Кіріспе

Уэльстегі Флинтшир округі (Sir y Fflint) – Уэльстің солтүстік-шығысындағы округ. Солтүстікке қарай Ди эстуариясы бойында Мерсисайдпен теңіз шекарасы, ал шығысқа қарай Чеширмен, оңтүстікке қарай Рексем округімен және батысқа қарай Денбигширмен құрлық шекарасы бар. Конаның Кеі – ең ірі қала, ал Флинтшир округі кеңесі Молд қаласында орналасқан. Округтың ауданы 438 км², 2021 жылы халқы 155 000 адамды құрады. Конаның Кей Шотоннан (23 000) кейін ең ірі елді мекендер Флинт (13 736), Бакли (16 127) және Молд (10 123) болып табылады. Округтің шығысы индустриалды және Дезид агломерациясын қамтиды, ол Чеширге дейін созылып, 53 568 тұрғыны бар. Жағалауда да өнеркәсіп орындары орналасқан, бірақ батысқа қарай туризм, әсіресе Талакреде дамыған. Ішкі аймақта округтің батысы сирек қоныстанған және Клаудиан тау жотасының және Ди аңғарының АОНБ-ның бір бөлігін қамтитын жұмсақ төбелермен сипатталады. Округ 1284 жылы Рудлан статутымен құрылған және сол аттас тарихи округтің атымен аталады, оның шекаралары ерекшеленеді. Округ Уэльс маркаларының бөлігі және тарихи Честер және Флинт графтығының құрамына кірген.

Тарих

Флинтшир өзінің атауын тарихи Флинтшир графтығынан алады, ол 1889 жылдан 1974 жылға дейін әкімшілік графтық болып табылды, бірақ 1972 жылғы Жергілікті Өкімет туралы заң бойынша таратылды. 1994 жылғы Жергілікті Өкімет (Уэльс) заңына сәйкес 1996 жылы қайта құрылған негізгі аудан бұрынғы шекарамен бірдей емес және кішірек аумақты қамтиды.

Ерте тарих

Римдіктердің шапқыны кезінде, қазіргі Флинтшир аймағында ежелгі Британияның кельт тайпаларының бірі – десеанглиялықтар, шығысында корновилер, батысында ордовиктер қоныстанған. Аймақта қорғасын мен күміс кендерінің іздері табылды, соның ішінде римдік жазуларында «DECEANGI» деп жазылған қорғасын шошқалары да кездесті. Десеанглиялықтар римдік билікке көп қарсылық көрсетпей, бағынып берген секілді. Рим Британиясынан кейін, түрлі шағын патшалықтар пайда болғаннан соң, аймақ латын тіліндегі десеанглиялықтардан шыққан жүзге (cantref) бөлінді. 8 ғасырға қарай ол Мерсия Корольдігінің құрамына кірді, және 752 жылдан кейін Оффа Мерсия шекарасының батыс бөлігін нығайтты, бірақ Оффаның қоршауы бұрыннан салынған болуы мүмкін деген дәлелдер бар. 1066 жылғы нормандық жаулау кезінде аймақ Эдвин Тегейнглдің бақылауында болды, оның билігінен Флинтширдің гербі алынған. Эдвиннің анасы – Мерсияның Эдвинінің қызы Этельфледа немесе Алдгит болған деп саналады. Мерсия графының орнына құрылған Честер графтығының құрамында аймақ бірнеше ғасыр бойы оның бөлігі болып қалған он екі жүздің екеуін құрады. Бүгінгі Флинтшир Домсейд Кітабында тіркелген Атискросс жүзінің шекарасына ұқсас. Атискросс, Эксестан жүзімен бірге, көптеген әскери науқандардан кейін 13 ғасырда Честер графтығынан батыстан Гвинед патшалығына өткен. Бұл аймақ, сондай-ақ Дудестан жүзінің бөлігінен құрылған эксклав (Маэлор Саэснег) кейіннен Флинтширдің негізгі аймақтарын құрады, ол 1284 жылы I Эдуард тұсында Руддлан заңымен бекітілді. Ол Честердің әділет судьясы (Justiciar) арқылы Честер және Флинт Палатинаттарымен бірге басқарылды. 1536 жылы Тюдор королі VIII Генрих тұсында Уэльс заңдары (1535–1542) арқылы округ Англия Корольдігіне қосылды, соның ішінде Уэльс Мейлорының бөлінген эксклавы да кірді. Флинтшир 1974 жылға дейін дербес жергілікті билік ретінде сақталды, содан кейін Денбигшир және Эдейрнион ауылдық округтерімен бірігіп, Клвид әкімшілік округін құрады. Клвид 22 жылдан кейін таратылып, Флинтшир 1996 жылы қазіргі түрінде қайта ұйымдастырылды. Дегенмен, тарихи округтің кейбір бөліктері қазіргі әкімшілік шекараларына кірмейді: ағылшын Мейлоры Рексем округіне, ал Сент-Асаф, Престатин және Рил – Денбигширге қосылды.

География

Флинтшир – теңіз жағалауы бар округ. Солтүстік шекарасы Ди эстуарийімен, шығысы Чеширмен, батысы Денбигширмен және оңтүстігі Рексем қалалық округімен шектеседі. Ди эстуарийі бойындағы жағалау индустриялық құрылыстармен тығыз дамыған, ал солтүстік жағалау туризм үшін кеңінен пайдаланылады. Клаудиан таулары округтің батыс бөлігінің көп бөлігін құрайды. Ең жоғары нүктесі – Моэль Фаму (1,820 фут / 554 метр). Белгілі қалалары: Бакли, Коннас-Кей, Флинт, Хаварден, Холивелл, Молд, Куинсферри және Шоттон. Басты өзендер – Ди (эстуарийі жағалаудың көп бөлігін құрайды) және Алин өзені.

Темір жолдар

Солтүстік Уэльс жағалау жолында (Холихедтен Честерге дейін) орналасқан бұл станцияға Avanti West Coast және Transport for Wales компаниялары қызмет көрсетеді. Олар Флинтширдегі Flint және Shotton станцияларында тоқтайды, ал Shotton станциясында Borderlands Line арқылы ауысу мүмкіндігі бар. Бұл желі Флинтширдегі басқа станциялармен бірге Ливерпуль аймағы мен Рексем қаласын байланыстырады.

Өнеркәсіп

Флинтширдің кейбір аймақтарында ірі өндіріс өнеркәсібі дамыған. Олардың ішінде қозғалтқыштарды шығаратын заманауи Toyota зауыты, Eren Paper және Airbus UK компаниялары бар. Airbus UK компаниясы Браутон қаласында A320, A330 және A350 ұшақтарының қанаттарын жасап шығарады. Браутоннан Airbus BelugaXL көліктік ұшағымен қанаттарды тасымалдау бойынша күнделікті рейстер орындалады. Флинтшир интернет компанияларымен де белгілі, олардың ең ірісі және танымал компаниясы – Ewloe қаласында орналасқан Moneysupermarket.com. Флинтшир Солтүстік Уэльстің көмірлі аймағының көп бөлігін қамтыды, ал Point of Ayr кеніші 1996 жылы жабылды. Флинтширде қазіргі уақытта Ұлыбританиядағы ең ірі фотоэлектрлік күн электр станциясы – Shotwick күн паркі орналасқан. 2016 жылы салынған бұл станция Шотвик ауылының жанындағы Уиррал түбегінің оңтүстік-батыс жиегінде 250 акр жерді алып жатыр. Оның максималды қуаты 72,2 МВт және тікелей Ұлыбританиядағы ең ірі қағаз фабрикасы – UPM Shotton Paper зауытына қосылған. Флинтширде металлургия өнеркәсібі гүлденген, көптеген жергілікті қауымдастықтар мен үйлер осы саланың айналасында салынған. 1980 жылы болат өндірісі тоқтатылды, бір күні 6500 адам жұмыссыз қалды. Қазір Tata Steel компаниясына тиесілі Shotton Steelworks зауыты негізінен құрылыс саласы үшін қапталған болат өнімдерін өндіруді жалғастыруда.

Әділ сауда

2004 жылдың 19 қарашасында Флинтширге «Әділ сауда» қаласы мәртебесі берілді.

Білім

Флинтшир округі кеңесі – Флинтширдің жергілікті білім беру органы. Ол 72 бастауыш мектеп, 2 арнайы мектеп және 11 орта мектепті басқарады. Бастауыш мектептердің алтауы және бір жалпы білім беретін мектеп – уэльс тілінде білім беретін мектептер. Орта мектептердің төртеуі Колег Камбриямен бірігіп, Десайд консорциумын құрды. 2022 жылдың желтоқсан айында Климаттық өзгерістер комитеті өтті, онда Бакли-Бистре-Уэст кеңесінің мүшесі Кэролин Прис климаттық өзгерістермен күресу үшін жергілікті мектептерде апта сайын вегетариандық мектеп тамақтарын ұсынуды ұсынды.

Медиа

Флинтширдегі жергілікті газеттердің қатарында екі күнделікті басылым бар: «Солтүстік Уэльс Daily Post» және «The Leader». Аймақта екі радиостанция хабар таратады – Communicorp станциясы «Heart North and Mid Wales» және Global Radio станциясы «Capital North West and Wales», олар Врексемдегі студиялардан эфирге шығады. BBC Cymru Wales радио, теледидар және онлайн қызметтері үшін Глиндаур университетінде студия мен жаңалықтар редакциясын ұстаса да, эфирді сол жерден жүргізбейді. Флинтшир аймалын қамтитын «Deeside.com» онлайн жаңалықтар сайты Дезидтен жұмыс істейді.

Саясат және үкімет

Флинтшир дәстүрлі түрде Лейборист партиясының басты өкілдігі саналды, бірақ 2019 жылғы жалпы сайлауда Уэльс консерваторлары Делин сайлау округінде жеңіске жетті. Алин және Дисайд сайлау округі тарихи тұрғыдан және қазірге дейін Уэльс Лейборист партиясының сайлау округі болып табылады, және оны Марк Тами өкілдік етеді.