Кіріспе

1590 – 1658 ж.ж. Теофилус Итон – британдық саудагер және саяхатшы, шамамен 1590–1658 жылдары өмір сүрген. Ол Америкаға үлкен пуритандық көші-қонды ұйымдастыруға және қаржыландыруға қатысқан бай Жаңа Англия пуританы, дипломат және қаржыгер еді. Оның інісі Натаниел Итон Гарвард колледжінің алғашқы директоры болды, Гарвард ауласын және Гарвард кітапханасын салған, ал ұлы Сэмюэл Итон Гарвард корпорациясының жеті негізін қалаушысының бірі болды.

Жас кезі және алғашқы неке

Ол шамамен 1590 жылы Букингемширдегі Стони-Стратфорд қаласында дүниеге келді, оның әкесі пастор Ричард Итон және анасы Элизабет болған. Әкесі 1599 жылы Линкольн колледжінде Оксфорд университетін бітірген, сол кезде ол пастор болған болуы мүмкін. Кейін 1607 жылы Линкольн соборының пребендари және Чеширдегі Ұлы Будворттың викарі болды. Теофил Грейс Хиллерге үйленді, олардан Мэри мен Элизабет Итон есімді екі қызы болды, олар жас кезінде қайтыс болды. Олар сегіз бала тәрбиеледі. Олардың үшеуі – Мэри мен Сэмюэлден басқа, Анна, Дэвид және Томас Йельді де қамтыды. Ол сондай-ақ Джон Ллойдтың немересі, Лондондағы Адмиралтействоның Жоғары сотының судьясы және Оксфорд университетінің алғашқы протестант колледжі – Иисус колледжінің сегіз негіздеуші мүшесінің бірі болды. Тағы бір туысы – Кембридж университетінің профессоры, Джон Йель, Уэльстегі Плас-ин-Йельдің мұрагері. Йельдің үш баласы Коннектикут тарихында маңызды рөл атқарды. Томас Йель Коннектикут штатына плантатор және жер иесі ретінде қоныстанды, Нью-Хейвен колониясын құрды және 1639 жылғы 4 маусымда оның Негізгі келісіміне қол қойды. Оның ұрпақтары Американың Тәуелсіздік соғысында және басқа да соғыстарда генерал, полковник, майор, капитан және сарбаз ретінде шайқасты. Олар Уоллингфорд пен Йельсвиллдің алғашқы қоныстанушылары болды, сондай-ақ Джексон, Ван Бюрен, Полк, Пирс және Бьюкенен президенттері үшін пошта шеберлері болды, аймақта өндірістік династия құрды. Олар көптеген қонақ үйлер мен банктер ашты, сигара, сыра, тері, вагон, карета, пароходтар, кемелер, яхта тулары, оқ-дәрі қозғалтқыштары, Британия бұйымдары, сондай-ақ революциялық соғыс, Мексика соғысы, Қырым соғысы үшін штык және мылтықтар өндірді, ал кейіннен Лэмсон, Гудноу және Йель арқылы Ыбырайым Линкольннің Одақ армиясы үшін өндірілген қару-жарақтардың көп бөлігін жасады, Линус Йель ағасының отбасы.

Айрықша ұрпақтары: Америкадағы ең үлкен қонақ үйдің иесі, генерал Эдвин Р. Йель, Мериденнің ең ірі өндірушісі, Симпсон, Миллер, Холл және Ко компаниясының серіктес иесі, сенатор Чарльз Двайт Йель, яхташы Уильям Йель, Чарльз Г. Йель, Н. Й. қор биржасының негізін қалаушылардың бірі, медиа кәсіпкері және банкир Мұса Йель Бич, Америкадағы ең ірі газет, судья Джон Х. Кеннардтың әйелі Хелен Уэйкфилд Йель, ең ірі қағаз өндірушілердің бірі Элизаур Йель Смит, миссис Астордың Төрт жүзінен, Рев. Елиза Йель және Габриэль Мид Тукер, аболиционист Барнаба Йельдің отбасы және Моцарттың серіктесі, Манхэттендегі алғашқы итальяндық операның негізін қалаушы Лоренцо Да Понте, конгрессмен Честер В. Чапиннің отбасы, доктор Лерой Милтон Йель, лейтенант-губернатор Джулиус Кэтлиннің отбасы, Элиза Йель, американдық мұнай өнеркәсібінің негізін қалаушы және Джон Д. Рокфеллер мен Ротшильдтердің бәсекелесі Джордж Генри Бисселлдің отбасы, Мэри Валентина Йель Бисселл, Уоррен Баффетпен бірге Боршаймның тең иесі Дональд Артур Йель және т.б. Энн Йель (қызы) 1631 жылы губернатор Эдвард Хопкинске үйленді, ол кейін Коннектикуттың 2-ші губернаторы және Ұлыбританияның Лорд-протекторы Оливер Кромвеллдің Адмиралтействоның Лорд-комиссары болды. Оның қарындасының күйеуі Осман елшісі сэр Генри Лелло болды, ол Елизавета Тюдордың басшылығымен венециандықтармен және Габсбургтармен келіссөздер жүргізді. Дэвид Йель, Бостонның сәтті саудагері және 1641 жылы Урсула Найтқа үйленген Роберт Ричтің адвокаты, 1641 жылы губернатор Элиху Йельдің әкесі болды, Мадрастағы Форт-Сент-Джорджтағы Британдық Шығыс Үндістан компаниясының президенті және Йель колледжінің негізгі демеушісі. Итон балаларының тағдыры былай болды. Қызы Мэри Итон Бостонның судьясы Валентин Хиллге тұрмысқа шықты, ол Уильям Аспинволлдың іскер серіктесі, Артиллерия компаниясының мүшесі, 1647 жылы Фрименнің антына қол қойған және жылжымайтын мүліктерді дамытушы болды. (М. Итонның ағасы, Натаниел Итон, Гарвардтың алғашқы директоры және Гарвардтың алғашқы колледжін салған, куәгер ретінде қатысты.) Сэмюэл Итон 1650 жылы Гарвард корпорациясының жеті негіздеуші мүшесі және қол қоюшысы болды, содан кейін 1654 жылы Массачусетс шығанағының 4-ші губернаторы Джон Хейнстің жесірі Мейбел (Харлакенден) Хейнске үйленді, кейін Коннектикут колониясының 1-ші губернаторы болды. Екеуі де 1655 жылы шешек эпидемиясында қайтыс болды. Ханна Итон 1659 жылы Коннектикуттың 24-ші вице-губернаторы және Біріккен отарлар үшін магистрат болған Уильям Джонсқа тұрмысқа шықты. Ол Давенпортпен бірге Нью-Хейвендегі Соттар үңгірінде екі британдық патша өлтірушісін жасырды. Теофил Итон кіші, немесе Эллис, әкесінің қайтысынан кейін анасымен бірге Англияға оралды, Дублинге, Ирландияға қоныстанды және 1649 жылы Кэтринге (капитан Томас Маунселлдің қызы және Алфра Крейфордқа үйленді) үйленді, олардың қызы Анна өз туысы полковник Томас Маунселлге үйленді. Ол бүгінгі күні көрнекті англо-ирландтық отбасылардың көптеген мүшелерінің атасы. Олардың қызы Элизабет 1637 жылдың наурыз айында, отбасы колонияларға аттанғанға дейін Лондонда қайтыс болды.

Англиядағы алғашқы еңбек жолы

Лондон қаласында Теофил Коулман көшесі мен Лотбери көшесі арасында тұрып, Лондон корпорациясының жалпы кеңесінің мүшесі болды. Ол Энн Йельмен бірге Сэр Ричард Солтонсталлдың Солтонсталл отбасының бұрынғы үйін сатып алды. Бірнеше жыл бойы ол Англия королі Джеймс I мен Дания королі Кристиан IV арасында елші және делдал ретінде қызмет етті, көбінесе бұл екі ел арасындағы сауда мәмілелері үшін. Содан кейін ол Eastland компаниясының вице-губернаторы болды, ол 17 ғасырдағы ең маңызды ағылшын сауда компанияларының бірі еді. Бұл кәсіпорын Балтық және Скандинавия елдерінде сауда жасады, Дания, Норвегия, Швеция, Пруссия және Польша сияқты елдермен байланыс құрды. Оның байлығы арта келе, ол Жаңа Англияны отарлау жоспарларына қызығушылық танытты. 1628 жылы ол осы мүмкіндікті пайдаланды. Ол және акционерлер тобы, оның ішінде сэр Ричард Солтонсталл мен сэр Генри Розуэлл, Англия королі Чарльз I-нің жарлығымен Массачусетс шығанағының колониясын отарлау құқығын сатып алды. Бұл басқару органы колонияны басқару және қорғауды он адамға тапсырды. Бес адам Англияда қалуға, ал бес адам Массачусетке баруға тиіс болды. Теофил Англиядан колонияны басқаруға таңдалған бес адамның бірі болды. Массачусетс шығанағы колониясына сапар үшін губернатор Джон Уинтроп өзінің бірлесімен иеленген кемесінің бірін, «Арбелланы» пайдаланды және оны Уинтроп флотын жетектеу үшін флагмандық кеме етіп белгіледі. Массачусетке келгеннен кейін олар Бостонды астана етіп жариялады, ал Теофилус Итон мен Томас Хукер оның негізін қалаушыларының қатарына кірді. Колония Жаңа Англиядағы ең ірі колонияға айналып, кейіннен Америка Құрама Штаттарын құраған Он үш американдық колонияға дамыды.

Жаңа Англияға көшіп келу

Кейін ол басқа пуритандармен бірге "Гектор" кемесімен Жаңа Англияға сапар жасап, 1637 жылғы 26 маусымда Бостонға жетті. Оның колонистер тобының дінбасы – досы Джон Давенпорт болды, ол Франсис Давенпорттың ағасы, Браганза королевасы Екатерина мен Генриетта Мария де Бурбонның капелланы. Олар өздерінің жаңа қоныстарын құруды қалаған, бұл, мүмкін, сол кездегі Массачусетс шығанағы колониясының губернаторы Джон Уинтроптың (1637-1640 жылдары және тағы да көп мерзімдер) ықпалды тұлғасына байланысты болды. Уинтроп "барлық колонияларда үлкен қорқыныш тудырған адам" деп есептелді, соның салдарынан Рев. Томас Хукер және басқалар өздерінің жеке колонияларын құруға мәжбүр болды. Кейіннен олардың сенімдерінің мықты болғаны көрінді, себебі Англияның ең қуатты адамы Оливер Кромвелдің Ирландия мен Испанияны жаулап алу жорығына қосылу туралы ұсынысын олар қабылдамады.

Нью-Хейвеннің негізі

Көктемде оның тобы Бостоннан көшіп келді және 1638 жылғы 14 сәуірде келген кезде олар бұл жерді Нью-Хейвен деп атады. Сол күзде Итон оңтүстікке барлау сапарларын жүргізді және Лонг-Айленд бұғазының солтүстік жағалауындағы Квиннипиак жерін анықтады. 1638 жылғы 14 қарашада ол және оның серіктері бас сақман Момаукинмен келісімге келді. Келісім бойынша, Куиннипиак тайпасының ежелгі жаулары – мохок және пекот тайпаларынан қорғау үшін Момаукин өз құқықтарынан, титулынан және жерге иелігінен бас тартады. Екі тарап та кейіннен ашу, жеккөру немесе өкініш сезімі тудырмауға келісті. [Салдар. Дж. У. Барбер, Нью-Хейвен тарихы және ежелгіліктері, (Коннектикут) (1831) 25–29 беттер]. Мохоктар мен пекоттар Нью-Хейвен үндістерін дерлік қырып салған, бар болғаны 40 ер адамды тірі қалдырған. Осы мақсатта Теофил мен оның серіктері оларды негізсіз шабуылдан және қорқытудан қорғауға, оларға әрқашан егуге жеткілікті жер болуына және сақман мен оның кеңесіне, сондай-ақ серіктеріне тегін және алғыс айту ретінде: он екі ағылшын матасы, он екі алхимия қасығы, он екі балта, он екі кеткен, екі дюжина пышақ, он екі қасық, және төрт француз пышақтары мен қайшылары сыйлауға келісті. Бұл келісімге Момаукин мен оның кеңесі, сондай-ақ Теофил Итон мен Джон Давенпорт қол қойып, заңды күшіне енгізді. Кейбіреулер Теофил жергілікті үндістерге жеті қалашық жер үшін он үш жамылғыны саудаластырды дейді; бірақ фактілер бойынша, 1638 жылғы желтоқсан айында ол және оның серіктері Маттабесектегі сақманның ұлы Монотувезеден 10 мильге созылған және 13 мильге енді жердің пайдалану құқығын сатып алды. Ол Монотувезеге келісім бойынша 13 жамылғы төледі, бірақ ағылшыздар үндістерге егін егуге жеткілікті жер берді және барлық жерді аң аулауға еркін пайдалануға рұқсат берді. Сонымен қатар, Монотувезе тайпасы әйелдері мен балаларымен бірге 10 ер адамнан тұрса да, ағылшыздар оларды мохок және пекот тайпаларынан қорғайтыны түсінілді. Жаңа колонияға келгеннен кейін Теофил бастапқыда саудагерлікпен айналысуға тырысты. Алайда ол сәтті болмады, өйткені колония импортқа төлейтіндей жаңа емес еді, ал үндістердің тері саудасы голландтықтардың Хартфордтағы бекіністерінде жақсы жүрді, сондықтан ол көп ұзамай шаруашылыққа көшті. Нью-Хейвен колониясы өзінің басқаруын құрған кезде, ол «шіркеудің жеті тірегінің» бірі болып таңдалды, ол бостандық иелерінің органы мен азаматтық шенеуніктерді сайлайтын 7 кеңесшінің бірі болды. Олардың есімдері: Теофил Итон, Джон Давенпорт, Роберт Ньюман, Мэтью Гилберт, Томас Фугилл, Джон Пундерсон және Еремия Диксон. Уақыт өте келе колония Коннектикут, Нью-Джерси, Делавэр, Пенсильвания және Нью-Йоркте, соның ішінде Лонг-Айлендтегі Этонның мойны және Саутхолд сияқты Лайон Гардинердің Гэмптонс және Гардинер аралдарымен қатар аумақтарға ие болды.

Губернатор қызметі

1639 жылғы 4 маусымда алғашқы губернатор болып сайланды және 1657/8 жылғы 7 қаңтарда (Юлиан күнтізбесі бойынша) қайтыс болғанға дейін әр жыл сайын қайта сайланды. Ол Нью-Хейвендегі жасыл жеңілдікке жерленді, ал кейін оның денесі Нью-Хейвендегі Гроув-стрит зиратына көшірілді. Губернатор ретіндегі ең маңызды жетістіктерінің бірі – 1655 жылы колония үшін жазбаша заң кодексін жасау болды, кейіннен ол Коннектикуттың Көк заңдары деп аталды. Осы және ол Массачусетс шығанағы компаниясының алғашқы президенті болғандықтан, оны кейде Америка құқығының әкесі деп есептейді, бірақ бұл гиперболаның мысалы болуы мүмкін. 1640 жылы Колонияның губернаторы ретінде ол Сиванои үндістерінен Гринвич қаласын сатып алып, оның негісқалаушыларының бірі болды. 1642 жылы ол голландтарға қарсы тері саудасын дамыту мақсатында Делавэр өзенінің аңғарында тұрақты колония – Нью-Хейвен Делавэр компаниясын құрды. Стивен Гудъер және басқа саудагерлер де бұл жобаға қосылды. Бұл аумаққа деген талаптары голланд губернаторы Виллем Кифт және Мэриленд колониясының лорды Балтимормен қақтығыстарға әкелді. 1643 жылы ол Жаңа Англияның Біріккен колонияларының негізін қалаушы комиссары болды, оған оның күйеу баласы, Коннектикут колониясының 2-ші губернаторы Эдвард Хопкинс қосылды, олар шіркеуді біріктіру және Жаңа Англия колониялары арасында әскери одақ құру үшін бірікті. 1646 жылы ол Жаңа Англияда алғаш рет құлдарын босатып, АҚШ-тың бірінші президенті Джордж Вашингтон мен негізін қалаушы Бенджамин Франклиннің содан 100 жылдан астам уақыт бұрын жасаған әрекетінен озып кетті. 1650 жылы ол Стьювесант отбасынан шыққан губернатор Питер Стьювесантпен колониялардың шекараларына байланысты көптеген даулардың біріне қатысты, бұл ағылшын-голландия қатынастарын шиеленістірді. Жаңа Амстердаммен болған дау Лонг-Айленд шығанағымен шектесетін барлық жерге голландтардың талаптарына және ағылшын кемесін ұстауға қатысты. Губернатор Уинтроп іске араласып, Хартфорд шарты арқылы Жаңа Нидерланд пен ағылшын колонияларының шекараларын белгіледі. 1653 жылы ол голландтардың қолындағы ағылшын қоныстанушыларына өтемақы алу үшін өзінің хатшысы Фрэнсис Ньюманды губернатор Питер Стьювесантпен кездесуге жіберді. 1654 жылы Дэвенпорт ауырғанда Итон Оливер Кромвельдің дәрігері, доктор Лоренс Райтты және губернатор Уинтропты шақырып, оны емдеу үшін Англияға жіберді. 1656 жылы ол Кромвельден, сол кезде Лорд Протектор (мемлекет басшысы) болғаннан, Нью-Хейвен колониясының тұрғындарына Ямайкаға немесе кейінірек Ирландияға көшуге ресми шақыру алды, сонымен қатар генерал-майор Роберт Седжвиктен келген басқа хатты да алды, бірақ олар бас тартты. Губернатор Итон мен Энн Йельдің мүлігінің бір бөлігі ретінде 1500 акр жер олардың ұлы Теофилус кенжеге, содан кейін олардың қызы Ханна Итонға, Йельдің жартылай туыстарына мұрагерлік етті. 1686 жылы ол Лонг-Айлендтің алты патшалық иелігінің біріне айналды, ол Итонның мойнының иелігі мен билігіне айналды. Ол Англия королі Джеймс II атынан губернатор Томас Донганмен берілді, ол Нью-Йорк провинциясы мен қаласына есімін берген әйгілі Йорк герцогы болды.

Бауырлар

Теофилдің кіші інісі Натаниел Итон (1609–1674) Гарвард колледжінің алғашқы директоры және губернатор Уильям Стоунның, Құрылтайшы әкелер Томас Стоун мен Сент-Томас Дженифердің Даниель отбасының туысы болған. Ол 1639 жылы сол кездегі губернатор Джон Уинтроптың бұйрығымен қызметтен алынды, бұл кейбір адамдар Массачусетстің алғашқы сиқыршылық процесі деп санайды. Тағы бір ағасы, Сэмюэл Итон аға (1597–1665), Теофилмен бірге Нью-Хейвенге барған пастор болды, бірақ кейін Англияға қайтып келді. Теофил Гарвардтың жарғысын қабылдаған кезде Массачусетс шығанағы колониясының Ұлы және жалпы сотының мүшесі болды. Ол сондай-ақ Гарвардтың алғашқы ғимараттарының салынуына 40 фунт стерлинг жұмсады, ал оның ағасы Натаниел Итон колледждің басшысы ретінде оларды салғанда бақылау жасады. Губернатор Итон, оның ағасы Натаниел, алғашқы директор және оның ұлы Сэмюэл кіші, Гарвард корпорациясының жеті негізін қалаушысының бірі – барлығы Гарвард колледжінің құрылуына қатысты. Сэмюэл 1645 жылы Гарвардқа қабылданды және 1649 жылы бес түлектен тұратын сыныпты бітірді, 1650 жылы колледж құрылмас бұрын, және оның ағасы Натаниел оның негізінде оқытқандай, оқу орнында сабақ беруді бастады. Оның келіні де Гарвардта оқыды. Натаниел Джон Гарвардтың досы болды, ол онымен Кембридж университетінен колонияларға келді. Теофил Итонның үйі Нью-Хейвен колониясындағы ең үлкен үйлердің бірі және сол кезде Жаңа Англиядағы ең ірі үйлердің бірі болды, онда 21 пеш, шамамен 30 адамнан тұратын отбасы және Нью-Хейвенде 3000 акр жер болды. Оның Лондон мен Англияда да меншігі болды. Уитни отбасының Эли Уитни үйі, қазір Уильям Пинто үйі деп аталады, кейіннен губернатор Итонның алғашқы меншігінде орналасқан.