Уильям Берроуздан «Жұмсақ машина» романы – 1961 жылғы туынды, «Жаңа Трилогияның» бірінші бөлімі. «Cut-up» әдісімен жазылған, адам денесіне бақылау тегістері туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1961 жылы Уильям С. Берроуздың жазған "Жұмсақ машина" романы – американдық автор Уильям С. Берроуздың 1961 жылғы романы. Ол бастапқыда "Сөз қоймасынан" алынған қолжазбалардың үзінділерін тіркеу арқылы, бөліп-кесу әдісін қолдана отырып жазылған. Бұл "Нова" трилогиясының алғашқы бөлімі.
1961 novel by William S Burroughs
the William Burroughs novel
The Soft Machine is a 1961 novel by American author William S. Burroughs. It was originally composed using the cut up technique partly from manuscripts belonging to The Word Hoard. It is the first part of The Nova Trilogy.
Атауы мен құрылымы
"Жұмсақ машина" деген атау – адам денесін білдіреді, ал кітаптың негізгі тақырыбы (1968 жылғы британдық басылымға қосымшада нақты жазылғандай) – бақылау механизмдерінің денеге қалай енуі туралы. Кітап "Жылаңаш түскі ас" стиліне ұқсас стильде жазылған, үшінші жақтағы тікелей емес еске түсіруді қолданады, бірақ енді кесу әдісін пайдаланады. Негізгі мәтінден кейін британдық басылымда үш қосымша келтірілген: біріншісі атауды түсіндіреді (жоғарыда айтылғандай), ал қалған екеуі Берроуздың өзінің есірткіге құмарлығы және апоморфинмен емделу тарихы туралы баяндайды. Мұнда Берроуз есірткіге тәуелділікті метаболизмдік ауру деп қарастыратынын және одан қалай арылғанын жазады.
The title The Soft Machine is a name for the human body, and the main theme of the book (as explicitly written in an appendix added to the 1968, British edition) concerns how control mechanisms invade the body. The book is written in a style close to that of Naked Lunch, employing third person singular indirect recall, though now using the cut up method. After the main material follow three appendices in the British edition, the first explaining the title (as mentioned above) and two accounts of Burroughs' own drug abuse and treatment using apomorphine. Here Burroughs clearly states that he considers drug abuse a metabolic disease and writes about how he finally escaped it.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Негізгі сюжет VII тарауда, «Майялық Каперде» желілік проза түрінде көрінеді. Бұл тарауда «U.T». (айырмаланбаған тіндер) арқылы дене ауыстыру немесе өз денесін метаморфозалау қабілетіне ие құпия агент суреттеледі. Ол осы қабілетінің арқасында уақыт машинасы жасап, майя дін қызметкерлерінің тобына қарсы күреседі. Бұл дін қызметкерлері майя күнтізбесін пайдаланып, жүгері егуге жұмылдырылған құлдардың санасын бақылайды. Күнтізбе суреттері кітаптарға жазылып, магниттік таспаға сақталады және құлдарды басқару үшін дыбыс сигналы ретінде жіберіледі. Агент құлдардың қатарына еніп, магниттік таспаны мүлдем басқа хабармен ауыстырады: «кітаптарды өртеңдер, дін қызметкерлерін өлтіріңдер», осының нәтижесінде олардың үкіметі құлайды.
The main plot appears in linear prose in chapter VII, The Mayan Caper. This chapter portrays a secret agent who has the ability to change bodies or metamorphose his own body using "U. T." (undifferentiated tissue). As such an agent he makes a time travel machine and takes on a gang of Mayan priests who use the Mayan calendar to control the minds of slave laborers used for planting maize. The calendar images are written in books, placed on a magnetic tape, and transmitted as sounds to control the slaves. The agent manages to infiltrate the slaves and replace the magnetic tape with a totally different message: "burn the books, kill the priests", which causes the downfall of their regime.
Басылымдар
"Жылы машина" төрт түрлі басылымда жарық көрді, алғашқы үшеуін автор өңдеп, соңғысын Берроуз зерттеушісі Оливер Харрис қайта қарады. Алғашқы басылым 1961 жылы Париждегі «Олимпиа» баспасында «Traveller Companion» сериясының 88-ші нөмірі ретінде жарық көрді. Ол шамамен 8 беттен тұратын 50 тарауға бөлінген, барлығы 182 беттен құралды. Бұл басылым төрт түрлі бөлімге бөлінген және өте фрагменттелген. Бұл басылым сирек кездеседі және мәтін кеңінен қолжетімді емес. Екінші басылым 1966 жылы АҚШ-тағы «Grove Press» баспасынан шықты. Бұл басылымда Берроуз 82 бетті алып тастап, 82 жаңа бет қосты, ал қалған 100 бетті одан әрі кесулер арқылы қайта құрылымдап, орналастырды. Қосылған материалдың көп бөлігі жеңіл оқылатын, сызықтық баяндау стилінде жазылған проза болды, ол бірінші басылымнан гөрі түсініктірек. Бұл басылымда көптеген тараулар қайта аталды және орналастырылды, ал бірінші басылымдағы түс коды алынып тасталды. Үшінші басылым 1968 жылы Ұлыбританияда «John Calder» баспасында жарық көрді. Бұл жолы көптеген тарау атаулары екінші басылымдағыдай сақталды, бірақ олар мәтіннің табиғи жерлерінде басталады, ал екінші басылымда олар сөйлемнің ортасынан басталуы мүмкін еді. «1920 жылдардағы соғыс фильмдері» тарауы «Мүмкіндік көшелері» деп өзгертілді. Жаңа материалдың жиырма беті қосылды, сонымен қатар екінші басылымда алынып тасталған бірінші басылымнан шамамен сегіз беттік материал қайта қосылды. Бірінші және екінші басылымдарда болған шамамен бес беттік материал алынып тасталды. Бұл басылымға «Қосымша» және «Соңғы сөз» де енгізілді. Төртінші «Қалпына келтірілген» басылым 2014 жылы АҚШ-тағы «Grove Press» баспасында жарық көрді. 1963 жылы «Олимпиа Пресс» баспасында жарық көруге тиіс болған «Жылы машина» қолжазбасының табылуына сүйене отырып, бұл басылымда қысқартылған тарау («Ер адам бейнесі қайтадан») қалпына келтірілді, 1961 жылғы басылымдағы үлкен әріптердің кең қолданылуы қайта жаңғыртылды және кейбір тараулардың бөлінуі өзгертілді. Басылымға кіріспе, кеңейтілген түсіндірмелер мен қосымшалар да кірді. Берроуз өзі алғашқы басылымға өте наразы болды және осы себептен оны мұқият қайта жазуға мәжбүр болды: 1961 жылы ол досы Аллен Гинзбергке «Dead Fingers Talk» үстінде жұмыс істеп жатқанда оны кеңінен қайта жазғанын хабарлады, себебі кесулер мен сызықтық материалдың арасалмақтылығына наразы болды. Алайда, оның қайта қараған басылымдарына көптеген жаңа кесу материалдарымен қатар, дәстүрлі проза да енді.
The Soft Machine has been printed in four different editions, the first three revised by the author, the last by Burroughs scholar Oliver Harris. The first edition was printed by Olympia Press in Paris, in 1961, as number 88 in the Traveller Companion Series. It featured 182 pages arranged in 50 chapters of about 8 pages each. This edition was colour coded into four different Units, and it was heavily fragmented. This edition is rare and the text is not widely available. The second edition was printed by Grove Press in the United States, in 1966. In this edition, Burroughs removed 82 pages and inserted 82 new pages, and the remaining 100 pages were rearranged and restructured using further cut ups. Much of the added material was linear, narrative prose, which is arguably easier to read than the disorganized first edition. Many chapters were renamed and rearranged in this edition, and the colour code from the first edition was removed. The third edition was printed by John Calder in Great Britain, 1968. This time most chapter titles were intact from the second edition, but they began at more natural places in the text, whereas the second edition could place them in the middle of a sentence. The chapter 1920s War Movies was renamed The Streets of Chance. Twenty pages of new material had been added, plus about eight pages from the first edition which had been removed in the second edition. About five pages of material which was present in both the first and second edition was removed. This edition also included an "Appendix" and "Afterword". The fourth 'Restored' edition was printed by Grove Press in the United States in 2014. Drawing on the discovery of a manuscript of The Soft Machine that was to have been published by Olympia Press in 1963, this edition restores a short cancelled chapter ('Male Image Back In'), restores the 1961 edition's heavy use of capital letters, and has some different chapter breaks. The edition also includes an introduction, extensive notes and appendices. Burroughs himself was very displeased with the first edition and this was the main reason for rewriting it so thoroughly: in 1961 he wrote to his friend Allen Ginsberg that he rewrote it extensively while he was working on Dead Fingers Talk, mostly because he was displeased with the balance of cut up and more linear material. However, his revised editions included much new cut up material as well as more conventional prose.
Жамандықтар туралы дау
2011 жылы Түркияда роман әдепсіздік қылмысы бойынша сотқа берілді. Кітап жарық көргеннен кейін «Сель Яйыншылық» баспасы мен романның түрік тіліне аудармашысы «әдеп нормаларын бұзды» және «адамдардың моральдық сезімдерін қынжырлады» деген айыптауларға ұшырады. Жаңа заңнама қолданысқа енгізілгендіктен, сот процесі 2015 жылға дейін кейінге шегерілгенін судья мәлімдеген соң, «Сель Яйыншылық» баспасы мен кітап аудармашылары тағы үш жыл белгісіздікте қалды. Осы ретте судья, егер баспаханалар немесе аудармашылар тағы да «әдепсіз» туындыларды жариялауға батыл болса, бұл істер айыптау парағына қосылатынын ескертті.
The novel was subject to an obscenity trial in Turkey in 2011. Sel Yayıncılık and the novel's Turkish translator faced obscenity charges after the release of the book, due to alleged "incompliance with moral norms" and “hurting people’s moral feelings.” Sel Yayıncılık and the books’ translators face three more years of uncertainty after the judge pronounced that the trial would be postponed until 2015, due to the implementation of new legislation. Meanwhile, the judge warned that if either of the publishing houses or the translators were foolish enough to publish further ‘obscene’ works, these cases would be added to the charge sheet.
Мұра
"Хеви-металл" термині алғаш рет осы романда қолданылды, "Ураниялық Вилли – ауыр металл бала" кейіпкерін енгізе отырып (Бэрроуз бұл терминді келесі романдарының да ішінде қолданды). Бұл кейіпкердің осы рок музыкасының жанрымен ешқандай қатысы болмаса да, рок сыншысы Лестер Бангс өзінің Creem Magazine журналындағы мақалаларында Бэрроузға сілтеме жасады, осы арқылы "хеви-металл" терминін рок музыкасының бір түрі ретінде қолдануға бастау берген деп саналады. 1966 жылдың ортасында құрылған ағылшын рок және джаз тобы Soft Machine, Кентербери қаласынан, өздеріне осы кітаптың атын қойды.
The term "heavy metal" was first used in this novel, introducing the character “Uranian Willy The Heavy Metal Kid" (Burroughs continued using the term in subsequent novels). Although that character had no relation with that genre of rock music, the rock critic Lester Bangs did cite Burroughs in his Creem Magazine articles in which he is generally believed to have originated the term ‘heavy metal’ as applied to a rock music form. English rock and jazz band Soft Machine, from Canterbury, named themselves after the book, when they formed in mid 1966.