Кіріспе

1966 жылы түсірілген британдық ғылыми фантастика фильмі

"Далектердің Жерге шабуылы 2150 ж." Гордон Флемингтің режиссерлік жұмысы және Милтон Суботскийдің сценарийі бойынша түсірілген. Бұл британдық ғылыми фантастикалық телесериал "Доктор Ху" негізіндегі екі фильмнің екіншісі. Фильмде Питер Кушинг эксцентрикалық ғалым және уақыт саяхатшысы Доктор Ху рөлін қайта ойнаса, Роберта Тови Сьюзан, Джилл Керзон Луиза және Бернард Криббинс Том Кэмпбелл рөлінде көрінеді. Бұл "Доктор Ху және Далектер" (1965) фильмінің жалғасы. Сюжеті BBC өндірген "Доктор Ху" телесериалының "The Dalek Invasion of Earth" (1964) атты эпизодына негізделген. Фильм телесериалдың барысын жалғастырмайды. Дегенмен, кейіпкерлер, далектер және полиция будкасынан жасалған уақыт машинасы сияқты бағдарламаның элементтері жаңаша бейнеленген түрде қолданылған.

Сюжет

Арнайы констебль Том Кэмпбелл зергерлік дүкеннің тонаушыларымен кездеседі. Полиция кабинетіне көмек шақыру үшін жүгіріп бара жатқанда, ол болашаққа қарай кететін ТАРДИС-ке кіреді. Бұл уақыт пен кеңістіктің машинасының иесі Доктор Хью, оның немересі Луиза және немересі Сьюзан басқарады. 2150 жылы Лондонға келген олар Жерді Далектер басып алғанын біледі. Кейбір аман қалғандар қарсылық күресшілеріне айналды, ал тұтқындар миы жуылған "Робомен" қызметшілеріне айналдырылды немесе Бедфордширдегі шахтада жұмыс істеуге мәжбүр болды. Доктор Хью мен Том тұтқынға алынып, Далек ғарыш кемесіне қамалады. Осы уақытта, бүлікші Уайлер Луиза мен Сьюзанды Лондон метро станциясының қарсылық базасына алып барады, онда олар Дэвид және Дортмун сияқты жауынгерлермен кездеседі, ол Робомен кейпіндегі бүлікшілерді пайдаланып Далек ғарыш кемесін бомбалауды жоспарлайды. Ғарыш кемесінде Доктор Хью мен Том көтерілісшілер, соның ішінде Дэвид, Уайлер және Луиза шабуыл жасағанда роботқа айналудан құтылады. Доктор Хью Дэвидпен бірге қашып кетеді, ал Том мен Луиза ғарыш кемесінде тұтқынға түседі. Шабуыл сәтсіз аяқталғаннан кейін Уайлер базаға оралып, Дортмун мен Сьюзанға Доктор Хью қашып кеткенін хабарлайды. Олар көтерілісшілер қайта топтасқанша Лондонның шетінде жасырынуды шешеді. Сьюзан Доктор Хьюға олардың ниеттері туралы хат жазады, содан кейін олар жүк көлігін тартып алады. Дортмун Далек патрулінің қолынан қаза табады, ал Уайлер мен Сьюзан көлікті жою алдында тастап кетуге мәжбүр болады. Доктор Хью мен Дэвид қазіргі кезде бос қалған метро станциясына оралады. Сьюзанның хабарламасын көре алмай, олар Уайлер, Дортмун және Сьюзан кен өндіру операцияларын тексеру үшін Бедфордширге барған деп санайды және олардың соңынан еруді шешеді. Далектердің ғарыш кемесінде жасырынып, шахтаға бара жатқанда, Том мен Луиза қайтадан кездеседі. Кеме қонғанда олар одан қашып құтылады. Олар кен кешенінде болған кезде, оларды роботтан құтқарып, құл жұмысшыларының бірі құрал-саймандар қоймасына жасырады. Уайлер мен Сьюзан ана мен қызы тұратын коттеджге баспана іздейді. Сьюзан Уайлерді Доктор Хью Бедфордшир кенішіне баратынына көндіреді және олар соңынан еруі керек. Кейін қыз бір тапсырмамен кетеді, бірақ Далектермен бірге қайта оралады, олар Уайлер мен Сьюзанды тұтқындап, шахтаның басқару орталығына алып кетеді. Кен орнының жанында Доктор Хью мен Дэвидті қара базардағы Брокли қарсы алады, ол оларды кешенге әкелуге келіседі. Ол оларды Том мен Луиза жасырынған құрал-саймандар қоймасына жетеледі. Олардың қатарында тұтқын Конвей де бар. Ол Далектердің жер қойнауын бомбамен жойып, Жердің ядросын жойып, оны ғарыш кемесі сияқты планетаны басқаруға мүмкіндік беретін құрылғымен ауыстыруды жоспарлап отырғанын айтады. Ұрланған жоспарлар планетаның магниттік полюстерінің бірігуіне әкелетін ескі шахтаның орналасқан жерін көрсетеді. Осы сәтте жарылыс металл Далектерді жоюға жеткілікті энергияны босататынын түсінген Том мен Конвей бомбаны бұрып жіберуге келіседі, ал Луиза мен Дэвид тұтқындарды шахтадан шығаруға көмектеседі. Брокли қатыспай кетеді, бірақ бір топ Далектермен қайтып келеді. Доктор Хью Броклиге қарсы атқан Далектерді алып кетіп, оны өлтіреді. Том мен Конвей шахтаға кіреді, бірақ оларды Робоман табады. Одан кейінгі шайқаста Конвей мен Робоман құлап қаза табады. Том ескі ағаштарды пайдаланып, ауытқушы пандус жасайды, содан кейін кетеді. Доктор Хью шахтаның басқару бөлмесіне апарылады да, Уайлер мен Сьюзанмен кездеседі. Ол роботтарға байланыс орнатып, қожайындарына қарсы шығуға бұйрық береді. Робомендер мен Далектер соғысып, қалғандары шахтадан қашады. Далектер тез арада бүлікті жеңіп, шахтаға бомбаларын тастайды, бірақ құрылғы бұрылады және полюстердің шоғырлануында жарылады. Далектер Жердің өзегіне тартылып, жойылады, ал олардың ғарыш кемесі шахтаға құлап жарылады. Саяхатшылар ТАРДИС-ке оралуға дайындалғанда, Том ұрлық болғанға дейін бірнеше минутқа қайтуды сұрайды. Ол келгенде, ұрыларды ұрып-соғып, оларды қашып бара жатқан көлікпен полиция бөлімшесіне апарады және жоғарылауды күтеді.

Өндіріс

Amicus компаниясы Терри Нейшн мен BBC-ден Далектерге қатысты үш оқиғаны жасау құқығын 500 фунт стерлингке сатып алды. Фильмнің бюджеті 286 000 фунт стерлинг болды, бұл алдыңғы фильмнен шамамен алты пайызға көп. Кушингтің ауруы өндірісті қиындатты, сондықтан оның экрандағы көріністерін азайту үшін сценарийді қайта жазу қажет болды. Түсірілім алаңында бірнеше оқиға да болды. Далектердің ғарыш кемесіне шабуыл жасаған көтерілісшілерді түсірген кезде Далектердің реквизиті өртенді. Каскадер Эдди Пауэлл Далектерден қашуға тырысқанда, кейіпкері өлтірілген сахнада білегін сындырды. Актер Эндрю Кир кейіпкері Уайлер мен Сьюзан Лондоннан қашып бара жатқанда, фургонның алдыңғы әйнегін сындырып, қолына жарақат алды. Фильмдер туралы мақала 1995 жылғы «Доктор Ху» журналының көктемгі арнайы санында жарияланды. 1995 жылы екі Далек фильмі туралы «Dalekmania» атты деректі фильм видеода шықты. Ол өндіріс процесі, спин-оффтар және жарнамалық кампаниялар туралы мәліметтерді ашты. Radio Times журналисі Алан Джонс фильмге ретроспективті шолуда бес жұлдыздың үшеуін берді, былай деп жазды: «Бұл «Тәуелсіздік күні» емес, бірақ режиссер Гордон Флеминг түрлі-түсті әрекетті арзан әрі көңілді әсермен жылдам дамытады. Жастарға ұнайды, ал ересектер Бэрнард Криббинсті тамашалағысы келеді, ол әзіл-қалжыңмен қуандыратын полиция қызметкерінің рөлін сомдайды. Дегенмен, осы ақылсыз шатақтан тыс, әрқашан әсерлі Далектер көрінеді, олар ғылыми фантастиканың ең ұлы шетелдік жаратылыстарының бірі». 2013 жылғы Blu-ray нұсқасына шолу жасайтын Starburst журналының редакторы Пол Маунт фильмді «алдыңғысына қарағанда тартымдырақ, жылтыраған фильм» деп сипаттады, «үлкен масштабтылығы мен әсем түсірілім орны оқиғаға кеңістік береді және көтерілісшілердің Далектердің әсерлі ұшатын дискісіне жасаған шабуылы сияқты тиімді әрекеттерге мүмкіндік береді».

Радионы бейімдеу

Фильмнің саундтрегі 1966 жылғы 18 қарашада BBC Light Programme радиосындағы Movietime сериясының 305-ші бағдарламасы ретінде Гордон Гоу бейімдеп, ұсынды. Оны Тони Люк дайындаған.

Саундтрек

Екі фильмнің де музыкасын Silva Screen Records компаниясы 2009 жылы «Dr. Who & the Daleks» деген атпен CD-де, ал 2016 жылы лимиттік екі винилді пластинкада шығарды. Екі фильмнен таңдалған әндер 2011 жылы Silva Screen Records компаниясы арқылы лимиттік 7 дюймдік EP ретінде жарық көрді. Фильмнің музыкасы 2022 жылы StudioCanal компаниясы фильмнің 4K UHD және Blu-ray дисктерін қоса алған жиынтығының бір бөлігі ретінде LP-де шығарылды.