Кіріспе

Американдық педагог және дипломат (1919–1988)

Кингман Брюстер кіші (17 маусым 1919 – 8 қараша 1988) – американдық педагог, ғалым және дипломат. Ол Йель университетінің 17-ші президенті және Ұлыбританиядағы АҚШ елшісі қызметін атқарды.

Ерте өмір

Брюстер Массачусетс штатының Лонгмидоу қаласында Флоренс Фостердің (құрметті аты Бессе) ұлы болып дүниеге келді. Оның анасы 1907 жылы Велсли колледжін Phi Beta Kappa құрметімен бітірген, ал әкесі Кингман Брюстер аға 1906 жылы Амхерст колледжін Phi Beta Kappa құрметімен бітіріп, 1911 жылы Гарвард құқық мектебін аяқтаған. Ол Майфлауэр кемесімен келген, пилигримдердің басшысы және Плимут колониясының рухани ақсақалы болған Уильям Брюстердің (шамамен 1567 – 10 сәуір 1644) тікелей ұрпағы, оның ұлы Джонатан Брюстер арқылы. Сондай-ақ ол Майфлауэр кемесімен келген Джон Хоулендтің де ұрпағы болды. Ол Чарльз Кингман Брюстердің немересі еді.

1923 жылы, оған төрт жас толғанда, оның ата-анасы ажырасып кетті. Тағы бір досы оның: «Поэзияны, музыканы, өнерді, сәулетті жақсы білгенін, және сеніңіз, Кингманды да жақсы білгенін» есіне алды.

Неке және отбасы

1942 жылы қарулы күштерде қызмет етіп жүрген кезде Брюстер Флорида штатының Джексонвилл қаласында Мэри Луиза Филлипске үйленді. Филлипс 1920 жылдың 30 тамызында Род-Айленд штатының Провиденс қаласында Мэри мен Юджин Джеймс Филипстің қызы болып дүниеге келді (ол 1905 жылы Йель колледжін бітірген, ал 1907 жылы Йель заң мектебін бітірген). Ол 1939 жылы Уилер мектебін бітіріп, Вассар колледжінде оқыды, бірақ бітірмеді. Ол 2004 жылдың 14 сәуірінде 83 жасында Англияның Беркшир графтығындағы Комб үйінде қайтыс болды. Ол күйеуінің қасына Гроув-стрит зиратына жерленді. Брюстер мен оның әйелінің бес баласы болды. Олардың немересі – актриса Джордана Брюстер. Оның бірінші туысы – Джанет Хантингтон Брюстер (18 қыркүйек 1910 – 18 желтоқсан 1998), ол американдық меценат, жазушы, радио хабаршысы және Лондондағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде гуманитарлық көмек көрсетуші болды. Ол американдық тележурналист Эдвард Р. Мэрроуға (25 сәуір 1908 – 27 сәуір 1965) үйленген. Оның ағасы Стэнли Кинг (11 мамыр 1883 – 28 сәуір 1951) 1932 жылдан 1946 жылға дейін Амхерст колледжінің он бірінші президенті болды.

Білім беру және соғыс жылдары

Массачусетс штатындағы Белмонт Хилл мектебін бітіргеннен кейін Брюстер Йель колледжіне түсіп, жаңа құрылған Тимоти Дуайт жатақханасына қабылданды және 1941 жылы бітірді. Содан кейін ол «Yale Daily News» газетінің төрағасы болды. Оқу барысында ол «Skull and Bones» қоғамына мүше болудан бас тартып, Йель студенттері арасында аңызға айналды. Сол кездегі көптеген студенттер сияқты, ол АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы болды және бейтараптыққа жақтас болды. Брюстер соғысқа қарсы белсенді Чарльз Линдбергті құрмет тұтты, Линдбергтің Атлантика арқылы жасаған ұшуына тәнті болды және (өз сөздерімен) өмірі бойы «ұшқыштыққа әуес» болды. 1940 жылы ол Линдбергті Йельде сөз сөйлеуге шақырды. Шақыру кезінде Линдберг елдегі ең танымал оқшауланған саясаткер және соғысқа қарсы шыққан ең белгілі жеке тұлға болды. Ол және Линдберг Францияның құлауынан кейін Брюстердің және Йель студенттерінің бірлесімен құрылған «Америка үшін бірінші» комитетінің стратегиясын жасады. «Америка үшін бірінші» комитетінің негізгі мүшелеріне Шығыс жағалаудағы университеттердің үздік бітірушілері, футболдың үздік ойыншылары және студенттік газеттердің редакторлары кірді. Көптеген адамдар кейіннен ұлттық деңгейде танымал болды. Олардың арасында болашақ президент Джеральд Форд, Бейбітшілік корпусының алғашқы директоры Сарджент Шрайвер, болашақ Жоғарғы сот судьясы Поттер Стюарт және АҚШ өкілі Джонатан Брюстер Бингем болды. «Америка үшін бірінші» комитеті Американы еуропалық соғыстан алда ұстау күресіндегі ең маңызды ұйымға айналды. Брюстер кампустағы бейтараптық қозғалысын әлеуметтік шеттенушілер немесе наразылар емес, «бакалавриат жылдарында белгілі бір құрмет пен беделге ие болған студенттер» басқаратынын қамтамасыз етуге ерекше көңіл бөлді. Ол өз тобының кампустағы басым пікірді білдіретінін және олардың көзқарастары «барлық жастағы американдықтардың көпшілігімен сәйкес келетінін» бірнеше рет атап өтті. 1941 жылдың 7 желтоқсанында Перл-Харборға шабуыл жасалған күні ол дереу АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қатысуға ерікті болып тіл білдірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Брюстер Әскери-теңіз күштерінің ұшқышы болды және Атлантика мұхитындағы суасты қайықтарды іздеу патрульдерінде ұшты. 1942 жылдан 1946 жылға дейін Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті. Соғыстан кейін Гарвард құқық мектебіне түсіп, Гарвард құқық журналының редакторы және казнашысы болды. 1948 жылы Гарвард құқық мектебінен magna cum laude атағымен заңгер дипломын алды.

Маршалл жоспары

Брюстердің бітіргеннен кейінгі алғашқы жұмысы профессор Милтон Кацпен бірге Парижге (Франция) барып, Маршалл жоспарының еуропалық штаб-пәтерінде оның көмекшісі болу болды. Профессор Кац Гарвард заң мектебінде халықаралық құқық саласындағы маман және АҚШ-тың Маршалл жоспарының басшысы Аверелл Харриман басқаратын Еуропаны қалпына келтіру комиссиясының төрағасының орынбасары еді. Брюстер бұл жұмыста өркендесе де, бір жыл ғана қызмет етті. 1949 жылы Кацтың кеңесімен ол МТИ-нің экономика және әлеуметтік ғылымдар кафедрасына ғылыми қызметкер болып оралды.

Массачусетс технология институты

1949 және 1950 жылдары Брюстер Массачусетс технология институтының экономика және әлеуметтік ғылымдар бөлімінде ғылыми қатысушы болды.

Гарвард университеті

1950-1953 жылдары ол Гарвард университетінде заң профессорының ассистенты болды. 1953-1960 жылдары Брюстер Гарвард заң мектебінде толық профессор болды.

Йель

1960 жылы Брюстер Йель университетінде проректор лауазымын қабылдады және 1960 жылдан 1963 жылға дейін қызмет етті. Йель университетінің президенті А. Уитни Грисвольд қайтыс болғаннан кейін, Брюстер Грисвольдтың табиғи жалғасы ретінде қарастырылғанмен қатар, Йель бес айға созылған, ашық және (Брюстер үшін) қиын іздеу жүргізді. 1963 жылдың 11 қазанында Йель корпорациясы оған 13–2 дауыспен президенттік лауазымды ұсынды; қарсылық Йель корпорациясының екі тәжірибелі мүшесінен туды, олар либералды республикашыл өздерінің қадірлі мекемесінде тым көп өзгеріс енгізеді деп қорқыды. Ол 1963 жылдан 1977 жылға дейін Йель университетінің президенті қызметін атқарды. Брюстер Йельдің профессорлық құрамы, оқу жоспары және қабылдау саясатындағы өзгерістерімен белгілі болды. Ол Йель университеті әйелдерді бакалавр ретінде қабылдай бастаған кезде президент болды. Әртүрлі салалардағы академиялық бағдарламалар кеңейтілді. Сондай-ақ, 1971 жылдың маусымында факультет Резервтік офицерлерді даярлау корпусы бағдарламасы бойынша академиялық кредиттерді тоқтатуға дауыс берді, себебі бұл бағдарлама Университетті Вьетнам соғысына қатысқан деп есептеді. Түлектермен қарым-қатынас кейде шиеленіскенмен, оның қызмет ету кезеңінде қаржы жинау көбейді. Брюстердің либералды теолог, пастор Уильям Слоан Коффинді университет капелланы лауазымына тағайындауы Коффиннің "Әрбір адамға бір рет" атты автобиографиясында сипатталған. Тағайындалғаннан кейін, бұрынғы ЦРУ оперативтігімен айналысқан, Уильямс колледжінің капелланы және "Жұмыр сүйек және кескіш" (Skull & Bones) қоғамының мүшесі Коффин соғысқа қарсы белсенді күрескерге айналды. 1967 жылы ол Бенджамин Спокпен бірге Массачусетс штатының Бостон қаласында жаппай наразылық акциясын ұйымдастырды, содан кейін жүздеген әскерге шақыру қағаздарын Вашингтон, округ Колумбиядағы АҚШ Әділет министрлігіне қайтарды. Брюстер 1968 жылы Спокпен бірге ұсталған Коффинді қорғағанда, академиялық бостандыққа сілтеме жасады. Бұл әрекет оның бұрынғы түлектер қауымдастығымен қарым-қатынасын одан әрі қиындатты. Брюстер 1968 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Ұлттық саясат комиссиясының төрағасы болды. Ол 1966 және 1967 жылдары Президенттің әскери қызметке іріктеу комиссиясының және 1965 жылдан 1967 жылға дейін Президенттің құқық қорғау және әділет басқару комиссиясының мүшесі болды.

Уоллес ісі

1963 жылы губернатор Джордж Уоллес Йель саяси одағынан Йель университетінде сөйлеуге шақырылды. Брюстер қауіпсіздік мақсатында Йель саяси одағынан шақыруды кері алуды өтінді. Бұл бүкіл кампуста үлкен наразылыққа әкеп соқты. 1974 жылы Брюстер тапсырған, сөз бостандығы туралы Вудвард есебі 1975 жылы жарияланды. Тарихшы К. Ванн Вудворд комитеттің төрағасы болды, және ол «Уоллес оқиғасын» толыққанды сәтсіздік деп бағалады.

Джек Лангер / NCAA баскетбол ісі

1969 жылы NCAA-ның қарсылығына қарамастан, Йель еврей орталығының өкілі Джек Лангер Израильдегі 1969 жылғы Маккабия ойындарында АҚШ құрама командасы сапында ойнады. Бұл Йель университетінің президенті Кингман Брюстердің келісімімен жасалды, ал университет Лангерді "біздің пікірімізше, діни бостандыққа қатысты мәселе" деп тоқтатуға ниет білдірмеді. Содан кейін Йель келесі маусымда Лангерді баскетбол ойындарына қатыстырды. Брюстердің жеке кеңесшісі: "Джек Лангер баскетбол ойнауын жалғастыратыны сөзсіз. Олар не істейтіні бізге маңызды емес, егер жаттықтырушы оны пайдаланғысы келсе, Джек Лангер ойнайды." 1970 жылдың 15 қаңтарында NCAA кеңесі Йель университетін барлық спорт түрлері бойынша екі жылдық "толық спорттық тәртіпсіздік" жазасына салды.

Қара пантерлер

1970 жылы 23 сәуірде Нью-Хейвендегі «Қара пантералар» сот процесі кезінде Брюстер Йель университетінің профессорларына сөз сөйледі. Оның баспасөзге сіңіп кеткен сөздері оны өмірінің соңына дейін қуалайтын күн етті: «Мен осы елде жағдайдың осы деңгейге жеткеніне қатты қайғырып, ұяламын, сондықтан АҚШ-тың кез келген жерінде қара нәсілді революционерлердің әділ сот алатынына күмәнім бар». Бұл мәлімдеме «Қара пантералар» ісі бойынша 1 мамыр күні өткен қарбалас митингке бір апта бұрын жасалды және бүкіл елдегі мақалалар мен сөздерде айтылды. Вице-президент Спайро Т. Агню Брюстердің дереу отставкаға кетуін талап етіп, оқиғаға араласты. Форд қорының президенті МакДжордж Банди Бостон Йель клубында 1 мамырлық демонстрациялардан бірнеше күн бұрын сөз сөйлеп, өзінің түлектеріне: «Мен досым Брюстерде байқаған нәрсе – ол кез келген адаммен сөйлеседі және жауапкершілігін ешкімге тапсырмайды» деп сендірді. Брюстер 1 мамырдың нәтижелеріне сәйкес бағаланатын болды, өйткені ол өз университетін Пантераларды қолдау үшін Нью-Хейвенге келгендердің бәріне ашты, тіпті оларға тамақ пен баспана да ұсынды. Брюстер апатқа ұшырағанда, оған осыған ұқсас көзқарастарды ұстанатын басқа да жетекшілердің қолдауы болатынын білді: оның ортақ түсінігі мен ортақ тарихы бар достары мен әріптестері. Президент Ричард Никсон 1970 жылғы 1 мамырдағы оқиғалар туралы Иран шахы Мохаммад Реза Пахлавиге айтқан сөзінде студенттерге әділдік таныту үшін, олардың сол күні жасаған істеріне толық жауапты емес екенін мәлімдеді: «Егер осындай лауазымдағы және осындай беделі бар адам (Брюстер) мұндай әрекеттерге барса, студенттерден не күтуге болады?» Генри Киссинджер, жақын орындықтарда отырып, Брюстердің өлтірілуі АҚШ үшін пайдалы болатын жалғыз адам екенін жоғары дауыспен ойлады.

Вьетнам соғысы

Ол Вьетнам соғысы кезінде Йель университетінің студенттік наразылықтарын шешуімен де жақсы танымал. Брюстер бұл соғысты ашық сынай және қарсы болды, бірақ ол ешқашан осы сенімдерінің университет жұмысына, әсіресе сабақтарға кедергі келтіруіне жол бермеді. 1972 жылдың 12 мамырында Брюстер Ричард Никсонның Мемлекеттік хатшысы Уильям П. Роджерстің кампусқа келуі алдында "Йейл Daily News" газетінің бірінші бетіне толыққандай жарияланған мәлімдеме жасады. Брюстер Роджерске сөз сөйлеуге кедергі келтірген студенттерді университеттен шығарып жіберумен қорқытты. Бірақ ол тәртіпті митингтерді "күтетінін" айтып, студенттерден Роджерстің келгеніне лайықты түрде наразылық білдіруді сұрады. Нәтижесінде Роджерс "маңызды істерінің" болуына байланысты келуден бас тартты.

Қабылдаулар

Йельдің президенті ретінде ол Р. Инсли Кларк-младшийді ("Инки") студенттерді қабылдау директоры етіп тағайындады. Оның қызмет ету кезеңінде қабылдау процесінде академиялық көрсеткіштер маңызға ие болды және Йельде афроамерикандық студенттердің, еврейлердің және мемлекеттік мектептерді бітірген түлектердің саны артты. Бұл саясаттағы өзгерістерге наразылық білдірген түлектерге қарамастан, Кларк 1965 жылдан 1970 жылға дейін осы лауазымды сақтап қалды. Ол президенттік өкілеттігінің басынан-ақ Лонг-Айленд шығанағындағы жай ғана бітірушілерді дайындау мектебіне басшылық етпейтінін айқын жеткізген. Қабылдау комиссиясы университеттың нағыз мақсаты үшін күрестің аренасына айналды.

Дипломатиялық

Йель университетінің президенті болып қызмет еткенде, ол 1977 жылдың 7 сәуірінде президент Джимми Картер тарапынан Сент-Джеймс сарайына АҚШ елшісі лауазымына ұсынылды. 1977 жылдың 29 сәуірінде АҚШ Сенаты оны бекітті және 1977 жылдан 1981 жылға дейін қызмет етті. Мемлекеттік хатшы Сайрус Вэнс, Йель корпорациясының мүшесі және жақын досы, оны президент Картерге осы лауазымға ұсынды. Дипломатиялық тәжірибесі болмауына қарамастан, британдық баспасөз Брюстерді Дэвид К.Э. Брюстен кейінгі ең жақсы елші деп атап, оның тағайындалуына ризашылық білдірді. Олар Брюстерді «Жаңа Англияның ақсүйек адамы» деп сипаттап, оның отбасылық ұраны нормандық француз тілінде жазылған алтын сақинасына қуанышпен қарады. «Менің міндетім, – деді ол сол кезде, – үкіметіме британдықтардың көзқарасы мен алаңдаушылықтары туралы мүмкіндігінше толыққанды кеңес беру». Ол Біріккен Ұлттар Ұйымының елшісі Эндрю Янг пен Ұлыбритания Сыртқы істер министрлігі арасындағы дауларды реттеу үшін шақырылды. Бұдан кейін Родезия (Зимбабве) саясаты бойынша американдық-британдық келіспеушіліктерді тегістеу ісі жүзеге асырылды, бұл сол елдегі ақ нәсілді азшылықтың үстемдігін тоқтатуға көмектесті. Брюстер Лондонның «жақсы өмірін» ұнататын, Ұлыбританияның Елизавета II патшайымымен кешкі ас дастарқанына отырудан бастап, қара жұмысшылардың барында сыра ішуге дейінгі әлеуметтік шаралардың алуан түрлілігін пайдаланды. «Бұл жердегі байлық пен әртүрлілікті сезіну қатты қызықты», – деді ол.

Кейінгі мансап

1981 жылы елші лауазымынан кейін Брюстер Нью-Йорк қаласындағы Уинтроп, Стимсон, Путнам және Робертс заң фирмасымен жұмыс істеді. 1984 жылы ол Лондондағы фирманың тұрақты серігі болды. 1986 жылы Брюстер НБА-ның «Нью-Джерси Нетс» командасының шабуылшысы Альберт Кингтің еркін агент мәртебесіне қатысты сот ісінде арнайы сарапшы ретінде тағайындалды және Кингтің еркін агент болуына рұқсат берді.

Оксфорд университетінің магистрі

1986 жылы Брюстер Оксфорд университетінің магистрі болып тағайындалды және 1986 жылдан Оксфордта 1988 жылы қайтыс болғанға дейін осы қызметте болды. Осы кезеңде ол Біріккен әлем колледждері кеңесінің төрағасы да болды.

Өлім

Ол 1988 жылғы 8 қарашада Оксфордтағы Джон Рэдклиф ауруханасында қайтыс болды. Брюстер Нью-Хейвендегі Гроув-стрит зиратына жерленді. Ол бірнеше құрметті заң докторы дәрежесін алды. Олар 1964 жылы Принстон университеті, 1965 жылы Пенсильвания университеті, 1968 жылы Бостон колледжі, 1969 жылы Мичиган мемлекеттік университеті және 1977 жылы Йель университетімен марапатталды. 1978 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. Брюстер елші қызметін атқарып жүргенде 11 британдық университеттен құрметті дәреже алды. Ол 1978 жылы Кембридж университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды және 1985 жылы Оксфорд университетінің екінші американдық магистрі атанды.

Шығармалары

Ол «Монополияға қарсы заңнама және АҚШ бизнесі шетелде» (1969) және «Халықаралық транзакциялар және қатынастар құқығы» (1960) кітаптарының авторы және бірлескен авторы.