Каэрнарфон: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Гвиненд қаласы, Уэльс
бұрынғы сайлау округі

Кэрнарфон (/k//ər/'/n//ɑːr//v//ə//n//, //k//ɑːr// /;) – Гвиненд, Уэльстегі патшалық қала, қауым және порты. Халқының саны 9 852 адамды құрайды (Кэатромен бірге). Қала А487 тас жолында, Менай бұғазының шығыс жағалауында, Англси аралына қарама-қарсы орналасқан. Бангор қаласы солтүстік-шығысқа қарай 14 шақырым қашықтықта, ал Сноудония (Эрири) Кэрнарфонды шығыс және оңтүстік-шығыстан қоршап тұр. Менай бұғазының маңындағы және оның айналасындағы мол табиғи ресурстар тарихқа дейінгі Британияда адамдардың қоныстануына мүмкіндік берді. Ордвиктер – кельт тайпасы, Рим Британиясы дәуірінде осы аймақта өмір сүрген. Римдіктердің Сегонтий бекінісі шамамен 80 жылы ордовиктерді бағындыру мақсатымен, Римдік Британияны жаулап алу кезінде салынды. Римдіктер 382 жылға дейін, Британиядағы Рим үкіметінің аяқталуына дейін аймақты басып алды, содан кейін Кэрнарфон Гвиненд патшалығының бір бөлігіне айналды. 11 ғасырдың соңында Жеңімпаз Уильям Уэльске жасалған нормандық шапқыншылықтың бір бөлігі ретінде Кэрнарфонда мотт пен бейли түріндегі қамал салуға бұйрық берді. Бірақ ол сәтті болмады, Уэльс шамамен 1283 жылға дейін тәуелсіздігін сақтап қалды. 13 ғасырда Гвинендтің билеушісі Лливелин ап Груффуд Англия королі Эдуард I-ге бағынудан бас тартты, бұл Гвинендтің ағылшындар тарапынан басып алынуына әкелді. Осыдан кейін Уэльсте ағылшындар салған ең ірі және әсерлі бекіністердің бірі – Кэрнарфон қамалы салынды. 1284 жылы Руддлан заңы бойынша Кэрнарфоншир графтығы құрылды, сонымен қатар Кэрнарфон қалашық, графтық және базарлық орталық болып, Солтүстік Уэльстегі ағылшын үкіметінің резиденциясы ретінде бекітілді. Тюдор әулетінің Англия тағына отыруы ағылшындармен қарым-қатынасты жақсартты және Кэрнарфон қамалының тозуына себеп болды. Қала дамып, ірі туристік орталыққа және Гвиненд кеңесінің орнына айналды, сонымен қатар қаланың порты мен маринасы да гүлденді. Кэрнарфон ортағасырлық қабырғаларынан тысқары кеңейіп, қала маңындағы аудандардың өсуіне әкелді. Кэрнарфон қауымдастығының халқында Уэльстегі ең көп уэльс тілінде сөйлейтін азаматтар шоғырланған. Корольдік қала мәртебесі 1963 жылы Елизавета II патшайыммен берілді және 1974 жылы Корольдік қала деп өзгертілді. Қала мен қала қабырғалары Гвинендтегі король Эдуардтың қамалдары мен қала қабырғалары деп аталған ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген нысандардың құрамына кіреді.

Caernarfon (/k//ər/'/n//ɑːr//v//ə//n//, //k//ɑːr// /; ) is a royal town, community and port in Gwynedd, Wales. It has a population of 9,852 (with Caeathro). It lies along the A487 road, on the eastern shore of the Menai Strait, opposite the island of Anglesey. The city of Bangor is 8.6 mile (14 km) to the north east, while Snowdonia (Eryri) fringes Caernarfon to the east and south east. Abundant natural resources in and around the Menai Strait enabled human habitation in prehistoric Britain. The Ordovices, a Celtic tribe, lived in the region during the period known as Roman Britain. The Roman fort Segontium was established around AD 80 to subjugate the Ordovices during the Roman conquest of Britain. The Romans occupied the region until the end of Roman rule in Britain in 382, after which Caernarfon became part of the Kingdom of Gwynedd. In the late 11th century, William the Conqueror ordered the construction of a motte and bailey castle at Caernarfon as part of the Norman invasion of Wales. He was unsuccessful, and Wales remained independent until around 1283. In the 13th century, Llywelyn ap Gruffudd, ruler of Gwynedd, refused to pay homage to Edward I of England, prompting the English conquest of Gwynedd. This was followed by the construction of Caernarfon Castle, one of the largest and most imposing fortifications built by the English in Wales. In 1284, the English style county of Caernarfonshire was established by the Statute of Rhuddlan; the same year, Caernarfon was made a borough, a county and market town, and the seat of English government in north Wales. The ascent of the House of Tudor to the throne of England eased hostilities with the English and resulted in Caernarfon Castle falling into a state of disrepair. The town has flourished, leading to its status as a major tourist centre and seat of Gwynedd Council, with a thriving harbour and marina. Caernarfon has expanded beyond its medieval walls and experienced heavy suburbanisation. The community of Caernarfon's population includes the highest percentage of Welsh speaking citizens anywhere in Wales. The status of Royal Borough was granted by Queen Elizabeth II in 1963 and amended to Royal Town in 1974. The castle and town walls are part of a World Heritage Site described as the Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd.

Топонимика

Қаланың атауы үш элементтен тұрады: caer, yn және arfon. "Caer" сөзі "бекініс" дегенді білдіреді, бұл жағдайда қазіргі қаланың шетінде орналасқан Сегонтиум римдік қамалы немесе Афон Сейонт өзенінің сағасына жақын орналасқан норман қамалы болуы мүмкін. "Арфон" сөзі "Мон (Англси) аралының қарсы жағы" дегенді білдіреді, сондықтан толық атауы "Англси аралының қарсы жағындағы бекініс" деген мағынаны береді. Сегонтиумдағы бұрынғы британдық және римдік-британдық қоныс өзеннің атымен "Caer" ("Сейонт бекінісі") деп аталған. Ол сондай-ақ, Константиннің Гвинедтің астанасы болды деген сенімге байланысты Cair Custoient ("Константиннің бекінісі") деп те аталды, ол Әулие Элен мен император Магнус Максимустың ұлы деп есептелді. Бұл екі атау да дәстүрлі түрде Неннийге жатқызылатын "Historia Brittonum" еңбегінде кездеседі. Максимус пен Элен туралы ортағасырлық романс, "Максеннің арманы", оның үйін Caer Aber Sein ("Сейонт сағасы бекінісі" немесе "Сейонт өзенінің сағасындағы бекініс") деп атайды, ал Hywel ab Owain Gwynedd сияқты жаулап алудан бұрынғы ақындар Caer Gystennin атауын қолданды. 1221 жылы Ұлы Льюэлиннің Англсидегі Пенмон монастырының канондарына берген жарғысында Kaerinarfon деп айтылған, ал Уэльс шежіресі "Brut y Tywysogion" Каэренарвон және Каэренарвон атауларын да еске алады. Қала және одан аталған округ 1926 жылға дейін ресми түрде "Карнарвон" деп аталды. 1925 жылдың 10 қарашасында өткен кеңесте округтік кеңес округтік кеңестен атауын "Кернарвон" деп өзгертуді сұрауға шешім қабылдады. Округтік кеңес 1926 жылдың 14 қаңтарынан бастап округтің атын өзгертуге рұқсат берді және сонымен бірге үкіметтен округтің атын да Caernarvon деп өзгертуді сұрауға шешім қабылдады. Үкімет 1926 жылдың 1 шілдесінен бастап округтің атын өзгертуді растады. Муниципалдық округ 1963 жылы корольдік округ мәртебесін алды. Қоғамның атын жазу тәртібі "Caernarvon" дегеннен "Caernarfon" деп 1975 жылдың 2 маусымынан бастап Арфон округі кеңесінің бұйрығымен өзгертілді.

Тарих

Кернарфонда римдік Сегонтиум бекінісі және Сейонт өзенінің сағасында Норман моттасы мен бейли қамалы салынған. 1283 жылы король Эдуард I Уэльсті басып алуды аяқтады, оны қамалдар мен қабырғалы қалалар тізбегімен бекітті. Каернарфонның жаңа тас қамалының құрылысы жорық аяқталғаннан кейін басталған секілді. Эдуардтың сәулетшісі, Джеймс Сент-Джордж, қамалды Константинополь қабырғаларының үлгісінде салған болуы мүмкін, мүмкін ол қаланың аңыздық байланыстарын білген. Эдуардтың төртінші ұлы, Каернарфондық Эдуард, кейін Англияның Эдуард II, 1284 жылдың сәуір айында қалада дүниеге келді және 1301 жылы Уэльс принці атанды. 1284 жылы Эдуард I жарғысымен Кернарфон қалашыққа айналды. 1911 жылы Дэвид Ллойд Джордж, сол кезде Кернарфон округінің парламент мүшесі (депутат), ол Ллиеннен Конвиге дейінгі түрлі қалаларды қамтыды, британдық корольдік отбасының Уэльс принцінің Каернарфон қамалында тағына кигізілу рәсімін өткізу идеясын қабылдады. Салтанатты рәсім 13 шілдеде өтті, корольдік отбасы Уэльске келді және болашақ Эдуард VIII тиісті түрде тағайындалды. 1955 жылы Кернарфон тарихи негіздермен Уэльстің астанасы атағына үміткер болды, бірақ қаланың кампаниясы Уэльстің жергілікті билік органдарының дауыс беруінде жеңіліске ұшырады, 11 дауыс Кардиффтің 136 дауысына қарсы болды. Сөйтіп Кардифф Уэльстің астанасы болды. 1969 жылдың 1 шілдесінде Уэльс принці Чарльздың тағына кигізілу рәсімі қайтадан Кернарфон қамалында өтті. Рәсім террористік қауіп-қатерлер мен наразылықтарға қарамастан, оқиғасыз өтті, нәтижесінде Mudiad Amddiffyn Cymru (Уэльс қорғаныс қозғалысы) екі мүшесі, Алвин Джонс пен Джордж Тейлор қаза тапты, олардың бомбасы – британдық корольдік пойзын тоқтату үшін Абергелдегі теміржол желісіне арналған – мерзімінен бұрын жарылып кетті. Бомбалау науқанын (бір рет Абергеледе, екі рет Кернарфонда және соңында Лландуно пирсінде) қозғалыстың жетекшісі Джон Дженкинс ұйымдастырды. Кейіннен ол ақпарат бойынша тұтқындалды және он жылға бас бостандығынан айырылды. 2019 жылдың шілдесінде Кернарфон Уэльстің тәуелсіздігі үшін митинг өткізді. AUOB (All Under One Banner) Cymru ұйымдастырған іс-шара қала орталығынан шеруді қамтыды. Ұйымдастырушылар қала алаңында өткен шеруге шамамен 8000 адам қатысқанын есептеді; жергілікті билік кем дегенде 5000 қатысушыны растады. Іс-шараға бірқатар спикерлер қатысты, олардың ішінде Хардип Сингх Коли, Эвра Роуз, Даффид Иван, Ллевен Стеффан, Сион Джоббинс, Бет Ангел, Гвион Халлам, Мелери Дэвис және Эльфед Уин Джонс болды. Талқылаулар Brexit және Вестминстерді сынаумен, сондай-ақ Уэльстің тәуелсіздігін жақтаумен байланысты болды. Кернарфон тарихы, әр түрлі өркениеттердің өрлеуі мен құлдырауын бір төбеден көруге болатын мысал ретінде, Джон Майкл Грирдің "The Long Descent" кітабында талқыланады. Ол Кернарфон туралы былай деп жазады: "Күннің күтпеген сәулесінде біздің астымызда осы кішкентай әлемнің бүкіл жазылған тарихы жайылды. Жер бетінде әлі күнге дейін екі жарым мың жыл бұрын Менай бұғазын қорғаған келттік бекінісінің іздері бар. Оны алмастырған римдік бекінісі енді сол жақтағы төменгі төбелердегі ескі археологиялық орынның көмескі қоңыр белгісіне айналды. Эдуард I-нің үлкен сұр қамалы ортаңғы жаққа көтерілді, ал Ирландия теңізіндегі жаттығулардағы RAF ұшақтарының биік іздері қаладағы қазіргі билеушілердің әлі де ескі күзетті сақтап тұрғанын көрсетті. Жарты ғасырдан астам уақыт бойы шығысқа қарай өркендеген үйлер мен дүкендер, алдыңғы қаланың ортағасырлық ғимараттарынан бастап артта қалған супермаркеттің кең тұрақтары мен жарқын белгісіне дейін уақыт суларымен өсті."

Caernarfon contains a Roman fort, Segontium, and a Norman motte and bailey castle was built at the mouth of the River Seiont. In 1283, King Edward I completed his conquest of Wales which he secured by a chain of castles and walled towns. The construction of a new stone Caernarfon Castle seems to have started as soon as the campaign had finished. Edward's architect, James of St. George, may well have modelled the castle on the walls of Constantinople, possibly being aware of the town's legendary associations. Edward's fourth son, Edward of Caernarfon, later Edward II of England, was born at the castle in April 1284 and made Prince of Wales in 1301. Caernarfon was constituted a borough in 1284 by a charter of Edward I. In 1911, David Lloyd George, then Member of Parliament (MP) for Caernarfon boroughs, which included various towns from Llŷn to Conwy, agreed to the British Royal Family's idea of holding the investiture of the Prince of Wales at Caernarfon Castle. The ceremony took place on 13 July, with the royal family visiting Wales, and the future Edward VIII was duly invested. In 1955, Caernarfon was in the running for the title of Capital of Wales on historical grounds but the town's campaign was heavily defeated in a ballot of Welsh local authorities, with 11 votes compared to Cardiff's 136. Cardiff therefore became the Welsh capital. On 1 July 1969, the investiture ceremony for Charles, Prince of Wales was again held at Caernarfon Castle. The ceremony went ahead without incident despite terrorist threats and protests, which culminated in the death of two members of Mudiad Amddiffyn Cymru (Welsh Defence Movement), Alwyn Jones and George Taylor, who were killed when their bomb – intended for the railway line at Abergele in order to stop the British Royal Train – exploded prematurely. The bombing campaign (one in Abergele, two in Caernarfon and finally one on Llandudno Pier) was organised by the movement's leader, John Jenkins. He was later arrested after a tip off and was sentenced to ten years imprisonment. In July 2019, Caernarfon hosted a rally for Welsh independence. The event, organised by AUOB (All Under One Banner) Cymru, included a march through the town centre. Organisers estimated that roughly 8,000 people joined the march on the town square; local authorities confirmed at least 5,000 attendees. The event featured a number of speakers including Hardeep Singh Kohli, Evra Rose, Dafydd Iwan, Lleuwen Steffan, Siôn Jobbins, Beth Angell, Gwion Hallam, Meleri Davies and Elfed Wyn Jones. Talks covered criticism of Brexit and Westminster with advocating Welsh Independence. The history of Caernarfon, as an example where the rise and fall of different civilizations can be seen from one hilltop, is discussed in John Michael Greer's book The Long Descent. He writes of Caernarfon: Spread out below us in an unexpected glory of sunlight was the whole recorded history of that little corner of the world. The ground beneath us still rippled with earthworks from the Celtic hill fort that guarded the Menai Strait more than two and a half millennia ago. The Roman fort that replaced it was now the dim brown mark of an old archaeological site on low hills off to the left. Edward I’s great grey castle rose up in the middle foreground, and the high contrails of RAF jets on a training exercise out over the Irish Sea showed that the town’s current overlords still maintained the old watch. Houses and shops from more than half a dozen centuries spread eastward as they rose through the waters of time, from the cramped medieval buildings of the old castle town straight ahead to the gaudy sign and sprawling parking lot of the supermarket back behind us.

География

Кернарфон Мэйни бұғазының оңтүстік жағалауында, Англси аралына қарама-қарсы орналасқан. Ол Бангордан оңтүстік-батысқа қарай 8,6 миль (14 км), Портмадогтан солтүстікке қарай 19,4 миль (31 км) және Лланберис пен Сноудония ұлттық паркіне батысқа қарай шамамен 8,0 миль (13 км) жерде жатыр. Сейонт өзенінің сағасы қалада орналасқан, ол Мэйни бұғазына құятын табиғи бейіт құрайды. Кернарфон қамалы өзен сағасында тұр. A487 тас жолы тікелей Кернарфон арқылы өтеді, Бангор солтүстікте, ал Портмадог оңтүстікте орналасқан. Құс ұшқан жерден Сноудон шыңы қала орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км-дей жерде жатыр.

Экономика

Карнарфонның тарихи маңыздылығы мен ескерткіштері оны маңызды туристік орталыққа айналдырды. Осының нәтижесінде, көптеген жергілікті кәсіпорындар туристерге қызмет көрсетеді. Карнарфонда көптеген қонақ үйлер, қонақүйлер мен пабтар, қонақ үйлер, мейрамханалар мен дүкендер бар. Қаладағы дүкендердің көпшілігі қала орталығында, Pool Street және Castle Square (Y Maes) төңірегінде, Doc Fictoria (Victoria Dock) немесе Cei Llechi (Slate Quay) орналасқан. Бірнеше дүкендер қала қабырғаларының ішінде де орналасқан. Doc Fictoria сауда және тұрғын үй бөлігінің көп бөлігі 2008 жылы ашылды. Doc Fictoria сауда және тұрғын үй бөлігі Көк Туға ие жағажай маринасының жанында салынған. Онда көптеген үйлер, барлар мен бистролар, кафелер мен мейрамханалар, жүлделі өнер орталығы, теңіз мұражайы және түрлі дүкендер мен сауда орындары бар. Pool Street және Castle Square-де ірі, ұлттық сауда желілерінің дүкендері мен кішкентай дербес дүкендер орналасқан. Pool Street жаяу жүргіншілерге арналған және қаланың басты сауда көшесі болып табылады. Castle Square, валлий және ағылшын тілдерінде сөйлейтіндердің арасында "Maes" деп белгілі, қаланың базар алаңы. Жыл бойы әр сенбі күні, ал жаз айларында дүйсенбі күні базар өткізіледі. Алаң 2009 жылы 2,4 миллион фунт стерлингке жаңартылды. Дегенмен, жаңартылғаннан бері алаң көлік және тұрақ мәселелеріне байланысты дау тудырды. Жөндеу жұмыстары кезінде, көлік пен жаяу жүргіншілер арасындағы тосқауылдарды алып тастау туралы шешім қабылданды, бұл "ортақ кеңістік" құруға мүмкіндік берді, соның нәтижесінде жүргізушілер жаяу жүргіншілерге және басқа көлік құралдарына көбірек назар аударуға мәжбүр болды. Бұл Уэльсте осындай тәжірибе алғаш рет қолданылып отыр, бірақ кеңесші Боб Андерсон бұл жол пайдаланушылар үшін "әлдеқайда түсініксіз" екенін айтты. Maes алаңын жаңартуға байланысты туындаған тағы бір дау – HSBC банкінің сыртындағы тарихи ескі емен ағашының кесілуі. 2009 жылдың шілде айында Maes алаңын қайта ашқан Уэльстің жергілікті саясаткері және Мұра министрі Алун Фред Джонс: "Жаңа Maes алаңында жергілікті шифердің әдемілігі айқын көрінеді" деді. Қалаға қызмет көрсететін көптеген ескі пабтар бар, соның ішінде The Four Alls, The Anglesey Arms Hotel, The Castle Hotel, The Crown, Morgan Lloyd, Pen Deitch және The Twthill Vaults. Карнарфондағы ең көне паб – Black Boy Inn, ол 2003 жылы жергілікті дербес отбасылық кәсіпорынға сатылғанша 40 жылдан астам уақыт бойы бір отбасының меншігінде болды. Бұл паб 16-шы ғасырдан бері Карнарфон қаласының қабырғаларының ішінде тұр және көптеген адамдар ғимарат ішінде әруақтарды көргендерін айтады. Қала қабырғаларының ішінде және айналасында көптеген мейрамханалар, пабтар, қонақ үйлер және жатақханалар орналасқан.

Caernarfon's historical prominence and landmarks have made it a major tourist centre. As a result, many of the local businesses cater for the tourist trade. Caernarfon has numerous guest houses, inns and pubs, hotels, restaurants and shops. The majority of shops in the town are located either in the centre of town around Pool Street and Castle Square (Y Maes), on Doc Fictoria (Victoria Dock) or in Cei Llechi (Slate Quay). A number of shops are also located within the Town Walls. The majority of the retail and residential section of Doc Fictoria was opened in 2008. The retail and residential section of Doc Fictoria is built directly beside a Blue Flag beach marina. It contains numerous homes, bars and bistros, cafés and restaurants, an award winning arts centre, a maritime museum and a range of shops and stores. Pool Street and Castle Square contain a number of large, national retail shops and smaller independent stores. Pool Street is pedestrianised and serves as the town's main shopping street. Castle Square, commonly referred to as the 'Maes' by both Welsh and English speakers, is the market square of the town. A market is held every Saturday throughout the year and also on Mondays in the summer. The square was revamped at a cost of £2.4 million in 2009. However, since its revamp the square has caused controversy due to traffic and parking difficulties. During the revamp, it was decided to remove barriers between traffic and pedestrians creating a 'shared space', to force drivers to be more considerate of pedestrians and other vehicles. This is the first use of this kind of arrangement in Wales, but it has been described by councillor Bob Anderson as being 'too ambiguous' for road users. Another controversy caused by the revamp of the Maes was that a historic old oak tree was taken down from outside the HSBC bank. When the Maes was re opened in July 2009 by the local politician and Heritage Minister of Wales, Alun Ffred Jones AM, he said, "the use of beautiful local slate is very prominent in the new Maes." There are many old public houses serving the town, including The Four Alls, The Anglesey Arms Hotel, The Castle Hotel, The Crown, Morgan Lloyd, Pen Deitch and The Twthill Vaults. The oldest public house in Caernarfon is the Black Boy Inn, which remained in the same family for over 40 years until sold in 2003 to a local independent family business. The pub has stood inside Caernarfon's Town Walls since the 16th century, and many people claim to have seen ghosts within the building. In and around the Town Walls are numerous restaurants, public houses and inns, and guest houses and hostels.

Жергілікті билік

Гвинедд Кеңесінің бас кеңсесі қалада орналасқан. Caernarfon парламенттік сайлау округі – Caernarfon қаласын орталық еткен бұрынғы сайлау аймағы еді. Caernarfon қазір Ұлыбритания Парламенті мен Сенат үшін Арфон сайлау округінің құрамына кіреді. Қала Бретаньдегі Ландерно қаласымен бауырластық байланыста. Caernarfon тарихи Caernarfonshire графтығының округтік қаласы болған. Жергілікті деңгейде Caernarfon Корольдік қалалық кеңесі 17 қалалық кеңесшіден тұрады, олар Cadnant (3), Canol Tref Caernarfon (3), Hendre (3), Menai (4) және Peblig (4) округтерінен сайланады. Қазіргі қала әкімі – кеңесші Мария Вероника Сарнацки.

Демография

1841 жылы халық саны 8001 адамды құрады. 2001 жылы Каернарфон қауымдық приходының халқы 9611 адамды құрады. Каернарфон тұрғындары бұлжыра жолмен "Кофис" деп аталады. "Кофи" сөзі Каернарфонда жергілікті уэльс диалектін сипаттау үшін де қолданылады, ол басқа жерлерде қолданылмаған бірнеше сөздерімен ерекшеленеді. Уэльс ішінде Гвинедте уэльс тілінде сөйлейтіндердің үлесі ең жоғары. Гвинедтегі уэльс тілінде сөйлейтіндердің ең көп шоғырланған жері – Каернарфон және оның төңірегі. 2011 жылғы халық санауы бойынша, тұрғындардың 85,8% Уэльсте туған, бұл Гвинедтегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі, ал 77,0% өздерін тек "уэльстік" ұлттық екендіктерін айтты.

Кернарфон қамалы

Қазіргі қамал ғимараты 1283 және 1330 жылдар аралығында король Эдуард I-нің бұйрығымен салынған. Жолдақталған тас қаптамасы және көпбұрышты мұнаралар Константинополь қабырғаларын үлгі етіп салынған деп саналады. Тоғыз мұнарасы мен екі қақпасы бар әсерлі қоршау қабырғасы көбінесе түгелдей сақталған. Кернарфон қамалы қазір Cadw қамқорлығында және жалпы жұртқа ашық. Қамалда Корольдік Уэльс фузилер полкінің әскери мұражайы да орналасқан.

Кернарфон қала қабырғалары

Ортағасырлық қала қабырғалары, оның ішінде сегіз мұнара және екі екі мұнаралы қақпалар, ескі қаланы толық айналып өтеді және 1283-1285 жылдар аралығында салынған. Қабырғалар Cadw мекемесінің қамқорлығында, бірақ оның аз ғана бөлігі ғана жұртшылыққа қолжетімді. 1986 жылы Каернарфон қаласының қабырғалары мен қамалы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. ЮНЕСКО мәлімдемесіне сәйкес, қамал мен қабырғалар, Гвинедтегі басқа да патшалық қамалдармен бірге, "Еуропадағы 13-шы ғасырдың соңы мен 14-шы ғасырдың басындағы әскери архитектураның ең көрнекті үлгілері" болып табылады.

Сент-Пеблиг шіркеуі және Сегонтиум Рим бекінісі

Киелі Елен мен Максен Вледигтің (Магнус Максимус) ұлы Киелі Пеблигке арналған бұл шіркеу, ерте христиандық маңызды орынға салынған. Бұл орынның өзі, римдік Митрайы немесе Митра ғибадатханасының орнында тұрғызылған, және Сегонтий римдік бекінісіне жақын орналасқан (200 метр қашықтықта, Cadw қамқорлығында). 19 ғасырдағы қалпына келтіру жұмыстары кезінде қабырғаның бірінен римдік құрбандық тасы табылды. Қазіргі шіркеудің көп бөлігі 14 ғасырға дейін салынған және I санаттағы ескертулі ғимарат болып табылады.

Дэвид Ллойд Джордж мүсіні

Касл алаңындағы мүсін В. Госкомб Джон жасаған және Ллойд Джордж премьер-министр болған 1921 жылы орнатылған. Дэвид Ллойд Джордж 1890 жылдан 1945 жылға дейін осы өңірдің парламент депутаты болды.

Ескі базар залы

Уолл-стриттегі және Крон-стриттегі Ескі базар залы 1832 жылы салынған, бірақ сол ғасырда ішкі бөлігі мен шатыры қайта жаңартылған. Бұл ІІ санаттағы ескерткіш. Қазір ол паб пен музыкалық кештер өткізілетін орын ретінде пайдаланылады.

Морфа ортақ саябағы

Морфа – 1888 жылы салынған шағын Виктория дәуіріндегі қалалық саябақ. Ол қаланың оңтүстігінде орналасқан, ал оңтүстік жағында "Ysbyty Eryri" ауруханасымен шектеседі [төменде қараңыз]. Уэльстегі ерекше тарихи маңызы бар саябақтар мен бақтардың Cadw/ICOMOS тізілімінде ІІ санатта тіркелген.

Басқалар

Ескі округтік зал, кейін сот залы болған, қамал қабырғаларының ішінде, «Англси Армс» қонақ үйінің қасында орналасқан. Ескі сот ғимараты неоклассикалық стильде салынған. 2009 жылы сот ғимараты Лланберис жолындағы бұрынғы Сегонтиум мектебінің орнында жаңа Кернарфон қылмыстық әділет орталығымен алмастырылды. Ескі сот ғимараты бұрынғы Кернарфон түрмесімен іргелес жатыр, ол 20 ғасырдың басынан бері жабылып, кейін кеңес кеңселерiне айналдырылды. Қалада «Ysbyty Eryri» (яғни «Snowdonia Hospital») деген шағын аурухана бар. Ең жақын үлкен аймақтық аурухана Бангордағы Ysbyty Gwynedd. Caernarfon Barracks әскери штаб ретінде Caernarfonshire округінің геодезистi Джон Ллойдтың тапсырысымен салынды және 1855 жылы аяқталды.

Теңіз

Кернарфон бір кезде маңызды порт болған, Дифрин Нантлле кеніштерінен тақтатас экспорттаған. Бұл тасымалды 1828 жылдан бастап Нантлле темір жолы жеңілдетіп берді, ол Ливерпуль мен Манчестер темір жолы және Ффестиниог темір жолы сияқты әлдеқайда белгілі жобалардан бұрын салынған.

Темір жол

Қалаға бес жолаушылар станциясы қызмет еткен. Caernarvon теміржол станциясы 1852 жылы Бангор және Карнарвон теміржолының батыс терминалы ретінде ашылды. Бұл қаланы Солтүстік Уэльс жағалауымен және кеңейіп келе жатқан ұлттық желімен байланыстырды. Карнарвон қамалы теміржол станциясы 1856 жылы 3 фут 6 дюймдік тар жолды Нантль теміржолының солтүстік жолаушылар терминалы ретінде ашылды. Бұл қызмет 1865 жылы аяқталды, себебі стандартты кеңдіктегі Карнарвоншир теміржолы оңтүстіктен салынған желісі оның көп бөлігін иеленді. Карнарвоншир теміржолының уақытша солтүстік терминалы қаланың оңтүстігіндегі Пантта орналасқан. Пант станциясы 1867 жылы ашылды. Сонымен қатар, Карнарвон және Лланберис теміржолы Лланберистен Каернарфонға дейінгі желісін салды. Оның уақытша батыс терминалы Карнарвон (Морфа) деп аталды. Ол 1869 жылы Афон Сейонт өзеніндегі қазіргі көпірлерге жақын орналасқан жерде ашылды. Осылайша, қысқа мерзімге Каернарфонның шетінде үш терминалды станция болды. Мәліметтер келіспейді, бірақ бұл 1870 немесе 1871 жылы қала ішіндегі желі арқылы байланыс орнатылғанда аяқталды, соның ішінде қазірге дейін сақталған туннель де бар, ол 1995 жылы автокөлік жолына айналдырылды. Желі ашылғаннан кейін Пант және Морфа станциялары жабылды, ал бастапқы станция қаланың жалғыз станциясы болды. Лондон және Солтүстік-Батыс теміржолы да аталған барлық желілерді өз бақылауына алды, нәтижесінде 1871 жылға қарай бір станция және бір қызмет провайдері қалды. Лланбериске және оңтүстікке қарайғы қызметтер 1930 жылдардан бастап біртіндеп тоқтатылды, ал 1960 жылдардың ортасында рельстер алынып тасталды, бірақ Каернарвон станциясы 1970 жылға дейін сақталды, Бангордан Каернарвонға дейінгі жолаушылар қызметі Бичингтің кесуі кезінде жабылды; қазір ол жерде Моррисон супермаркеті орналасқан. 2020 жылдың қарашасында Уэльс үкіметі желіні қайта ашу мәселесін «қайта қарастыру» қажет екенін мәлімдеді. Бесінші станция 1997 жылы ескі жол төсегінде, Сент-Хеленс Роудта ашылды. Бұл 2 фут таяз жолды Rheilffordd Eryri / Уэльс таулы жерлері теміржолының солтүстік терминалы болып табылады. Қала үшін тұрақты станцияның құрылысы 2017 жылдың ақпан айында басталды. Жаңа станция 2019 жылдың көктемінде жолаушыларға ашылды. Мұралық бу қызметтері Портмадогқа байланыс ұсынады, онда жолаушылар Ффестиниог теміржолындағы Blaenau Ffestiniog қызметтеріне ауыса алады.

Five passenger stations have served the town. Caernarvon railway station opened in 1852 as the western terminus of the Bangor and Carnarvon Railway. This connected the town with the North Wales coast and the expanding national network. Carnarvon Castle railway station opened in 1856 as the northern passenger terminus of the 3ft 6in narrow gauge Nantlle Railway. This service ended in 1865 when the line being built from the south by the standard gauge Carnarvonshire Railway took over most of its trackbed. The Carnarvonshire Railway's temporary northern terminus was at Pant to the south of the town. Pant station opened in 1867. At the same time, the Carnarvon and Llanberis Railway built its line from Llanberis to Caernarfon. Its temporary western terminus was called Carnarvon (Morfa). It opened in 1869 near the modern road bridges over the Afon Seiont. For a short period, therefore, Caernarfon had three terminating stations on its edges. Records are contradictory, but this ended in either 1870 or 1871 when they were connected by a line through the town using the tunnel which survives, having been converted in 1995 for road traffic. When the through route was opened Pant and Morfa stations closed and the original station became the town's only station. The London and North Western Railway also took over all the lines mentioned leaving one station and one service provider by 1871. The services to Llanberis and south to closed progressively from the 1930s, with tracks being lifted in the mid 1960s, but Caernarvon station survived until 1970, with Bangor to Caernarvon one of the last passenger services to be closed under the Beeching Axe; it is now the site of a Morrisons supermarket. In November 2020 the Welsh Government stated 'further consideration' should be given to reopening the line. The fifth station was opened in 1997 on the old trackbed in St. Helen's Road. It is the northern terminus of the 2ft narrow gauge Rheilffordd Eryri / Welsh Highland Railway. Work began on a permanent station for the town in February 2017. The new station opened to passengers in the Spring of 2019. Heritage steam services provide links to Porthmadog, where passengers can change for services on the Ffestiniog Railway to Blaenau Ffestiniog.

Автобус

Қаладағы автобус қызметтерін Arriva Buses Wales және бірқатар шағын жергілікті операторлар қамтамасыз етеді. Ал ұзақ қашықтықтағы, облыс ішіндегі бағыттарды Lloyds Coaches атқарады, ол қаланы солтүстікке қарай Бангормен, ал оңтүстікке қарай Портмадог, Долгелоу және Макинллет арқылы Аберистуйтпен байланыстырады. Бұл қызметтер Уэльс үкіметі қаржыландыратын TrawsCymru желісінің құрамына кіреді.

Жол

A487 магистральдық жолы қаланы екіге бөліп өтеді, Солтүстік Уэльс жағалауындағы маңызды қалалық аймақтарға және A55 жылдам бағыты арқылы Холихед портына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Сноудон тауының етегіндегі Ланбериске қаладан шығысқа қарай Капель-Кюригке қарай жүретін A4086 жолы арқылы баруға болады.

Велосипед

Қаладан солтүстікке қарай Lôn Las Menai велосипед жолы жақын жердегі Y Felinheli-ге дейін созылады. Қаладан оңтүстікке қарай Lôn Eifion велосипед жолы жүргізеді, ол Крикситтің жанындағы Бринцирге апарады. Бұл маршруттан Сноудония тауларына, Ллиен түбегі бойымен және Англси аралына көрініс ашылады.

Ауа

Caernarfon әуежайы оңтүстік-батысқа қарай 7 км (4.5 миль) жерде орналасқан және ойын-саяхат рейстері мен авиация мұражайын ұсынады.

Аяқ

Абер Свинг Бридж – Афон Сейонт өзенінен өткізіліп, Каэрнарфон қаласының орталығындағы Уотергейт кіреберісіне дейін жаяу жүргіншілерді қосатын жаяу жүргіншілерге арналған айналмалы көпір, Каэрнарфон қамалының жанында.

Білім

Кернарфон қаласында төрт бастауыш мектеп бар, олардың ішіндегі ең үлкені – Ysgol yr Hendre мектебі. Қалғандары – Ysgol y Gelli, Ysgol Santes Helen және Ysgol Maesincla. Ysgol Syr Hugh Owen мектебі Кернарфон және айналасындағы аудандарды қамтитын жалғыз орта мектеп болып табылады және қазіргі таңдағыда 11-ден 18 жасқа дейінгі 900-1000 оқушысы бар. Ysgol Pendalar – ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларға арналған мектеп. Coleg Menai – ересектерге арналған жоғары білім беретін колледж.

Спорт

Caernarfon Town F. C. (Clwb Pêl Droed Tref Caernarfon) – қала негізіндегі уэльстік футбол клубы, қазіргі уақытта Уэльстегі футболдың жоғарғы лигасы – Cymru Premier-де ойнайды. Клуб сары және жасыл түсті формасының құрметіне "Канарлар" деп аталды. Caernarfon Town клубы 3000 адамға сыйымдылығы бар, 250 орын отыруға арналған The Oval стадионында өнер көрсетеді.

Мәдениет

Кернарфон 1862, 1894, 1906, 1921, 1935, 1959 және 1979 жылдары Ұлттық Эстеддфодты қабылдады. 1877 және 1880 жылдары ресми емес Ұлттық Эстеддфод іс-шаралары да онда өткізілді. Кернарфон 2009 жылдың наурыз айында 30-шы жылдық Селттік медиа фестивалін де қабылдады. Мәдени орындарға Галери және Ориэль Пендейтш кіреді. Галери – галерея, концерт залы, кинотеатр, бірнеше компания және басқа да түрлі шығармашылық және мәдени кеңістіктерді қамтитын шығармашылық кәсіпорын орталығы. Ориэль Пендейтш – Каернарфон қамалының қарсысындағы Туристік ақпарат орталығымен іргелес жердегі бірінші қабаттағы көрме алаңы. Галерея жыл бойы әртүрлі және үнемі өзгеріп отыратын көрмелерді ұсынады.

Тамақ фестивалі

Caernarfon Food Festival қала көшелерінде өтеді, оның ішінде The Slate Quay (Cei Llechi) және шара үшін жаяу өткелге айналған Castle Square (Maes) бар. Сондай-ақ, стендтер Menai бұғазының жанындағы жағалау бойында, маринаға және Doc Fictoriaға қарай орналасқан. Фестиваль 2015 жылы қала тұрғындарымен кеңескеннен кейін құрылды. Алғашқы фестиваль 2016 жылы өтті. Оны Caernarfon Food Festival Group ұйымдастырады, ол жергілікті еріктілерден тұрады және әр фестивальді жоспарлау үшін үнемі жиналады. Фестивальде мазмұнды дайындау тобы, демеушілік тобы, техникалық тобы, байланыс тобы және еріктілер тобы сияқты бірнеше қолдау топтары бар. Бұл топтардың есебі негізгі топтың ай сайынғы отырыстарында тыңдалады. Фестиваль логотипі Ysgol Syr Hugh Owen мектебінің оқушыларының ұсыныстарынан шабыттандырылды және Cwmni Da компаниясының Iestyn Lloyd-ы салған. Фестивальға Уэльс үкіметі «Тамақ фестивалі гранты» бағдарламасы арқылы қолдау көрсетті және 2019 жылы Food Awards Wales жүлдесімен жоғары бағаланды. Автотұрақтар The Slate Quay (Cei Llechi) және қаланың басқа да тұрақтарында қарастырылған, ал Welsh Highland Railway теміржолы Porthmadogтан көлік қызметін ұсынады.