Кіріспе

Жапонияның бұрынғы провинциясы

Ното провинциясы (能登国) – қазіргі Жапонияның Ишикава префектурасының солтүстік бөлігінде орналасқан, Жапон теңізімен қоршалған Ното түбегін (Ното ханто) қоса, Жапонияның провинциясы болған. Ното оңтүстікте Этчу және Кага провинцияларымен шектесіп, шығысынан, солтүстігінен және батысынан Жапон теңізімен қоршалған. Оның қысқартылған атауы – Ношу (能州) болды.

Тарих

718 жылы Эчизен провинциясының төрт ауданы – Хакуи ауданы, Ното ауданы (сондай-ақ Кашима ауданы деп те аталады), Фугеши ауданы және Сузу ауданы Ното провинциясы ретінде бөлінді. Бірақ 741 жылы провинция таратылып, Этчу провинциясына қосылды. 757 жылы Ното провинциясы қайта құрылды. 930 жылғы «Вамио Руйюшо» жарияланғанға дейін провинция тарихтан жоғалып кетті, онда Минамото но Шитаго провинцияның Кокушиі деп аталды. Нара дәуіріндегі провинциялық астана мен провинциялық храм қазіргі Нанао қаласында, Ишикава префектурасында орналасқан; алайда, Ісіномия (Кета ғибадатханасы) қазіргі Хакуи қаласында, Ишикава префектурасында болған. Енгишики жіктеу жүйесінде Ното провинциясы маңыздылығы және астанадан қашықтығы бойынша «орта ел» (中国) санатында болды. Сенгоку дәуірінде Нанао қамалы Хатакеяма кланының маңызды бекінісі болды және оны Уэсуги және Маэда кландары бағындыруға тырысты. Эдо дәуірінде Токугава сёгунатының кезінде бұл аймақ Маэда кланы басқарған Кага доменінің бір бөлігі болды, тек сёгунаттың тікелей басқаруындағы (тенрё) шағын жерлер мен стратегиялық мақсаттар үшін хатамотолар басқарған аумақтарды қоспағанда. 1871 жылы Мейдзи реформасынан және хан жүйесінің жойылуынан кейін Ното провинциясы Нанао префектурасы болып өзгертілді және Этчу провинциясының Имидзу ауданы қосылды. Бірақ 1872 жылы Нанао Каназава префектурасымен (бұрынғы Кага провинциясы) біріктіріліп, қазіргі Ишикава префектурасын құрды, ал Имидзу ауданы Ниикава префектурасына (атауы өзгертілген Этчу провинциясы) қайтарылды. Дегенмен, «Ното провинциясы» кейбір әкімшілік мақсаттар үшін кейін де ресми құжаттарда кездесе берді. Мысалы, Ното 1894 жылғы (а) Жапония мен АҚШ арасындағы және (б) Жапония мен Ұлыбритания арасындағы келісімдерде нақты айтылған.