері Crosshouse ауруханасына берілгеннен кейін, 1980-жылдардың соңында аурухана ғимараты мен жедел жәрдем ғимараты бұзылды. Тізімдегі медбикелер үйі 1997 жылдың қыркүйегінде Қауіпті ғимарат туралы ескерту бойынша бұзылды. Килмарнок ауруханасын алмастыру үшін салынған University Hospital Crosshouse құрылысы 1972 жылдың тамызында басталды және 1977 жылдың мамырында аяқталуы күтілді. Подрядшы Melville Dundas & Whitson сумен жабдықтау және желдету жүйелерімен қиындықтарға тап болды және мекеме 1984 жылдың маусымында Шотландия мемлекеттік хатшысы Джордж Янгердің ресми ашылуымен Crosshouse ауруханасы ретінде ашылды. University Hospital Crosshouse ұсынатын қызметтерге Шығыс және Солтүстік Айрширді қамтитын Жедел жәрдем бөлімі, Айршир аймағының барлық бөлігін қамтитын Босандық бөлімі, педиатриялық стационарлық қызметтер, Біріктірілген бағалау бөлімі және Ayrshire Doctors on Call (ADOC) кіреді. 2006 жылы аурухана аумағында Irvine қаласындағы Ayrshire Central ауруханасындағы ұқсас бөлімді алмастырған жаңа босандық бөлім ашылды. 2012 жылдың наурыз айында аурухана Батыс Шотландия университетімен серіктестік нәтижесінде University Hospital Crosshouse болып ресми түрде аталды. Жақын мандағы Hurlford ауылындағы Kirklandside ауруханасы 2018 мен 2020 жылдар арасында жабылды. Kirklandside ауруханасы қарт және осал науқастарға консультациялық қызметтер көрсетті. Онда стационарлық күтімге 25 ұзақ мерзімді төсек және бағалау және оңалту қызметтерін ұсынатын күндізгі аурухана болды. Килмарнок NHS Scotland жүйесіндегі бірнеше жалпы тәжірибе (GP) кабинеттерімен және стоматологиялық ем және дәріханалар сияқты басқа да денсаулық сақтау қызметтерімен қамтамасыз етілген.
Көлік
18 ғасырға дейін Кильмарнок қаласының ішінде және айналасында көлік құралдары көршілес елді мекендермен байланыстыратын, тар, қисық және кейде өтпейтін жолдарға тәуелді болды. 1767 жылы Айршир жолдары заңы қабылданды, бұл жолдарды кеңейтуге және жолдарды күтіп ұстауға жауапты жол трестері арқылы жақсартуға мүмкіндік берді. 1767 жылғы заңнан кейін қалада көптеген жаңа және жақсартылған жолдар аяқталды, мысалы Кильмарнокты Ayr, Irvine, Kilmaurs, Stewarton, Kingswell және Flockbridge қалаларымен байланыстыратын жолдар. Ирвин өзенінің оңтүстік жағалауында Рикартон қаласында электр станциясы салынды, сондай-ақ жоғары кернеулі электр желілері мен трамвай жолдары тартылды. Жаңарулар мен кеңейтулер жалғасқан сайын, трамвай желісі өзінің ең жоғарғы нүктесінде Рикартондағы Ayr жолынан басталып, солтүстіктегі Бинсберндегі Нокинлоу жолына дейін созылды. 2022 жылдың желтоқсанында Шығыс Айршир кеңесінің толық отырысынан кейін станция сағатының техникалық қиындықтардың салдарынан дұрыс жұмыс істеуіне кедергі келтіріп, LED жарығы да істемейтін болғандықтан, дереу әсер етуімен алынып тасталып, абаттандырылатыны туралы хабарланды. Қаланың автобус қатынасы үшін арналған "Көлік станциясы" 1923 жылы ашылды және Шотландиядағы алғашқы арнайы салынған автобус станцияларының бірі болды. 1974 жылға дейін қаланың басты автобус станциясы болып қызмет етті, содан кейін жаңа автобус станциясымен ауыстырылды, ол 2021-2024 жылдар аралығында кеңінен жаңартылды. Қаладағы жоғары білімді Ayrshire колледжі ұсынады, бұрын Kilmarnock колледжі деп, ал одан бұрын Kilmarnock техникалық колледжі деп аталған. Қаладағы ең көне орта мектеп – Kilmarnock академиясы 1600 жылдарға дейін тарихқа ие. Қазіргі уақытта мектеп Kilmarnock қаласындағы үш толыққанды орта мектептің бірі болып табылады. Оның тарихы 1630 жылдары құрылған жергілікті мектепке және 1876 жылы осы атпен аталған алғашқы мектепке дейін жетеді. Kilmarnock академиясы Ұлыбританиядағы сирек мектептердің бірі және Шотландиядағы алғашқы мектеп, екі Нобель сыйлығының лауреатын тәрбиелеген – пенициллинді ашқан сэр Александр Флеминг және тамақтану саласындағы ғылыми зерттеулері үшін, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (FAO) бірінші бас директоры болған 1-ші барон Бойд Орр. Грандж академиясы қаланың Bonnyton ауданында орналасқан және Шотландия футбол қауымдастығының (SFA) жеті оқу орталығының бірі болып табылады. Loanhead бастауыш мектебі Loanhead мемлекеттік мектебі ретінде құрылды және 1903-1905 жылдар аралығында Кильмарноктың шығыс бөлігіндегі бастауыш сынып оқушыларын қабылдау үшін салынды. Құрылыс құны 15 000 фунт стерлинг болды, Loanhead мемлекеттік мектебі Кильмарнок мектеп кеңесі салған жетінші бастауыш мектеп болды, өйткені 1872 жылғы Білім беру (Шотландия) заңы енгізілгенге дейін оқушылар шіркеулер, жеке тұлғалар немесе приход кеңестері басқаратын мектептерде білім алған. 1905 жылы Loanhead бастауыш мектебінің құрылуынан кейін, қаланың өсуіне байланысты жаңа бастауыш мектептер ашылды, оның ішінде Shortlees бастауыш мектебі (1951), Mount Carmel бастауыш мектебі (1965), Annanhill бастауыш мектебі (1973), St Matthew's бастауыш мектебі (1973), Gargieston бастауыш мектебі (1975), Bellfield бастауыш мектебі және Whattriggs бастауыш мектебі (2019). Loanhead бастауыш мектебінен бастап Кильмарнокта құрылған басқа бастауыш мектептерге Silverwood бастауыш мектебі, Onthank бастауыш мектебі, Hillhead бастауыш мектебі және Kirkstyle бастауыш мектебі кіреді. Олардың құрылған күні әлі белгісіз. Джон Боуринг, полиглот және Гонконгтың төртінші губернаторы, 1835 жылы Кильмарноктан Парламент депутаты болды. Кильмарнок қаласының қасарындағы Дин қасабасында қару-жарақтар мен қару-жарақтардың көрмесі, сондай-ақ Ван Раалте музыкалық аспаптар жинағы бар.
Спорт
Қалада Шотландияның ең көне кәсіби футбол клубы және Шотландия Премьер-лигасының мүшесі – «Килмарнок» ФК орналасқан. Клуб 1873 жылы құрылған Шотландия футбол ассоциациясының сегіз негіздеуші мүшесінің бірі. Ассоциацияны құруға арналған жиналысқа өкіл жібермегеніне қарамастан, «Килмарнок» ФК қатысуға дайын екенін білдіретін хат жіберді және 1873–74 жылдарғы Шотландия кубогының алғашқы турниріне қатысу үшін уақытында тіркелді. 1873 жылғы 18 қазандағы бірінші турда «Рентонға» 2:0 есебімен жеңіліс, бұл жарыстың тарихындағы алғашқы матч деп саналады. Қалада екі гольф алаңы бар: «Аннанхилл» және «Капрингтон». «Капрингтонда» 18 және 9 тесіктік екі алаң бар. «Аннанхилл» гольф алаңы Шығыс Айршир кеңесіне тиесілі және олар басқарады, ал «Капрингтон» жекеменшік қоғамдық ұйымға тиесілі. Жергілікті демалыс орталықтарының қатарында 25 метрлік жүзу бассейні, балалар бассейні, мұз айдыны, сквош корты, сауна, спорт залы, ойын залы, бар және боулинг алаңы бар «Галлеон» орталығы, сондай-ақ бұрынғы «Хантер» орталығы болған «Солтүстік-батыс» орталығы да бар, онда қоғамдық спорт залы мен түрлі жергілікті медициналық мекемелер орналасқан. «Куинс Драйв» ауданында жаңа «Айршир» атлетика орталығы салынды, онда негізгі ғимараттың сыртында 400 метрлік жүгіру жолы бар. Бұл арена 2014 жылғы Достастық ойындарына дайындық кезеңінде Достастық елдерінен келген спортшылардың жаттығу алаңы ретінде пайдаланылды. Қаланың орта мектептерінің бірі – «Грандж» академиясы Шотландия футбол ассоциациясының (SFA) дамыту орталығы болып табылады. Шотландияда осындай алты дамыту орталығы бар: Абердин, Данди, Эдинбург, Фолкирк, Глазго және Матервелл.
Танымал мәдениетте
2010 жылы BBC Шотландия телеканалы қала тұрғындарын Onthank және Longpark аудандарында The Scheme телебағдарламасы үшін түсірді, ол 2010 жылы жоспарланған төрт бөлімнің екеуі эфирге шықты. Бұл бағдарлама қауымдастықтың тұрғындары арасында көптеген пікір қақтығыстарын тудырды, олар BBC-нің тек "ең жаман жақтарын" көрсеткенін сенді, соның салдарынан басқалар оларды "бірдей" деп ойлады. Сериал БАҚ-та сынға ұшырады, "кедейлік порнографиясы" деп аталып, шаруашылықтағы өмір туралы "бұрмаланған әсер" береді деп сипатталды. Заңдық мәселелерге байланысты сериалдың соңғы екі бөлімі көрсетілген жоқ. Шотландтық әншілер The Proclaimers 1987 жылы шыққан This Is the Story альбомында "The Joyful Kilmarnock Blues" әнін жариялады. The Sweet тобының "The Ballroom Blitz" әні қаладағы Grand Hall музыкалық кешенінде болған оқиғадан шабыттанды. 1973 жылы топ кешенде өнер көрсетіп тұрғанда, көрермендер лақтырған бөтелкелердің шабуылынан сахнадан қуылды. Ән әлемдік деңгейде танымал болды және сәттілікке жетті, Ұлыбританияның және Billboard Hot 100 сингл тізімдерінің топ ондығына енді, көптеген адамдар әннің идеясы туралы әлі де әңгімелейді. 2022 жылдың қазан айында қаланың Grand Hall кешені 2022 жылғы BBC New Comedy Award марапаттау рәсіміне төселді.